P. Rami, ... Ciceronianus, ..

151쪽

ditione fortunae, ut si essent magistratus adepti , Reipublicae statum conuulsuri viderentur: meis inimicitiis, nulla Senatus mala gratia,comitiorum ratione priuaui: Ego Antonium collegam,cupidum prouinciae, millia in Rep. mo- ilientem, patientia mea atque obsequio mitigaui: Ego prouinciam Galliam, Senatus aut horitate, exercitu de pecunia inltructam dc ornata, quam cum Antonio communicaui,qubdita existimabam tempora Reip ferre) in concione deposui reclamante po. Romano: Ego Lu. Catilinam caedem Sonatus, interitum urbis non obscure,sed palam molientem, egredi ex urbe iussi ut a quo legibus non poteramus, moenibus tuti cile possemus: Ego tela extremo mense Consulatus mei, intenta iugulis ciuitatis, de coniuratorum nefarijs manibus extorsi: Ego faces iam accensas ad huius urbis in .cendium comprehendi, protuli, extinxi: MeQu Catulus , princeps huius ordinis, Mauthor publici consilii, trequentissimo Senatu parentem Patriae nominauit: Mihi hic vir clarissimus,qui propter te ledet, Lia. Gellius, his audientibus, ciuicam coronam deberi a Rep. dixit. Mihi togato Senatus,non ut multis bene gestae,sed ut nemini, coser tς Rei p. singulari genere supplicationis, Deorum immortalium templa patefecit. Ego cum in concione abiens magistratu, dicere a Trisuno plebis thiberer,cuae coiistitueram: cumque is mihi tuuium

152쪽

do ut iurarem,permitteret: sine ulla dubitati ne iuraui. Rep. atque hac urbe mea Vnius opera esse salua. Mihi populus Rom.uniuersus illa in concione non unius diei gratulationem,sed aeternitatem immortalitatemq; donauit, cum meum iusiurandum tale atque tantum iuratus ipse, una voce dc consensu approbauit: Quo quidem tempore is meus domu fuit e foro reditus,ut nemo, nisi qui mecu csset, ciuiunt esse in numero videretur . Atque ita est a me Co-sulatus peractus,ut nihil sine consilio Senatus, nihil no approbate po. Ro. egerim: ut semper in rostris curia in Senatu popula defenderim: ut multitudinem cum principibus, equestrem ordinem cum Senatu coniuxerim. Haec ille; magnifica virium conscientia fretus, Vera gloria floriatus est. Scipio de Rep. apud Cicerone disputans , musicaeJiarmoniae iusticiam comparat. Vt in fidibus ait) ac tibi js atque cantu

ipso ac vocibus concentus est quidam tenedus ex distinctis sonis, quem immutatu ac disser pantem aures eruditae ferre non possunt, isque concentus ex dissimillimarum vocum mode ratione, concors tame ciscitur & congruens: sic ex summis & mediis & infimis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitate consensu dissimillimoru cocinere: quae & ha monia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, arctissimum atque optimum omni in Rep.vinculum incolumitatis.

153쪽

CICERONIANVS. 1ὸν Gilla igitur, illa musica vis est viri boni ac diserti, A v D. illa iusticiae citassisliairnonia est: Liberare Rem p. periculis: priuata commoda d spicere,prouidere c5munibus: publicam pace retinere: sumi nos ciues cum infimis, utrosque cum mediis , optimo illo aequitatis & iusticiae vinculo coniungere. Nulla de Ciceronis lati dibus tam Ciceroniana est, nulla Ciceroniano nostro magis intuenda, magis imitada, magis aemulada. Atque hqc duce quidem virtute,led comite etia orationis facultate acta sunt: Consularium enim orationum materies illa fuit, lequa ic ad Atticum: oratiunculas aute & quas postulas, & plures etia mittam, quoniam qui dem ea,quae nos scribimus adolescentulorum studiis excitati, te etiam delectant: Fuit enim mihi comodum, quod in eis orationibus, quae Philippicae nominatur, enituetit ciuis ille tuus Demosthenes, & quod se ab hoc refractariolo iudiciali dicedi genere abiunxerit, ut ris νοτερρα

