장음표시 사용
441쪽
r Μ. Α NT. MURETI IN IX. ET HIC. esse bono, σν, quorum summa est , omne bonum, &
sero, qaod id demum dicitur κυρίως ΠΤ, quod est ,-ργεια iit saepe dictum est. ' To JPοτι) Sentire se sentire, aut cogitare, est sentire se esse , sive vivere O Nam eme, aut vivere homini nihil est , quam αιξαμ ι , ὐ νοεῖν.
Tu δε' τυπου ονὶ legundum est rara μενων. Υπερτει νητη MAH ὶ Peisi me hunc Ioeum inter-Fretatur Eustr.
. . i Ethicorum Aristotelis; i
442쪽
OVμι ἰΛ Refellit quaedam argumenta eorum ιqui voluptatem bonum esse negabant. Omne bonum est qualitas: adsert ἔνσα-νη ηδ non est bonum,l nam est α ριζόν τι, το τα ητῖον . Responἀdetur idem in Virtutes, aut certe virtute praeditos convenit, & non omnis voluptas επάι- τδ
ούτω DU non est verum omnem ηδενta capere μὰ λον, ητο γον. nam haee dicuntur secundum maiorem , aut minorem contrarii admistionem : ergo Io-
eum habera possunt in iis voluptatibus , quae sunt ni istae eum dolore , quales sunt corporeae, at o stata Uiώς quae sunt ἀμνεις , non potest . Ita aduersus omnes alios intelligo . E e oir
443쪽
1Ο Μ.' ANT. MUR. IN X. ET HIC. Ουγ- γένοντ' B ἀναπληρώσεις, Λrret. & quodam libri Basileenses ... Hoc tantum Voluptas non elt motus , aut ,- , sed ne satis quidem proprie dicimus voluptatem gigni , aut quempiam voluptate
x Finis Commentariorum in lib. Io.
444쪽
M. ANTONIUS ΜURETUS Locis aiiquot emendavit, sibonisque
445쪽
M. ANTON IUS MURETUS -'Locis aliquot emendavit, scholiisque i
DIstiplina rei familiaris a civili scientia non Q.
tum tam differt, quam domus a civitate inam domus & civitas est subiecta, qaaii materia duabus his artibus ὶ verum etiam quod administratio ad plures magistratus: domus autem rectio , ad unius imperium pertinet . Ae sunt quidem artes quaedam distinctae : in quibus non est eiusdem opus emcere, de uti facto , ut lyra ,& tibiis . Civilis autem scientiae est, de ab initio constituere civitatem , & bene & ratione uti constituta . Unde planum fit , esse disciplinae rei familiaris , & domum comparare , & prudenter uti comparata, ergo civitas quidem est domorum multitudo,cui & agri & rei satis est ad bene vivendum. Constat autem ita esse: vel ex eo , quod si id assequi non possunt,dirimitur societas Λtque etiam ea de cauiasa coeunt. Id autem est ipsa cuiusque rei substantia ,
prepter quod ea re. est,ar ue facta est. Λpparet igitur c rei
446쪽
I v OECONOMICA ARIST. 413 rei familiaris artem civili disciplina esse ortu priorem . Nam dc opus eius prius est. Dominus enim est pars civitatis . Itaque de ratione tuendae rei familiaris, de quod sit eius munus , videndum est .
