장음표시 사용
211쪽
Ex his omnibus liquet, nullam a parte rei nahram universalem existere in essendo , ut vocant , S praedicando ; sed tantum naturam esse univer talem a parte mentis , quatenus est idea obiectiva, quae multas singulares naturas repraesentat .
Nam natura humana seu humanitas idem sentiendum de reliquis) non distinguitur actu ab eo individuo, in quo est , puta a Petro, vel Paulo; S proinde est contracta R determinata , seu restricta ad ipsum Petrum vel Paulum: nec consequenter est actu uni υersalis, ut Scotistae volunt, qui gradus metaphysicos , v. g. genus aut speciem, actu , sive distinctisne formali actia ali ex natura rei, ab individuo putant distingui: sed est singu- Iaris , ut Thomistis placet, qui eos gradus ratione sola tum inter se, tum ab eo , in quo sunt, individuo distinguendos existimant. Sed cum celebratissima sit ea Thomistarum &Scotistarum decertatio , pluresque etiamnum e Tutraque Parte acerrimos Pugnatores numerare liceat , temperare nobis non possumus , quin tami Ilustris certaminis partem aliquam nobis vindi- Lemus . sit igitur
NIhil a liud Uniυ GaIis nomen significare videtur , quam id quod commune est multis . Quod autem multis commune est, id quintuplici
modo commune in Scholis dicitur. Primo modo aliquid dicitur universale in op rando , quo sensu solus Deus proprie universalis est , quia solus est auctor , & causa rerum omnium , & omnia operatur in omnibus. Secundo. Aliquid est uuiversale in repraesentando, estque conceptus aut idear v. g. id ea circuli , quae ratione sui est singularis , potest tamen quemlibet circulum nobis exhibere.
Tertio . Aliquid dicitur en universale in signi-
212쪽
uput. III. Psra . - φ ssi anci , quod nempe multa significat , ut v K i- a borno, quae quemlibet hominem agnificat aQuar to Universale. dicitur in esse ado, quod mul- A. inest , ut humanitas multis hominibus inesse dicit str : hocque universale Metaph cum Vocant, quoniam ab iracto nomine exprimitur. Quinto. Universale dicitur in praedicando , quod scilicet multis tribuitur , seu de multis praedica- . lur, ut homo de Petro . & Paulo , & caeteris . Id autem universale Logicum appellari solet. His, Praenotatis, sit
CONCLUSIO I. DEus est universalis in operando.
Probatur . Qui operatur in omni operante, est universalis in operando. Atqui-Deus operatur in omni operante e nihil enim absque Dei auxilio moliuntur creaturae :unde sic eum alloquitur Isaias cap. 26. U. I 2. Dymine dabis pacem nobis r omnia enim opera nos raoperatus eo nobis.
Ergo Deus est universalis in operando , sive iueausando.
Conceptus aut ideae sunt universales in repraesentando .
Probatur o Illud est universale in repraesentando , quod multa repraesentat. Atqui conceptus vel ideae multa repraesentant: V. g. id ea circuli, quae ratione sui singularis est, omnes tamen circulos exhibet. Ergo conceptus aut ideae sunt universales in repraesentando. Hic .ad veridi primo , duplicis generis esse conceptus ; alios foνmales , aliqs objectivos. Conceptus formales sunt ipsae mentis conceptiones, per quas mens percipere aliquid intelligitur: conceptus vexo obiectivi sunt res vel objecta concepta. Conceptus' formales vulgo Uniυersala Stoicum appeIIant : quoniam eos a Stoicis tanquam universa-
213쪽
Disputat. III. uuaest. V. 2s 3 que R praecipue Peripateticorum sectam tueri soa tofiterentur, hoc Universale in essendo δι praedi a i Ddo , Peripateticum nominatur .a Nota , Universale Platonicum diei universale' ante multa , quoniam ideae Divinae res creatas antee edunt : Universale Peripatetieum vocari niversale in multis, quia naturae singulis rebus ια-
sunt, aut inesse dicuntur: & Universale Stoicum ac Nominale appeIlari universale pos multa, quod conceptus nostri & nomina res ipsas sequantur. Definitur autem vulgo Universale Peripatetitum , unum aptum incla multis , oe praedicari da Ilis tiniυoce , ae divisem . Per tinum aptum intelligunt naturam , quam eonei piunt aptam, ut insit multis , cum nomine abstracto exprimitur, ac de illis, praedieetur , cum exprimitur nomine concreto di iuxta illud axioma, absνactorum es inesse, concretorum praedi eari; ut humanitas dicitur inesse Petro, Pauloo &caeteris ; homo vero de iis praedicAtur.
