장음표시 사용
271쪽
pedit , quominus secundum entitatem simul eo ossint in mixto , in quo tamen qualitates suas aut affectiones respectu sensuum nostrorum non conservant . Quod Vero ad ignem spectat , cui vulgo aiunt.aquam esse infensam , is inter elementat seu corpora smplicia locum habere non debet, cum ex partibus heterogeneis, scilicet sul- . phureis , & nitrosis a primo elemento agitatis consset, ut diximus in Compendio Physico, parin
Instabis. Ubi partes sunt similes , & homoge-
. neae , ibi non sunt actu diversa elementa. Atqui in mixto partes sunt homogeneae r nam
nulla est paers ligni v. g. quae non sit lignum. Ergo elementa non sunt actu in mixto secundum entitatem .
Respondeo distinguendo minorem . In mixto partes sensibiles sunt homogeneae, concedo ; pamtes insensibiles: nego : quare nego consequentiam.
Nulla quidem est pars ligni sensibus obvia, quae
non sit lignum : sed cum ex eo sales , sulphur , aqua, terra , & aer educantur, quae. diverius sunt rationis , minime dubitare licet, quin partes illius insensibiles diversam habeant naturam, sive, ut aiunt, heterogeneae sint, non homogeneae. Obile es secundo contra secundam conclusionem, Ex iis mixtum constat, in quae resolvitur. Sed resolvitur in Elementa. Ergo constat ex elementis , etiam secundum qualitates sensibiles spectatis. Respondeo distinguendo maiorem . Ex iis mixtum constat , in quae resolvitur , ita ut illa in ipso sint secundum entitatem seu substantiam tantum , concedo : ita ut ipsi in sint secundum qu
Iitates sensibiles et nego: quare concedo minorem, di nego consequentiam. Qualitates enim elementorum in mixto perfecto spectatorum sensus nostros non afficiunt: v. gr. aqua non madefacit ;sal non pungit, &c. Ergo remanent quidem elementa in mixto ratione substantiae , non tamen ratione qualitatum sensibilium. sed inquies. Humiditas aquae remanet in quibusdam mixtis, in quibus abundat aqua: v. gr.
in salice, qua idcirco leata est, di flexibilis.
272쪽
me es M. Uneol. , 'LA O qualitates , elementorum et Hemanent in mixtis . . .. Responaeo dist inguendo antecedens aquae .remanet in s uibusdam viixtistata , concedo dicitra ullam, variatios
cuneum idem os . sensibile nego
consequentiam in Nemo quippe 'noneem in comparacione Rquae humidam x x
non posse , licet in ea plurimum aquae eonx ea tur : non enim salix diffluit , ut aqua nec alterino indiget corpore , ut sista tur : seu propriis terminis continet,. Idem de caeteris mixtis est χcendum , in quibas elementorum qualitate Λ, manere possunt refractae, & remissae, ut diximus , non intenta , quales in elementis vigere solent .
Utrum in eorruptione mAti detur resolutio usqua ad materiam primam. DUm mixtum seorrumpitur , in ea resolvitur elementa , ex quibus constat , puta in aerem, aquam , terram , &c. Sed utrum aliqua supersint illius accidentiae; an vero in materiam usque primam fiat reso Iulio e dissicultas est non levis in Phila sophos : eirca quam sit contra Tho-m istas cum reliquis omnibus
N eorruptione mixti necessario non fit resolu- tio usque ad materiam primam. Probatur. Ubi plura remanent aecidentia, aut qualitates sensibiles , ibi non fit resolutio usque ad materiam primam : nam materia prima nul- Ium retinet accidens ex iis, quae prius inerant. Atqui in corruptione mixti multa plerumque accidentia sensibilia remanent 2 v. gr. in homine mortuo remanent formae carnis , nervi, ossis, imo apparent cicatrie es , de naevi , si qui fuerint in vultu. Similiter eum cera in fumum exhalata est ,
Te manet odor, qui gratior percipitur, quam quia sebo solet exhal ri.
273쪽
Ergo in corruptione mixti necessario non fit vesolutio usque ad materiam primam ; tametsi o
Atqui in corruptione mixti nullum accidens sensibile remanet , saltem uni voce , & proprie , sed tantum aequivoce, & improprie r nam generatio substantialis ex Aristotele libro I. de gene ratione ει eorruptione cap. 4. est muratio totius n totum, minime τemanente sensibili subiecto, titeodem.
