장음표시 사용
141쪽
yae meretrat. yntor. nempe rnstituendo Categorias, ad quas quaecumque animo concipi possunn, referuntur: ideoquae .arum subsidio ideae seu perceptiones reguntur a Logi ea, fiuntqua clarae & distinctae & tunc non. tantum verae sunt in se, sed etiam eomparate ad
iudicium, quod subsequx potest. Unde eum dicitur perceptio non posse esse falsa , distinguo proinpositionem: non potest esse falsa in seipsa , eo cedo : non potest esse falsa praebendo oceasionem falso tu licio, nego : quare nego consequentia Igitur perceptio salsa esse non potest proprie &ratione sui, eum nihil ammet neque neget: ses
falsa esse potest ratione subsequentis iudicii; sive dare potest occasionem falso iudicio , nempe
eum 'obscura est x confusa . Quare opus est regalis , ut recte sempeν fiat perceptio , non tantum ratione sui, sed etiam ratione iudieii subsequentis. Has autem regulas tradit Logi ea. Instabis. Idea & iudicium referuntur ad ratioei nationem, aut potius ad demonstrationem. Ergo sola demonstratio est obiectum adaequatum Logicae. Respondeo distinguendo anteceden L . Refer unis tur ad demonstrationem per accidens , concedo 2 per se , & natura sua , nego: quare nego consequentiam . Duobus igitur modis potest aliquit ad aliud referri ; vel per se , & natura sua ; vel per aecidens tantum . Illud per D ad aliud refertur, quod illius tantum gratia factum est: illud
vero per accidens duntaxat ad aliud refertur , quod ad ipsum non est ex natura sua destinatum
& quod sine ipso bonum est ; seu quod melius
est a nobis haberi, quam non haberi. Porro perinceptio elara 3t distincta, & rectum iudieium etiam extra demonstrationem alicujus sunt utilitatatis r nec proinde ad solam demonstrationem ex natura sua destinantur. Nam utile est, v. gr. clare & distincte percipere quid sit homo, quid triangulum , Ate. etiam citra demonstrationem : iisdem sentiendum de iudicio, dummodo rectum sit R iustum . Ergo idea & iudieium per aeeidens
tantum ad demonstrationem referuntur, non na tura sua . Quare nec demonstratis , nec ratioci-n tio generatim dici potest objectum totum R
142쪽
adaequatum Logicae , quia non iniquam Logica : sed e it tantum .iobjectum e Patet spartiate , & ina quarum , quod etiam eonvenit ideae. & iudicio.. Obiicies secundo. Cogitationes mentis spect n- tur vel formaliter ., nempe quatenus sunt omitationes , vel objeci rue , & quatenus sunt obiecta cogitata a Atqui neutro modo sunt obiectum Logiese. Ergo cogitationes mentis non sunt objectum
Respondeo negando minorem. . Nam cogitationes mentis , formaIiter sumptae , sunt, obiectum Logicae ; cum Logica regulas de iis ad verum diis rigendis praelaribat.
Probabis minorem . Idem sit iudieium de aliis cogitationibus mentis, ac de innitione. Atqui definitio formaliter sumpta, nempe quatenus est actus mentis definientis , non spectatura Logica . . - Ergo caeterae cogitationes muniis formaliter sumptae non spectantur a Logica r s
spondeo negando minorem Definitio enim formaliter sumpta, & quatenus est actus mentis definientis , spectatur in Logi ea , si Logica prae seribat modum definitionis eonficiendae Atqui L giea praestribit modum definitionis . peragendae enempe per genus, & disserentiam. Ergo definitio formaliter spectata a Logica consideratur. Probabis minorem. Illud non spectatur a L gica , cui Logices regulae non conveniunt. Atqui Logiees rigulae non conveniunt definitioni formali. Ergo definitio formalis non spectatur a Logica . Reppondeo negando minorem, ob allatam in
Probabis minorem. Una ex regulis Logiem circa definitionem haec est: in deseritis omni o D-
Atqui ista regula non convenit definitioni foris mali, seu actui mentis definientis, sed definitioni obiectivae, seu rei aut obiecto definito. Ergo regulae Logicae non conveniunt definiti . ni formali. .