Praedicatur autem univoce, hoc est, laeundum idem nomen & eamdem significationem . Praedicatur etiam diυψm, id est, eum sui divisione di multiplieatione ς ita ut de singulis dici possit iasingulari numero, & de pluribus in plurali . sic diei potest, Socrates est homo, Plato est homo,
Soerates & Plato sunt homines.
Hinc nomina collectiva, ut populus, plebs, &similia, quae de singulis individuis dici non possunt in singulari numero , non sunt universalia
hoe sensu. Hoc etiam nomen , Deus , non est universale hoc modo; cum non dicatur diυisim de multis et
quia licet de singulis personis sanctissimae Trinitatis praedicari possit in singulari numero ς nomtamen de tribus personis diei potest in plurali
numero: non enim Pater , Filius, & Spiritus sanctus sunt Dii, sed unus Deus. Uidendum autem, an ex istat Universati Peripsere teum , nempe in essendo de praedieando: hoc est, utrum aliqua sit natura in multis singularibus υ-
nar sive ista unitas fit formaIis & proprie dicta , qualis entitati simplici convenit, ut volunt Seotistae; sive tantum unitas similitudinis 3e impro-
214쪽
et o* Emere ea, Pria... quae etiam dicitii V quae nempe .est Isitimum edim natura per mente rei itur , ac de iij praedieari si mystarum opinio . Sit igitur. pri mo ad versus Scoti stas, qui dicunt M turas esse universales in essendo &ppae Londo non solum a parte sive ex parte mentis n'strae , sed etiam a parte rei.
rentum , cur eas itiesse concipi ,
I U. son existit in rebus, sive a parte rei, id e st, ex parte rerum iptarum Universale in σθfὸndo & praedicando. Probatur . Universale in sisendo & praedico odefinitur natura una in multis, & aptae ut de iis praedicetur uni voce, ac stivisim . . - Atqui non existit a parte rei, si Te ex parte re rum ipsarum, natura una in multis , & apta ut de iis Maedicitur uni voce , ac divisim . Natura enim humana id sentiendi in de caeteris in non est una in Petro, Paulo, κo reliquis individuis; cum natura Petri sit corpus & meas Petri , quae non sunt quid idem , ac corpus & mens Pauli : cumque Petrus aicitur horno, & Paulus homo, non idem homo de utroque praedicatur, sed alius & alius. Ergo non existit universale in essendo & praedi-
eando in rebus, sive ex parte rerum. Respondent Scotistae negando minorem cuius probationem distinguunt : natura humana non est, una numero in Petro & Paulo , concedunt : nor
est una Deete, negant: est enim ejusdem speciei in Petro , & Paulo , & caeteris e quare negand
Contra reponimus . Si natura non sit tina numero in Petro x Paulo , sed tantum una Dacie ω non aest una uisitatὰ Dνmali , & proprie dicta ;. sed tantum una unitate improprio , quae simiιitudo potius quam unitas est nominandR. Atqui ut lesponsio valeret , natura humana squae dicitur una specie in Petro, Paulo , & cinreris , deberet esse una unitate formali in Petro', Paulo , & caeteris , nam quaestio est de unitatae formali Be propria ; non vero de unitate funda mentali R impropria..