Ergo in eorruptione mixti si resolutio usque ad materiam primam; ita ut in novo composito sola materia prima supersit. Respondeo negando minorem . Licet enim inmixti corruptione multa pereant accidentia, non tamen omnia Pereunt et nec quidquam magis ridiculum diei potuit a Thomistis , quam cicatriis Cem , aut naevum , aut caetera accidentia , quae in homine mortuo supersunt, non esse eadem uni voce , sed tantum aequivoce t quasi a forma cadaveris recens fuerint producta. Similiter ubi lignum in cineres abit, fieri dicitur mutatio totius In totum , minime remanente subiecto sensibili,
ut eodem: quia ubi plura periere accidentia , ibi dici non potest idem superesse subjectum . Quis enim lignum & cineres idem corpus esse sensibile dixeriti Sales tamen, α forsan alia miscibilia,
quae prius ligno inerant , in 'citaeribus remanent. Adeoque ut fiat mutatio totius in Eorum, non remanente subiecto sensibili 3 ut eodem quemadmodum definiῖ Aristoteles, necessaria non est reis solutio usque ad materiam primam . obiicies se eundo . Omnia accidentia fluunt a
Atqui in corruptione mixti perit serma subis stantialis , & nova succedit : v. gr. intereunte homine recedit forma hominis , & succedit forma cadaveris, a qua pho fluunt accidentia, quae cernuntur in cadavere.
274쪽
superest praeter materiam primam. Respondeo negando maiorem . Nam illidentia vel in eorpore vivente, vel'inse cor vitae experte considerantur .. Si in corpore, glate spectentur, a sola forma, ut aiunt, in talis oriuntur: eum multae in eo partiales formae,.,
gr. formae ossis , & nervi in animalibus , ford, folii , & eorticis in plantis occurrant , quae iter eunte toto superstites manent , non tantum qui voce, sed etiam univoce , ac easdem m ter ipdispositiones , aut qualitates in partibus organi
cis conservant. Nam homine mortuo remanet os tum suo candore , sua duritie , ceterisque accidentibus & modis. Item intereunte planta remane cortex cum sua asperitate & colore: Adeo ut, corrupto toto , non semper singulae partes corrum pars tur ; nec proinde omnia omnino ascidentia pereant:
Quod etiam in arte factis liquet . Nam soluto horologio, rotae & elateria vel pondera supersunt, nee suis qualitatibus aut modis e Xuuntur. Quod si accidentia in mixto vitae experte considerentur , a forma p1riter substantiali non proficiscuntur , cum forma substantialis huiusmodi mixtorum nihil aliud sit , ut diximus in Physica , Parte I. cap. a. quam dispositio materiae , seu congeries accidentium , quorum unum ab alio non pendet , & quorum proinde aliqua caeteris destructis superesse possunt . Nam Odor, v. gr. in spiritu vini , & in aqua Reginae Hunga-xicae exhalatis superstes remanet, tametsi caetera eorum liquorum accidentia interierint . Quare forma quidem substantialis diei potest principium omnium prqprietaetum , aut functionum . quae a toto iam constituto & perfecto' proficiscuntur , non sinu ulorum accidentium , aut qualitatum , ex quarum 3pse constu Xu prodit. Praeterquam- quod quantitas seu Oxtensionis mensura, quae est accidentaria eorpori, nos a forma , quae in maiore via minore quantitate semper eadem per se Verat, sed a materia sola pendere dicenda est . Unde pereunte forma substantiali mixti, vel mixto corpore ia aliud ' converso , eadem rem nere
275쪽
DVputat. IV. Sect. III. at 1 . V. ni
' Quando autem dicimus , quod forma substantialis huiusmodi mixtorum nihil aliud sit, ut diximus in Physica , parte I. cap. 3. propositione quarta , quam dispositio materim , seu congeries accidentium, hoo ideo dicimus , ut excludamus generationem naturalem de novo , & formam illam substantialem in hisce mixtis ab Aristotelicis excogitatam omnino eliminemus. Non tamen negamus , imo ultro asserimus , qualitates resultare, pullulare , RG amanare a materia taliter ,
vel taliter disposita , uti etiam diximus loco supra citato . Per quae omnia satis patet responsio ad subsequentem difficultatem circa sanctissimum Eucharistiae - Sacramentum , quae ibi in responsionibus ad obiecta recoli potest. Urgebis . Si accidentium congeries foret ipsa forma substantialis , ubicumque esset accidentium congeries, ibi extaret forma substantialis. . Atqui falsum consequens , nam in hostia consecrata superest accidentium congerieS , non tamen forma substantialis panis. Ergo forma substantialis non est accidentium
Respondeo distinguendo maiorem . Ubicunque esset accidentium congeries in subiecto quod informarent, ibi extaret forma substantialis, eo n-Cedod ubi esset accidentium, congeries extra subjestum informationis , ibi extaret forma substantialis, nego. Simili modo distinguo minorem, &Nego consequentiam . Accidentia autem Euchari stica , quae panem & vinum sensibus exhibent , non habent formae substantialis rationem , nec panem & vinum constituunt , cum nullum inserinment subiectum ; ae panis & vinum in corpus , A sanguinem Christi revera fuerint immutata. objicies tertio . Plures eidem . materiae inesse non possunt formae r U. gr. eadem materia non potest esse lignum, & lapis. Atqui plures essent formae in eadem materia , nisi fieret resolutio mixti usque ad materiam primam: nam aliquae formae, seu accidentia ex prio
Ergo fit resolutio usque ad materiam primam .. Respondeo distinguendo majorem . Uures ei-
276쪽
I 6s Exereitat. ontoI. dem materiae inesse non possunt formae stotales ,& principes, concedo et plures formae partiales , nego. Simili modo distinguo minorem , & nego consequentiam . Equidem non sunt plures formae totales , & principes in eadem materia : v. gr. non potest eadem materia esse Iapis, & lignum. Sed possunt esse in eodem toto plures formae paristiales : ν. gr. in corpore humano sunt formae naiarium , digitorum, ossium , quae, separata hominis forma , seu anima rationali, supersunt in ipso cadavere : alioqui Sanctorum reliquiae nulla veneratione dignae viderentur , quod absurdum est.