143쪽
I32 Exere tri. onrat. Respondeo distinguendo minorem.' Ista regula, Definitio eonvenire debet omni , oe soli de lao
non convenit definitioni formali, tanquam a tri butum , quod de ea praedicetur , concedo I tanquam regula , per quam dirigitur , ut fiat , nego 2 quare nego consequentiam . Quemadmodum enim praeceptum pictoris tyronem erudientis , ac praeeipientis ut caput ceteraque membra iusta i ter se pro portione depingat , non cadit in pin- endi actum tanquam attributum , quod de eo prς-icetur, sed tanquam vegula , qua dirigitur: sic Praecepta Logicae tu definitionεm formalem eadunt, non tanquam illius attributa, sed tanquam regulae , per quas recte & accurate perfici potest. Obiicies tertio eum Thomistis . Logica versa tui circa seeundas intentiones objectivas, seu circa entia varionis .
Ergo non versatur per se circλ memoratas quatuor cogitationum species . Respondeo distinguaendo antecedens . Logica veris satur circa seeundas intestioncs obiectivas , seu circa entia rationis, in gratiam cogitationum mentis. ad verum diri 'Cndarum , ecit cedo 2 propter ipsas secundus intentiones , aut en Ita rationis tantum, nego: quare Nego consequentiam . Logica igitur de Reundis intentionibus , seu entibus rationis nonnulla praecipit, sed tantum in gratiam cogitationum mentis ad veritatem dirigendarum, non propter loIas intentiones secundas seu entia
rationis. Quid audem pςr priuiam . quid per έeeundam intentionem intelligatat Thomiliae, paucis est explicandum .
. Intentio mentis hoc loco idem est , ae applicatio mentio ad rem aliquam percipiendam intentae r si υe est ipsa rei perceptio , q.uae vel prima dicitur, vel secunda. Prim, intentio est primaria rei perceptio , quis res ill L naturaliter ab omnibus concipitur : Ut si ab aliquo pronuntietur haec propositio , Deus se bonus , statim intelligem omnes ipsi Deo ho-nitatem attribuir idque primo intentionaIise ν cognosci vulgo dicitur. Secunda intentio est secundaria quaedam perce
ptio , Ma quidpiam ipsi rei inesse concipitu e , quod
144쪽
. auod ei tantum per mentem competit; ut iri al-
7sito exemplo, Deus concipitur esse subiectum proposition is , vel nomen subsantivum , vel species.&c. bonus Uero concipitur esse attributum, Ec nomen adiectivum &c. Siquid igitur eoncipiatur esse subjectum, praedicatum, genus, o Deetes,&c. istfeetindo intentionaliter eoncipi in Scholis dieitur.
Porro conceptio ' ipsa mentis vocatur lintentio. formalis p res vero concepta dicitur intentio obiectiυa , quae fecundo intentionaliter rebus affingitur aut ineste concipitur . Ea quoque a Tho- mistis Ens ratibnis Poeatus quia in lota mente, non in rebus ipsis existit . Aliter tamen ens ra
gnito , ut inferius exponemus. Certum autem est , primae, & fecundae intentionis mentionem in Logica fieri propter cogitationum directionem , non propter solas intentiones secundas 2 atque ita quatuor cogitationum spe etes , quatenus ad verum sunt dirigendae, dici debent obiectum Logicae totale, R ad aequatum, Instabis. In disciplinis practicis sumi potitas debet opus, quam operatio pro
Respondent vulgo distinguendo pro postrionem . In diseiplinis priactici ς, quae relinquunt opus Du- sibila pose is , quatis est Architectura , concedunt Iin aliis quae nullum opus sensibile post se re- Iinquunt, cuiusmodi est ars altandi , negant .
