장음표시 사용
181쪽
r o Exercitat. ontos. tatis , in urina signum sanitatis . Ergo quamvisens abstrahat ab asitate & abalietate , non tametaeamdem habet rationem ia illis , etiamsi secundum se spectetur, non vero secundum differentias.
Respondeo secundo , distingui etiam posse minorem hoc modo. Atqui ens generatim sumptum abstrahit a differentiis sui divisivis o quatenus Deum proprie concipimus , qui est ens simplici ter, ens per essentiam , quod ens infinitis modis parti ei pari potest, concedo ens generatim sumptum abstrahit a differentiis sui divisi vis, quatenus ex aequo convenit Deo & substantiae creatae , nego οῦ quare nego consequentiam , Igitur eumens generatim , ens simpliciter , sive ipsum ens conelpimus , nihil aliud proprie intelligimus quam
Deum. Sed cum Deus, seu ens per essentiam in finitis modis a creaturis parti ei pari possit, diversi illi modi spectantur a nobis tanquam entis di ferentiae : & ideo ens fioneratim concipimus ut ab illis differentiis abstractum. Sed tamen si pro prie loqui volumus, minime concipimus ens generatim , nisi quatenus Deum intelligimus ; &consequenter ens non ex aequo convenit Deo, iakbstantiae creatae. Sed inquies. Substantia ereata vere est ens, ut
Respondeo distinguendo proposinionem. Vere est. ens , & tamen analogiee, si cum Deo conferatur, concedo; ovoume , seu univoce, nego. Diversa
enim est ratio entis in Deo & in substantia ereata , ut diximus. Quin etiam substantia ereata , quamvis sit ens vere , cum in seipsa spectatur , non tamen est ens vere, sed potius umbra entis,
si tum Deo componatur. Instabis. Tam ens uni voce convenit Deo, &substantiae creatae, quam animal homini, & belluae. Atqui animal est uni vocum, & genus respectu hominis , ct helluae . Ergo ens est uui vocum, & genus respectu Dei,
R substantiae creatae. Respondeo negando maiorem. Nam animal esteorpus animatum , seu vivens , quod variorum organorum ope functiones animales obire potest.
Bellua autem perinde est corpus animatum & viis
182쪽
ens, functionesque animales obiens , ae homo . nec animal in ratione anima Pis perfectetus est ire homine , quam in bellua . Sed su, stantia ereata non est ens, ut Deus r imo si eum Deo eonferais tur, est potius umbra entis , quam verum ens . Ergo licet animal siit uni vocum , & genus respectu hominis , & belluae, non tamen ens est uni. vocum respectu Dei, & substantiae creatae. obiteles a. Si quid obstet , quominus ens sit univoeum respectu Dei , & substantiae creatae , maxime quod ens includatur in differentiis sui
Atqui ens non ineluditur in disserentiis sui diuisivis , puta in obirate , & abalietate: quoniam huiusmodi differentiae non sunt entia , sed sunt tantummodo entaIes, id est, sunt modi entis, adens pertinentes.
