장음표시 사용
401쪽
miis adnotasse traditur, eamque praecipue ob caussam primus nominatus. Cicero quidem eum e septem illis iapientissimum fuisse dicit. Derisum a vetula quod hic etiam D. Thomas narrat his verbis apud Laer
st νῆ οιω γν Pati; quo ex ioco effictus est ille veteris poetae versiculus , quem citat Cicero lib. de divinatione r Quod es ante pedes nemo spectat: coeli scrutantur plagas. Huic tamen & tractandae Reipub. & rei familiaris amplificandae voluntatem magis,quam facultatem d fuisse constat. Ita enim de eo Laertius: δεκει δε semie
πολιν. Posse autem si eam cogitationem se dignam duceret , nullo negotis ad maximas divitias pervenire ostendit, cum provisa ae praecognita futura olearum jubertate, omnia Milesiorum & Chiorum praela olea Tia , & trapeta vili conduxit, ut Aristoteles r. Hieronymus Rhodius apud Laertium scribunt. aut, ut Cicero ait, omnem oleam, antequam florer: coepisset in agro Milesio coemit, qua ex re ingentem
sibi pecuniam eomparavit , et si Plinius hoc ipsum, &paulo aliter narrat. & non Thaleti, sed Democrito
tribuit, cuius verba sunt libro I 8. cap. 28. Ferunt Democritum , qui primus ἐnteluxit ostenditque cum Perin s Coeli societatem spernentibus hane curam eIus vu- lentIJmIs rivium . praevisa oles carItate ex futuro ον-gIliarum ortu, qua viximus ratIone, ostende nusque tam plenius , magnet tum utilitate propter spem olivario em se in toto tractu omn' oleum, mirantibus , qui pauper. salem oe quietem doctrinarum es sciebant in prImis cor
Ei esse . Atque M Apparuit ea D, ω tuens ivit ἀν mcursus
402쪽
evrsus , restituisse marcedem axxiae θ' avidae Dominorum petentiae , contentum ita probasse ι opes Ma in saeui , mn et Hlet , fore . Hoc postea Sextius e RomanIs sapientiae adfectatoribus Athenis fecit eadem ratione . Haec Plinius. Sed eum ego in Democriti memoria lapsum puto . Διδ η ἔνιοι οὐκ εἰδοτισὶ qui tenent caussam , neque τη
Eνέων cIAτωνὶ non tamen quibusvis scientibus , sed quibusdam tantum , iis nimirum , qui experientia Ca
Πρακτικώτεροι ,-ἐν πις ααMς sunt enim & alii, ut assuefacti, οἱ ἔμπειροι. Ut multi caussi dici ac rabulae so- senses et si legum p & Iuris civilis imperiti, melius litem aliquam dirimenti, quam quidam qui cognitione ac scientia luris excellent. Aristoteles r. σμε τὰ τιἰ φυο .
403쪽
Ετι η - τIαὶ hoc ad superiora refertur, non ad ea, quae proxime antecesserunt. Λιθως η φρον-ς al. η φρονη-ς, ego deieci utrumque ia
detinitur ἀγχινοια, -οχια - sed videtur utraque vox idem vaIere, neque illa esse desinitio , sed
. tiro vΡ ες ιι ορθῶς βουλεύεΘαι, dicitur quicunque coepit consilium aptum ad efficiendum quod vult, sive bonum id sit, sive malum, sed eo ci λεῖθαι is tantum, qui bonum aliquod spectat . I ' κ' το ωφελιμον θ κατὰ το -έ - , η εἶ δεῖ ia παρα-
404쪽
Η' δὲ ξύνιας in Syneta Cicero vocat iudicium in eptristola ad Furinum, lib. Io. Omnino plura me scribere, cum tuum tantum consilium , iudiciumque fit, non ita necesse ase
H' δε καλυψνη γνώριin. in Cicero hanc videtur u ear sententiam in lib. de Senect. non enim virisus xavit velocitatibus, aut celeritate corporum res magnae gerun tur , Ad consilio , θ' auctoritate , oe sententia oec. Tαμ ωκη omnium enim bonorum virorum Com mune est aequo, dc bono cum aliis agere , ita interpretor at Argyropylus , bona enim ει aequa omnibus sunt coram bonis ea ratjone , qua ad alium tendunt . Καὶ ο γους ους ut accipitur cum eli habitus principio rum s
405쪽
rum, est iam τα ικωτατα, at cum dicimus aliquem νουνέχοντια& aliquid factum νουνεχόντως ad singularia refertur.