Logica . autem nullum opus sensibile post se relinquit : unde potius operationem , quam opus pro obiecto eo nifferat. obiicies quarto cum NominaIibus . Logica a git de nominibus, & aliis vocibas . Ergo voces sunt obiectum Logicae . Respondeo distinguendo antecedens. Logica a git de vocibus , quatenus sunt signa cogitationum mentis, concedo r a gis de vocibus propter ipsas voces, nego di id enim ad Grammaticam Per
tinet. Quare nego consequentiam.
Simili modo eum Logica dicitur instituere Categorias , in quibus res plane omnes continentur , atque adeo illius obluctum esse res omnes , distingui debet antecedens : Logica instituit ea
Iesorias , in quibu res Plane omnes contineR-
145쪽
a 34 Exeνstat. yn OLtur , ut earum perceptio rite fiat , eoneedo e utres ipsas ex professo pertractet, nego. Quare n .go consequenti m.
CONCLUSIO IV. OBiectum totais , di adaequatum Metaphysees
est ens generatim sumptum , & per mentem abstractum : speciatim vero Deus , Angelus , &Mens hominis, quatenus naturali lumine perelis
Probatur. IIJud est obiectum totum di adaequatum Metaphysices, quod per se ab ea spectatur, quod eam distinguit a quavis alia , & ad quod
referuntur ea omnia, quae in illa traduntur. Atqui ens generatim acceptum ,& per mentem abstractum , speciatim vero substantiae spiritales, se ilieet Deus, Angelus, di mens hominis, prout naturali lumine cognosci possunt, per se specta tur a Metaphysica, eam distinguunt a quavis alia disciplina, &e. Nam ens generatim, Deus , Angelus, & Mens sunt obiectum materiale , seu res, quae spectantur a Metaphysica. obiectum vero formale his vocabulis exprimitur e quatenus hae res naturali lumine concipiuntur, Sc. Ergo sns generatim sumptum, di per mentem abstractum , spe elatim vero Deus , Angelus , &mens hominis, quatenus, ct c. dici debent obiectum totum, & adaequatum Metaphysicae .
Responsiones ad objecta. Obiicies primo. Si ens , generatim sumptum, esset obiectum Metaphysicae, nulla foret scientia
Praeter Metaphysicam ; nam ipsa omne ens, tisingulas eius species consideraret. Atqui falsum consequens αErgo & antecedens. Respondeo negando mararem , euius probatio nem distinguo . Ipsa omne ens , & singulas eius species consideraret , quaIenus per mentem abstrahuntur , & generatim concipiuntur , concedo rsub alia ratione, nego. Quare concessa Minore, nego consequentiam . .
146쪽
miteles seeundo . Sola Theologia supernaturia is agit de Deo, & Angelis Ergo non Metaphysica . Respondeo distinguendo antecedens . sola Theois Iogia supernaturalis agit de Deo & Angelis , per principia revelata, concedo a per principia natu in rati lumine cognita , nego e quare nego consequentiam . Est enim Metaphysica in duas partes divisa : se ilicet in Ontologiam , quae te ente generatim disputat , & in PnaumaεoIogiam, seu The logiam naturalem, quae de Deo & Angelis disserit , non ex revelatis fidei divinae principiis , sed ex ptinet piis nazuralibus , seu naturaii ratione e
gnitis, ut dictum est. CONCLUSIO ROBiectum totum & adaequatum Physices est eorpus naturale, quatenus naturale.
Haec conclusio vel solius Compendii Physi ei lectione patet . Nam eomtis naturale est obiectum materiale Physicae, seu materia iis scientiae ,' obiectum vero illius formale exprimi dur his vocabulis et quatenus o coetus naturata .