Domus paties sunt, homo , dc res quae possidentur . Quando autem principio natura cuiusque rei minimis in partibus spectatur, hoc quoque modo natura domus est consideranda. Ut igitur Hesiodus . . Primum ardet mulierque , oe bos habeatur arator , ' Hic enim ptimum victus δc alimenti gratia comparandus. . illa vero liberorum causa . Debet igitur oec nomiae peritus uxoris consociationem recte, & prudenter instituere , hoc est talem parare qualis esse debet . Facultatum autem prima cura , ea quae secundum na- tutam est . In iis artibus autem , quae secundum naturam sunt, priorem obtinet . Iocum ratio agri colendi ralteram vero , quaecunque e terra aliquid exquirunt Mut ea quae metalla et ut, & si quae sunt aliae generis eiusdem . Sed agriculturae prima laus est , propterea quod iure nititur. , ac iustitia . Non enim rem quaerit ab hominibus, aut non invitis, ut ars cauponum de mercenariorum , aur inutilis, ut bellicae . Cui iungedi illud , esse secundum naturam , quia natura compa ratum est , ut a matre sit omnibus alimentum ; est igitur hominibus a terra. Praeterea ad .laborum toleran
tiam ac fortitudinem perutilis est ; non enim sicut a tes sordidae ita corpora infirma & inutilia facit , sed quae sub dio manere , laborare , atque etiam adversus hostes adire periculum possint. Nam soli agricolae rea suas extra munitiones habent .
447쪽
ΙN hominum autem genere curando , prima uxori
adhibenda curatio . Societas enim feminae & maris maxime naturalis est . Huius rei fundamentum a nobis alibi positum est , naturam cupere talia multa Procreare , qualia produxit, ut in quoque genere ani malia. At fieri non potest, ut hoc femina sine mare, aut mas sine femina perficiat . Quamobremi societas illorum necessctaria est. Idque in aliis quidem animam tibus nulla ratione duce , & naturae tantum impulsu ,& solum procreandae sobolis gratia coeunt . In cicuribus autem , & in iis, quibus est plus cuiusdam prudentiae, perspicua magis atque manifesta foetetas, quia magis elucent mutua auxilia , benevolentia; Ia bores, & operae communes . In homine vero maxime perspicitur haec coniunctio, quod mas ct semina , non solum ut sint, sed etiam ut bene sint, inter se dant operam; & habentur liberi non modo ut naturae serviatur, verum etiam ut inde capiatur utilitas . Nam quae parentes , cum vires haberent, labore suo in aetatem liberorum imbecillam contulerunt: debilitati senectute , & viribus destituti , a valentibus quasi deposita recuperant . Λdde quod & hoc ambisu ac tanquam orbe natura supplet aeternitatem , si non singulorum numero , at certe specie conservata. Sic divinitus natura utriusque & viri , & mulieris ad coniunctionem sincietatemque praeparata est . Distincta enim est , ne esset utrique ad eadem omnia similiter utilis & idonea facultas, sed in quibusdam ad contraria. quae tamen eodem contenderent, apta. Alterum vaIentiorem , at teram minus robustam fecit, ut haec adducta metu di-lioentius ad vigilet ad custodiam rerum i ille sortitudine praeditus , si v animosior ad propulsandam iniu-
448쪽
I N.OECONO MI CA ARIST. asTiam: ut ille rem quaerat foris , atque domum impore tet: haec intus sit , R importata conservet. In opere autem faciundo , quum sit haec inermior, quam quae foris agere, & in iis quae sub dici fiunt, versari possit ;constantius tamen esse domi quam vir , & in eadem sede permanere potest. Ille ad opera quieta minus aptu S ad res laboriosas , molestas , operosas , roboris est at que temperamenti salubrioris ; liberos communiter procreant , non item communiter educant, sed in eos propria sunt huius, & illius adiumenta . Alere matrum est , erudire Patrum . ,
ΡRimum igitur sibi leges imponat vir de uxore tractanda , ct illi ne faciat iniuriam ; sic enim fiet
