장음표시 사용
241쪽
si MeUentatim tantum, nego . At unionem tantum accidentalem admittebat , ut colligitur ex Sancto Thoma 3. parte quaest. 2. Ert. 6. Per quam unionem a firmabat vestium habitardi in homine, R hominem esse Verbi instrumentum et non ver agnostebat in Christo uni eum ac totale operatio num principium L Ecelesia autem Catholica naturam humanam eum Verbo Divino in unitate personae sie eoniunctam eri in Christo Domino defi Bivit ut utraque natura , Divina nimirum , &humana, maneret inconfusa , & idem suppositum.
esset Deus homo virn hoe igitur maxime sita erat Nestorii haeresis, quod negaeret bpinatieum , sive personalem , quae substantialis est , intercedere unionem inter verbum divinum, & naturam humanam quodque naturam humanam a Verbo assumptam tot te esse suarum operationum principium contende-xet. Unde duas in Christo personas pertinaci animo defendebat ia ae ut clarius in te Iligas, observa triplex esse unionis genus . Alia dieitur aeeidentaias, qua duo se uniuntur, ut non essiciant aliquod suppositum, cuiusmodi est unio vestis cum homine. Alia diei tur bpossariea, seu personaIis , quae substantialis est, qua duae naturaeo in unum suppositum uniuntur , ut verbum divinum & natura humana in Christo Tertia denique est essentians , qua duae Partes inter se uniri ex naturae instituto postulant, ut corpus & mens in homine. Unio autem naturae humanae eum Verbo divino in Christo neque aecidentalis est , neque essentialis di sed hypostatica ,. seu parsonalis, aut substantialis. Obi ieies quarto. Si subsistentia sit tantum ne is gatio , verbum divinum negationem duntaxat supplevit .. Respondeo explicando propositionem. SuppIevit negationem eomplebiaitatis, ut a iunt ,. hoc est, eia feci h ut natura diu mana in Christo Domino eo m- pleri amplius non posset, concedo : supplevit negationem , seu carensiam. com Plementi tantum ,
Instabis . Natura humana in Christo vet aliquia
242쪽
s3α . Exerstat. yn M. Respondeo illam nihil proprie amisim ; sed eam
nunquam habui me rationem personae , seu person Iitatem , quae est aliquid connotatiυtim, non vero aliquid entitatistim natu 1 superadditum . Nun -Τuam enim natura humana in Christo con notavit uos actus, tanquam eorum principium totum Sintegrum . Equidem si natura humana Christi extitisset ante hypostaticam unionem, fuisset sui iuris , & totum ac integrum suarum operationum
principium : sed hoc ipsi in uuione hypostatica
Urgebis . Natura humana in Christo fuit liberrima .
Respondeo distinguendo consequens . Fuit sui iuris, ut natura, quae non erat principium tota Ie suarum operationum, concedo: fuit sui iuris, ut persona, seu ut principium totum & integrum suarum operationum, nego. Obiicies quinto . Inter duo entia completa nulla potest esse unio substantialis. Ergo inter Verbum & naturam humanam nuI-la potest esse unio substantiaIis , si subsistentia. nihil aliud sit, quam negatio.
Respondeo distinguendo antecedens . Non potest esse unio substantialis inter duo entia completa tum in ratione Personae, tum in ratione natu vae, concedo: fi unum ex illis entibus sit tantum completum in ratione naturae , nego ζ quare nego consequentiam. Natura enim humana in Christo est tantum completa in ratione naturae , non ita
ratione suppositi, seu personae , cum non sit principium totum, & integrum suarum operationum. Obiietes sexto . De una 3c eadem re assirmari non possunt contradictoria. sed dicimus Verbum divinum assumpsita nat xam humanam, non assumpsissς personam. Ergo natura humana , di Persona non sunt una & eadem res .
Respondeo , missa maiore, quae negari potest , distinguendo minorem. Dicimus Verbum divinum assumpsisse naturam humanam , quae non fuerit sui iuris , eone edo r assumpsisse naturam humanas , quae fuerit sui iuris, ac princiPium totum,
243쪽
Et integrum suarum operationum , nego : quare nego conseque. Haec autem abunde fuerunt exposita : indeque sequuntur duo CoroIIaria. Primum. Subsistentia non distinguitur a natura , ut res a re , sed tantum ut eonnotatio , seu νelatio : quia subsistentia nullam addit positivamentitatem ipsi naturae. Seeundum . Existentia substantialis , seu exisse n. ita naturae substantialis non est formaliter quid idem ae subsistentia , nisi sumatur existentia nais turis substantialis prout incommunieabilis . Nam natura humana in Christo existit, sive habet . . substantiale , neque tamen propriam habet subsistentiam , cum non sit incommunicabilis, nec totum & integrum suarum operationum principium Iid enim subsistentiae nomine intelligitur et nani Per eam substantia ultimo terminatur & eompletur . Unde sub antia est veluti subsantia Men. eia, ut inhaerentia , quae de accidente dicitur, est
De Causis entis. CAusae definitionem , variasque eausarum species attulimus in Compendio Metaphysicae, Prima parte, cap. 3. Supersunt tantummodo quae stiones aliquot circa singulas causas solvendae.
