장음표시 사용
131쪽
vis. Vir doctus non haberet fidem, seu non
ceretur argumentis fidei in iis rebus , quas cem to & evidenter novit , concedo e in aliis rebus ,
quae fidei subjectae sunt, & obscurae, nego. Simili modo distinguo minorem. Falsum est virum doctum non habere fidem , in iis quae obscura sunt , concedo et in iis quae certo & e iis
denter novit, nego: quare nego consequentiam.
Itaque vis doctus non habet quidem fidem in iis quae certo & evidenter novit , - sed in iis tantum quae obscura sunt , & quae sola Dei revelantis auctoritate sunt suffulta. Nec ideo carere putandus est fidei merito , dummodo ita sit affectus , ut etiamsi destitutus esset scientia , foret tamen ad credendum revelatis semper paratus ; ut re vera iis credit, quae per solam fidem habet comperta. Quod autem ait Divus Gregorius Papa a pud Sanctum Thomam a. a. quaest. a. ar. Io. F dem non babero meritum, tibi humana ratis praebee
experimentum , ita est intelligendum , ut nullum sit fidei metitum , cum credere nolumus nisi iis duntaxat , quae humana ratione consequi potamus . Sed cum ita sumus affecti, ut divinae auctoritati nox subiicere parati simus , etiamsi a.
mnis abesset evidentia e xum demonstratio aut sci. entiae nullatenus fidei meritum imminuit. Aliunis
de non citra rationem revelatis credimus 2 nam
ratio semper antecedit fidem , ut docet Sanctus Augustinus Epist. Iao. alias a 2 a. si quidem idcireo 'tantum auctoritati di vinae , non alteri intellectum nostrum subiicimus , quod certum nobis sit , solum Deum , utpote summe bonum, & summe verum, nec falli posse , nec fallere. Unde lie et fi des multo certior habenda sit, quam scientia sumpta pro cognitione rei naturalis per causas: non tamen certior est quam scientia sumpta pro reis velatione naturali, seu intelligentia nobis omnibus divinitus concessa , per quam novimus rationem nostram in iis quae intellectu attingere nequimus , divinae auctoritati esse subiiciendam.
Nam utraque cognitio ab eodem principio oris tur, nempe a Deo mentes nostras Illuminante, in
cuius Aumine lumen videmus , ut ait Rex Propheta Psalmo ar. vers. 10.
132쪽
Disput. I. Quas . III. rarsi quῖs autem dieat icientiam & fidem , vel se iis
erat iam & opinionem non esse Oppositas , Respondeo eum distinctione . Non sunt oppositis quantum ad media, seu argumenta quibus uiniuntur , vel quantum ad rem , quam probant , ello et non sunt oppositae quantum ad effectum , quem in mente possunt producere, nego. Quamvis igitur scientia, fides, & opinio non sint oppositae quantum ad media, quibus utuntur , vel quantum ad rem quam probant, utpote quae rem eamdem , v. gr. existentiam Dei diversis quidem, non tamen oppositis argumeretis assirmant: oppositae tamen sunt ratione status , quem in mente possunt producere . Nam scientia certitudinem , &ετ identiam in mentem inducit et fides obscuritatem relinquit, opinio dubium non amolitur. Certitudo autem & privatio certitudinis ; evidentiadi privatio evidentiae opponuntur. Quare eme tus eientiae & fidei, vel scientiae & opinionis in mente producti opponuntur. Neque his obstat quod vulgo dicunt , opinionem esse tantum incertam nefastiυε , non positivo, quatenuS nimirum opinio relinquit dubium, non vero ponit, aut inducit et quemadmodum nuditas rigente hyeme dicitur frigida negMive, quatenus non arcet frigus, non vero dicitur frigida positive, quia non indueit frigus. Nam si scientia certitudinem & evidentiam positiva afferat , opinio dubium relinquat, fides obscuritatem non amoveat ; minime dubitari potest , quin oppositos in mente effectus aut status producant , per quos mens certa & incerta fieret; clare & obseu- re aliquid eognosceret ; qui effectus simul consistere non possunt.
