장음표시 사용
301쪽
Atqui existit nemine cogitante respectus accidentalis subiecti ad terminum, ob verum ac reale fundamentum p v. g. relatio patris ad filium, quod pater filium genuerit. Similiter duo homines inter se sunt silmiles vel aequales nemine cogitante : N proinde relationem inter se habent, etiamsi nemo de iis cogitet.
' Ergo existunt nemine cogitante relationes , quae dicuntur categoricae seu accidentales.. Quod si opponant relationem esse eomparationem,& proinde a mente pendere.
Respondeo cum distinctione , Relatio est eomparatio obiectiva, hoc est, obiectum comparationis : concedo ; est comparatio formatis , seu cognitio mentis comparantis , nego : nam nemine cogitante pater refertur ad filium .
Sed ut clarius constet , quid sit relati et , seu
quae si illius essentia, quaerendum, utrum relatio sit quaedam entitas distincta a fundamento , quatenus hoc fundamentum con notat , seu respicit terminum et qua de re sit
RElatio categorica non est forma , vel entitas a fundamento , prout terminum con notat , distincta. Probatur . ReIatio eategorica ea respectus unius ad aliud , propter fundamentum aliquod reale , ac positivum. Atqui re pectus ille non est entitas a fundamento, quatenus con notat terminum , distincta. Nam potest paries albus A sine nova entitate aΙ-bedini superaddita referri, vel non referri ad alis terum parietem album B, prout paries B vel extructus, vel destruetus fuerit . Sic etiam possum fieri alteri dexter, aut sinister sine ulla mei mutatione, dummodo ipse modo ad dexteram, modo ad sinistram mihi assideat. Ergo relatio categorica non est forma' vel entitas a fundamento, prout terminum con notat , distincta .
Responsiones ad obiecta. obiicies primo. Illa revera distinguuntur, quae diversas habent defiuitiones . .
302쪽
2 2 Exercitat. IntoI. Sed relatio, &ejus fundamentum diversas habent definitiones . . Ergo revera distinguuntur , seu relatio est entitas a fundamento revera distincta. Respondeo negando majorem. Nam una & eadem res, diverso modo considerata , diversas habet definitiones , ut patet in iustitia, & misericordia divina, quae licet sint una & eadem res, nempe Deus ipse , diverso tamen modo definiuntur. I astabis. Manet fundamentum, pereunte relR-tiones
Ergo relatio est entitas a fundamento distincta.
Respondeo negando consequentiam . Ut enim fundamentum remaneat pereunte relatione , minime necesse est, relationem esse entitatem ; sed satis est , eam esse connotationem . Neque enim dicimus , relationem esse solum fundamentum , sed fundamentum quatenus con notat terminum ἀUrgebis. Ista connotatio vel est quid reale, ve I quid fictilium. Respondeo illam esse quid raale ; sed minime
esse entitatem distinctam a fundamento , quatenus con notat terminum. Si enim foret entitas a fundamento distincta, non tantum fundamentum sine illa, verum etiam ipsa sine fundamento perseverare possiet: quod tamen nunquam accidit. Obiicies secundo . Homo antequam genuerit filium, non est pater , licet fundamentum habeat paternitatis, nempe potentiam generandi.
Ergo paternitas, seu alia quaelibet relatio, est quid distinctum a fundamento. Respondeo distinguendo consequens . Est quid
distinctum a fundamento , quantum ad con notationem , concedo : quantum ad entitatem, nego. Relatio igitur, ut diximus , non est solum funiadamentum absolute sumptum, sed fundamentum, prout con notat terminum . Neque id in relatione duntaxat paternitatis observare licet , sed etiam in qualibet alia. Uerbi gratia, etiamsi relatio similitudinis unius parietis albi ad arterum parietem album nihil aliud sit , quam albedo unius , prout con notat albedinem alterius; potest tamen esse albedo in uno sine relatione ad alterum , si desinat alter existere Itaque homo .
303쪽
.. Di put. V. Dct. II. uuies. I. et qquamdiu terminum seu filium non con notat, dici 'non potest pater. Verum inquies. Nova denom natio positiva fieri non potest citra novam formam , vel entitatem; ut homo ex indocto, & imperito fieri non potest doctus, aut peritus, citra peritiae, aut do ctrinae accessionem. Atqui relatio novam affert denominationem positivam. Ergo adveniente relatione nova quoque entitas advenit.