215쪽
Ergo admittenda non est ea Scotistarum responis. Quod ut elarius pateat, advertendum dupli-. n hoc loco distingui oportere unitatem ; se ilicet ὰ nitatem formalem, & unitatem fundamentalem. Unitas formalis est unitas entiνaxis, sive fingu
aratam, quae nempe ad singuIarem quamdam entitatem pervinet e diciturque unitas nti merua ἰquia ex ea repetita fit numerus . Dicitur etiam
tinitas formalis, quia est unitas proprie dicta se . eundum formam 8c ideam unitatis omnibus hominibus ingenitam ; ac definiri solet , indisi s rei in se, re ejus di υisis a qualibet alia νe.
Unitas vero fundamentalis non tam est ianitas, quam fundamentum , cur multae res eadem idea generali exhibeantur: sive est eon υenientia aut MMilitudo multorum inter se , per quam eidem exemplari vel ideae congruunt . Quamvis enim
per solam qualitatem re s dicantur similes Mu dissimiles secundum Aristotelem lib. Categoriarum
cap. g. non raro tamen similitudinis nomen generalius sumitur pro convenientia naturae, quae in inter plura intercedit, per quam eidem exemplari assimilantur . Hoc autem exemplar vel idea spectari potest aut in Deo , aut in nobis; sed potis.
fimum in Deo: qaia res eatenus versa sunt, quatenus cum isto exemplari consentiunt: v. g. circulus est verus, quia cum idea circuli congruit. - Haec proinde unitas fundamentalis , vel generica dicitur , ve I specifica , quatenus convenit vel generi, vel speciei, sive iis omnibus naturis, quae vel genere vel speeie inter se consentiunt . Itaque per eam unitatem omnes homines, v. g. dicuntur unum specie ; quia singuli cum eodem eis xemplari congruunt. Item omnia entia, sive spiritalia , sive corporea dicuntur unum genere : v. g. Angelus & lapis sunt unum genere , non qui isdem proximo, sed remoto quia ambo sunt substantiae , sive eum idea aut exemplari substantiae eonveniunt . duam autem impropria sit istα u nitas , nemo non videt . Hic vero quaestio est utrum aliqua natura Uel generica , vel speeifiea
sit una in multis unitate formali & propriae eum eam esse unam unitate impropria in rebus , si is a parto rorum , nemo neget . Sitne universatis
216쪽
parte rei , aut ex paris mentis ; paulo inserius via debimus . Responsiones ad objecta . . obii ei ex primo Universale in essenda & praedia
eando est natura una in multi S . . 'Sed natura v. g. humana est una in multis , nempe in Petro, Paulo, & caeteris. Ergo existit a parte rei universale in essendo &praedieando . Respondeo negando minorem. IIIa enim natu ra non est una in multis , quae est multiplex in illis . Sed natura humana multiplex est in multis , scilicet in Petro . Paulo , & caeteris : nam in Petro est corpus S mens Petri οῦ in Paulo coropus & mens Pauli. Ergo non est una in illis. Alii distinguunt minorem hoc modo . Natura humana est una in multis unitate fundamentati ,& impropria , concedunt; unitate formali , & proprie dicta , negant . Quae quidem iam fuerune explica a. Pr abis minorem . Illae natura est una in
multis a parte rei, quae est eiusdem speciei , se aquae non est multiplex specie in illis Atqui natura humana est ejusdem speeiei , seu non est multiplex specie in Petro , Paulo , ω
Esto est unae ita illis . . Respondeo negando maiorem . Lieet enim natura eiusdem M speciei , sive non sit multiplex speetae in multis, non tamen est una unitate formali & propria in illis; sed ad summum est una unitate fundamentali, & similitudinis, quae proinprie diei non potest uallax, fel tantum simili tuis do multorum inter se, aut consensio cum eodem exemplari , seu idea divina , ut dictum est rQuemadmodum multae imagines Regis non habent eamdem naturam , tametsi inter se sint tamiles, & eum eodem exemplari consentiant. Probabis maiorem . Illa natura est una forma-
Iiter in multis , quae non includit principia sui divisiva in illis. Sed natura , quae est eiusdem speeiei in multis , non ineludit principia sui divisiva in illis . Ergo est una unitate formali in illis.
