장음표시 사용
251쪽
MUsdus ab aeterno creari non potuit. Probatur . Quod initium habere debuit, illud ab aeterno creari non potuit a nam quod est 2b aeterno, nullum habuit initium. Atqui quod creatum est, initiam habere debuit.
Nam aliquo momento in ipsa Dei aeternitate assignando creatum est . Quodcumque autem sumatur momentum in aeternitate, ipsum infinita ali momcnta praecedere debuerunt z alioquin aeternitas non foret infinita, quod absurdum est. Ergo Mundus ab aeterno creari non potuit. Deinde si dicant motum Solis v. g. aut alterius corporis fuisse creatum ab aeterno : quaero quod
dies insumpserit Sol, ue duodecimam Zodiaci partem pereurreret Si respondeant , triginta circiter dies, ut fieri nunc solet: ergo motus ille initium habuit ; nam ante hos triginta dies nullus erat motus. Quod si per totam aeternitatem spa- 'dum illud duo de ei rem fere partis Zodiaci a So-
Ie lustratum vel in te ergo etiam nunc ad eumdem motum necessaria foret aeternitas, quod absurd timest. Sicque Mundus ab aeterno creari non potuit. Denique ut tritam in Scholis argumentationem
adhibeamus , si tempus aeternum , aut infinitam mundi durationem effluxisse concipiamus , iam infiniti dies ela psi sunt. Ac si unoquoque die De uxAngelum procrearit, jam infiniti essient Angeli., Atqui infiniti dies non possunt esse elapsi , cum ad rationem infiniti pertineat, ut exhauriri nunquam possit : neque Angeli pomunt esse infiniti , eum his alii in infinitum addi possint. Ergo tempu4 , seu rei creatae duratio ab aeterri
Responsiones ad obiecta. Obiicies primo . Tam Deus potuit Mundum
creare ab aeterno, quam Sol lucem profudisset , si fultat ab aeternor nam Deus agit in inflanti , ut Uulgo loquuntur , non secus ac Sol lumen profundere dicitur in initanti. . G u. V. . . L Atqui
252쪽
m tinnati alietius exempli, quod de pe
set exaratum distincta, quae sed eum Mundui ux xx lysum
253쪽
Dissipui. IV. GR. II. si Mess. I. 243
ipsum duratione adaequare non potest, nullo mo. do inferre licet , Mundum ab aeterno creari po- tu isse , tametsi Deus in injianti agere concedatur. Argumentum igitur ex Sole petitum υtiliter quidem adhiberi potuit a sanctis Ecelesiae Patribus adversus Arianos , ut ostenderent Verbum divinum esse Patri coaeternum; quemadmodum lux Solis foret ipsi coaeterna , s Sol esset aeternus :quia quemadmodum lux Solis non est natura aliqua a Sole distincta ; ita Verbum divinum est
Patri consubstantiale , nec habet naturam a Patre distinctam. At si quae natura a Deo distincta sit, qualis est natura Mundi , ea certe momento aliquo creari debuit ; nec unquam duratione sua Di. ins aeternitati coaequari potuit. Sed inquies . Deus non est minus potens cum agit libere , quam cum agit necessario . At in si egisset necessario , Mundum ab aeterno produxisset. Ergo libere eum ab aeterno producere potuit. Respondeo distinguendo mai. Deus non est mi
nus potens , dum agit libere , quam dum agit necessario .; tamen absurda fit hypothesis, quae
ipsius naturae repugnat, dum dicitur agere necessario , concedo : neque hypothesis, qua ponitur Deus agere necessario , est absurda , nec naturae Divinae opposita , nego: quare concessa minore , nego consequentiam . Equidem si Deus esset agens necessarium , necessario Mundum produxi siset, idque ab aeterno: ut si Deus esset ignis, arsisset ab aeterno . Sed ea hypothesis absurda est , S naturae Divinae opposita . Nam Deus est enssumme perfectum . Ad summam autem perfectionem pertinet libertas , & dominium in proprios actus . Quare sine destructione id es divinae supponi non potest Deus agere necessario , nisi dum circa se ipsum agit, v. g. dum seipsum cognoscit, R amat ; quia non potest a sui cognitione, & amore abstinere. Sed dum circa res alias versatur, quae ipsu in necessario movere non possunt, absurdum omnino est , Deum quasi agens necessarium
in hypothesi ponere Facta autem hypothesi ah surda , mirum videri non debet , si alia absurda Consequantur v. g. Mundum potuisse creari ab
254쪽
Ea4 Exercitat. ontol. s terno , & alia forsan huiusmodi . Quo ei rea omnes huius generis conclusiones ex absurda hypothesi deductas nihil est quod urge ni adversarii. Instabis. Nullum est instans, seu punctum temporis e quo Deus Mundum creare non potuerit e& omni instanti, quo est, potest operari. Ergo Mundus ab aeterno creari potuit. Respondeo distinguendo antecedens. Nullum est
punctum temporis seorsim, & in sensu distributi-το , ut vocant , acceptum , quo Deus Mandum creare non potuerit , concedo r nullum .st instans in sensu eoIIectivo , quo Deus Mundum creare non potuerit, negor quare nego consequentiam . Itaque nullum est instans per mentem assignabile in tota aeternitate, quo Deus Mundum creare non
potuerit.' nam singulis momentis seorsim &distributive sumptis id potuit . At nullum est hujus modi instans seorsim sumptum in Dei aeter tate , quod infinita ante se non habeat momenta per mentem cogitabilia in aeternitate . Unde Munda duratio omnibus instantibus aeternitatis simul &collective sumptis respondere nequit. Nam ut Dei immensitati , sic aeternitati nihil ad aequale coextendi potest ; sed utraque magis & magis potest participari , idque in infinitum ; sic tamen ut
Urgebis . A sensu distributivo ad eollectivum
valet consecutio, ut omnes fatentur.
