장음표시 사용
91쪽
Atque intercepti Connexae sorte relinquuntia o Plusve minusve loCi, mollis vel dura oritur res, Aut levis aut gravis, aut liquens aut mole sua stans. Bamosis e principiis quae Corpora casus Texuerit, si sint arcte compacta, rigescunt; Si laxe, minimo videas lentescere motu.I3 s Sic ex hamatis fieri contingit acerba; Dulcia sed fiunt ex levibus atque rotundis. NEC praetermittam quo motu haec omnia fiant. Nempe graves Atomos ferri omnes sponte deorsum Edocuit, celeresque pari descendere lapsu :xqo Cum gravium casus intersita sola morentur; Nil autem occurrat medium, per Inane, quod obsit. Ergo Atomus praeceps venit e regionibus altis; Cumque in dissimilem ruit Oflenditque cadendo ;Si renuat jungi, subito resilire coacta ros Tollitur in superas, unde illuc Venerat, Oras e Altera donec ei se tandem adjungere possit. Sic Solem, Lunam, & quae pascit vividus aether Sidera, sive suis radiis immota Coruscant, Sive repercuta palantia sole refulgent, iueo Partus fortunae varios, ludibria casus,
Strenuus inventor, nata & concreta serebat: Sic terras etiam, sic undas, aera & ignem,
Fructus omnigenos, hominesque ferasque Deosque: Nam sinit ille Deos, pecus immortale, putari, Iss Dummodo posse nihil, nihil & curare putentur
Hinc animos hominum, ceu corpora caetera nasci Atque mori; nec Materiae, nec motibus ullum
Esse genus causae, possit quae jure timeri.
92쪽
Εsae operae pretium, Quinti, mysteria tanta, so Scrutari pedetentim; illasque evolvere Causas, Quae per se stantes, Epicuro judice, Numen
Funditus excludunt. Etenim si vera profatur, Non est ut trepides vano terrore Tonantis ;At si falsa, Deum credas timeasque necesse est. PRIMuΜ oro obtestorque velis advertere mentem
Quanta Neoclidae sapientis, quo duce pugnas, In detrectandis fuerit fallacia Divis. Proh dolori Hoc cives potuit deludere fuco lScilicet ille Deos non ausus pellere Athenis x TO Socratis injusta nece, Protagoraeque recenti Territus exilio tamen ut re tolleret ;psa, . Ridiculos fecit; rerum quaecunque geruntur Immunes, etiam ignaros; procul omnibus Orbis Partibus extorres; tantum intermundia quaedam Incolere, atque illic aeterna per otia laetos Vivere permisit, regionis inanis inanes Indigenas. Verum ne quis cum plebe putaret Haec illi persuasa animo , prout ore sonabant , His super exulibus quae non pugnantia dixit '18o Mitto desidiam & languens sine viribus aevum. Sed nihil esse potest in Toto praeter Inane, Atque Atomos. Atomis & Inani singula constant. Singula propterea tant pereuntque vicissim, Quod veniant Atomi senaper , semperque recedant. 3 8s Dic, Epicure, mihi ς qualis natura Deorum est lEx Atomis Ergo non immortalis. Inanes Te voluisse Deos igitur fatearis Oportet. Cumque dares illis non corpus, sed quasi corpus
93쪽
Et plenas humore sacro, quasi sanguine , Venas ἴxso Et formam liumanae similem, sublestaque membra ;Has te non puduit populis obtrudere nugas
Porro utcunque Deos Epicurus noverit, esto e Saltem divinae vel sunt sine corpore mentes; Nostraque mens adeo sine corpore stare valebit ri 9; Vel sunt corporeae, tamen immortale per aevum Duraturae; igitur mens immortalis & esse Nostra potest, quamvis constaret corpore. Cernis Quam male Graius homo doctrinae arcana nefandae
Dissimul ut, propriique operis iundamina solvat. ΩCO JAM vero hoc Spatium quod, eodem judice, per se est, Hoc Vacuum sine quo suasit nil posse moveri, In quo Malcri es , inquit, facienda fuisset, Si posset fieri quondam, nec staret ab aevo; Istud Inane quid est Si per se corporis expers, OS Tempore si nullo finitum, limite nullo Vallatum, nullis variabile motibus, ac si Esse suum e propriis Naturae viribus haurit; Aut Deus, aut nihil est. Etenim cum maxima certe Argumenta Dei jam confitearis in illo , a Io Et solae desint ipsi mens atque potestas, Cur desint, ego nec video , nec dicere possis. Quidquid enim per se est, quale est, tale esse necessum est; Atque adeo sic est, quia sic non esse repugnat. Ergo si Spatium per se se dixeris esse, .aIS Per se infinitum , per se immutabile dicis , .