OBiectum totum & adaequatum Et hi eae sunt
actiones hia mana prout ad Mnesarem dirigenda : ita ut ista voeabula , actiones humans, ob tectum materiale exprimant ἰ illa vero, quatenus ad honectarem dirigenda , objectum formale designent. Probatur. Illud est obiectum integrum di adaequatum alicuius disciplinae, cui conveni ucit omnes conditiones ad obiectum integrum requisitae .. Atqui actiones humanast , prout.ad honestatem dirigendae, omnibus praeditae sunt conditionibus, quae obiecto totali 3e integro alleuius disciplinis inesse debent, quasque iam exposuimus. Primo enis tam late patent, quam Euhiea . Secundo, eam distinguund a quavis alia diset iplinas
Tertio, quae tractantur in Ethica, ad eas
147쪽
ras Exertisat. sntes. feruntur vel ut partes, vel ut pio prietates, ver demum ut principia. Ergo obiectum integrum & adaequatum Eth tae sunt altiones humanae , prout ad honestatem diligendae.
Responsiones ad objecta. Obi ieies primo . In disciplinis practicis idem est objectum & finis. Sed beatitudo est finis Moralis disciplime .
Eicio beatitudo est etiam illius objelium . Respondeo distinguendo maiorem. Idem est obiectum ti finis proximus, concedo.' remotus, nego . Simili modo distinguo minorem , & nego consequentiam. Finis igitur proximus Ethleae est conformatio actuum humanorum ad honestatem, sive est actus humanus prout ad honestatem eo formandus : qui finis est etiam objectum Eihi eae. Sed beatitudo est finis ultimus Moralis disciplinae, S ab ipsius objec o plurimum discrepat. obiicies a. Thedologia Moralis versatur ei rea actus humanos prout ad honestatem dirigendos. Ereto actus i Ili non sunt obiectum Ethicae. Respondeo distinguendo antecedens Theologia
Moralis versatur circa actus humanos, prout alhonestatem supernaturalem dirigendos per principia divino lumine revelata , concedo et ad honestatem naturalem per Principia naturali lumine cognita , nego . Quare nego consequentiam . Quatris quam , ut verum fatear, nulla proprie est Ethiae a Philosophica, quae non sit etiam Theologica . Non enim proprie agitur de Mysteriis , in Morali , sed de moribus ad honestatem dirigendis Verum haec ad Vivum non resecamus , A in communibus ideis consistimus
Da tinitata ω dsinctione generica , specifica , . meriea , oe aliis adjunctis sciensiarum. UNitas triplex: generica , Deeisca A numerita. Unitas generi ea scientiarum omnium x fiae potissimum repetenda vici Lurii Ia ut. δε-
148쪽
entia Deeulatiυae, quae pro fine habent solam veritatis contemplationem , stnt eiusdem generis ;item Practicae omnes ad idem genus reserantur; speculativae vero a Practicis genere dissideant. Unitas specifica scientiarum ab obiecto formali deducenda est , ut diximus , quia objectum forma- Ie cujuslibet scientiae eam ab omni alia specie discernit . Etenim quaelibet scientia in hoc eum aliis omnibus convenit quod Rienxia sit; & hoc est illius genus r sed diserepat ab aliis per obiectum formale , a quo ipsius disserentia Deelaeo desumitur. Sic Geometria in eo cum Physica consentit , quod sit seientia , & quod circa eorgus
naturale versetur e sed Geometria corpus naturale considerat tantum quatenus est extensum; Phy- si ea vero id spectat, quatenus est naturale , seu quatenus omnibus dotibus seu qualitatibus natu ratibus & sensibilibus est affectum. Unitas denique numeriea scientiarum ab ex sentia singularum in hominum mente desumitur: nam priseipium indiυiduationis , sive rei, sive in di, est exissensia , ut inferius probabimus. Hic autem quaeritur , an scientia tota seu i
salis, ut aiurit, sit una & simplex qualitas ; an ex multis habitibus partialibus fit composita .
SCIentia tota & integra non est una & simplex qualitas ; sed ex multis habitibus partialibus
est composita . Probatur . Ibi non est una & simpleκ qualitas , vel habitus, ubi plures sunt difficultates superandae r nam habitus propter difficultates ammittuntur.