Λ 'A η-τἀ υγιεινἀ exemplar Germanicum, de ita legi sse videtur Dis Thom. ego tamen deleo . f T τεταρτη j In superioribus fecit τῆς ψυχης, με λογαουάδ' αὐγον . Rursusque η σο' αλεγον ἡγῆσυ , quatuor igitur fecit τη. ψMD-, τὸ λογικον τA
Libins, non est autem ab sed ab UI μι. Plinius lib. 6 epist. Evocatus , ταθε , quid facere debeamus , id. .ost , Ritente , & diligenter considerare .
VIrtures morales πιτακολουθω an minus p Etiam, nam nulla earum est sitne prudentia , & posita , prudentia omnes sequuntur . ' At qui non idem est ἀμωατ- , ad omnes : ergo poterit hane habere, ad quam est ἰυφυεςερ , illam aliam non habere . Respondeo , hoc verum esse potest in virtutibus naturalibus; in perseetis, & proprie dictis non item. Itaque Eustratius ait hanc opinionem este κωνω, παρὰ τοῖς σοφοῖς. Cic. 3. Tusculi ait virtutes omnes esse inter se ne Nas, ct coniugatas . Idem a. de ossic. Sed ne quis fit arim rarua, cur, cum inter omnes philosopboι constet, a meque
406쪽
ipse saepe disputatum fit, qui unam baberet , omnes habe, re virtutes ; nunc ita seiungam, quasi possit quisquam qu non idem podens sis , iustus esse . alia est illa , cum veritat D.limatur in disputatione subtilitar , alia cum ad opimo
nem communem omnis accommodatur oratio . Cic. I. Tusc.
Ecquid scis igitur, si quid de Co imbiis tuis amiseris, posei se habere te reliquam supellectilem famam , v rtutem autems unam amiseris , et si amitti non potest , sed F unam confessus fueris te non habere, nullam to esse habiturum λ Augustinus in epistola ad Hieronymum de loco illo D. Iacobi , qui offenderit in uno , oee. Certe hine persuadent et qui unam virtutem habuerit , habere omnes, oe omnes dees se , cui una defuerit, quod pruintia nec ignava , nec inius a , nec intemperans potest esse. Nam si aliquid horum fue rit, prudentia non erit . Porin si pruiuentia tunc erit, si est fortis, ef iusta ; ει temperans H, profecto ub/ MI fuerit, se eum habet ceteras o Sed Θ fortitudo imprudens esse nonpotes, vel intemperans , uri inlusa , H re erantia necesse es , ut prudens i fortis, Θ iusta fit, fie ivstitia non est, ns, murim , fortis , et temperans . Da ubi es una etera , ali qua eaνum, Θ aliae similiter t. Ubi autem aliae desunt, vera una illa non est. etsi aliquo modo similis esse videatur . Duo hic quaerenda sunt, quid Aristoteles senserit, Icquid verum sit . Laeritus de Aristotelet δε οε ὐ
rum ait fieri posse ut aliquis sit liberalis, neque tamen magnificus . item ex iis quae ipse dicit, manifesto colligitur posse esse modestum , qui non sit magnanimus ,& quis videt posse esse iustum,qui non sit ἀγριωλωλ Εκ
his videtur colligi, Aristotelem non putasse eas αντακ λουθεῖν . Nunc quid verum sit quaeremus . Ac non videtur verum eat ita esse connexas. Agesilaus interrogatus, utra virtus esset Praestantior, iustitia ne an sortitudo, respondit, iustitiam videri sibi praestantiorem , quia sorm
407쪽
titudo tantum in bello valeret, atqui iustitia bello' ω pace necessaria esset. Iudicavit ergo maximus rex eas posse separari. Item virtutes agendo Comparantur. Nihil autem vetat aliquem exerceri in aliqua virtute, ut temperantia , qui tamen non e cerceatur in sortitudine . Item Aristoteles ipse , ut diximus . eas distin
Conelusio . Aristoteles censet virtutes ἀντα κολουθεῖν non quidem omnes, sed quatuor illas praecipuas, quae vulgo cardinales dicunturi, idque constat cum ex hoc Ioco, tum e libro sequenti ubi hoc ipsum repetit, & ita hoc veteres accepisse, onstat ex iis ipsis, quae protulimus. Vide Ae Galen. in lib. στι ψις
que hoc tantum Aristot. dixit, sed oc ita se habere ve-tissimum est .