Dε eausa effectriea fetentia aus Philosophia. TUm aliquid scire dicimur , cum eius causas habemus perspectas , inquit Aristoteles lib.
I. Poster. analyt. ca P. R. Eae autem quatuor vulgo
numerantur, nimirum finalis, emetens, formalis, di materialis : quae in Compendio Metaphysico a Tom. V. F par
133쪽
merastat. ontoL parte I. cap. I. fuerunt explicatae . Cire a primam causam essicientem Pli i loto pui nulla esse potest dissicultas , cum certissime eonis stet , primum illius Auctorem esse Deum Optimum Maximum , omnis doni optimi largitorem. Sed hie quaeri solet, an, & quomodo Deus primo' homini' philosophiam eoncessierit . Cur quaestionitit satis faciamus iuxta sententiam Sancti Tho- .mae i. Parte summae Theologicae quaestione 94. arta s. sit
DEus Philosophiam perfectam infudit Adamo .
probatur. Qui condidit Adamum zum mnibus tum corporis , tum animi dotibua nat ratibus , is sane perfectam illi infudit Philoso- Phiam, quae praecipuum est humanae mentis se
Atqui Deus Adamum condidit cum omnibustum eorporis , tum antini dotibus naturalibus tum quia nihil imperfectum a Deo immediate Pro fiet scitur: tum quia debuit Adamus filiorum esse parens sisSvi ae doctor . . Ergu DEM Philosephiam perfectam intuetit H-Praeterea cap. I . Ecclesiastici V. 6. sic habe-.tur. Creas te illis nempe Deus Adamo & Evae frientiam Disitus, sensu impleυit eor 1IIorum, smaIa oe bona Uendit illis . Quo testimonio manifestum videtur, utrique s sam fuisse Philoso y D leo iis ues. Nam tripli ei tantum ratione potuit Adamus obtinere Philosophiam : stilicet veIμυentione, vel doctrina , vel infusione.
Atqui Hon eam obtinuit vel snυentrone, Vel doctrins : eum ad id longo indiguisset temporis inister vallo: nec proinde fuisset a Deo conditus per fectus: quod Maiestati divinae repugnat . Denique conveniens non erat, eum ab Angelo erudiri, quem Deus estra Angeli operam crea erat, ne vel tantum, vel fortam plus se debere credidisset Angelo , qui bene esse , quam Deo qui ossa simpliciter tribuitat. - .
134쪽
Di put. I. auo. III. I 23 Ergo Adamus accepit Philosophiam a Deo pere fusionem.
Responsiones ad objecta. Obiicies primo. Nemo dat , quod non baber. : Atqui Deus non habet Philosophiam, ut vulgo
docent Scholae . Nam non cognoscita res per causas ,
sed omnia citra discursum seu ratiocinationem , per simplicem intuitum, in causis suis discernit . Ergo Deus non inrundit Philosophiam Adamo. Respondeo primo negando minorem . Si enim per Philosophiam intelligatur, ut intelligi debet, Sapientia , sane Deus habet Philosophiam , non qualem nos habemus, scilicet imperfectam, &a magis noto ad minus notum ratiocinando discurren-xem ; sed perfectissimam , & omnia simplici intuita comprehendentem . . in imo Deus est tua sapiensia r ac omnia nuda oe aperta sunt oeulis ejus , ut doe et Apostolus Epist. ad Hebrsos cap. q. U. I 3. Respondeo secundo cum caeteris a istinguendo minorem . Deus non hahet Philosophiam forma-ἐiter , concedo οῦ non habet eminenter & viνturis ter , nego : quare nego consequentiam . Deus quidem non habet Philosophiam formaIueνς id est, secundum eam formam & rationem qua a nobis habetur nempe quatenus est cognitio diseusυσι& proinde imperfect ad sed eam habet eminenter, id est, nobiliori & perfectiori modo, vel virtua liter, id est , habet Oimurem produeendi philois sophiam : Quemadmodum homo dicitur haberct
rotunditatem υ iretialiter , quia virtutem habet , seu potestatem corpus essiciendi rotundum: nomvero rotunditatem habet formettiter ς quia re ipsa nos est rotundus . quamvis eminoatiori modo co- tunditas in mente seu imaginandi vi , quam in