Ergo si nullum sit instans distributive , quo Mundus non potuerit creari, potuit omnibus. Respondeo distinguendo antecedens . A sensu distributivo ad collectivum valet conseeutio in his quae sunt actu, concedo: in his quae sunt porirentia , nego : quare nὲgo consequentiam . Omnia autem aeternitatis momenta per mentem humanam cogitabilia sunt tantum , porentia , non actu.
Igitur si quis dieat, Perνus es, Philosophus , Pauia Itis es, Philosophus , se. Ergo Petrus , Paulus, oee. sunt Philosophi, valet consecutio : quia Petrus & Paulus actu existunt . Sed si quis di eat ,
Deus ponere potes, buae hominem in rerum naru-νa, oe idum , Θ Ilum: ergo insultos actu : non valet consecutio; quoniam ii omnes non existunt nisi potestate. Omnia autem aeternitatis mome t
255쪽
ta per mentem assignabilia existunt tantum pG testate, non acie id est non tot concipi poss4 ita nobis. inflantia , quae riostro consipiendi modo in aeternitate praecesserint, quin plura adhuc .aniariora concipi possint : quemadmodum non to iecutura concipere licet , quin adhuc plura in infinitum concipere valeamus. Quamvis enim se ternitas sidi tota smul in ipsa tamen per men tem considerata successionem concipimus .
Obii cieς secundo. Tempus fictilium D infinitum concipi potest, cui aeternitas Dei respondeat: ut ejus immensitas respondere dicitur spatio imaginario. Respondeo distinguendo propositionem .'Concivi potest tempus infinitum abstractum ti separatum a rebus . quod nostro concipiendi moao sit quid idem ae ipsa aeternitas, in quo quidem tem P Ore mens nostra partes anteriores in infinitum
fingit , esto : concipi potest tempus infinitum a rebus durantibus minime distinctum , & cum iis
ab aeterno creatum, nego. Nihil enim ab aeterno Potuit creari ; cum momentum , quo quidpiam creatum est , innumera ante se habeat moment RPer mentem nostram assignabilia in aeternitate ,
cui proinde nulla res ereata potest sua duratione adaequari , ut saepe diximus . Instabis . Nihil obstat , quominus Mundus ab aeterno creari potuerit; neque ex parte Dei, qui semper potuit agere ; neque ex parte Mundi , qui semper potuit creari ; nec demum ex partes reationis, quae momento perficitur.
. Respondeo negando propositionem . Repugnat enim, Mundum ereatum fuisse ab aeterno , non quidem ex parte ipsius creationis , sed ex ParthDei, & ex parte Mundi. Primo quidem ex parte Dei: quia Iicet singulis momentis , quae in aeternitate intelliguntur , seorsim ae distributive sumptis , Mundum creare Potuerit ἰ tamen quodcumque temporis punctum elegisset, illud semper infinitis aliis araeverti debuiiset: quia haec, quae mente concipiuntur puncta. in aeternitate exhauriri nunquam possunt. Secundo , repugnat ex parte ipsius Mundi, eum ab aeterno fuisse conditum; quia ut Mundus non
potest exaequari immensitati Divinae , ita nec ae L 3 terni-
256쪽
246 Exereitat. suis. ternitati . Adde ea absurda , quae iam memorata sunt , ex eo ducta, quod mutat, omnis aut motus principium & successionem requirat . Nam si homo v. g. fuisset ab aeterno conditus ambulans, quaeri potest , quando nam primum passum abiol-vimet; an primo momento aeternitatis p Sed iam non fuisset aeternitas , si primum habuissit m
mentum. An indiguisset tota aeternitate, ut. primum passum absolvisset ' Sed illud videtur absurdum. Simili modo quaeri potest, an mulier praegnans. ab aeterno creata per totam aeternitatem
Praegnans remantiiset, priusquam parereti An gallinx ovis suis ab aeterno incubans , per totam ae ternitatem ea fovere debuisset, ut exclusi fuissent
pullit An potius. mulier post aliquot menses peperisset , & gallina poli aliquot nebdomadas exinc lusi fiet pullost Quocumque modo respondeatur , nihil nisi absurdum ex responsione sequetur. Ergo
Mundu&, aut motus creari non potuit ab aeterno.