217쪽
Respondeo negando minorem. Illa enim natu
va in eludit principia sui divisiva, seu muIripli alva in multis , quae ineludit in singulis individuis eorpus singulare, & singularem mentem; sive quae tot uplex est, quo tu plex est individuum. Sed natura , quae est eiusdem speei et i a multis ,ἐdentineatur eum singulis individuis , sive ineludit in singulis individuis corpuς singulare & singularem mentem p aut si mavix , est quid idem , aequodlibet individuum , in quo est 2 v. g. natura Petri est quid idem ac Petrus , natura Pauli est quid idem ac Paulus e licet ambae istae naturis sint eiusdem speciei, seu cum eodem exemplari, nempe cum idea divina congruant. Ergo natura,
quae est eiusdem speciei in multis , includit principia sui divisiva in illis Probabis minorem .. Si natura human ineluderet prinei pia sui divisiva in Petro, Paulo, & eaeteris, maxime Petreitatem, Pauleitatem, &e. Atqui natura humana non includit Petreitatem ac PauIeitatem in Petro 3c Paulo
Ergo non ineludit principix sui divisiva in Petro & Paulo. Respondeo negando minorem ἀ Petreitas enim
est eorpus & men ς Petri Pauleitas est corpus demens Pauli. Sed natura humana includit in Peistro corpus Ae mentem Petri, in Paulo corpus &mentem Pauli. Ergo includit Petreitatem in Petro, 3c Paule itatem in Paulo Probabis minorem. Si natura humana ine Iuderet
in se Petreitatem, omnes homines forent Petrus. Atqui falsum consequens. Ergo ge antecedens. Respondeo distinguendo maiorem . si natura humana generatim sumpta , & per mentem a stracta in eluderet Peareitatem in sua comprehensione , omnes homines forent Petrus , concedo et Si natura humana singulariter spectata , Ze quatenus est in Petro , includat Petreitatem , omnes homines erunt Petrus, nego: quare concedo mi in norem, Ze nego consequentiam . Natura quidem humana generatim sumpta non includit Petrei ta-tem Ze Paule itatem ; sed ab iis abstrahit. At vetaro naturai spectata in Petro includit Petreitatem, ia
218쪽
si ii natura hid; et in sua on
vii , id omnibus illius inferioribus convenit. Sed . . natura. humana geli eratim sumpta includit tan-
non vero in sua eo vehensione . Unde omnes hominesi dici nequeunt Petrus & Paulus. Vide Com- Logicum I. PRrt. ca P, a.
Obiicies secundo. Quae una & eadem definitione explieantur, ea sunt unius & ei Mem naturae. Sed omnia eiusdem speciei individua una &eadem definitione explicantur. -i .Ergo sunt unius ti ejusdem naturae . - Respondeo distinguendo maiorem . Sunt unius& eiusdem . naturae, id est, similis naturae, quatenus scilicet cum eodem exemplari consentiunt , concedo : id est , eamdem prorsus habent natu- TZm, nego: quare concedo minorem, & tanilem distinctionem conelusioni ad bibendam volo. , Sed inquies: Unitas Deessica est. unitas formalis. Ergo quae eadem definitro ne explicantur , sunt' unius & eiusdem naturae, etiam unitate. formali. - Respondeo distinguendo antecedens . Unitas speiaeifiea , in uno&eoaem individuo spectata, est i nitas formalis, concedo: unitas specifica in muI- is individuis considerata , est unitas formalis' nego. Nam in multis individuis non est unitassitatis , sed se militudinis tantum . Vesbi gratia Petrus & Paulus non sunt quid unum entitorὰ, sed tantum 'in ιιι tudine ; sive potius sunt muria simu-ὲia, non unum. Quare nego consequentiam.