ut ab ea nullam patiatur ipse . Nos ad hoc & lex communis hortatur, ut aiunt Pythagorei, quam minime vortere videri iniuriam facere cuiquam , quemadmodum supplici, & quae a lare sit abducta. Violat autem iura coniugis vir , cui sunt extςrni concubitus . De congressione lex altera , ut nec egeant praesentes , nec ab sentibus quiescere non possint: sed ita assuescendum , ut praesentiam & absentiam coniugis aequo animo se- 1at . Hoc autem praeclare suadet Hesiodus: Ut mores doceas pulchros , tibi virgo fit uxor. Nam morum disimilitudo dissociat amicitias . Decolporis ornatu sit haec praeceptio. Ut ne moribus quidem superbis & arrogantibus inter se coniuges uti debent , ita neque immoderato vultu & ornatu . Congressius autem iste exornatur ostentatione gloriosa , ni
hil ab eo differt, qui est in scena tragoedorum . CAM
449쪽
IN iis autem rebus quae possidentur , illud quidem
est primum , maximeque necessarium , quod optimum , quodque principatu dignissimum . Hoc vero homo est . Primum igitur danda opera est , ut servos emciamus bonos . Servorum autem duae sunt species et dispensator, 3c operarius. Quoniam igitur videmus iv neno, prout educantur , tales evadere ; necesse est ¶re & alere eos , quibus liberaliora munera mandanda sunt. Cum servis autem dominus ita versetur , uvneque improbos fieri atque petulantes , neque licentia
dissoluta , & immodica libertate diffluere patiatur : &iis quibus est animus liberalior, honorem; iis qui vi- Iiores dant operas , alimenti copiam tribuat. Quod
autem vini potus non servos modo , verum etiam liberos , Petulantes & contumeliosos emcit, multaeque
nationes liberae vino se abstinent, ut militiae Carthaginenses , perspicuum est aut nihil eius aut parum servis esse tradendum .Et quum tria ad illos pertineant, opus, castigatio, alimentum ; si castigatio laborque deest, alimentum vero suppetit , contumeliam gignit ;Iabores autem & animadversiones sine alimento, vim asserunt, & omnes adimunt vires ; superest igitur ut dominus operas atque labores imponat, & alimentiquantum satis est suppediret. Nam fieti non potest ut iis imperet, qui mercede careant: servo autem mer ces , alimentum . Λc sicut at Ii , si meliores meliora non capiunt, ne et ulla sunt praemia virtutis , & vitii supplicia , deteriores si unt, ita quoque servi , Horum igitur habenda ratio , & unicuique pro dignitate par tienda, atque plus minusue laxanda sunt haec, alimen intum , vestis , intermissio laboris , castigandi modus timitandaque tum verbo , tum re , medicorum facultas:
450쪽
IN OECONOMICA ARIS T. 627 qui in ratione medicamenti illud quoque considerant alimentum , quia semper idem suggeritur , non esse medicamentum. In servorum autem genere optimi ad opera facienda sunt habendi, qui neque plus aequo timidi sunt, neque plus fatis animosi. Neutri enim quod iustum est faciunt . Etenim plus aequo timidi nihil subire audent. Animosi vero non facile dicto sunt audientes . omnibus autem certus finis terminusque constituendus est. Nam iustum est ac utile, esse praemium propositum , libertatem. Dabunt enim libenter operam atque laborabunt, cum praemium sumst propositum ,
tempusque definitum . Suntque procinatis liberis quasi pignoribus obstringendi . Nec pla res gentis eiusdem , ut in urbibus, sic & tu aedibus habendi, Λtque propter servos potius quam liberos sacra faciunda, & huiusmodi laetitia , atque Voluptas fruenda . Plura enim ha bent eorum, propter quae haec lege ac moribus receptai sunt
Ρ Artes autem oeconomi in pecunia sunt quatuor ,
etenim debet habere quaerendi facultatem, atque servandi , alioqui inutilis esset quaerendi ratio . Hoeenim est aquam haurire , colo ηυμ &, quod aiunt, δε-lium perforatum . Praeterea scire debet suo quaeque loco & ordine decenter, & apte disponere : & quum tempus est, utenda depromere . Nam propter haec illis egemus . Discrimen autem statuendum est inter geonera bonorum; & plura fructuosa, quam quae fructum non ferunt, habenda . Negotia atque operae sic partiendae sunt , ut non una periclitentur uiarversae . Ad rem familiarem tuendam prodest institutis uti Persicis, ct Laconicis & Attica iuuat oeconomia Athenienses enim vendentes emunt, nec in minoribus oecono. miis