αλ Causa finaIi indipimus, de qua sit UAESTIO I. Utrum finis sit vera ea a , oe quo modo effictri
244쪽
CAusa finalis est vera eausa saltem obiectiva.
Probatur. Ea est vera eausa saltem obiectI-va, quae obiective percepta, id est tanquam objectum menti exhibitum, causam essicientem ad agendum allicit. Atqui causa finalis obiectιυe percepta causam effetentem ad agendum allicit e nam sine ea nunquam se causa effectrix , saltem ratione praedita, ad agendum determinaret et ut sentiunt omnes. Ergo causa finalis est vera causa saltem obiectiva: imo est prima causarum , quia caeteras ad agendum determinat. Nunc quaeritur, quomodo causa finalis effectri-Ωem moveat; an per suam bonitatem cognitam,sve , ut aiunt , per suum esse realet an per sui cognitionem formaliter sumptam , sive , ut loquuntur, per suum οὐ intentionaIer qua de re sit
FInis movet secundum suum esse reaIo , non ve
ro se eundum suum esse intentionale. Probatur. Per illud finis movet, per quod al- Iicit agens ad agendum : nam in eo posita est ius ea aiitas , ut aiunt , seu causandi modus , quod agens ad agendum allicrat: unde ejus motio est tantum metaphoriea .
Atqui finis allieit agens per suum e se reale , seu objectivum , id est , per suam bonitatem cognitam, non vero per suum esse intentionale , seu per sui cognitionem formaliter sumptam. Etenim cum aegrotus v. g. potionem medicam sumit propter sanitatem , non sola sanitatis cognitione formaliter sumpta allicitur , sed ipsa innitate obj ctive cognita. Ergo finis movet causam efficientem per suum
Sed inquies. saepe finis non habet esse reale. Respondeci distinguendo propositionem . Saepe finis non habet esse reale, si per esse reale in te Iigatur aliquid diversum a eonceptu obiecti V .
245쪽
eoneedo e secus , nego . Nam per esse reia te hoc so eo intelligitur tantum conceptus objectivus , qui nempe conceptui intentionali, seu cogniti6 ii MaIi ipsiuς finis opponitur, ut in conclusione expressum est , non vero intelligitur id , quod opis ponitur conceptui obiectivo , tanquam quiddam in rebus existens et hoc enim sensu finis plerumque non habet esse reale. . Quod autem de fine dicimus, id etiam intellisi debet de causa exemplari', quae movet secundum esse reata, id est, secundum .esse obiectivum, quod habet in intellectu ; non uero secundum eia se intentionaIe , id est secundum evniti eam foris. malem . Res enim cognita , Non ipsa mei cognitio, diei potest causa exemplaris ; cum artifex, dum operatur, in suum exemplar animum intendat ; de cogitatione autem sua ne cogitet quidem . Iam sit
Utrum tomnia propter fuem operentur, o
OMne agens vel est dianoreisum , hoc est, eo-gitatione pollens, ut Deus , Angelus, & homo ; vel ratione destitutum , ut belluae , & res Omnes corpareae. His positis , sit
Deus, Angelus, & homo, alicuius finis in tuitu semper operatur. Probatur . Qui intuitu finis sese ad agendum determinat, ille propter finem operatur, ut ma
Atqui omne agens dia noeticum, sive sit mus, sive Angelus, sive homo , intuitu finis ad agendum se determinat: neque enim aliter quam intuitu finis agere concipitur οῦ cum id maxime a-nens dianoetistim constituat , quod sibi finem in agendo proponat. Sed De ut non alium habet sua rum operationum finem quam seipsum : quando quidem, ut habetur Proverb. sae. I 6. v. 4. univer
246쪽
236 ' . Exerelas . ontes. lsa propteν semetipsum o erarus 6 nom laus. Ergo omne agens dianoeticum alicuius finis gratia semper. Operatur.