obiicies secundo . ui non cognovit naturam serpentis, ille non habuit scientiam rerum omnium, nec proinde Philosophiam . perfectam. Atqui Adamus non cognovit naturam serpen-tis , uti nec Eva. Μωlier enim , seu Eυa iuxta mentem Magistri sententiarum libro a. distine l. a I. Ideo non horruis serpentem loquentem , quia
135쪽
suit nomen conveniens ipsi serpenti , ut &alias animalibus , is cognovit naturam serpentis . Atqui Adamus tum serpent , tum alias animalibus pro-vrium seu conveniens nomen imposuit, iuxta uul- Iarem interpretationem capitis a. Geneseos, v. 'o & 2 a. Ergo cognovit naturam serpentis. Pr hationem autem distinguo et Eva putavit serpentem accepisse a Deo loquendi ossicium supernasti aliter eoneedo: naturaliter, nego. Cum enim serpentis naturam cognosceret , cui loquendi virtutem naturaliter non adesse intelligeret , mi
naturale suspicata est. Haec responsio est S. Thohabet Perse-
entiae boni & mali illectus fuit a Daemone , ut
η'Ε 'i, histi et at Vita sophiam perfectam.
: Respondeo distinguendo ma Iorem . Qui Phalo sophiam habet per tectam , tum naturalem, tum supernaturalem, non potest aliam cedo: qui tantum habet naturalem Philosophiam, ne eo. Simili modo distinguo minorem , α nego consequentiam: Adamus igitur naturalem habuit Philosophiam ; sed supernaturalem speravit , quam serpens Evae pollicebatur his verbis Genes. c. v e Eritis sest Dii, seientes bonum oe malum.
: II non Adam; ipse seductus fuit a ser-
sed ut constat tum ex loco Genes modo 'laudato, tum ex Epist. ad Thimo Ih. cap., quorum oculi , post esum pomi Vetiti, aperti sunt, non habuerunt ante tiam, seu Philosopb um Atqui ex Genelaos cap. 3. V. 7. am'. culi statim aperti sunt , postquam vetitum pomum gustavo Iunx Eris
136쪽
Dstit. I. Quaess. III. I 2IErgo Philosophiam antea non habebant. Respondeo distinguendo maiorem. Ii, quorum
oculi aperti sunt , ut novam rerum naturalium scientiam assequerentur , non habuerunt antea
Philosophiam, concedo: ii, quorum oculi 2 perti sunt , ut suam eulpam agnoscerent , non habuerunt antea Philosophiam, nego. Simili modo distinguo minorem, & nego consequentiam . Postquam igitur primi hominum parentes peccaverunt, eorum oculi aperti sunt, ut suam culpam agnoscerent ; tumque se nudos esse erubuerunt, ct appetitum sentientem rationi rebellem sunt experti , eum antea pars hominis inferior esset superiori subiecta , nec earo adversus D Iritum eoneupisceret et sed non ideo novam rerum natumra Ilum seientiam sunt fissecuti.
obiicies tertio vulgare axioma: Omnis peccans es ignorans. Atqui Adamus peeeavit.
Ergo fuit ignorans; nee proinde Philosophiam
Respondeo distinguendo maiorem .. omnis pec
caris est ignorans actu & pνactita ς id est, eodem modo in praxi se gerit , ae fi ignoraret quid sit
agendum , & a quo abstinendum , concedo : est ignorans habisu fit speetiistiva , qua fi non sciret speeu Iative,& habituali cognitione ea, quae sunt ossicii sui, nego . Quare eoncessa minore , nego consequentiam . Igitur qui peccat, errat : nam
ex Pro v b. cap. 34. v. aa. Errane qui operantur
malum. Qui autem errat, seu qui recedit a ver & iusto, est ignorans actia ; sive eodem modo se gerit ac si ignoraret quid sit agendum , sed tamen in intimis velut penetralibus ipsius mentis reclamat se lentia , seu conseientia , qua se male
asere intelligit; ipsaque illum arguit , & poena
dignum iudicat. obiicies quarto. Habitus infustis est diversus,& diversae speciei ab aequisito, ut vulgo docent Theologi . Atqui Adami Philosophia non debuit esse diversae speciei a nostra , cum ipse foret eiusdem. ae nos , speciei.