πις Ura πολrri τερος videretur , curare, Ut mea

quoq; esset orationes,quae cosulares nominaretur.quarum una est in Senatu Cal Ianu. altera

ad po. de lege Agraria,tertia de Othone,quarta pro Rabirio, quinta de proscriptorum filiis,

sexta cum prouinciam in concione deposui,

septima qua Catilinam emisi, octava quam habui ad pop. postridie quam Catilina profugit,

154쪽

praeterea duae brcues, quasi απραπια καταx legis Agrariae: Hoc totum ς-- curabo ut habeas. Et quoniam te cum scripta,tum res meae delectant,iisdem ex libris perspicies, & quae gesserim, & quae dixerim. At ni poposcisses, ego me tibi non offerebam . Haec Cicero de Consularibus orationibus: in quibus etiam Muraenae defensio numerari potuit, cum a Consule, &quidem summo studio dicta sit: Nacum prior Hortcnsius est illit, in agnamque eius actio, nis gloriam tulisset , Tullius totam noctem vigiliis & meditationibus insomnem traduxit, ne dicendo inferior esse videretur. Ad illas etiaConsulares aggregari potest oratio Metellina, de qua ad Metellum'ad Atticum Ergo illa praeclara sunt-virtutis & eloquentiae communia studia,Ciceroniano nostro omnibus & virtutis & cloquentiae studiis imitanda. Quid ergoξ dicet aliquis,tantum ne laboris discipi

lis tuis imponis,ut tandem vanum & inane nomen oratoris assequantur 3 quis enim Cicer nianae eloquentiae praemia illa egregia, Quaesturas, Edilitates,Praeturas,Consulatus assequi potestZ ad summum denique terrarum imp rium ascendere, ut Tullius eloquentiae gradiabus ascendit3 Ascendere certe poteris acl summum ciuitatis tuae gradum, censum magnum consequi: Consiliarius, Praeses,Cancellarius fieri , si labores Ciceronis in forum attuleris : aut

si Theologiam profiteare, Curio, Canonicus, Abbas,

155쪽

CICERONIANV s. I 'Abbas, Episcopus, Cardinalis, Papa fieri potes : maiores etiam opes de dignitates obtinere, quam Pericles, Eschines , Demosthenes qui tamen eloquentiae principes imprimis habiti sunt) Athenis obtinuerint: Denique,quod oratori vero longe maximum pr statissimumque praemium est, vir bonus ac bene dicendi peritus fies: tantus bonae mentis ac bonae ora tionis fruetiis labores tuos consolabitur ac si1- stentabit. Attamen facilius erit Ciceronianis Ciceronianum magistratum,quam Ciceronianam gerendi magistratus virtutem assequi: nec

enim tam laudabile tamque mirabile est in Cicerone, quod publicos honores adeptus sit, quam quod ita gesserit Allud esse fortunae alia quando potest: hoc non nisi magnae virtutis &prudentiae. Ergo politica ista nostri Ciceronis virtus imprimis aspicsenda & imitanda est: illudque in maximis Ciceronis laudibus num

merandum. Verumenim uerb, Α V D. virtutes Ciceronis fortassis tantum commemoro, vitia

silentio praetereo: Etenim tyrannis quaedam Ct .ceroni nostro ab inimicis e Consulatu obiecta

est, & Syllana quaedam proscriptio: quod cum

quaestioni consurationis esset praefectus, ex ciniuratis alios pecunia condemnarit , cdm ei alius Tusculanam,alius Pompeianam villam mdificaret, alius domum emeret: qui vero nihil

posset, is esset calumniae proximus. Equidem memoria teneo id a Sallustio sit tamen Salli

