장음표시 사용
371쪽
. i Haec Aristotelis de arte disputatio non caret obscu-.ritate . Sed enitendum nobis est , ut qua si discussis depulsi si tenebris veram illius intelligemiam esse qua muri, id autem ordo maxime videtur praeliare posita . . Tenebo, igitur hunc indinem . Primum, quanta n ima perspicuitate potero, declarabo Aristotelis yer' bat; Deinde ea quae dubitationem afferre aliquam pys sunt sisponam, di quomodo dissolvenda. Videantur .
io; et um ςxemplo. id in . his Omηψbus latin E distinguendis difficultas . Sequitur . ,
metiatd ψrum pertinuus, ιpa a quidem dicenda sunt δ' assunt a ud Graepos voca hu lact ρι-,ssu ei magnum eis, usum in loqueRdo Praebent , aptii imaque sunt ad res distinguendaβ5..iLatini quaeri espondeant , non ha hepi: ideoque Iatine loquenissi . t. fremu inopiae vocum, ut Uia desunt no-- -psa ςquian ere, aut b*rbare , & inusitate laqμiossim tr , . isossimus latio stidiore, operationem, φ Dyem, oefactionem,Sms expedita esset. Vos quas so, date mihi hanc mniam , ut ad breve tempus, ne glecta cura latinitatis , tantisper iis vocabulis utar, periηde ac si proba essent, dum id quod volo doceo. Ἀoperari est facultatem aliquam exercere, ut exem Pli caussa, in nobis etiam cum claudimus oculos, aut
372쪽
idcirco verbo Mathem adicorum usus est , u-γάθω. Et Llioqui nemo est ita plambeus, qui non per se facile videat , re eorum quae sunt , & eorum quae fiunt, alia necessario et se , aut fieri , alia sontuito , & ExunciatIo-grum, alias semper & necessario veras esse, alias interdum veras, interdum falsas e Te posse . Coelum , sol, Iuna , eadem sunt quae semper fuerunt: , S itota , &qualibet parte sui ; at non iidem homines , mi abhinc Cenetum annis . Elementa autem dc ealem quodam modo , di non eadem , si spectes Isia: ς' ητα, non ι eadem si partes , qtiae aisidue gignuntur & intereunt , tus obitusque siderum , vini ilitudines aempestaetum anni , dierum & noctium incrementa , aut deCremen in necessario , & semper eodem modo de statis temponibus sunt : at imiis quae ab hominibus geruntur . at que admirat Brantur, non eadem co stantia Δ,neeeili- as semper . Vere dictum est , vereque dicetum, si ab aequalibus d antur aequaIna , quae retiqua sum Asa quo- 'que aeqvesia esse ἔ & necessario verum est , hominem es se animal : .Rt non semper, neque necesssiario verum est, Socratem disputare , aut Troianos a Graecis obsideri . Quod igitur per se perspicua esset haec necessariorum.& incertorum dissim, ilitudo, hae quoque de causea ad
l ta illis autem verbis , ὼν αἱ Pi μου ἐνώχονται αὐλως, Tria potissimum notanda e ste dueo. Primum principiorum nomine intelligi causeas . Nam & in po sterioribus Analytic &εν ως μετάτάα saepe a libi doeetur principia idem eme quod caussas . Alrerum α&ὰς Lie intellio duovom generum
qu,dem proprie dicuntur, sint duae γ efficiens-fims . Horum enim ab altero motui est , ad astexum tendit , irris quae per isnahiι agit, . sed accipit. tantum ac
373쪽
' IN VI. ET HICORUM. patitur, rectius συναλον dicitur quam αλον : neque eaussa dicitur nisi quatenus id quod fit, sine ea fieri non potest forma aut ab em ciente in materiam inducitur ;idque propter finem : aut ipsemet finis est , ut in g6neratione . At haec attigisse sit satis . Caussae της γνω- ως fiant pronunciata illa ex quibus aliquid colligimus,
ac concludimus . Non sunt autem semper eaedem caumsae της γνωσεως dar Θων. Saepe enim ea qnae ex causis
effecta sunt , cognitionem caussarum in animis nostris emcinnir ut cum ex fume ignem alicubi esse c&gnoscimus : eum ramen MN ' mus , sed ignire fumum em ciat . ita ut quod est , αἰ ια RV εν υπά M E ν ἐν γνωσM Tertium eorum quae in his verbis mihi notanda viis deri dixeram , est naturam un usseu usque rei pendere ex taums r ita ut qualis euhisque rei caussa est, talis etiam ipsa sit, & quaecunque caussas certas 3c necessa rias habent , ipsa quoque certa & immutabina sint quae incertas, & inconstantes , incerta , & mutabilia ., sic etiam quaecunque cognoscuntur 'eri Certis& necessariis principiis certa & neeessario vera se iri: qualia sunt quae ab Arithmeticis, aut a geometris gemonstrantur; atque principiis non necessariis nituntur, eorum etiam incerta cognitio est , eri ius generis fiunt pleraque medicorum ti Politicorum. Atque hoe ipsum est quod in prioribus analyticis traditur': cum eonc tu fio syllimiserat effetatur ex sumptioni bres , si necessariae sint illae hanc quoque necessima im lare , sin 'mituitae ; fortui. tam sed iam ea quae subiicit Aristoteles , persequa