Ergo ens est uni vocum respectu Dei , & su
Respondeo negando maiorem . Non enim ideo praecise ens non est univoeum respectu Dei, ω substantiae ereatae , quia ens includitur in diminrentiis sui divisi vis, sed quia divessam habet Taiationem in Deo , & substantia ereata, ut diximus. Non ergo diffitemur ens separari posse a differentiis sui divisit vis , quoniam entis differentiae non sunt entia, sed modi entis , ut differentiae substantiae non sunt substantiae, sed substantiales, hoe est , ad substantiam pertinentes r sed hine
non sequitur ens esse univocum respectu Dei &substantiae ereatae: nam analoga quoque separari possunt a digerentiis , quibus ea diversis rebus conveniunt, ut de fano iam modo diximus. CoroIlarium . Hi ne sequitur , admitti pome in Deo compositionem ex genere analogo , & differentia. Nam ea compositio Metaphysica est ; & ab angustiis nostrae mentis petita ; non vero est compotitio physi ea. Uoco compositionem metaphysicam eam, per quam ens fimplicissimum , diversa ratione a nobis spectatum , varia concipitur habere attri 'huta , ab ipso tamen minime distincta , euiusmodi sunt gentis, sive uni vocum sive analogum , &- - Η a dif-
183쪽
1 a Exercitat. ontoI. . dissarentia. Nam ens simplicissimum spectari potis est , primo ut ens , & hoc est illius genus et de
inde ut implieissimum , & est illius differentia runde ens simplicissimum metaphysicam compositionem apud nos admittit . Compositio physica est ea, per quam totum aliquod ex pluribus partibus revera inter se distinctis coalescit ; ut homo ex mente & corpore . Non ergo admittenda est eompositio physica in Deo , quia Deus est sim-νlex, non vero ex partibus constans: sed admitti potest in eo compositio metaphysica proptera nou ias nostrae mentis , quae non potest rem , etiam simplicissimam, nisi sub diversis respecti-hus plene & complete perspicere . Quamobrem compositio metaphysica non arguit in ente sim plicissimo , puta Deo , partem perfectibilem , &Partem perfecti υam , sed tantum arguit diversa attributa, quoniam aliqua ipsi enti simplieissimo, Puta Deo, peculiaria sunt ; aliqua concipiuntur aliis communia: ita ut Deus spectari possit quatenus est ens, quod est illius genus , quodque ipsi cum omnibus entibus analogice saltem commune est: vel quatenus est independens, quod ipsi peculiare est, x in quo ab aliis secernitur. Quod si dicas, genus perfici a differentia: Respondeo distinguendo propositionem . Genus perficitur metaphysice a differentia ; scilieet ut gradus Metaphysicus seu attributum essentiale commune, quod alio gradu Metaphysico , seu attributo peculiari determinatur , concedo I perficitur physice , ut pars a parte , nego . Gradus autem Metaphysici seu attributa essentialia rei alicuius neque inter se , neque ab illa re , curus proprIe sunt attributa , distinguuntur , nisi per mentem, ut postea videbimus: unde perfectio unius eradus ab alio est tantum perfectio Meta- physi ea , ab eo minime distincta , & ex intelli gentiae nostrae limitatione petita ἀ non vero est Perfectio physica ; sive potius est determinatio ,
aut specificatio attributi communis per attribu tum speciale, quae a mentis nostrae angustia proficiscitur . . . Igitur nihil obstare videtur , quominus mula sin Deo perfectiones seorsim spectemus, quod mens.
184쪽
nostra non possit rem aliquam accurate perspicere, quin eam in plures , ut ita dicam , portiones, aut faeies distribuat: v. gr. spectatur a no- his Deus, ut ens seu substantia , ut inde pendens, ut omnipotens, ut aeternus, &e. ac licet ens vel substantia nostro eonei piendi modo perficiatur ab aeternitate , independentia , omnipotentia , &ς. minime tamen colligi potest, existere in Deo partem aliquam perfectibilem , aliam perfectivam pcam haec omnia , nempe ens , substantia, inde- Pendentia , aeternitas, omnipotentia , in Deo rei-'psa non distinguantur, sed sint ipsemet Deus va-xio modo a nobis spectatus. Qua quidem in remens nostra non decipitur. Nam licet unum Dei attributum sine alio consideret ; non tamen iudieat istud attributum revera a Deo secerni; sed tantum illuὸ per quamdam abstractionem intelligit. Absrahentium autem, ut vulgo aiunt omis mendacium. Ex quibus omnibus eorollarii instar sequitur, Deum non esse speetem entis generatim , nisi analogiee. Atque ita cum ens, & substantia idem proprie significent , clarum quoque est , Deum non esse substantiae speeiem nisi analogiee, & con sequenter ad ea tegoriam substantiae non proprie
Sed ut hae e quaestio, quae in Seholis non leviter transcurritur , ea , qua par est , ratione a nobis pertractetur, advertendum eum caeteris, aliquid tribus modis posse in ea tegoria eollocari est ille et directe , indirecte , Ac reductirie. Directa reponi die untur in eategoria, quae sunt in linea recta seu media arborix Porphyrianae snempe genera, & speetes, & individua. Indirecta vero quae sunt in lineis in directis, collateralibus eiusdem arboris Porphyrianae , nimirum differentiae omnes. Denique νeductitio ponuntur in categoria inuR- cumque propter amnitatem cum aliquo categorico ad eamdem ea tegoriam, ac ipsum , reducuntur.' ut partes ad ea tegoriam sui totius referuntur ; negationes aut privationes ad eategoriam formarum , quarum sunt negationes aut priva tionis, revocantur,v. gr. caecitas ad categoriam
185쪽
nantur in Categoria, non esse quid reale propriae dictum, eam neque sint entitates, neque formae aut qualitates positivae . Sunt tamen in rebus α mine cogitante, non tanquam quid positivumvsed ut quid negativum, aut privativum ῶ v. gr. nemine cogitante aliquis est coecus , vel pauper seu visu, R divitiis est orbatus.' Quod autem est in categoria substantiae directe, id, si vulgo Philosophorum. credimus, quinque debet habere conditiones. Primo, debet esse ens, di quidem ens Norum s no a ens fictum.