Atqui in eadem seientia totaIi , v. gr. in L pica & Physi ea, multae sunt dissicultates superandae. Nam in Logiea quidem, si quis ea noveri , quae ad pereeptionem pertinent, non eontinuo iis informatus est, quae ad ratiocinationem spectant: in Physica quoque, si quis colores Iridis uteumque explicare possit, nondum plantarum ae animalium
vires S propristatas habet e XPlorata3 4 . T
149쪽
a 38 Exenisse. InisI. Ergo seientia tota & integra non est una tisamplex qualitas ; sed ex multis habitibus patistialibus est composita. Responsiones ad obiecta.
obiicies piamo . Scientia est una & simplex
sua litas, aut habitus, si versetur circa suum obisiectum sub una & eadem ratione formali, ac Omnes eius conclusiones ad unum principium referantur . . Atqui verum prius.
Ergo & posterius . Respondeo negando sequelam maioris . Ut eis nim seientia ei rea suum obiectum versetur sub una & eadem ratione formali , oportet tantum eam esse unam unitate camposit sonis ε'χordinis, , nec neeesse est, ut sit una ianitate entitatis er Fmp Iieitatis. Deinde non ureum est in qualibet scientia principium , ad quod . reliqua omnia reuocentur . Nam in Logica v. gr. multa sunt principia , ex qu4bus ipsius regulae pendent. In Geometria multa sunt definitiones , & axiomata is ex quibus the re mata & problemata demonstrantur: & qui unum axioma ac definitionem novit , non statiM Geometra est dicendus.
Instabis . Id ei reo faeultas una est & eadem qualitas , quia objecta sua sub una di eadem rati ne formali attingit. Ergo idem dicendum de scientia ἀ Respondeo negando consequentiam . Faeultas enim est naturalis , & est quid idem , quantum ad entitatem, ae ipsa rei substantia, ut Intellectus & voluntas sunt quid idem ae i pia mens, quatenus intelligit, & vult. Sed habitus est aequisitus, id est repetitis actibus comparatus. Αctus autem illi diversi sunt pro diversis dissicultatibus: unde pariunt tot habitus partiales, quot sunt diversae di me ultates . Quamobrem longe dispar est habitus & facultatis ratio. Objicies seeundo. Fides divina una est & fi Ilex qualitas, licet multa habeat obiecta.
Ergo di scientia una est ac simpIex qualitas.
150쪽
. Respondeta negando Consequentiam, & paritatem . Ratio autem disparitatis in eo est, quod in fide unum sit duntaxat medium , seu argu entum, aut motiυum , quantum ad omnes articulos . Nam. per innam ει idem motivum credibilia sunt , tum mysterium Sacti mimae Trinitatis, tum mysteri u Incarnati is et nempe peν Dei reυelantis aucto-νitatem ab. Ecelesia manifessa tam . Sed non eadem est ratἰo aut motivum in scientia , quantum al-omnes propositiones: V. g. in Physica non eadem.
affertur ratio duritiei quae est in lapide, caloris, qui in igne sentitur,. &summis quod a Sole diffunditur. Unde non est fidei divinae , & sobentiae naturalis par rati is . Nunc expendere iuvat ad quas mentis virtutes , tanquam genera, referenda sit qua libet scientia , aut Philosophiae pari . Qua de re sit
CIngulae Philosophisae partes condinent Intellia o gentiam . nProbatur . Intelligentiae est cognitio primorum principiorum, ut definitum est in Prooemio Comispendii Philosophi ei. - , Atqui singulae Philosophiae Partes, Logξca , Μ etapb ea , PυMa, Ephica , ipsaeque Mathematicae in sinina eontinent cognitionem primorum pri ei piorum , & axiomatum communium, sine quiabus nullum extare possedi in subiecta cuilibet discipIinae materia iudicium , nulla ratiocinatio , ut
Ergo singulae Philosophiae Partes conti nent Im
possunt Sapientia . Probatur. Sapientia definitur a veteriuus Philosophis , Rerum divinarum S humanarum scientia ; sive scientiarum omnium complexio; ita ut Sapientia & Philosophia pro una eademque ru