Iculmum πη mI alia genere est , qttite ast rerum utrumque
seorsum accommodata est : si quirim I ii indiae quadam
I. Huius loci sententia haec est Estqirae differunt genere , non possit ut eadem animi parte cognosci
374쪽
3 8 M. ANTONII M U RE Tryαγκῶα τια' ενι οδενα differunt genere, ergo, dcca II. Deinde probat maiorem hoc modo, Omnis Cognitio fit per similitudinem inter cognoscens , & cognitum. Eadem pars non potest similis esse differenti-
II l, Haec accurate tractanda sunt; ac primum videmus, etiam in sensibus, ea quae genere conveniunt, uno eodemque sensu percipi : ut omnes colores vim , omnes sonos auditu ; sed quae genere differunt , alio, ut non idem sensus percipit colorem dc odorem , aut sonum , est ergo haec verisimilis quaedam confirmatio maioris , prioris syllogismi. υIV. Minor prioris syllogismi probatur ex 'metaph qui latinis est decimus; ubi dicitur is es rati θαρτον differre genere . Immo etiam plusquam genere di Gferunt , nam alterum non potest non esse, alterum P
V. Conclusio necessario sequitur. Nunc ad secun
VI. Quod ait omnem γνῶ ν seri per similitudinem,
eadem fuit sententia Empedoclis , cuius Versus citan tur lib. I. . Γαiν μευ si γαῖαν οπιλαδε , υδατι δ' υί- , Αιθέρι δ' αιθερα διον , ατιμ πηο πῖς αιόλλον , Στοργη θ τοργου νεικος δέ τε νεέκεῖ λυγρω . .
Eadem Platonis , qui ex elementis animum in Timeo constare dicit, ut possit elementa cognoscere is Quin etiam quidam antiquorum usi sunt hoc argumento , ut probarent quandam esse in animis nostris partem divinam immortalem . . Cognosci enim a nobis quae talia sunt; ex quo colligi esse inter animum n frum , dc. illa similitudinem quandam . Est ne verum quod ait Aristoteles : 'Oτc. kτὰ τω γε- νει is mita ut partium animi alia sit, qua neces sista, alia qua contingentia cogn9scimus. Item est nci
375쪽
IN VI. ET MICORUM, 34'verum , omnem cognitionem similitudine quadam fieri δ Multa adversus utrumque dici possunt ac pri-
um adversus primum. I. Aristoteles duplicem ait esse τὸν νοῖν, τον λ' ἐυεργεI τον 1 ά άμει, η τον μιὶν area τα - ιν , b παλαγένeos. ergo idem in omnia intelligit. Il. Quo quaeque vis superior & persectior est , eo latius patet, &ad plura pertinet . At η π persectior est sensibus , latius igitur patet. Iam idem sensus apprehendit differentia genere . ut hominem & lapidem , atque etiam tum φθοντα cum αφθαρτοὶ, ut stalem& lucernam , igitur multo magis eadem potestas
II l. Non quaelibet diversHas generis in obiectis requirit diversas potentias , alioqui non eadem potentia videremus hominem , & lapidem , sed ea tantum quae respicit rationem formalem obiecti . obiectum autem intellectus est ens. Ens est obiectum adaequatum men iis , itaque eadem mente cognoscimus substantiam &accidens , At ens complectitur& necessaria & contingentia . Igitur , &c. 1U. Quae ratio est materiae primae ad omnes sormas materiales, eadem est intellectus possibilis ad omnes formas intelligibiles, at eadem materia est susceptiva Omnium formarum , ergo & i dein intellectus ,
V. Eadem est potentia contrariorum , ut dictum est lib. s. Necessiarium & contingens sunt contraria , ergo &c. Ul. Potentia discretiva duorum aut plurimum , est
eorundem perceptiva , ut patet in sensu communi. At est aliqua vis animi, qua discernimus necessaria a contingentibus, ergo eadem una numero existens eorum utraque cognoscet. . . , CON-
376쪽
ria , tum comtinguntia apprehendit , ratione tamen