Obi ieies tertio. Deus in tota aeternitate ,. quam vocant a parte pol, , semper poterit agere. Ergo semper eo tuit an omni aeternitate, a parmνe antet,i operari , & Mundum. ab aeterno. creare , Respondeo. distinguendo antecedens . Semper Poterit agere per totam aeternitatem subsequentem ,. sive a, parta pose, ita sensu distributiuo , id
est ,. nullum. erit momentum determinatum , quo non possit agere, concedo, z. semper poterit agere kn sensu eo lectivo, ita ut omnibu&simul mome tis agat ,. & ipsam. aeternitatem eAhauriat, nego ..
Simili modo. aistinguo consequens: semper potuit agere per totam aeternitatem antecedentem , sivea parte ante , in sensu distributivo, concedo: in. sensu collectivo, nego . Nunquam igitur Deus poterit tot actus producere per totam aeternitatem, quin plures in infinitum producere Valeat , quia nunquam poterit aeternitatem exhaurire . Similiter potuit prius in infinitum creari Mundus a Deo; sed non potuit ab infinito. tempore quia aeternitas tam anteeedena quam subsequens est quid infinitum potentia , non actu . Ad lationem autem infiniti potendita pertinet , ut nunquam exhauriatur. Exhausisset autem Deus aeternitatem , si Mun dum ab aeterno produxisset.
257쪽
O inii 3' io: eorporis. in aliud eorpus motu .ci . '. lo perficitur: lima nillil a iud est quam mo- -
inione unius corpori et in aliud e tactus. q9idam requiritur, qui dupli eis esse potest rationis. , . scis licet vel mediatus, vel immediatus. Est immedia rus , cum unum corpus in liud incurriti sit ne ulla eorpore inter lecto , gr. . cum Pilae in aliam pilam incidit . Est .vero mediatur , cum unum corpus in aliud agit peri inter iecta corpora ,. ut cum Sol per aethereorum corporum mutum no S.
corporis in aliud eorpus distans, nisi ea per inter iecta corpora, transmittat . Probatur . Nulla. est actio corporis. in aliud corpus, nisi per motum . Atqui motus ille. unius eorporis alteri communicari non potest , nisi vel per eontactum immediatum, cum nempe ea corpora sese contingunt, vel per contactum mediatum , nqmpe per inter iecta corpora , cum unum ab altero. distat , ut clare & distincte omnea intelligunt Ergo, &c. 'Et sane experientia constat admitti, oportere aliquam , ut vocant , actiυitatis I aeram , per quam circumquaque actionem suam diffundat agens . Nam igni& - g. non potest ad quamlibet ista aliam calefacer. , sed ad certam tantum &determinatam distantiam . Atqui si dare r. actio corpotis in ditans: , nubIa daretur ammiratis sphaera ς nec. minus calefa ceret ignis ad mille P ssus, quam ad unum, ut alterum Pedem α.
258쪽
a g Exereitat. OntoLErgo nulla datur actio corporis in rem distam
Responsiones ad objecta . Obi ieies primo , basiliscum solo aspectu moristem hominibus inferre. Respondeo id inter vulgi errores referendum e sse ; ac si verum foret, per profluvia substantia-
Ita esse explieandum . Ergo in eo non datur exemplum actionis corporis in rem distantem . Idem dicendum de torpedine pisce, quae piscatorishraehio torporem inite it ; de vetularum fascinationibus; de influxibus is derum , &e. obii ei es se eundo . Pulvis sympathieus ad aliquam distantiam vulnera sanat. Respondeo ut prius , pulveris sympathiel vim in solo corpusculorum profluvio esse collocatam , nec inde colligi posse, ullam dari actionem cor poris in aliud corpus a se remotum .