137쪽
ras Exereitat. Ontot. Respondeo distinguendo maiorem. Habitus infusus per se, id est, qui natura sua postulat i fundi, Me humano labore comparari potest, cuisivsmodi sunt fdes, spes, & ebaritas , est diversae hie diei ab aequisito , concedo : Habitus infususpeν aeeidens tantum , qui scilicet ita infusus est ,
ut tamen naturae viribus comparari potuerit citra infusionem supernaturalem , cuiusmodi est Philosophia, nego. Quare concessa minore nego consequentiam .
DHilosophi omnes diei possunt eausa seeunda Phi-A Iosophiae , quatenux eam studio & labore a prisma rerum omnium causa consequi Promerentur Sed ea laus veteribus debetur , ut specteritur tanquam caeterorum duces qui viam posteris mon araverunt.
De eausa materiaIi Philosophia, seu da singularum. Phil ubia partium objectis. CAusa materialis Philosophiae triplex distingui solet. Prima est materia ex qua componitur, nimirum eius partes, puta Logica, Ethi ea , &e. Meunda est mareνω ἐn qua , seu subiectum, in quo recipitur, nempe me S, quatenus ea lege cum corpore humano est coniuncta , ut oeeasione motus spirituum animalium quaedam in eL perceptiones excitentur, & viceversa . Terti αdenique est materia eirca quam versatur, & abiectum illius dieitur et quod duplex vulgo distinguitur , materiale nimirum ti formale. obiectum materiale Philosophiae sunt res omnes , quia circa res omnes versatur Philosophia .
obiectum formale Philosophiae exprimitur his
Ex objecto autem materiali & formali constat obiectum totum seu totale: unde obiectum tota Ie Philosophiae sunt res omnes, quatenus natur ILιumine Iunx agnoscenda.
138쪽
. : Obiec tum igitur materiale alicuius disciplinae est materia , circa quam ea disciplina oecupatur et obiectum vero formale est modus , quo ea dise plana eirea objectum suum materiale scevatur. ET utroque fit obiectum totum, seu totale, adaequar sum attrisutionis , cui scilicet attribuuntur ea omnia , quae in ista diseiplina .pertractantur , ut dictum est in Compendio Metaphysico , P r. . LaP. 3. Sit igitur
OBiectum materiale Logicae sunt quatuor cogitationum speetes , scilicet peroeptio, i
dictum , ratiocinatio , & methodus . . Probatur. Objectum materiale Logicae est materia circa quam versatur Logica , ut definitum est . Sed Lostea versatur circa quatuor cogitatio num specἰes, puta circa perceptionem , iudicium a ratiocinationem, & methodum ν .ut Logicam addiscenti constat; & vel ex Campendio Logico in
Ergo obiectum materiale Logicae sunt quatuor cogitationum spuetes; stilieet perceptio , iudicium, eatiocinatio, & methodus. t m oppones . obiectum materiale Logicae est il-Iud, ex quo fit opus Logicum. Sed opus Logicum fit ex ideis tantum , non vero ex iudicis r eum ipsum 'iudieium sit opus Logi eum.'Ergo solae ideae sum objectum materiale Logicae. . Respondeo megando minorem . Nam opuS IO-gicum est quaevis mentis eogitatio, quatenus staverum per Logieae regulas est directa . Quam. abrem non solum iudieium, sed etiam idea, prout ad verum directa, merito dieitur opus Logicum zdirigitur autem idea ad verum , praesertim Per re gulas , quae de elaritate &distinctione id earum a gica traduntur . Tune enim eum directa est per Logicam, non tantum vera est in se , sed e iam comparate ad subsequens iudieium . Igitur operis Logici materia , seu obiectum materiale estllaevis mentis cogitatio forma vero, seu obie-
139쪽
Iibet ad verum per Logi eam dirigatur. Quare fit CONCLUSIO II.