sunt duae. Hoc posito argumenta iacile solvi possunt. Ad primum. Et intelleetiis agens & possibilis dividi potest in speculativum & practicum , quorum ille necessaria . hic ΜοAνα olinis ποιM , o ιδε γAεται. iΛd secundum. Prior conclusio concludenda est , ad secundam autem. dicendum ,.sensum non apprehendere diversa genere , non enim visus apprehendit hominem ut ho inem , neque lapidem ut lapidem, sed utrumque ut coloratum , Omnes autem colores eiusdem generis sunt . Nec percipit quidem luminis solaris aetivitatem , aut luminis lucernae mortalitatem , sed intrumque qaatenus lucent . 1
Ad tertium . Eadem solutio quae primi. & in idem etiam pendet solutio quinti & sexti.
Ad quartum . Verum est de materia remota, sed non de propinqua,& sic potentia rationalis su mpta con fuse, est capax utrorumque, distincta autem partim ad haec , partim ad illa accommodaturis Fitne cognitιο per fimii tuinem y Non videtur . I. Nam Aristoteles lib. I. de animo multis argumentis eam Empedoclis opinionem improbat. Ut quod
porteret hac ratione, non tantum elementa , verum etiam composita in animo esse , alioqui animus non cognosceret composita, sed tantum elementa. Exemplum in compositione orbis ex quatuor partibus tersae, duasehus ignis , una aeris , & una aquae . II. Sequetur animum ess omnia praedicamenta .
Ii I. Simile a simili non patitur. Sentire autem &intelligere , & cognostere est Pati,. ergo , M. IV. Ossa& nervi,& pili maxime senilaeat Iedramaat nihil sentiunt. V. In
377쪽
I N UI. E T H DC o R U M. IN V. In principiis erit magna admodum ignoratio, amlia enim a se omnia ignorabunt. VI. Deus erit ο ρονωατω. Solus enim ignorat m,
Illa eum Aristotelis sententia pugnaa , haec admitti potest ; maxime cum liuellectus sic ut tabula rasa , &fit locus formarum , & forma Armarum , dcc. Sed hie
videtur loqui εἰ προυπαρχ-ην . Itaque puto euin loqui ex ea Opinione , quae tum recepta eras, non ex sua . Sie in Categoriis & φθορα- , dcc. cum tamen in Phusicis aliter doceat , fio in eisdem in is τι, inter dum alterum altem prius esis , cum ι -τα φυν.cte. In Meteorologicis abicer de visu , quam ἐν τῶ ἀει mina αιΘησεau, αὐ-οῦ. In his ipsis dividit animum , ais NMγμὸν, Qνον, quem reprehendit lib. 3. qRP . Reprehendendi, qui in vertendo ponunt ἀντι ἐνορι--- , ut in quo inest vis sciendi , ct in quo inest vis ratiocinandi, hoc enim non est v cicare, aut mina rebus imponere,& nulla res esset λώνυμος, si haec ratio permitteretur, falsoque dixisset Aristoteles in quarto. Multas virtutes, & multas vitiositates esis
Tμην - quae ad agendum, & ad veritatem cogπω scendam praecipuam vim obtinent. Αιχων -- sensu quidem praedita sunt: actio autem in eas non convenit . Quaerere instituis quod .st
378쪽
t Dia τα α τοι) ne eveniat quod in incoatinente , quii aliud iudicat bonum, aliud sequitur. Illa videlicet, quae est de rebus expe
diuob principia της -άξεως ἡ δάνο-η-& , . . Qei Atque haec mirifice conveniunt cum iis quae tra .duntur cap. nono, & cap. decimo, libri tertii ευ ψυ- . neque mentem per se, neque appetitionem per se dominam esse actionis . Sed haec duo . Nam non sena - per dominam esse. mentem constλt ex incontinenti a qui recte iudicat . , sed pravae appetitioni paret : non semper dominari appetitionem , constat ex continenti. qui concupi se it quidem ea quae flagitiosa sunt, sed deterrenti , ac dissuadenti rationi tamen obtemperat. Ubi autem haec utraque consentiunt, si meos vere iudicat. , rectae & laudabiles actiones consequuntur, sin contra. vitiosae, & vituperandae. a u TD6 θεωρηταD J Docet nunc quod sit ἔργον illius al--terius partis , quae cognitione tantum, ac contempli11tione cernitur : Tῆτο Ruτα-τω . Utraque pars posita est in veri falsique diiudicatione , ac ne quem hoc sorte turbarer quaerentem,quid igitur inter eas interesset,
πακτοιου Eκ quo facile discrimen ipsarum e gnoscitur ., Namjη θεωρητικη nihil laborat quid fugien dumbexpetendumve sit ut scriptum est in tertio de a
ἔνεκαὶ quod additum est, ne quis falleretur, solet enim consuetudo principium actionis dicere id prouter quod
actio illa suscipitur. Id enim principio consideretur'.