Da Entis proprietatibus . ΡRoprietates entis , saltem eae quae ineoNIexae
vulgo dicuntur, id est, quae unico vocabulo exprimuntur , tres numerari solent in Seholis , nimirum unitas, veritas, & bonitas. Sed eum ex
sint absolutae, iis addi possunt relativae , stille et ipsa relatio, quam sequuntur oppositio , durario , ordo, & aliae , quas recensuimus in Compendio Metaphys. pari. I. c. a. Sit igitur H SECTIO I. De proprietatibus entis absolute. I Res , ut modo diximus , numerantur vulgo. proprietates entis absolutae : de quibus multa quaeruntur , quibus faciendum est satis . Sit
Da tinitape, veritate , ω bonitate generatim .
UNitas definitur in Seholis iudiυisio rei in se ,
ct disso a qualibet alia re. Veritas est rei consensio , seu conformitas eum fuis prineipiis . Bonitas denique est rei integritas aut perfectiσ- Circa has proprietates entis multa quaeruntur in SchO
277쪽
Di put. V. Sect. I. βυιρο. I. scholis non magni profecto momenti. Quaerunt primo , utrum Unum prius conet piatur indivisum in se , quam divisum ab omni alio. Respondeo ita videri . Nam prius res concipitur absoluta & in se , quam relative, & comparate ad aliam rem . Cum autem Unum concipitur quasi indivisum in se, tum absolute & in se consideratur et cum vero ut divisum ab alio intelligitur, relative spectatur. Quaerunt secundo , quid ipsi enti Unitas adiiciat: an sit forma quaedam positivat an sola negatio λ Idem quaeritur de forma numeri et an ea sit positiva quaedam entitas a rebus numeratis diis
stinet a tRespondeo , Unitatem nihil positivum addereenti, sed esse ipsum ens , quatenus est indivisum in se , & divisum a quolibet alio, tametsi ne mi
ne cogitante omni enti unitas competat . Vide
Idem ferri debet iudicium de forma numeri .
Nam nemine cogitante in rebus numeratis existit numerus, cum nemine cogitante sint septem V. gr. Planetae, Ea tamen forma, quae a mente non pendet, nullatenus e si entitas ipsis rebus numeratis superaddita .
Si quaeras autem, quid sit illa format An ultima unitas numerit an determinata collectio uinnitatum
Respondeo numerum quemlibet per certam unitatum collectionem constitui . sic quaternarius. per quaternitatem , seu quatuor unitatum collectionem constituitur. Verum inquies. Quarta unitas determinat, a constituit quaternarium ; proindeque ultima unitas est forma numeri. Nam quarta unitate posita ponitur numerus quaternarius, ea sublata tollitur. Hinc Aristo t. lib. g. Metaph. c. 3. docet, essentias rerum esse similes numeris , quibus si addas , vel detrahas quidpiam , prior numerus mutabitur, & novus exsurget. Respondeo , ultimam unitatem non magis conferre ad numerum , quam primam aut secundam. Nam in exemplo allato quarta unitas non constituit numerum quaternarium , nisi quia trium M a uni-
278쪽
ineat L. italatis proprie, & .
Respondeo itasi esse. Nam.Suod respondetur quaestionem quanta Nel .roruplex si ad ea tegoriam quantitatis rtinet. Atqui nun exus respondetur ad quisstionem quot uplex sit res. - Tigo ad categoriam quantitatis pertinet. Quod si opponas, eum non esse ens per sa, sedens per accidens.