Utrum actio Fν entitas ab agente, seu eausa esse- Erice disincta. EFfectus productio seu in fluxus e ausae agentis
in subiectum patiens, dicitur istius causae a filio e de qua quaeritur, utrum sit ensitas ab agente distincta. Ad euius quaestionis solutionem sit CONCLUSIO.ACtio non est entitas ab agente , & termino distincta. Probatur. Quod nihil est aliud, quam ipsum agens, quatenus agit in terminum, seu obiectum, non est entitas ab agente & termino distincta. Atqui actio nihil aliud est, quam ipsum agens, quatenus agit in terminum, seu obiectum. Nam non potest actio tanquam entitas ab agente titermino distincta concipi . verbi gratia , amor honi non potest e Iare & distincte intelligi, ut entitas diversa a voluntate , quatenus in bonum fertur r ustio nihil aliud esse concipitur praeter ignem urentem, direm quae uriture ac omnis entitas in
259쪽
ea Fe omnino superflua est, ut libenter concedant, . qui ideas claras & distinctas eonsulunt. Ergo i actio non est entitas ab agente & fer mino distincta.
Corollarium I. Passio similiter non est entitas a patiente distincta Q Sic pereum o hominis alicujus ab alio pulsi , nihil aliud esse concipitur, quam ipse homo , quatenus vel pede vel manu ab altero feriente est percussus. . . CoroIIarium II. Quae sunt in diversis eategoriis , non ideo, sem- 'per reali distinctione , saItem majori, distinguuntur. Nam agens & patiens sunt in categoria substantiae; actio vero &passio peculiares constituunt categorias, etiamsi actio & passio non sint entitates ab agente & termino distinctae . Item calor ,
quatenus est motus particularum ignis in manum incurrentium, dicitur ignis actio e quatenus vero recipitur in manu, dicitur passio. Ideoque idem calor in duabus diversis categoriis continetur. Quapropter Thom istae minus apte facultate R a- Dina se rationalis ab ea re ipsa discernunt, quod anima rationalis in categoria subsantia ; facultates vero illius in categoria qualitatis reponantur. Responsiones ad objecta. Obiicies primo. Nulla res praeter Deum est su
Respondeo distinguendo propositionem . Nulla res praeter Deum est sua actio independenter ab auxilio causae superioris , concedo ; depondenter ab isto auxilio, nego. Homo enim, v. g. non sic est sua actio, ut a Deo sit inde pendens ; sed tamen est sua actio dependenter a Deo , cum ista actio nihil aliud sit , quam ipse homo , prout est a gens nec quisquam actionem velut entitatem homini lacere stentem elare intelligere valet. Objicies secundo. Actici voluntatis humanae est aliquando supernaturalis . Ergo est entitas a voluntate distincta. Resso eo negando consequentiam. Non enim
260쪽
aso Exereitat. sntot. ideo dicitur supernaturalis quod sit entitas d sincta a voluntate humana ; sed quod a soliust humanae voluntatis viribus non ita pendeat, quia
speciali & supernaturali Dei auxilio Praecipue sidattribuendax Monitum
Actio I passici docente Aristotele lib. de Cateis.
goriis cap. s. duas habent proprietates : nam x. reeipiunx contraria; Σ. intensionem ac remisionem. Nam , inquit , eaIefacere oe refrigerare sunt conistraria : item calefieri, & refrigerarj . Deinde potest quidpiam magis ver minus..calefacere aut calefieri .. Sed male inferunt nonnulli, agens quodlibet agere duntaxat in id, quod, sibi: contrarium. est , propterea quod teste eodem Aristotele lib. a. de coelo , cap. 3. agunt inter sese contraria mutuoque a fese patiuntur , ae corrumpuntur et nOα enim id solis contrariis convenit ..sECTIO III.. .
De eausis materiali, ex formaIi. IAm de causis materiali 3c formali, seu de main teria & forma, solitae quaestio cies sunt examinandae uia sit & quotuplex materia ς quid item. sit formae, explieatum est iα Compendio Phy sico,.
Utrum mataria prima propriam. habeat exis entiam. ΜAteria dieitue prima , eum spectatur quatenui omni plane forma sensibili est destituta , &omnium capax. Dicitur vero secunda, cum confideratur prout aliqua forma sensibili est donata. Certum est , materiam primam non habere e-πistentiam talem, v. g. existentiam ι igni , θνη , &ς. per seipsam , sed per formam ligni , erri, ct c. quiae materia prima per se neque lignum est, neque ferrum , &c Sel quaeritur , utrum materia prima habeat existentiam simplieiter ; sive utrum existat existentia sibi propria . Negant Tho