Respondeo distinguendo maiorem . Cum denominatio est absoluta , ut in exemplo docti , &Periti modo allato, esto: quod non est semper verum in cum denominatio est relativa , nego . Simili modo distinguo minorem , & nego conse quentiam. Aliquis enim relativam denominationem suscipere potest sine ulla sui mutatione, ut Patet in Deo , qui post Mundum conditum citra ullam sui mutationem denominatus est Cremtor: ut etiam eerni potest in homine , qui sine sui mutatione fit alteri dexter , vel sinister. Urgebis. Idem non potest eme sino seipso. Ergo si fundamentum nihil est distinctum a relω-
tione, non poterit ei tra relationem eonsistere. 'Respondeo distinguendo antecedens . Unum Ridem non potest esse fine seipso, quantum ad entitatem, concedo et quantum ad con notationem, nego; quare nego consequentiam . Potest enim aliquis existere, & nihil exterius con notare. Hinc saepius diximus , fundamentum non esse quid idemae relationem , si fundamentum sumatur absolute, & ei tra ullam con notationem. Quare sit
CONCLUSIO IV. RElatio ea tegoriea est ipsum fundamentum ,
prout con notat, vel respicit terminum. Probatur. Relatio ea tegori ea est ordo subiecti ad terminum ob verum aliquod ac reale funda
Atqui iste ordo nihil aliut est , quam ipsum
fundamentum, prout con notat terminum. Verbi
gratia, rethtio parietis albi ad alterum parietem
304쪽
a 94 merestat. OntoLalbum nihil aliud est , quam ipsam et albedo unius parietis , prout alterius albedinem respicit. Siquidem intellectoe fundamento prout con nota niste terminum, intelligitur relatio, ut attendentipatet ἀEt sane relatio, quae dicitur transtendentalis quaeque fundamentum non exigit, quia essentim Iis est, nihil aliud est, quam res ipsa , prout con- notat essentialiter terminum: ut relatio scientiae ad obi ectum scibile relatio creaturae ad Deum , nihil aliud est , quam scientia , prout obiectum con Rotat, 1e creatura, prout Deum respicit. Ergo relatio categori ea nihil aliud est , quam ipsum fundamentum, prout co notat terminum. Misonsiones ad obiecta. Obi ieies primo. Relatio. categorica est tantum, denominatio externa petita a termino. . Respondeo negando propositionem . Nam fmilitudo v. gr. Soeratis Philosophi eum Platone
itidem Philosophoe sumi potius debet a Philosophia. Soeratis, quae ipsi interna est, quam a Philosophi α Platonis ipsi Soerati externa. . Ergo Ie- Iatio non est denominati Q. extrinseca petita a term
obi ieies seeundo. Saltem re Iatio diei debet adigregatum per accidens ex subjecto, fundamento.
Respondeo negando propositionem . Nam relaiatio accidentalis, quae categorica dicitur , est accidens, non substantia ; & proinde est potius sundamentum prout con notat terminum, quam aggregatum per accidens ex subiecto , fundamento, & termino. Haec de fundamento iam veni endum ad Subiectum. Relationis ..
Cirea quod quaeritur , utrum Deus possit esse subiectum relationis tum transcendentalis , tum Categoricae ad creaturas et cui quaestioni ut fiat satis , sit
305쪽
Di put. V. Se i. II. INU. L, CONCLUSIo V. DEUS est subiectum relationis tum transcendentalis, tum categoricae. Probatur. Ille est subiectum relationis tum trZnscendentalis , tum categoricae, in quo sunt re- Ial. iones tum transcendentales, tum categorice. Atqui .in Deo sunt relationes tum transcenden tales , tum categoricae .
Primo sunt relationes in Deo , quae vulgo dicuntur transcendentales , scilicet qum sunt ipsi essentiales , quaeque nullum habent fundamentum, quales sunt relatione x omnipotentiae, & scientiae divinae ad res stibiles, & possibiles, sive ad res, quae sciuntur , & fieri possunt a Deo. Secundo, sunt in Deo relationes, quae catego ricae die untur, quales sunt relationes Creatoris, Conservatoris , & Gubernatoris, quae sunt accidentales , quaeque habent fundamentum , scilicet creationem , conservationem , ct gubernationem, &c. Ergo Deus est subjectum relationis tum transcendentalis, tum categoricae.