Instabis. Unitas formalit est indivisio rei in se, R divisio a qualibet alia re. - sed unitas spe ei fiea est indivisio naturae speeiis eae in se, & eius divisio a qualibet alvi natura. Ergo unitas specifica est unitas formalis. Idem, dicendum de unitate genς rica . Respondeo distiuguendo minorem , Unitas specifica , in uno S eodem individuo sumpta, est i divisio naturae specificae in is, quemadmodum fuit
219쪽
Ia Ad amo , eum ipse adhuc solus 'esset, nee 'ullus
praeter ipsum existeret homo , concedo. : unitas
specifica in multis individuis spectata , est indivisio naturae specificae in is , nego: quare nego .co sequentiam . . Licet enim natura spe ei fiea ab alii xImnibus sit di. ita, non tamen ς' indivisa in se, cum in multis individuis spectetur . Nam ea natura non est indivisa in se , quae est divisa & mul- tiplicata in pluribus. Sed natura 'spacifica in mul- tis individuis spectata , est divisa A multipli eata in pluribus : tot enim sunt naturae, quot sunt in dividua : imo tot sunt species Physicae , id est, tot naturae reales ex genere & differentia constantes, quot sunt singulari a ; licet non 'sint tot species Logicae & universales, id est, tot idem generales, quot sunt indiuidua , quia unica idea generalis ad omnia ista individua exhibenda lassicit. At inquies . Si natura per mentem abstractae concipiatur una unitate entitatis , jam non erit universalis, sed singularis.
Sed falsum consequens . Ergo & antecedens. . Respondeo si istinguendo maiorem . Non erit mniversalis quantum ad entitatem , concedo e quantum ad repraesentationem , nego . Est enim ideae universalis , quae omnia individua exhibere potest. Quare concessa minore, nego consequentiam . Instabis. Nulla est huiusmodi natura. Respondeo cum disti notione . Nullayest in rebuS , concedo e in mente , nego . Est enim idea generalis obiectiva , quae multa singularia repraetentare potest. Inferes. Ergo non potest de multis individuis praedicari. , Respondeo . concedendo consequentiam . Nam natura universalis ne per mentem quidem , ut vo- , Iunt Thom istae , praedicatur'de ungulis individuis . Etenim eum Petrus dicitur homo , sensus - no R est, Petrum esse omnem hominem, seu ideam universalem , quas omnes homines repraesentat et sed sensus est , Petrum eme compositum ex cor
pore & mente ; ejusque naturam idea generali hominis exhiberi. Subsumes . Atqui tamen natura humana prae- dicae.
220쪽
a I o Exerelast. OntsI. dieatur de Petro, de Paulo, &c. Respondeo distinguendo subsumptum . Natura humana alia, & alia praedicatur de Petro & Pau- Io, concedo: eadem, nego. Natura enim humana Petri non est natura humana Pauli , ut saepe dictum est : & eum terminus universalis , sive qui multa significat , de singulari praedicatur , non retinet suam uniuersaIitatem , ut postea videbimuR. Urgebis. Ergo mens decipitur , eum naturam aliquam concipit tanquam universalem. Respondeo negando consequentiam. Non enim mens iudicat hane naturam revera existere , sed eam tantum per abstractionem concipit et abstrahentium autem, ut iam diximus, non es mendacium , nisi postea iudicium interveniat. Obiicies tertio . Petrus & Paulus sunt similes in natura , & minus inter se differunt a parteret , quam Petrus & Bucephalus. Ergo sunt quid unum in natura . Respondeo negando consequentiam . Lieet enim Petrus & Paulus minus inter se differant, quam Petrus ti Bucephalus; non tamen sunt minus distincti; nec Petrus est magis PauIus, quam Bucephalus e quia multa similia non sunt magis quid unum , quam multa diversa , nisi forte dicantur quid unum unitate fundamentali & impropria ,
quatenus cum eodem exemplari , nempe cum idea divina, consentiunt.
Sed inquies. Unitas spe ei fiea non tollitur, nisi per divisionem specifieam sibi oppositam , ut unitas generica non tollitur nisi per divisionem generi eam sibi oppositam . Atqui unitas naturae specificae, v. g. humanae, non habet divisionem speeifieam sibi oppositam in Petro, Paulo, & aliis; cum in plures species
non dividatur . Ergo remanet unitas specifica a parte rei. Respondeo concedendo totum Rrgumentum . Re manet enim unitas specifica in rebus ἱ remanet
etiam generi ear sed utraque est fundamentalis Mimpropria , non propria & formalis . Ut autem esset aliqua natura de multis praedicabilis , sive