Perse mente carens, ac per se viribus orbum.
Esse igitur debet ratio certissima quaedam, Cur infinitum, timuerisum, immortale, quiescens,
94쪽
Dotibus haud valeat tantis conjungere mentem, IaO Atque potestatem; per seque quod obtinet ut sit, Ρer se anima careat, nec vi quoque polleat ulla; Sic, ut mentem illi, vel vires esse repugnet. Q U AE tantum, ni fallor, abest ut juncta repugnent, Ut potius rear inter se non posse revelli. 2as Νam quidquid per se est, infinitum esse necesse ostomni parte sui penitus, nec tempore tantUm Atque loco, sed & omnimodis; cunctasque profecto Quotquot sunt, aut esse queunt, comprendere dotes.
Illius est natura ut sit; quodcunque per orbem aso Esse potest, ipsum est, aut derivatur ab ipso Quaenam erit haec igitur peregrina, vel intima causa , Quae rem infinitam restringat finibus ullis Nonne homini mens est aliqua, & vis insita quaedam tAst homo non per se est: & quod per se esse fateris 3 s Atque infinitum, sine vi, sine mente putetur lΕlige. Si Spatium per se est, Deus ipse profecto est. Si Deus esse nequit, nihil est, aut corpus idipsum est Esse negas corpus ; nihil est. Quodcunque lubebit De nihilo dicas, hoc de ipso dicere Inani 2 In promptu est: Atomos tollas ac restet Inane, Restabit nihil. Ex Atomis quodcunque lubebit Ita vacuo facias, fiet quoque semper idipsum
In nihilo. Vacuum fateor non esse creatum
Quidquid enim nihil est , per se nihil esse necesse est.
Immotum & cunctis aeque est penetrabile rebus; Namque repugnaret, quod non est, poste moveri , Aut motis obstare. Etiam immortale fatebor ;
Nam qui desineret, quod nunquam coeperit esse '
95쪽
Immensum hoc sensu; mensura nam Caret omni,
a IO Quod nihil est. At tu pugnas tecum ipse, Lucreti, Cum statuis magni tenebroso in gurgite Inanis Currere praecipites Atomos atque ima petentes. Nam spatii immensi quaenam sint ima l Repulsam Deinde pati, & revocare gradum , atque ad summa reverti Is Nam spatii immensi quaenam sint summa Negasti Quodlibet in Vacuo centrum , dextram atque finistram, Et rides qui dant finem & quasi moenia Mundo: Nonne meo potius digna est: sententia risu, Quae superas partes Immenso fingit & imas la6O Dicere nec potetis fundi seu culminis expers, Cui fundum, culmenque, & tot tabulata dedisti dii fallor simi haec urgentia tela; sed istud , Si potes, inflexo declina Corpore telum. Ecce Atomus Venit e regionibus infinitis; g Hanc intercipias, quaeso, jubeasque reverti.Unde Venit: quanto intervallo temporis illuc Perveniet i nunquam, dices, quia tempore nuti Exsuperare potest spatia infinita viarum. Non superare potest ' ergo nunquam exsuperavit c o Cumque huc appulerit, spatia haec finita fuerunt.
A T vero locus ille vacans, quem semina rerum Haud bene juncta simul, vehit arcto in carcere Claudunt Captivumque tenent, pars est totius Inanis; Aeris ut pars est aer conclusus in antro. a3 s Pars ea secreta est aliis, penitusque remota, Quas aliae claudunt Alomi: ergo partibus extrabe positis e stat Vacuum; ergo corporis instar
omnino est: imo si res est, corpus idipsum est.