Obi ieies primo. Deus a creaturis non pendet. Ergo non sunt relationes transcenden tales in
Respondeo distinguendo antee edens. Non pendet ut effectus a causa, concedo et ut relatum Rcorrelato, nego : quare nego consequentiam . Dependentia enim relati a correlato est tantum dependentia connexionis seu relationis aut connotationis , qualis etiam intercedit inter personas dIVinas, quae nullam imperfectionem in Deo arguit. Obiicies seeundo . Relatio eategorica est ac-eidens α sed in Deo nullum est aecidens. Ergo nulla relatio categorica . Respondeo distinguendo maiorem . Relatio est accidens relativum, seu con notatio aliqua, cori cedo: accidens absolutum , seu adventitia perfe
ctio . nego . Simili modo distinguo minoram, &N nego
306쪽
album nihil aliud ea , qua in ip
nius sarietis , prout alternis aibmus parietis , prout uidem intellecto. fundamento prout eonnatate terminum, intelligitur relatio, ut attendenti
Et sane relatio, quae dicitur transcendentalis quaeque fundamentum nota exigit, quia estentia lis est, nihiI aliud est , quam res ipsa, prout con- notat essentialiter terminum: ut relatio scientiae ad obj ectum scibile , vel relatio creaturae ad Deum , .nihil' aliud est , quam scientiae , prout obiectum. con notat, ia ereatura , prout Deum respicit. Ergo relatio, categorica nihil aliud est , quam ipsum fundamentum , Pro ut con notat terminum ..R Ponsiones ad obiecta obiicies. primo. Relatio. categorica est tantu denominatio externa perita a termino. Respondeo negando propositionem . Nam similitudo. v. gr. Soeratis P nilosoph, cum Platone itidem. Philosopho sumi potius debet a Philoso-.phiae Speratis, quae ipsi interna est, quam a Philosophia PIatonis ipsi Soerat, externae . Ergo re- Iatio non. est denominatia extrinsecα petita a ter
Obi ieies. seeundo. Saltem relatio dici debet adi gregatum per accidens ex subjecta, fundamento, a termino. Respondeo negando propositionem. Nam relatio accidentalis L quat categorica dicitur , est accidens, non substantia; & proinde est potius fundamentum prout con notat terminum, quam aggregatum, per accidens ex subiecto , fundamento, & termino. Haec de fundamento K iam veniendum ad Subiectum. Relationis M. Circa quod quaeritur , utrum Deus possit esse subiectum reIationis. tum transcendentalis , tum GH tegoricae ad ereaturas : cui quaestioni ut fiat. satis, sit
307쪽
dentalis, tum categoricae . . Probatur. Ille est subiectum relationis tum tr. nscendentalis , tum categoricae , in quo sunt re- Ialiones tum transcendentales , tum categoricet. Atqui .in Deo sunt relationes tum transcenden
Primo sunt relationes in Deo , quae vulgo dicuntur transcendentales , se iiiceh qum sunt ipsi essentiales , quaeque nullum habent fundamentum, quales sunt relatione ς omnipotentiae, & scientiae divinae ad res scibiles, & possibiles; sive ad res, quae sciuntur , & fieri possunt a Deo. Secundo, sunt in Deo relationes, quae categoricae die untur, quales sunt relationes Creatoris, Conservatoris , & Gubernatoris , quae sunt accidentales, quaeque habent fundamentum, scilicet creationem , conservationem , & gubernationem, &c. Ergo Deus est subjectum relationis tum tran-stendentalis, tum categoricae. Responsosus ad obiecta. obiteles primo. Deus a creaturis non pendet. Ergo non sunt relationes transcendentales in
Respondeo distinguendo anteeedens. Non pendet ut effectus a causa, eoncedo e ut relatum Rcorrelato, nego: quare nego consequentiam. De- Pendentia enim relati a correlato est tantum de- Pendentia connexionis seu relationis aut conno lationis , qualis etiam intereedit inter personas di-Vinas, quae nul Iam imperfectionem in Deo arguit. Objicies seeundo . Relatio eategorica est Rceidens at Sed in Deo nullum est aeuidens. Ergo nulla relatio categoriea. Respondeo distinguendo maiorem . Relatio est accidens relativum, seu eon notatio aliqua, con cedo: accidens absolutum , seu adventitia perse
ctio , nego . Simili modo distinguo minorem, &N nega
308쪽
xy6 mefeἰtat. on OI. nego consequentiam . Connotatio enim aecidentalis nullam imperfectionem , aut mutationem in Deum inducit , sed tantum in res creatas , quae
aut incipiunt , aut desinunt . Haec de subiecto rsuperest explicandus
Terminus Relationis . Da quo tria maxime quaeruntur in Scholis . Primo, utrum terminus sit de essentia relationi S, circa quam quaestionem sit CONCLUSIO UI. Sola termini eon notatio est de essentia relatio