CONCLUSIO II. RΕs eorporeae aguntur in finem , non proprie
agunt propter finem. Probatur prima pars. Quae ab Auctore sapientissimo reguntur , ac moventur , ea in finem aguntur seu ordinantur,r sapientis quippe gubernatoris est res omnes , quas dirigit , ad aliquem semper finem ordinare. Atqui res corporeae, utpote ratione destitutae , ab Auctore naturae sapientissimo reguntur , Romoventur, tanquam sagitta a sagittario , ut docet S. Thomas I. a. qu. I. art. a. idque ex eo con
stat , quod certo semper , constantique modo , non temere, ae fortuito moveantur, ut observat Aristoteles lib. a. Physic. cap. 8. Ergo res corporeae in destinatos sibi fines aguntur
Probatur secunda pars . Quae neque sibi finem
Proponunt, quo se ad agendum determinent, ne. que ex consilio operantur, ea proprie non agunt Propter finem. Atqui res corporeae neque finem sibi proponunt, quo se ad agendum determinent, neque ex consit is operantur , cum ratione & consilio careant, ut fatentur qui naturales rerum ideas consulunt. Ergo res corporeae non agunt proprie propter finem.
Sed speetalis Oeeurrit quaestio ei rea belluas , utrum, & quomodo propter finem operentur, an materiaIiser, an formaIDeν pEa propter finem formaliter agere die untur , quae in finem tendunt , quatenus finis est , siue quae finem sub ratione finis cognoscunt, di habitudinem seu relationem mediorum ad finem . Ea vero dicuntur agere propter finem mateνialiteν
tantum , quae tendunt in id quod finis est , non tamen ipsum sub ratione finis cognoscunt . His explicatis, sit
247쪽
. Mur IV. Sect. I. cvaes. II. 23 CONCLUSIO III.
BElluae propter finem materialiter tantum, non
propter finem formaliter operantur . Probatur . Ea propter finem materialiter tanis tum , non propter finem formaliter operantur , quae nec cognoscunt finem , quatenus finis est , nee hrbitudinem mediorum ad finem . Atqui belluae nec cognoscunt finem , quatenus sinis est , nec habitudinem mediorum ad finem reum ad id necessaria sit ratio , si va mens , quae sola potest res inter se comparare, & ordinem sive habitudinem unius ad alteram intelligere . Belluae autem ratione carent, eum sint omnes si cui equus ει multis, quibus non es intellectus. Ergo belluae propter finem materialiter tantum, non propter finem formaIiter operantur.
Coνouarium. Belluae non seeus ac caeterae res eorporeae aguntur potius in finem, quam propter finem agant.
Nihilominus populari loquendi modo propter finem agere dicuntur.
obiicies primo . Belluae sunt ratione aliqua saltem tenui praeditae. Ergo agunt propter finem formaliter spectatum.
Respondeo negando antecedens. Ea quippe non sunt ratione praedita , in quibus nulla apparet libertas ; quaeque nullum habent sermonis com mercium . Atqui in bellu is nulla apparet libertas, sed instinctu & necessitate naturae semper aguntur , ut ex eo constat , quod nullo pudore assiciantur, nulla decori lege teneantur, Se . Deinde nullum habent sermonis commercium , quamvis earum nonnullae organis ad loquendum
idoneis sint instructae , ut patet in picis & psit. iacis. Ergo nulla est in belluis ratio. Probabis antee. Magna est in bellu is quibusdam doeilitas, & industria, ut in sim iis, in canibus, di aliis, quae praeterita sum futuris conjungunt,
248쪽
Ergo admittenda est in be IIuis ratio. Respondeo distinguendo antee. In bellu is est doeilitas, & induit a improprie diota, eoncedor proprie sumpta , nego z quore nego conseque. Omnis quippe industria , omnis docilitas , ct re eordatio , quae in belluas oecurrit , ex connexione spirituum & imaginum aut specierum corpore ais rum , non e X ratione ipsa ducitur , ut saniores Physici sive ex veteribus sive ex recentioribus semper eonfessi sunt.
Urgebis . Ex concessis est saltem imperfecta in bellu is docilitas.
