장음표시 사용
121쪽
rrct mereἰtat. onto L. renti ei rea rerum exissentiam occurrit, hane pro,
Positionem , ego qui cogito , erisio , dici posse primum certae cognitionis principium , ut voluit Cartesius. Nam etiamsi qui& dubitet, an extra se quidquam extet in rerum natura et dubitare tamen non potest , quin ipse existat dum dubitat ;tum quia intimo sensu existere bis sibi conseius est ; tum quia in id ea clara, &distincta dubitantis ines usa est existentis idea. Sed si per primum
certae cognitionis principium significetur regula quaedam generalis se per quam expendi possint omnia iudicia , quae tum circa Usentiam, tum cir ea existentiam rerum extrα nos positarum fiunt , ea propositio , ego qui eratro, exilio, minime spectari potest, ut primum certast cognitionis principium. Etenim certitudo quidem, quae nobis adest
circa rerum sensibilium extra nos positarum ex iis
stentiam , sensu intimo, vivido, & eonstanti ni itur, facta hypothesi , quae certissima est , quod exis at Deus , qui in nobis decipiendis non deletae e tur: sed tam ea regula, qua tum iudicia, quae hoe sensu vivido, ubi agitur de rerum sensibilium
existentia , nituntur ; tum iudicia quae, circa reis rum. essentiam fiunt, expendimus. , non alia est , nisi quae a nobis est constituta, nempe, quicquid in idea eIara ' dissincta rei alleuius eo νebendi-τuν , id de ea, re eertissma potes. .rmari. Nune sid
CONCLUSIO II EXtat apud nos scientia multiplex ,. & proinde
Philosophia.. ι Probatur. Scientia est cognitio, verae, eerta, &evidens. rei necessariae per Proprias: causas , ut definiunt Omnes . Atqui existit multiplex cognitio vera , certa .st R evidens rei necessariae per proprias causa L. Verbi gratiae norunt Losici syllogismum constare debere ex tribus terminis , quia est probatio, sive affirmans , sive negans unius de alio per aliud costendunt Metaphysici Deum existere ; quia mectibus nostris insculpta est Dei notio, quae aliunde quam ab ipso Deo profluere non potuit . Docent Marales Philosophi omnes actus nostros ad Deum
122쪽
r Uputast. r. stu.63. L. ILPreser ρῆ oportere, quia Deum diligere debemus su
Pra omnia, & caetera tantum propte id ipsum. De nique Physici demonstrant eclipsi in Lunae contin-eere propter interpositionem Terrae Solem inter& Lunam et ut omittam demonstrationes Mathematicas , quas veras centas , A evidentes esse
Ergo. multiplex apud nos existit scientia ; &proinde , quae disciplinarum omnium complexio, est Philosophia . Responsiones ad objecta ἀObjietes primo cum Academicis . scientia est
eognitio certa ἀAtqui nulla existit eognitio eerta . Ergo non existit seientia; nec proinde Philosophia. Respondeo negando minorem . Cognitio enim certa est cognitici firma , stabilis, & immobilis . Atqui existit eognitio firma , stabilis, & immobi- Iis ; v. g. cognitio, quae certum mihi est me ex iis stere , dum loquor, aut cogito et quoniam fieri non potest , ut qui cogitat, aut loquitur, nOα existat.
Unde praeclare Sanctus Augusti nux contra Academi eos libia is . de Trinita numia 2I.. alia D cap. 12.
intima scientia est, qua nos vivere simus , tibi ne illud quidem Academicus dicere potes , fortassν doν-mis , s nescis, ct in somnis vides quia oei dormire , s in somnis videre viventis es .. Ergo existit aliqua cognitio certa .. Probabis minorem. Nulla cognitio certa nititur prinei pio fallaci '. Atqui omnis nostra eognitio nititur principio fallaci. Ergo nulla nostra cognitio est certa .. Respondeo negando minorem . Primum enime ognitionis principium , quo iudicia certa innituntur, est evidentia, seu claritas , & distinctio idearum: ut superiori conclusione probatum est.. Sed evidentia seu elaritas & distinctio idearum n est principium fallax cum sit potius omnis veritatis regula. Ergo non omnis cognitio nostra nititar principio fallaci Probabis minorem . Omnis eo gnitio , quae nititur sensibus, ea principio fallaci nititur. Atqui
123쪽
,ra Exeνeἰtat. sntoI. Atqui omnIs eognitio nostra nititur sensibus. 'Ergo nititur principio fallaci.