Secundo, debet esse ens peν se , id est , unius.
naturae , non multiplieis. Tertio , debet esse incompIexum. , id est , uni
Quarto , debet esse unἰυoetim,. il est , nomine. uni voco , non aequivoco donatum .. Quinto,. debet. esse eompletum L non pars entis . Quae conditiones hoc disticho eoncluduntur. En3 verum, ens per se, incomplexum, isnon νmumque a Completumque eapis Itbema eategoriae. Ubi observandum primo, has conditiones magna ex parte fuisse ad libitum constitutas : nam Thom istae addunt. etiam ens debere esse mirum , non infinitum , ut sit in categoria : secundo , eas conditiones requiri. tantum , ut aliquid sit in categoria substantiae, non in. aliis categoriis nautnon Omnis quantitas nec omnis. qualitas diei
zotest ens verum, ens per se , Ac. Sed utcumque illud sit , ad propositam quaestionem veni A
DE Us. in. ea tegoria. substantiae proprie non.
Probatur. Illud proprie non continetur in Categoria substantiae , cui substantiae nomen non. con venit synonyme seu. uni voce eum substantia crea-. . .. N.am haec una. est ex conditionibus ad ens
186쪽
eategoricum requisitis , ut diximus . Atquι substantiae nomen non convenit Deo sy n nyme, seu uni voce cum substantia creata. Et enim Deus est ipsius entis, seu substantiae plenitudo, in eoque caetera entia subsistunt i substanistiae vero creatae sunt entia Per participationem s& in Deo subsistunt. Ergo Deus proprie non continetur in categ xia substantiae.. Responsones ad obissa . Obiietes erimo . Illud in eategoria substantiae
dirine eontinetur , quod omnibus praeditum est conditionibus ad ens categorieum requisitis. Atqui Deus omnibus praeditus est conditionibus ad ens eat orieum requisitis . Est enim ens Verum , non fictum; est ens per se , non multi-Plicis essentiae ; est ineomplexum, seu uni ea voce expressum; est completum, & perfectum, &c. Ergo Deus in categoria substantiae directe con
ἀ Respondeo negando minorem . Quamvis enis Deus sit ens verum , ens per se , ineomplexum S completum , non tamen habet univagastiane cum caeteris entibus L Nam est ens per essentiam, sive est ἡ iam esse 2 eaetera veroe sunt entia per Participati em . Ergo Deus non habet omnes conditiones. requisitas ad ens ea tegoricum . Probabis minorem Illa substantia habet uni. voeationem cum eaeteris , quae in nomine & ratione substantiae eum iis eonvenit. Atqui Deus eon Uenit in nomine & ratione substantiae cum omnibus substantiis ereatis v est enimons verum seu vera substantia, ut eae terae substan- 'tiae, quis nempe ab eo sunt ex nihiloi pro lactae. Ergo Deux habet . univoeastionem cum omni Lentibus sive substantiis creatis
. Respondeo distinguendo maiorem Illa substanistia habet univorationem tumcaeteris, quae in nomine Ze ratione univoca substantiae cum iis convenit , concedo e quae eum, lix eoa ait in ratione tantum analoga substantiae, nego . Simili modγvistingua minorem, & nego consequentiam . Ra s
187쪽
ν 6 Exeuuat. Ontol. tio autem substantiae est tantum analoga, non ν ro univoea inter Deum & substantiam creatam reum Deus sit ipsam esse , seu entis plenitudo :substantiae vero creatae sint tantum entia per participationem , quae non subsistunt nisi in Deo ;quaeque proinde sunt potius umbrae entis, quamentia , si cum Deo compars netur , ut antea di ximus . . .