Re ondeo ad eategoriam quantitatis non re
uiri, ut aliquid sit ens per fe ; sed ad eategoriam
ubstantiae tantum t cum sola substantia proprie Zoquendo sit eris. Quaerunt quarto, an conceptus entis sit prior , i de notior conceptu tinius , vel veri , vel boni .r Platonici enim asserere perhibentur , tinum esse Prius ac superius ante e contra negare dicuntur Peripatetici quidquam prius a nobis percipi, quamens tuum, cujus idea seu notio prior est, ausim. Plicior quacumque alia notione. Respondeo conceptum entis priorem esse eonceptu unius, vel boni, Vel veri. Nam eum rem concipimus , prius eam esse intelligimus , quam esse taIem ; seu prius a nobis concipitur ut exta flens , quam ut indivisa seu tina , aut perfecta seu bona, aut suo exemplari conveniens, seu ve- . Vide S. Th. I. P. qu. s. art. a. Quaerunt quinto , quo ordine entis proprietates inter se disponantur. Respondeo rem omnem ex arbitrio pendere Uideri. Communior tamen sententia est : unipalem Priorem esse veritato, & veritatem bonitate. Veis xum haec attributa non re , sed cogitatione tantum inter se distinguuntur. Quaerunt sexto, au vgritas aut bonisas sit quid Posivivum enti superadditum. Respondeo non magis veritatem vel bonitatem
esse quid pota ivum enti superadditum, quam uomitarem et sed nihil aliud esse quam ipsum ens , quatenus in se perfectum est, vel cum suis principiis essentialibus consentit. UAEis
279쪽
Di putat. V. Se p. I. stuo. II. 2694 U ZE S T I o II. Utrum bonum oe finis conυertantur. C Um finis tanquam bonum quid expetatur , hinc SehoIae , in quibus nullus quaestionum
aut disputationum finis est , quaerere coeperunt san bonum & finis reciproce convertantur ; id est, de se mutuo universe affirmentur: nempe utrum
omnis snis sit bonus , & omne bonum sit finis. Qua de ro sit : C O NCLUSIO. Bonum & fin s non convertuntur .
Probatur . Ea non convertuntur , quorum
unum latius patet altero. Uerbi gratia circulus, ct figura de se mutuo non affirmantur universe, quia figura latius patet circulo. Atqui bovum latius patet fine ; eum bonum utile rum sit finis, nec finiat, aut imminet hominis desiderium; sed tantum propter aliud ex
Ergo bonum I finis non eonvertuntur: sive , ruod idem est , omnis finis es bonus , non omno onum es, Anis. 'Verum i nquies. si quid obstet, quominus bonum Sinnis re ei proce de se mutuo affirmentur, id maxime est, quod bonum utile non sit finis. Atqui bonum utile diei potest finis, saltem intermedius . Ergo honum & finis convertuntur. Respondeo negando minorem. Licet enim finis intermedius,. v. gr. sanitas , ad alium finem dirigatur; quodammodo tamen voluntatem sistit ,& bonitatem quamdam habet absolutam: sed bonum utile minime voluntatem sistit , eum nullam bonitatem habeat, nisi relativam : V. g. pharmacum spectatum ut bonum utile, nullam habet bonitatem nisi relativam , nee nisi propter sanitatem expetitur. Ac si bonum quoddam utile propter se expetatur , ut certe pecuniam expeti ab
avaro constat, non jam boni utilis rationem ha-
280쪽
et o Exereitat. Onis . here censetur , sed rationem finis r quia a Varus, V. gr. in pecunia , tanquam in fine suo ulti moeconquiescit . Ergo bonum utile tanquam finis etiam intermedius spectari non Potest , nec proinde bonum & finis convertuntur.
Q. V 2ESTIO III. Utrum solum bonum amari possit , nunquam
CUm bonum omne in se suo modo perfectum sit, & aliis conveniens ; malum vero imperfectum in se , aliisque disconveniens : hinc sequitur , honum esse semper expetibile , nunquam malum. Sit igitur
CONCLUSIO.ΜMT, qu δ tenus. malum est , nota potest ex-Probatur . Quod non est expetibile , seu amabile , non potest expeti , seu amari et sicut quod non est visibile, non potest videri Atqui malum , quatenus malum , non est e T-petibile seta amabile; cum sit quid imperfectum,. R disconveniens , quod proinde perficere aut tum
Ergo malum, quatenus malum: est , non potest expeti
Responsiones ad obiecta obii ei es primo Voluntas amare potest id quost intellectus iudieat amabile Atqui intellectus , saltem Nominalium , iudi-
sat malum, quatenus est malum, esse amabile et si quidem assirmant malum , qua malum , amRri po me Ergo voluntas amare potest malum qua malum. Respondeo negando min. Ea quippe facultas non potest iudicare malum , qua malum , esse R-m bile, ad quam nore pertinet iudicium Sed ad intellectum non pertinet iudieium, eum intelle tu; percipiat tantum hoc est , rerum. ideas in