Biectum formaIe Logicae exprimitur his vois vi cabulis , quarentis mentis cogitationes ad υ νum funa dirigenda. Probatur. obiectum sarmale Logi eae est modus, quo mentis cogitationes a Logi ea spectantur. Atqui modus iste his vocabulis exprimitur , qu xenus estgitaνiones menstis ad verum fuit dirigendanam sub hac tantum ratione attingitur a Logica , non vero quatenus sunt modi aut actiones me tis : quo sensu a Metaphysie a considerantur. Ergo objectum formale Logiem exprimitur his Vocabulis, quatenus menris evitationes ad virum fundi dirigenda.
Logica , se ut quaelibet alia disseiplina , suam
habet speeimationem, seu distinctionem specifieam ab obiecto formati . Etenim objectum materia laiotest esse multis disciplinis commune: sed mo-us, quo qualibet disciplina suum obiectum m teriale attingit , eam stisciplinam ab omni alia distinguit . verbi gratia, Metaphysica R Logica
versantur circa mentis cogitationes et sed Meta. phynea illas, spectat , prout sunt modi mentis ;Logica Uero eas considerat, qua te aus sunt ad verum dirigendae CONCLUSIO III. OBiectum totum , seu tatale, adaequatum , &attributionis Logicae sunt eaedem cogitationum species , nempe perceptio, iudicium , ratio cinatio, & methodus , quatenus ad verum sunt dirigendae . Probatur . obiectum totum seu totaIe alicuius
diseiplinae est illud , quod ex obiecto materiali& formali eonstat , quod ei disciplinae exaequa tum est, quod eam distinguit ab omni alia ; & d quod referuntur omnia , quae in illa discipli- M pertractantur.
140쪽
Disput. I. uuaest. IV. 129 Atqui quatuor eae cogitationum species, prout dirigendae ad verum , sunt hujusmodi respecta Logices. Primo enim illius obiectum materiale, & forma- Ie exprimunt, ut cuilibet attendenti notum est . - Deinde adaequatae sunt ipsi Logicae , seu tam late patent quam Logica, eum nihil praeter ipsas a Logica pertractetur . . Praeterea secernunt Logicam a quavis alia disciplina, cum nulla praeter Logicam de iis, prout ad verum dirigendis, agat. Denique ad illassereserunturi omnia , quae in Logica pertractantur e nam ideo inventa est Logica, ut cogitationes mentis ad verum dirigantur, ut nemo ambigit.. Ergo obiectum totum , seu totale, ad aequatum, R attributionis Logicae sunt quatuor recensitae cogitationum species , quatenus ad verum sunt dirigendae .
, , Responsiones ad Objecta. Obiicies primo. Illud non est obiectum Logi-- , quod pertinet ad Metaphysicam . . Atqui mentis cogitationes pertinent ad Metain physicam. ' :Ergo non sunt obiectum.Logi eae. Rei pondeo distinguendo minorem . Mentis eo gitationes pertinent ad Metaphysicam, quatenus sunt modi ipsius mentis , concedo r qua venus ad verum sunt dirigendae: nego: quare nego cons quentiam. Cogitationes igitur mentis, quatenus sunt modi , vel actiones ipsius mentis , ad Metaphνsicam pertinent: nam Metaphysica circa entia spiritalia , eorumque. affectiones occupatur . Sed cogitationes mentis, quatenus ad verum suavdirigendae , sunt ipsius Logiees obiectum . Verum inquies. . Eae salte in cogitationes nota sunt obiectum Logicae , quas Logica non potest
Atqui Logi ea non potest pereeptionem is verum dirigere ἰ cum perceptio non possit esse falsa . . Ergo saltem perceptio non est obiectum Logiem Respondeo negando minorem. Logica enim tr