379쪽
guantur, ubi subtiliter loquimur: tamen saepe, ut iam dies; V confunduntur . Sed ubi vulgo legitur. ες - , ibim uidem nullo modo dubito quin legendum sit ut scriptum repero in multis partim manuscriptas , partim etiam, impressis' libris . Immo ipsum etiam Eustiatium ita legisse contendo, &.quod vulgo Iezitur in commentario ipsius: το 3-ηλ- εο- - της MBως . ἴρητο, οτιτη ὀρεξει - ορθ- ἐνεργειν μη ἐκ Tu
. Oως οἴ-rvi ἔτι . dic. ostendit enim cur Aristoteles addiderit illud ἀμης , nempe , ut ostenderet se non loqua de appetitione naturali, cuiusmodi est fames di litis. sed de ea , quae pro cuiusque moribus Varia est, ut' enim quisque moratus est, ita haec aut alia concupi scit Ita autem , ut ego legendum puto, legit etiam
potest quisquam , aut sine mente, aut sine Ipetidio L . 2.a- igitur ex eorum utroque Constat. Sectene dixit τὸ ἐναντ--λ quoniam nimis durum videbatur κακ- έα. μω autem, quod modo dixerat μυ-μ, - ἡ ἔνεκά -
im est ains, & errrat Lambinus , qui hoc putat
'mutandum in viriὶ nihil movet , nam quicquid mω
380쪽
vetur , aut persequendi, aut fugiendi alicuius gratia movetur , at mens ipsa , ut diximus , nihil dicit, et u π-κ QMτ pdκrio. Sed ea tantum movet quae est ε α τη, ea enim de bonis & malis iudicat,& appetitionem dirigit. Cur autem μα in Mai.
non etiam ποιητικsio vocet, cum tamen & ιν τω προαδιουν,& Dτ' ποιεῖν vi ipsius cernatur , indicat cum ait, ἀυτημ , Sc. ait enim se eam vocare ab eo quod Praestan tius est . Iam vero praestantius est , quam n ποιεῖ, , ut constat ex iis quae sequuntur . Quae omnia tum per se , tum ex, iis quae lib. r. diximus, satis perspicua videntur. Nunc ex iis quae antecesserunt colligit duplicem quanda ,
definitionem της η φαιρέσεως, aitque . . , - iΔιο η ἐραυιος νης) Non enim multum interest, utrumlloco generis , utrum loco differentiae. ponas, cum hic accuratae illae definiendi leges non observentur . KO v ιαώτη αρχη,.ανθρωπορ) significat ea εαδιαν , in solo homine convenire. Ceterorum enim alia sunt υπ0 προα heMν , alia eius capacia non sunt. ostendiv f
πεπορθηκέναι. ουδε si φλδεται Ma F γεγονοτω, ιλἀ inea ν - μνουὶ neque tantum πομ- , non enim de eo quod necessario futurum est: ideo addit, γ' ηώρου, sed de hoc satis multa lib. g. 'θ γεγονὸς οἰκ ἐνδελετωδαι, unde in libro αλι' ερμ . dicitur omneS enunciatioianes de praeterito esse, aut necessarias, aut impossibiles
Quos versus ita olim interpretatus sum in Commemtario in Catullum o , et Una hae enim re etiam Deus prIvatus est,