Ergo ex cone edendis est imperfecta ratiocinatio. Respondeo negando conseque. Non enim conc dimus docilitatem omnem esse eum ratiocinatio ne coniunctam , aut docilitatem esse ratiocinationis argumentum, nisi sit cum cogitatione con iuncta
obii eles seeundo vulgatum illud de ea ne, qui
Ieporem sequitur , experimentum. Cum enim adtrivium pervenit, relictis prima & secunda via, tertiam ingreditur. Atqui id fieri non potest, quin eanis ita ratio- einetur. Non transiit lepus per hanc, neque per istam viam: itaque per illam. Ergo in eane est ratio . Idem de caeteris ferri debet iudicium. Respondeo negando minorem . Nam eanis i IIeolfactu, non ratiocinatione tertiam semitam in greditur . Ratio quippe seu ratioei natio detegere non potest , quam viam lepus institerit. Unde sicanis nullo assietatur leporis odore, in sua statim recurrit vestigia . Quamobrem heu irae in his , Ee aliis hujusmodi motibus , solo, impetu citra rationem aut consilium aguntur et nec bonum percipere possunt, neque ut honestum, neque ut iucundum , neque ut utile ἰ imo non illud cogno sunt ut bonum , licet in id , quod physice bonum est, naturae instinctu impellantur. Obi ieies tertio . Belluae usurpant media Propter finem 2 v. gr. hirundo colligit paleas propter nidum. A T
249쪽
Ergo de duae agunt propter finem forat alii:
Respondeo distinguendo aute cedens . Uiuro ins media . nec ei cognoscunt quatenus media concedo: ea cognoscentio ut media, ne so i is nego consequentiau, , Hirundo enim impetΓn isturae, Don ulla ratione, vel electione . na tempestate comparat. Atque hae&s miles bellua ruat Operat Oues in varios tantum affectus S motus , non in ullam ratiocinatio aem sunt reis fundendae , ut vallis operibus demon 1itarunt nostrae pr aeter tam aetatio Physiei.
nere, ut unus ad alterum non referatur; ad eos autem omnia , quae eX petuntur , dirigantur. Et quidem nemini dubium est quin homo natura fua mutabalis , di verss temporibus habere possit diversos fines ultimos arbiIrarios, pro, va i ta aetaatis & ingenti conditione . Adolescentes enam iuvenes plerumque voluptatem ae lutos p vir. hoianores & gloriam ,' senes divitias sectantur . Sed qmastio est , an simu I , & eodem. tempore unus idemque homo plures sibi proponere possit fines simpliems vltimos, & xoratis; qua de re sit
mammonae servire. . . Probatur . Finis ultimus dicitur is, ad quem a- In fines referuntur est e' vero ad nul Ium refertur Atqui nemo potest plures huiusmodi fines simpliciter ultimos fimul Mi proponere .. Nam po namus resum V. gr. div ιtus &: honores tanquam auos fines ulta mos respicere et tum vel divitias rivis i rixat ad honores , vel non referet : si primum
tue non erunt finis ultimus, quia ad alium
250쪽
Exe tisat. Onto . finem res rentur : si secundum , honores non eis ruat finis ultimus, cum omnia debeant ad finem ultimum referri. Ergo nemo potest plures sibi fines simplieiter ultimos, & adaequatos , seu completos proponere. Cum igitur Ethni ei multos Deos adorabant , non eos libi tanquam fines ultimos & eompletos seorsim proponebant, sed tantum ut fines aliquos partiales . Cumque inter eos dividerent rerum dominia, ae Baechum vitibus, Cererem frumen. tis , Martem armis praeficerent , unumquemque Deum certi tantum boni largit opem aut defensorem , non omnium bonorum auctorem concipiebant , nec proinde unumquemque Deum veluti finem omnium extremum spectabant, quod eerte naturae Divinae omnino repugnat . Nam illud in idea entis summe perfecti , seu Dei continetur , ut solum & unicum omnia nobis bona largiri , desideria & vota nostra complere Bossi L. Elt enim, ut ait Boetius libro 3. de non solatione Philosophiae prosa a. omnium summum bonorum , crancta que intra se bona eontinens , exi si quid ubforet iummum esse non posset e quoniam relinquereτur ex-εrinsecus , quod posset Urari. Quamobrem in eo solo, non in ullo bono ereato, angustioribus scilicet finibus coarctato , fel ieitas nostra quaerenda est , quae , defiatente eodem Boetio ibidem , est eopistos bonortim omnium I a
De ea a essectrice. ΡAucis etiam quaestionibus eirca causam esse fricem tum primam , tum secundam propositis satisfaciendum est. Quare sit
rum Deus, qui es prima causa effectriχ, Mandum creare potuerit ab aeterno.
Existimat Sanctus Thomas r. parte quaest. 46. Rr t. a. Mundum potuisse creari ab aeterno ;