nis , non ipse terminus. Probatur prima pars. Illud est de essentia r Iationis, sine quo neque esse, neque concipi potast relatio. Atqui sine eonnotatione termini neque eme, ne que concipi potest relatio nam relatio est ordoesubiecti ad terminum ; sive est fundamentum , prout donnotat tarminum. Ergo con notatio termini est de essentia relationis. Probatur seeunda pars . Illud non est de essentia
Telationis, quod non continetur in relatione. Atqui terminus non continetur in relatione , sed eon notatur tantum. Ergo non est de ementia relationis. Dices. Sine termino neque esse, neque cone pipsi est relatio . Ergα est de illius essentia. Respondeo distinguendo antecedens . Sine terrimino con notato, concedo: sine termino ines uso, nego. : unde nego consequentiam . Terminus enim con notatur tantum, non includitur in relatione ; aut si includitur , non in recto , seu nominativo ea su includitur , sed in obliquo tantum, scille et in genitivo, dativo , &c. ut cum dicitur,pAEter in filii pater, vel elephas es malo' euliee; vox filii est in genitivo, eulico in ablativo. Secundo quaeritur, an terminus relationis sit ab solutus, an relativus et de qua quaestione sit
309쪽
Di put. V. Sect. II. Quaest. CONCLUSIO V
RElatio terminatur ad absolutum, non ad reislativum
Probatur . Terminus relationis est prior rela . tione: si qaidem est conditio ad te lationem requiis
sita , iuxta illud pervulgatum , positis subjecto ,
fundamento, ει termino, ponitur reiatio. Atqui si relativus foret , non esset prior relatione, sed simul cum ipsa: nam relatum sine rein latione in te Iligi non potest, ac relata sunt semuι natura , Ο eognitione ' ut fatemur omnes , & postea dicemus in proprietatibus relationis . . Ergo terminus relationis est absolutus.
Responsiones ad objecta. obiicies primo. Philippus refertur ad Alexandrum quatenus filium , non vero quatenus ho
Ergo relatio terminatur ad relativum,' non ad absolutum. Respondeo negando anteced. Alexandar enim ,
quatenus est Philippi filius , non est terminus reis lationis Philippi ad Alexandrum , sed hoc modo est eorrelatum. Si quidem filius, quatenus filius, refertur Ad patrem . Sed ideo filius est terminus relationis patris , auia geniνus es a patre. Terminus enim relationis est eausa, aut saltem eonditio ad reIarionem requisita. sed causa, cur pater referatur ad filium , spectata ex parte filii , ea est, quod filius a patre sit genitus. Ergo terminus relatiouis est absolutus , sive est fundamensum oppositae relationis , v. gr. filii ad patrem in allato iam exempbo . Ideo quippe filius ad patrem refertur, quia genitus est a patre. οῦ ut pater ideo ad filium refertur, quia ipsum genuit. Obii ei es secundo. In divinis Pater refertae ad Filium, quatenus Filium. Ergo & in creatis. Respondeo primo distinguendo anteeed. Re fem
ur ad Filium quatenus Filium , fr spectes filia-3ionem , prout constituit personam Filii , coace-
310쪽
do : si spectes filiationem , prout personam Filia I
iam constitutam ad Patrem refert , Emmis .
nego consequentiam . Itaque Viatio diυino lice si simpleκ , duo tamςn in scholis. Theologicis. . t : hayere dieitur munia. Nam primo eonstituit personam Filii , & ea ratione est terminus paternitatis Secundoe, iuxta nostrum, concipiendi modum, personam Filii iam eonstitutam ad Patrem diei tui reserre ;&hoc sensu non est terminus relationis , sed correlatum. Unde paternitas divina terminatur ad filiationem divinam , sub ratione absoluta , scilicet quatenus filiatio Verbum constituit, non praecise quatenus est relatio. Respondeo secundo d to , non concesso antecedente ,. negari posse consequentiam .. Non enim ulla inter relationes divinas & creatas institui potest eomparatio ς cum illae sint substantiae, hae aecidentia. . Tertio, quaeritur , utrum multiplicetur relatio Pro multiplicatione numerica, terminorum totalium & minime subordinatorum. qua de re sit
R Ultiplieatur relatio ea tegorica proi multipliari ratione terminorum totalium & minime sub-
ordinatarum. f. Probatur . Relata eategori ea funt ut natuνaoe cognitione , ut dieemus in proprietatibus relationis, S omnes fatentur. Atqui non essent simu h natura , nisi multipli-e rentur numero. relationes. pro multiplicationae numerica terminorum totalium & minime labordinatorum e paternitas enim hominis, esset. prior filiatione se eundi sui filii Ergo relatio multiplicatuν numeroe pro multiplicatione numerica terminorum totalium & minime subordinatorum . Dico rotatium sir minime subordinatorum. Nam vulgoe dicunt , patrem referri per eamdem relationem a1 filium suum, Zead filios sui filii i quoniam ly termini sunt sub- ordinati Similiter volunt filium referri ad: patrem, & matrem eadem relatione , quia termini. sunt partiales, non totales. Qua de re, quae nul M