96쪽
Quidquid enim e multis constabit partibus, illud Corpus erit. Quod si acuum sine partibus esse Dixeris, haud spatium est; spatii nam segmina plura Tota Geometrice distinguit, & id studet unum,
Mensuram ut spatio, & respectus mille figuris Inveniat, scindens partes & partibus aequans ; SI Quas tu, si Vacuo tollas, nihil esse fateris :Et, si concedas , etiam fatearis oportet Ordine distingui & cunctas constare seorsum. Nam quae Solis habet corpus, non est ea certe Quae Terras, aut Lunam, aliud vel Continet astrum raso Et quae laeva milii, non est ea quae milii nunc est Dextera. Cuique sua est statio & stationis origo, Atque loci causam proprii locus ipse requirit. Quapropter vellem adstrueres, quae causa tot inter Discretas spatii partes , elegerit uni 29 s Cuique locum: ut variis variae regionibus Omnes Considant; & finitimis jungantur, dc absint Longinquis. In Materia par cernitur Ordo ;Cujus ego pariter causam abs te aliquando requiram.
Q υ b D si natura talem contendis ubique 3OO Partibus esse situm; situs ergo cerne quid ausis
Non jam ex eventis rerum, natura sed ipsa est: Nec magis a rebus, quam natura ipsa revelli
Usque potest. Falsum hoc demonstrant omnia passim Corpora; demonstrant Atomi, quibus haecce vel illa 3o s Nil quod naturae est adimit positura vel addit. At si materiae per se pars nulla reposcit
Hunc aliumve situm, nativo cur sibi jure
IIunc & non alium spatii pars obtinet omnis t
97쪽
Immotas, equidem novi, tuus ille magister 3 io Vult Spatii, non Materiae, consistere parteS. Vult Spatium per se quale est; at Corpora casu Condita permotum, quo semina juncta cohaerent At vero gratis haec, & sine vindice, dixit, Ut permulta, vaser; quae nec ratione probavit,3 i s Nec sine doctrinae potuisset omittere damno. Tantus cum tenuit delendi Numinis ardori At Spatium hoc ipso per se non csie revici, Quod per se non sit quale est: ac proinde roganti Danda mihi ratio est, cur sic ab origine prima et o Dispositae sucrint partes illius, ut esse Dispositas nunc vis; cur quae mihi dextera nunc est, Non sit laeva. Deum facto qui denegat Orbi, Non habet unde rei possit depromere causam. Quippo aliter poterant Spatii Lonsistere partes, 32s Incolumi Spatio. Modus est: ubicunque fateris Esse modum , certe moderantem hic esse sat dum est. I linc sequitur Spatium, si quidquam est, esse creatum; Et causae majoris opus, causae omnipotentis. V E R u Μ , ais, ut Numeri sunt fixa elementa, neque illi Nn 33o Expungi valet, aut innata sede moveri; Sed cui nomen erit septem, sex inter & octo Ex se naturaque sua perstare necesse est :Temporis ut per se suus est quoque partibus ordo; Nec lux hesternam praevertere crastina lucem ,3 3 s Aut hodierna potest: Vacuum sic omne quiescit; Naturaque sua tale est, quale esse videmus. RECTE cum Numero Spatium & cum Tempore coufers:
98쪽
Sunt etenim, veluti visum est mihi semper, eodem De genere ; aspectus rerum, & mera nomina, non res. 3-At Spatium, tu rem per se stantem esse volebas, Et diversam a Materia penitusque solutam,
Immotam, aeternam, cujus penetralia Corpus Occupet, atque omni valeat pervadere motu.