Respondeo negando minorem . Licet enim aliis qua cognitio nitatur sensibus , non ideo tamen omnis cognitio sensibus inniti putanda est. Nam dupli eis generis sunt cognitiones in mente nostra, ut non solum constat ex S. Augustino lib. is. oe Trinit. n. 2I. alias cap. I 2, sed etiam ratio ipsa naturalis attendentibus omnibus suadet. Aliae ea. rum a sensibus oriuntur , nimirum perceptiones Iuminis, colorum, sonorum , Odorum, saporum ,
caeterarumque qualitatum sensibilium , quas per sensus transmitti ad mentem necesse est . Aliae sunt ipsi menti congenitae, scilicet quae per sensus transire non potuerunt , qualis est cognitio Dei , cognitionum nostrarum , assirmationis , &negationis, rationum, Ze proportionum , quae innumeris observantur. Prioris quidem generis cognitiones nituntur aliquo modo sensuum testimonio: unde sunt errori frequenter obnoxiae, summaque proinde diligentia sunt expendendae . Sed posterioris generis perceptiones , quae Metaphysicae sunt, vel Logicae, ve I Mathematicae, aut certe Metaphysi eis, Logicis, Mathematicis coniunctae , a sensibus minime pendent , suntque longe
clariores caeteris, nec nos in errorem inducunt.
Ergo non omnis cognitio nostra nititur sensibus . Probabis minorem . omnis nostra cognitio niatitur sensibus , . si nihil est in intellectu , quod prius non fuerit in senis. Atqui nihiI es, in intellectu , quod prius non fueriν in fensu , ut vulgo aiunt Peripatetici.
Ergo omnis nostra eos nitio nititur sensibus. Respondeo negando minorem . Duo sunt enim Perceptionum genera, ut modo diximus; stille et verum spiritualiu in , & rerum sius potius qualm latum corporearum . Posterioris quidem generis Perceptiones ortum habent a sensibus : sed idea, Prioris generis per sensus transire non potuerunt;
cum earum obiecta nec colorata sint, nec sonora,
nec sapida , nec ulla alia qualitate sensibili affecta.
Instabis. Ex ista responsione sequitur, res saltem corporeas , quarum species per sensus tra Eerunt, certo cognosci non Posse ia' - Erm
124쪽
Ergo saltem non extat cognitio certa de rebus corporeis. Respondeo distinguendo antecedens . sequiturres corporeas certo cognosci non posse , cum earum cognitio solo sensuum testimonio , non clara & distine a mentis perceptione nititur , conis cedo: eum non solo sensuum testimonio, sed etis iam clara , & distincta mentis pereeptione susti
Simili modo distinguo consequens . Nulla extate ognitio certa rerum corporearum, ubi solo sensuum testimonio sustinetur , concedo et ubi et aradistinctaque mentis perceptione fulcitur, nego. Itaque rerum eorporearum cognitio vel solo sensuum testimonio est suffulta , tuncque non admodum certa est, ut iam diximus: vel cara dictinctaque mentis idea sustinetur : tunaque errori minime est obnoxia , cum regula veritatis sit idea et ara & distincta ; ut antea probatum est. obiicies secundo . Ut extaret cognitio certa a d. beret dari obiectum quoddam certum. Atqui nullum est obiectum certum. Ergo nulla est cognitio certa. Respondeo negando minorem . obiectum quippe eertum est obiectum immutabile, eertaque &am mutabili ratione eognitum . Sed multiplex est obi Ectum immutabile. Nam circulus v. g. ita rotundus est, ut non possit non esse rotundus: to tum non potest non esse maius sua parte: bis bina non possunt non esse quatuor e atque ita de caeteris. Ergo existit aliquod obiectum eertum. Probabis minorem . Quicquid est certum, illud est immutabile ac permanens. Atqui nullum obiectum est immutabile ae per-
Ergo nul Ium est obiectum certum. Respondeo distinguendo minorem . Nulla res est immutabilis, & permanens secundum existentiam spectata , estor secundum essentiam sumpta,
nego 2 quare nego consequentiam . Itaque res
duobus modis spectari potest ; nempe vel seeundum existentiam, vel secundum essentiam. Tune spectatur secundum essentiam , eum sp ictatur quate aus ex certis principiis essentia libri
125쪽