Instabis. Si quid obstet , quom nus ratio sub stantiae sit univoea respectu Dei & substantiarum creatarum, id sane est, quod Deus sit substantia infinita; substantiae vero creatae sint finitae. Atqui haec ratio nulla est. Ergo nihil obstat, quominus ratio substantiae sit
uni voca respectu Dei ,& substantiae creatae.. Respondeo negando majorem . Non enim ideo praecise ratio substantiae non est univoea respectu
Dei, & substantiae ereatae , quod Deus sit infiniistus , substantia vero creata ut finita . sed quod Deus sit ipsum esse, seu ens par essentiam, & ensis plenitudo ; substantia vero creata non sit ipsum esse, sed tantum participet esse a Deo. obiicies a. Illa revera eontinetur in categoria
substantiae, qui diei debet species substantiae, se a
qui componitur ex genere & differentia , Atqui Deus componitur ex genere & differen intia. Nam quod sit ens seu substantia, hoe est iis Ilus genus ; quod vero sit a se , quod sit infinitus, aeternus, &e. hae sunt illius differentiae. Ergo Deus continetur in categoria substantiae. Respondeo distinguendo maiorem . Ille revera continetur in categoria substantiae , qui dici debet speetes univoea substantiae , quique ex gene re uni voco & differentia componitur , concedo et
qui diei debet speetes analoga substantiae , & qui
ex penere analogo ac disserentia constat, nego . Simili modo distinguo minorem , & 'ego consequentiam . Nihil igitur vetat , quominus Deus dicatur species analoga ti impropria substantiae; nihil obstat , quominus dicatur compositus ex genere analogo & differentia. nam haec eompositici metaphysica tantum est, non physica ; nes Pro inde imperfectionem in Deo arguit, ut diximus. sed ut Deus contineretur proprie in sit egori sub.
188쪽
substantiae , deberet esse species univo ea , & con stare ex genere uni voco ac differentia e quod cerinte de Deo affirmare non possumus . Unde cum Deum inter substantias recensuimus in Compendio Logico, prima parte , cap. 3. ubi actum est de ea tegoriis ; id propter analogiam quamdam , quae inter Deum & substantias creatas interce dit, Delmus ; non vero quod substantiam generatim uni voce Deo & substantiae creatae conve ni re nobis sit persuasum . Instabis. Quod componitur ex genere I differentia , est finitum, siquidem inter genus & dira ferentiam continetur ; non vero est infinitum ,
Respondeo distinguendo propositionem . Quod eomponitur ex genere & differentia, est finitum. si finitum sumatur pro eo quod definitum est, &quod opponitur definito , concedo : si finitum suis matur pro eo , quod opponitur infinito , nego . uod igitur constat ex genere & differentia , non est indefinitum ti inde terminatum ; sed finitum est, hoe est, definitum & determinatum, sive ad
aliquam entis speciem saltem anaIogies revocatur.
Itaque eum ens infinitum spectari possit tamquam quaedam entis species saltem analogies; nihil proinhibet, quominus constare dicatur ex genere salintem analogo & differentia . Etenim Ens genera tim concipitur ut abstractum & indifferens ae in is determinatum , ut vel cum finito , vel eum infinito coniungatur ἰ & proinde spectari potest ut genus saltem analogum . infinitum vero spectari potest ut differentia, per quam determinatur, &ad quamdam speetem definitam , & determinatam
Quae res hoc loco , utrum Christus Dominus sit in categoria substantiae. Respondeo primo, Christum , quatenus est Deus homo, non contineri proprie in cate soria substaniatiae et quia non est ens per se seu unius naturae , sed duplicis , nimirum divinae & humanae . Respondeo secundo , Christum ut Deum non esse pariter in ea tegoria substantiae proprie , obrationes modo allatas.