Laertium aperte constat mentiri, deque hoc ei novum est , aut inusitatum . opponemus autem ei Aristotelem ipsum , tum Λlexandrum Λ phrodisiensem , scriptorem multo & eruditiorem,& antiquiorem, quem l vide cap. 23. lib. q. -ριῶν, η λυσεων. Cetera. argumenta nihil attinent ad virtutes cardinales, itaque non la-. besadiant sententiam nostram . Agesilaus vulgi more loeutus est , ut & Cicero se interdum loqui fatetur . Cetera faeile solvi possunt; si animadvertamus virtutem numquam dici plane perfectam , nisi cum quisita effectus est , ut nihil possit accidere tantum , quod
eum impellat ad turpiter agendum, ad desciscendunt
408쪽
Iu VI. ET UICO RUN. 3 sa v rtute . Id aut possie fieri, nisi quis omnes illas viris tutes habeat, doceri potest ex iis, quae sunt apud Bure Ieum , Buridan. & Acciaiolum . Καὶ si παια vide exemplum mirae constantiae , de odii etiam in tyrannos,in Catone Uticensi adhuc pue-xulo apud Plui. & egregium exemplum humanitatis in filiola Plutarchi adhuc infante , se τῆ
Σωκρατης mν D ergo quodammodo probabat illud t
Η' xm τον ὀρθὸν γ quod posset eme etiam alio monente , qui prudens esset. At μετατ ορθολόγη agere non dice- ur , nisi qui iris prudenS sit . / - Πλta meru- εοικεν ορ- Haec verba delenda sunt , neque ea agnoscit Argyropylus .
Finis Commentarἰorum n lib. 6. Ethicorum Aristotelis.
409쪽
ME α δε τε ταὶ Absoluta omnium virtutum , Ac
earum , quae actione , dc eorum quae cognitione cernuntur tractatione, ne quid omittatur , quod ad hanc philosophiae partem pertineat , ea quoque excutienda sunt quibus cum virtute vitioque quaedam intercedit similitudo ,.: ita ut ipsa qui que in ratione vivendi aut fugienda , & vituperanda, aut persequenda , & laudanda sint. Talia autem esse nonnulla ex iis, quae mox dicturus sum , facile intel- Iigetur . Didicimus principio libri sexti duo requiri ad virtutis mortalis persectionem . Unum, ut ο - οπικὸς vere iudicaret de expetendo , aut fugiendo. ΑΙ-terum ut ea pars animi , in qua inest appetitio , consentiret cum illo vero bonoque iudicio , & quod mens Pronunciasset fugiendum esse , id prorsus aversatur rquod expetendum . id sine ulla cumctatione sequeretur. Quoties igitur concurrunt haec duo, ut & mens vere iuδicet , & quo illa intendit, eodem appetitio feratur , tum demum persectam dicimus esse virtutem. Contraque cum di appetitio ad turpia , ct inhonesta; fer.
410쪽
sertur,&quadam quasi caligine erroris occoecata mens, ea ipsa persequenda , & in comparatione aliis antepo-ηenda esse iudicat, tum eum , qui ita affectus est , vere ac proprie dicimus esse vitiosum.Sed evenit plerum que ut mens , & appetitio dissideant, cumque mens vere de honesto, ac turpi iudicet, ei honestum anteponenti, appetitio , tanquam calcitrosus , & contumax equus bene ducenti insessori repugnet . Tunc igitur, aut in illo conflictu vincit ratio, & appetiti nem quamvis invitam , ac renitentem sibi parere cogit;
atque hanc affectionem animi, centiaeentiam , Vocamus, aut ut ait Poeta. . . 'Fertur equis auriga , Nec audit currus habenas ,
id est , immoderatae illae , & effrenatae cupuditates ruunt, secumque hominem auserunt, & neglecto rationis imperio exultant, atque hanc incontinentiam saui, impotentiam nominamus. Hoc autem inter vitiost in , dc incontinentem . interest, quod vitiosi etiam mens ipsa corrupta est : incontinentis non item . Hoc
continens di is, in quo est virtus , quod hie, & ab omni turpitudine abstinet, & hoc ipti gaudet: ille ei si quae turpia sunt, praetermittit, tamen id non sine quadam molestia , morsuque ut ita dicam , animi facit. Itaque is qui virtute praeditus est, simi lis est navi, quae & bonum gubernatorem habet, & secundo ac serenti utitur vento vitiosus navi, quam dc ventus agit in brevia , & scopulos , & gubernator imperitus , portum ibi putans esse , eodem impellit
Continens navi, quae reflantibus , dc reluctantibus ventis , gubernationis tamen virtute fertur in portum In continens navi, quae bonum quidem gubernatorem.
habet, sed vi ventorum , & tempestatum abripitur . Haec similitudo diligenter considerata , ni si me fallit animus , aliquid conseret ad harum. rerum discrimonivitelligendum .