156쪽

aN PETRI RAMIstius est c5uitisi Ciceroni factu esse,&ab Antonio postea repetii .neq; seueritis inquiretibus incredibile videatur,coiurationis spolijs opuletia Ciceronis nonnihil accreuisse: Hinc enim EGellio notum illud est praemium defensionis Syllanae,H-S .vicies,id est coronatoria quinquaginta millia quibus empta in palatio domu Clodius cauillatus cst : Nec multis eiusmodi coniuratis opus fuit ad magnas opes cumula dum: Quod nequaquam Ciceronianum reputo, sed a Ciceronianae imitationis laude alienum prorsus ac remotum . Veruntamen Cicero, filius equitis Ro .fuit,nec per se inops,& magna prorsus defensione contra Sallustium: sed subtilius

aduersus Antonium crimen hoc refellit: Haereditates,ait,mihi negasti venire utinam hoc mucrimen verum essci, plures amici mei & neces.sarii viverent.Sed quid istuc tibi venit inmentem Z Ego enim amplius H-S ducenties acceptum haereditatibus retuli. PIaec Tullius, ubi quingenta coronatorum millia sibi dicit obueanisse. Et vero haereditates in epistolis multae r censentur, & villae octodecim inde a Ciceronis studiosis enui fierantur: Neque omnino criminosum putem, si ciues Romani eloquentia Ciceronis seruati, gratiam aliquam seruatori suo retulerint: Plutarchus certe testis est, Ciceronem pro tanta dignitate, modicas possessi nes habuisse: & eo uno Romanis filisse admurabilem , quod pro defensionibus neque protium,neque donum ullum caperet. Equidem Ei perpetua

157쪽

CICERONIANVS. rvperpetua vitae subductione & comparatione, parsimonia in Cicerone & frugalitatem summam,auaritiam nisi forte laudis Ugloriae nullam admodum comperio: Sed de his fatis,institutum prosequamur. Tullius honore par,Hortensium ad industriam reuocauit,& duodecim post Conlulatum annos cum eo familiarissime& coniunctissime versatus est, cum Tullius , Hortensium , Hortensiusque Tullium sibi vicissim anteferreti Consulatusque Ciceronis,qui illum primb,ut caeteros nobiles,leuiter perstrinxerat, idem rerum gestarum magnitudine &admiratione coniunxit. In his igitur post Consulatum annis, laborum studiorumque ratio nunquam omissa est. Velim, ait Attico, ad me

scribas, cuiusmodi sit αμαλ ων tuum, quo Ornatu,qua τρπρει quae poemata,quasque historias de αμορ ιαhabes, ad me mittas: Lubet

mihi facere in Arpinati. Ego tibi aliquid de

meis scriptis mittam: nihil erat absoluti. Intereaque pro Flacco, pro sylla,pro Archia,

caussat dictae sunt. Atque in ipsa Archiς defensione, audiente iudicum decuria, audiente etiam populi Rom. corona,quam strenue de his ipsis humanitatis studiis ab oratore dictum est ξ Quaeres a nobis , Gracche ait de Archia poeta)cur tantoperὸ hoc homine delectemur: , Quia suppeditat nobis, ubi & animus ex hoc forensi strepitu reficiatur, & aures couitio destilae,conquiescant. An tu existimas aut supp

L iiij tero

158쪽

petere nobis posse, quod quotidie dicamus i i

tan ta varietate rerum,nisi animos nostros doctrina cxcolamus aut ferre animos tantam

liosse contentionem, nisi eos doctrina cade re- axemusὶ Ego vero fateor me iis studiis esse deditum: caeteros pudeat, si qui ita se literis abdia derur, ut nihil possit ex his neque ad communem afferre fructum , neque in aspectum lucemque proferre. Me autem quid pudeat, qui tot annos ita vivo iudices, ut ab illis nullo me