vi 4 ' mere eat. onto . constat, ex quibus non potest non tonstare. Tune vero secundum existentiam consideratur , eum spectatur quatenus existit. Fateor quidem nullam rem, praeter Deum, e Gla immutabilem quoad existentiam ; quia res omnes praeter Deum possunt absolute non existere, R in nihilum redigi: ideoque dicuntur contingentes quoad existentiam . Sed ccntendo res Hane omnes esse necessarias & immutabiles se eundum
essentiam aEtenim illud est necessarium secundum esse ut iam , quod ex certis principiis essentialibus liceonstat, ut non possit ex iis non constare. Atqui res omnes ex certis principiis essentialibus fieconstant , ut non possint ex iis non constare . verbi gratia homo non potest non constare ex mente & eorpore , alioquin non e fiet homo . Idem de caeteris est statuendum . Ergo res omnes
sunt naeessariae , sive sunt immutabiles quoad essentiam et nec sunt conticaentes , sive mutabiles
nisi quoad existentiam . Uerum inquies . Essentia & existentia sunt unum quid & idem. Ergo si nihil est immutabi Ie seeundum existenistiam, nihil quoque immutabile est secundum eo
sentiam αRespondeo distinguendo antecedens. Essentia Dexistentia sunt quid idem diverso modo spectatum , concedo et eodem modo sumptum , nego . Quare nego consequentiam. Essentia igitur v. g.
Petri, est corpus & mens Petri r existentia item Petri est illius corpus & mens prout existunt et sive essentia & existentia Petri sunt quid idem ac Petrus ipse existens . Petrus autem existens spectari potest, vel prout existit; ve, prout ex e e tis prinei piis essentialibus constat: si spectetur priori modo, est mutabilis, quia sic existit, ut pota sit non existere; si posteriori modo consideretur , est immutabilis , quia ex principiis essentialibus,
nempe ex mente & eorpore sic constat , ut nota possit ex iis non constare . Unde eadem res diverso modo spectata dici potest mutabilis, S immutabilis e est enim mutabilis secundum existenviam, immutabilis vero secundum essentiam , Non
126쪽
Disputat. I. Qu.est. I. V iis dissiteor quidem omnem. est tiam creatam in ni-bilum posse redigi. Sed si hinc colligas eam n Gavsse ne eessiriam, distinguam consequens. Loc modo. .Non est necessaria a fotaxe, concedo : vpo-t betice , nego. Itaque duobu .modis essentiae quaedam potest esse nece Saria, scilicet Uel absoluta . , vel hypotrue vice . Tunc est nece Taria absolute , cum omnino & sine ulla hypotbesi necessaria est: cuiusmodi est sori essentia divina - . Tunc vero est necessaria hypothetice , cum facta hypothea quod existat, no a potest ex c*rtis principiis non. componi . Essenti . autem preatae sunt tantum necessariae υpothetice., nempe ex hypothesi quod existant: non vero lanu necessatiar absolute , nisi . in statu ideati, ut dicemus infra disput. a. quae si .. a. quia volente Deo possitnt in nihilum redigi Instabis. Atqui certum non est rem quamlibet, V, g. hominem , ex certis principiis dabere coninstare , sive esse immutabilem quoad essentiam . Erga nulla solutio. . . Respondeo negando subsump. qui 1 res omnis ex certis. Principiis essentialibus necessario. constat IV. g. homo ex corpore & mente- sic coostat , ut non possit ex iis non constare alioqui non esset
Probabis subsium p. Ut certum esset, omnem hominem ex mente & corpore debetre constare , priuasieri deberet omnium hominum enumeratio
Atqui ea peragi non Potest a. MErgo cortum. non est quemvi& hominem eae mente & eor paret eme compositum α . t . v. Respondeo negando maiorem . Cum enim attributum est necessarium , id est cum in idea et arx Si distincta subjecti eontinet r , de eo. sabiecto. genetratim affirmari potest citra singulorum enumerationem k In idea autem elara Si distincta hominis comprehenduntur corpus de mens ia Quare citra singulorum enumerationem stilla mari potest, quemlibet hominem ex eorpore & mente necessario const rer si enim vel haec. vel illud deesseti iam non foret homo,
Quod si quandoque ratio in homine defieere videatur, id tantum eontingit quoad usum, , non quoia subsantiam : id est, homet non habet quan . do usi.