Quin haec de Numero, quin haec de Tempore dicis '3εs SED Numerus nihil est in se nisi copia rerum,
Cui partes individuas, atque ordine certo 'Compositas damus ; ut cernendi regula vera Sit nobis, quoties unum addere saepius uni, Et summas placuit collectas addere summis. 3 so At quoniam ille modus res aeque adhibetur ad omnes, Sive ortae jam sint, seu quondam sint oriturae; Creditur esse aliquid, quamvis re sit nihil ipsa. Ingenium huc etenim nostrum delabitur ultro,
Communis rerum Ut ratio, res esse putetur.3ss Hocce modo Spatium tu rem veram esse putasti, Quinimo rem magnam, in siniteque patentem; Corporibui cunctis Spatium quod inesse videres. Sic sugiens ac perpetuo reparabile Tempus, Quo non visa prius veniunt ad luminis auras, 36o Quo monumenta ruunt, populi labuntur & urbes , Dum seipsum renovat, nullaque aetate senescit, Falcigerum secere Patres, ac prolis edacem Saturnum. Hoc autem rebus distinguere ab ipsis Si cupias, nihil invenies; quanquam omne per horas,
36s Perque dies, annosque & saeclis addita saecla Metimur tempus: nam res distinguimus ipsas,
99쪽
Dum servant illae motum placidamve quietem, Ac non deficiunt. Cum vero semper eandem Participent massam redivivi temporis omnes, 37o Id quod participant, sive una sive seorsum , Atiternum immensumque aliquid per se esse videtur: Ceu grandis rota volvendo quae plurima sursum Extrahit, ac deorsum volvendo plurima trudit: Aut ingens fluvius quo partim littora Circum ST; Fecundata nitent, partim corrosa fatiscunt At si res esset, quando fluxae illius omnes Particulae pereunt simul ac Venere, nec Una Stant unquam , ast abigunt sese excluduntque vicissim, Certe, quod refugis, semper res illa veniret 3 8o Ex nihilo ; in nihilum semper collapia rediret. Quod nimis a recta quoniam ratione vagatur, Hoc etiam atque etiam teneas, nihil esse reapse Temporis atque Loci spatium quodcunque vocamus Sed tantum in nostra consistere mente, merosque 38s Ingenii, quorum Natura est instia, partus. Si res nulla foret, nec tempus, nec locus esset. Tempus uti mutabilium Constantia rerum est; Impenetrabilium locus est distantia rerum. Sed nihil a rebus distere distantia rerum ;3so Ut nihil a rebus rerum constantia differt. AT cujusque rei locus a re discrepat ipsa, Continuo dices: nam corpus tollere promtum est Interea remanente loco qui corpus habebat. Nequaquam. Verum idcirco remanere videtur
59s Corporis ablati locus is , quia quae prius illud Cingebant, o non sunt abeunte remota.
100쪽
Verus at ipse locus , spatium seu corporis ipsum
Non mansit, fugiente simul Cum corpore fugit. Si locus interdum re sumitur absque locata, 1Co Tunc intelligitur tantum vicinia rerum, Quae perstant in circuitu: Ceu fluminis alveus
Decurrentis agros inter ripasque manentes.
Sic vagina locus gladii, Craterque liquoris Dicitur. Atque adeo vox est, qua nempe solcmus ws Declarare situs rerum; atque ubi quaeque sit, illic Non simul esse aliam. Sed frustra quaeritur, an sit Ambitus ipsarum rerum locus; an Cava forsan Illa superficies, quae corporis extima tangit; Aut intermedium quiddam sine nomine vanum 4IO Res est ipsa, sua quae circumscripta figura est. SED quoties vacuum a natura corporis omni Secernis, corpus pariter facis; addere possem Et solidum, quamvis vanum ac penetrabile dicas. Nam tibi sexcentas Atomos aut collige plures, a s Quas ita disponas ut conglomerentur in Orbem, Atque locum in medio vacuum teretemque relinquam; Quales, conflictu pluviae labentis in undam, Cernimus attolli tenues super aequore bullas: Cum sphaene in faciem clausum hoc consistat Inane,
aO Quolibet a puncto deduci linea recta Ε regione potest ad punctum quodlibet; ergo
Per centrum toties transibit, & angulus inde Plurimus existet. Metiri sic licet una Cum solido vacuum; longe, late atque profundelas Extensum invenies, propriaque insigne figura, Qualem Atota dederint quibus est circum undique cinctum