Respondeo tertio, Christum ut hominem con-- H s tinein
189쪽
arrex rursus. , utrum Coeli sint. ini patego
Respotideo it λ esse .. Nam Coeli. sun Vera coris Pora, ut aer , ut terra, &c.. & proinde eontinentur proprie in caxemrim substantiae Dices. ex Aristotele. lib. I. de Coelo. c. 3. Coeli. sunt inςorruptibilax, fi ve sunt quinta quaedami essentia a naturis elementaribu L , sive ab. Igne ,. Aere , Aqua , di Terra. plane diversa , ut retuli-mux in Compendio Pbysic , Par. a. capω I.. Ergo coeli non continent ud in categoria subis stantiae eum reliquis substantiis sublunaribus , quae nempe sub Luaa in Elementari regione sunt positae ... Respondeo negando consequentiam . Quamvis
enim materi A Coelorum abi Aristotele statuatur diversae esse naturae a materia. rerum; sublunarium stu. elementarium , non tamen. idcirco .re ipsa di versa est . Nam certe corruptibile L sunt Coeli, ut patet ex maculi , quae identidem. in. Sole sunt e spicuae, , ut advertimus in. Compendio Physia co-, paris a. c. x. & Proindς eiusdem rationis materiam. habent ,. R . elementα quat sentimus Non sunt igixur . quinta essentia R. qua tu B elemontis , scilicet Igne, Alere, Aqua , S Terra. , toto genere discrepans e nec quisquam nunc: dubitat ,. quin ea in rex ut in. multi aliis, dece eius fue rix Aristoteles.
buta , in , varia distribuuntur, se ilicet ita actum 1e potentiam ' in clyentiam 8c exis,en iam . in. naturam. & singularitatem in genui & disse- η ntiam: in. substantiam. & subsidentaam ,. de qui . bus solitae quaestiones pro2onendasti sunt ac so1'. venda ... Sit igitud
190쪽
. Uid sit actus & potentia ,. repete e N Cpm- pendio tum Logico , parte I. eap. 3. tum Metaphysico , par. I. e. a. nisi quod iis locis a nobis. praetermissa est potentia obedientialis definitio, quam adeo no in abs re fuerit hoe loco supplere . Potentiam igitur generatim definivimus agenὰi vel patiendἡ eapacitatem , quae vel est narυνalis Nempe eum ad actum nasturalem & sibi attemperatum ordinatur; ut cera habet capacitatem pasi fuam recipiendi diversas figuras & voIuntas humana habet facultatem acti vam amandi , aut odio habendi ,&e. vel est superna uraIis, ut obe- Gentialis, qua scilicet ereatura Creatori suo man- .ipata , ct ad nutum obediens M ad aliquid Dpeν-riaturale eve9ixυν, ut hominis mens ad patranda. miracula ; ut aqua naturalis ari gratiam in haptismo conferendam &c. Melius eae causae appel
Quaerunt primo , quid ait es actum , esse actu ,
Respondeo actum esse terminum, potentiae ,. sem erminum ad quem refertur potentia οῦ vel perfectionem , seu. complementum rei alleuius: ut inmem dicitur esse actus. corporis , quod est pe Iuridum, & quod evadere potest illuminatum. Aliquid dicitur esse actu, eum existit: v. gr. SoI estinctu, quia existit . Denique aliquid' dieitur esse actis, eum perfectionem aliquam obtinet, ut aerest in actu illuminationis, eum, est illuminatus. Simili modo aliud est ege potentiam , seu, ea- Pacitatem ad agendum , vel patiendum . Aliud esse popentia, nemp. posse existere et Aliu A deni que esse in potensis, nempe habere' aliquam peris ectionem, , ge tendero ad maiorem , ut eorpus. quod. movetur , dieitur esse in potentis respectu; termini , ad quem movetur ,. quia iam, habet aliquem, actum , seu Perfectionem. , non tamen o. in nem ut intelligi potest ex dictis. in Compen dio, Phy sico Par. I. c. 43