127쪽
'tis Exere tat. snto . doque liberum rationis usum, ut pueris & amenistibus aecidit: sed semper substantiam habet rationis, seu mentem ipsam , sine qua non foret homo. Probabis maiorem . Ut certum esset , quemliis bet hominem esse nigrum, opus foret singulorum
Ergo a pari , ut certum esset , quemlibet hominem ex corpore & mente necessario constare, fieri deberet singulorum enumerati . Respondeo negando consequentiam 3c paritatem. Disparitas in eo est, quod nigredo non sit attributum homini necessarium , nec in clara distinctaque illius idea contineatur et corpus autem &mens fit ad naturam hominis requirantur , ut sine iis nec esse , nec concipi possit . Quare ut certum foret , quemlibet hominem esse nigrum , reeensendi essent omnes homines , non autem sunt recensendi , ut certum sit , quemvis hominem esse ratione praeditum.
Utrum scientia , fides , oe opinio simul eons ere
possint in eadem mente de eadem re . CVm seientia sit eognitio certa & evidens, o is pinio autem interia & probabilis tantum ;ae demum fides certa quidem , sed obseura : hie alia laboratur quaestio, utrum scientia , fides , &opinio simul esse possint in eadem mente de eadem re . Quae quaestio ad duo tantum pertinere potest: scilicet ad existentiam Dei, & ad humanae mentis immortalitatem . Nam praeter illa duo, nihil penitus oceurrit in rerum natura , quod
se lentiae, fidei, & opinioni simul subiacere possit. Sit igitur ad quaestionis solutionem CONCLUSIO.C Cientia , fides , & opinio in eadem mente si-
mul esse possunt de eadem re , quoad argumenta , seu media quibus innituntur ; sed tamen sola tunc scientia movet seu a meit animum. Probatur prima pars conclusionis . Ut scientia. fide. a
128쪽
fides, x opinio in eadem mente de eadem re simul consistant, quoad argumenta, seu media quibus innituntur, id tantum necesse est, ut aliquis norit media , seu argumenta , quibus circa tem eamdem utuntur scientia , fides, & opinio. Atqui potest aliquis nosse media, seu argumenta , quibus circa rem eamdem utuntur scientia , fides, & opinio: v. . nosse potest tum argumenta, quibus existentia Dei, & humanae entis immortalitas deinonstrantur ; tum revelationem di uinam , propter quam creduntur ; tum denique saniorum hominum contensionem , per quam proobabiliter suadentur , ut nemo diffiteri potest. Ergo latentia, fides, & opinio in eadem mente de eadem re simul esse possunt, quoad media, seu argumenta quibus innituntur. Probatur secunda pars conclusionis. Tune aliis qua qualitas sola movet aut afficit animum, eum ier eam solam sic persuasus est animus, ut peruaderi amplius non possit. Atqui per in Iam scientiam se persuasus est animus , ut persuaderi amplius non possit et nam scientia removet omne dubium , quod re Iinquit
opinio ; A tenebras distulit , quas habet fides eunde fidem S opinionem inutiles reddit. Ergo se tensa cum fide & opinione coniuncta sola movet seu afficit animum. Responsiones ad abjocta. obii eles primo contra primam conclusionis partem . Ea non possunt ene sim I in eadem mente de eadem re , etiam quoad argumenta , quibus nituntur, quae sese mutuo destruunt. 2 ,
Atqui scientia, fides, M opinio, etiam quoad argumenta , quibus innituntur , . spectatae , sese
Ergo non possunt esse simul in eadem mente
Respondeo negando minorem . Lie et enim se, entia fidem & opinionem reddat inutiles respectu mentis, quatenus tollit omne dubium, quod
129쪽
'gumenta , quibus nituntur quia mens semper; l-:la nosse potest, quamvis iis non moveatur. Probabis min. Ea sese mutuo destruunt , quorum alterum clarum est, alterum obscurum ; at
Ierum .eertum, alterum incertum.