unquam tempore, aut commodum aut otium meu abstraxeritὶ aut voluptas auocaritξ aut denique somnus retardarit ξ Quare quis tandem me reprehendat, aut quis mihi rure succenseat, si quantum caeteris ad res sua S obeundas,quantum ad festos dies ludorum celebrandos, quatum ad alias voluptates & ad ipsam reautem animi & corporis conceditur temporiS, quantualii tribuunt intempestiuis conuiuiis,quantum denique aleae,quantum pilae,tantum mihi egomet ad haec studia recolenda sumpserot Atque hoc adeo mihi concedendum est magis, quod ex his studiis haec quoque censetur oratio & f

cultas : quae quatacumque In me est, nunquam

amicorum periculis defuit. Quae si cui leuior videtur, illa quidem certe, quae summa sunt,ex quo sonte hauriam, sentio: Na nisi multorum praeceptis multisque literis mihi ab adolesce

tia suasissem,nihil esse in vita magnopere expetendum,nisi laudem atque honorem:in ea a tem per-

159쪽

tem persequenda,omnes cruciatus corporis, annia pericula mortis atque exilii,parui esse duacenda: nunquam me pro salute vestra in tot ac tantas dimicationes,atque in hos profligatorulioniinu quotidianos impetus obiecissem. Sed pleni omnes libri, plenae sapientum voces, plena exemplorum vetustas: quae iacerent in ten

bris omnia, nisi literarum lumen accederet. Qua multas nobis imagines non solu ad intue-dum, verumetiam ad imitandum, fortissimorum hominum expressas, scriptores & Graeci& Latini reliqueruntὶ Quas ego mihi semper in administranda Rep. proponens,animum &mentem meam ipsa cogitatione hominum evcellentium conformabam. Haec Tullius de

suis studiis in defensione Archiae: ubi disputationis nostrae praeceptum singulare notandum . est, te studiis humanitatii libris, quibus excellentium hominum virtutes, tanquam in tabulis pictae sunt, & ad exemplum imitationis expressae: cuiusmodi quandam Ciceronis imaginem ex eius utcunque collectis lineamentis persequimur,ut extet eloquentiς studiosis Platonica quςda velut idea , ad cuius specie & similitudine, cogitationes & meditationes sitas dirigant. Hactenus virtutis & ingenij,imo Otiam felicitatis cuiusdam laus fuit: initia deinde calamitatis facta sunt:quae Plutarchus repeti non ab ullo turpi vel indigno facinore, ted ab illa Atticis odiosa dicacitate atque iactan-

160쪽

is PETRI RAMItia. Enimuero Tullius mortales multos antea - lepore dicendi & venustate sibi conciliauerat, multoUeloquentiae praesidio defenderat: nemunem, excepto Verre, laeserat ea res ad honores ascesium facilem tam multis comparatis adi toribus praebuit: In colurationis vero animaduersione,quia ciuitatis Spugnatio potius erat, quam ciuium improborum oppugnatio, omnes ordines contentientes habuit: At postea prosperis rerum euentis nescio quo modo in-

ωlentior1actus, plerosque ciuitatis principes pro loco suς cuiuique dignitatis ac familiae ne--gligentius obseruare, vel potius aspernari &nonnuquam asperius cauillari visus eis: Deinde cum locis omnibus de coniuratione tanquatriumpharet, inuidiam summam sibi costauit: quotque coniurati propinquos,familiares,amicos habuere, tot aduersarios & invidos habuit. Ex illa igitur leuitatis origine , procacitas & iactantia derivatae, molestias graues attulerunt . Totius autem inuidiae sanguis Clidiano iudicio primum missus est. Clodius,p tritia de summis opibus fundata familia,maximoq; popularis adolesces fuit: Ciceroni adeo familiaris, ut Clodiae sororis nuptias Terentia

Ciceronis uxor inde metueret: Itaque cum de

violatis seligionibus Clodius reus ageretur, Tullius a Terentia leuiter ut Plutarchus p tat impulsus,& Consulatus potetia adhuc et

xus, testimonio suo Clodium acriter primo perculit;