Sed serentia clara est , & fides obseura ς item scientia certa est , & opinio ineerta. Ergo se iwtia, fides, & opinio sese mutuo de
Respondeo distinguendo maior. Sese mutuo deis struunt quantum ad effectum, qui in mente pro duci possiet , concedo r quantum ad argumenta sedi me gia , quibus nituntur , nego . Quare conincestis minore, distingui potest simili modo conse quens . 'Scientia , fides , & opinio sese mutuo destruunt , quantum ad essectum qui produci posset in mente , concedo: quantum ad argumenta quibus nituntur , nego . Igitur cum scientia, fides, S: opinio smul coniunguntur, tum seientiae sola mentem afficit ; fidemque Ec opinionem inutiles reddit: sed ea tamen non obstat, quominus fidei S: opinionis argumenta ab ipsa mente Percipiantur e neque adeo illas destruit quantum ad argumenta, seu media quibus innituntur. Objietes seeundo contra secundam partem .
- Siqii id obstet quominus mens affetatur simul argumentis scientiae, fidei; ti opinionis , id sane est quod mens non possit simul certa esse A incerta ς clare simul & obscure rem eamdem' eo,
Atqui mens potest esse eerta simul & incerta; elare & obscure quiddam cognoscere. 'Ergo mens a mei potest scientiae, fidei, & opbmonis argumhnvis simu I. Respondeo negandσ minbrem . Repugnat enim mentem esse certam simul At incertam ς elare & obscure quidpiam cognoscere; licet percipere possit aliqua argumenta , quae incerta sunt, dum a- Ilis convincitur quae sunt eestissima . verbi gra- tist novi qMedam argumenta , quibus probabilis
edditur existentia Dei , vel humanae mentis immortalitas r sed iis hune minime moveor ς cum aliunde existentiam Dei, & humanae mentis immortalitaἷein citra dilbigm demonstratas putem.
130쪽
Cum igitur ita persuasus est animus, ut persuaderi amplius non possit; tune ipsi fides & opiniore vera sunt inutiles.
Probabis minorem . Ut mens sit certa smul di incerta , clare & Obscure quidpiam cognos eat , satis est eam uti mediis certis & incertis, claris
Atqui mens uti potest meliis certis, puta dein
monstrationibus ; ia incertis , se ille et berobabilibus argumentis : potest etiam uti argumentis ob scuris , puta reve Iatione supernaturali & divina . Ergo potest esse eerta simul & incerta , elate kobscure quidpiam cognoscere. Respondeo negando mai. Licet enim mens utatur mediis certis, ct incertis ς non tamen incertis a meitur, sed iis solis, quae certa sunt , persuadetur. Item cum adhibet inedia elara, & obscura , claris tantum movetui' , non obscuris . Ideoque dici non potest certa simul, & incerta, nee clare simul & obscure rem eamdem cognoscere . Quocire a beati , qui Deum vident sicuti est, non jam moventur argumentis fidei, id est , non e redunt mysteriis revelatis propter solam auctoritatem dicentis, quia scientiam habent, id est, claram ae distinctam eorum osteriorum perce
Simili modo ubi quis videt , quae sibi fuerant ab aliis nune lata , non iam iis credit, quod sibi
an nunciata nerint, sed quod ea videat. Sic cum mulier Samaritana Ioannis cap. 4. papularibus suis annuntiasset , quae in Christo Domino fue- Tad admirata , multique propter mulieris testimo-mum in Christum credidissent , ubi postmodum ad Christum venerunt, ipsumque viderunt, di audierunt, mulieri dicebant . Iam non propter ruam LoqueIam eredimus: iri; enim audivimus , ω δεμ mus quia his es vere Salvator mundi . Ergo mens non potest clare simul & obscure rem eandem
Instabis. si res ita foret , vir doctus Πon haberet fidem, nec fidei meritum. Atqui falsum consequens. Ergo & anteceden L.