Ioan. Iacobi Scharandeus, ... De ratione conservandae sanitatis liber. Ad amplissimum senatum Solodorensem

71쪽

m DE CIBO melius operetur. eodem prorsus modo in cubisfieri dicunt; si honi cum pravis commis- Ceantur, ita attemperabuntur, ut nullo modo nocere possint: quare medici, dum gulosis occlamans, nil nisi ravim exasperant, Cum

hujusmodi ciborum mixtura plenitudoque optime prosit. Ita est sane, hoc malum jam

in consuetudinem cessit, ideoque averruncari dissicile erit, cum antiquo illi rigori tantaeque frugalitati simus impares lautities itaque concedenda est sed modica , sitoque tempore aseque conditione. Ut si convivandum sit, non te ingurgites, adeo ut vix respirare possis; sed moderate ex appositis degustes, memor plerosque missus apud magnificos opulentiae splendorisque gratia apponi. quae sane moderatio virum egregium decet, etiamsi nulla haheretur ratio sanitatis. privato veroitibi jus ex bubula ,igallina, aut vitulina simul coctis cum harmo castrati arietis aso sussciat, missis caeteris irritamentis gulae aliisque eondimento-Tum cupediis. aut,ne forte in durioribus de tes stridant, prout tempestas anni feret, he.dulum simito, qui sit ' '. t roto rege mollior, instans herbae, edum ausus virgas humilis mordere salicti, utii plus labiis habet quam sanguinis. Hic sane aprugna sapidior, cervina gratior,

ostreis suavior, ceterorumque condimento-Tum

72쪽

etum delicatior erit. hinc stomachus non gravabitur, hinc nulla orietur cruditas, hinc melancholia non accumulabitur, nec cistis tumebit ex bile redundanti ; sed laudabilis purus que sanguis incietur nullo muco, vel alio

quocunque recremento turgescens. Nec te

pudeat,quandoque labris admovisse oluscula, atque ex horto petiisse macellum , siquidem cibus innocentior non alius invenitur, qui minus sanitati noceat, plus emolumenti asserat. Ridemus Hispanos Italosque sobrios, rodenteS porra, Caepas , allia , ceteraque olera , sed tu pudorem nostrum : hi enim diutius vivunt salubriusque, robusti, agiles, ingeniosi, atque ad labores patientissimi. Erubesco sano, quoties video abdomine graves ex germanis nostris, obesos, voraces , lupos insatiabiles, qui vivere desperant, nisi carnibus sub-ferciantur, nisi bibant, nisi pergraecentur. unde apud septentrionales summa seritas, ingens stupiditas , breveque vitae curriculum. Edendum est ad satietatem , id est, quantum

naturae convenit, non autem tantum & tam

diu, quamdiu deglutire possumus, nescientes ventriculi nostri mesuram. Hispanos non imitandos usquequaque, sed considerandos pro- Iono, ut aliquid nobis ex nimiis cibis detra-amus; quod videamus. hominem etiam parvo posse bene vivere. Quod si a culina dege-E nerare

73쪽

a D E C I B Onerare pigeat, quantitatem saltem, tritumque illud, Morieum, sed conditum, observes: Cupedias quidem pares perdices asses, linguas philomelarum, jecora anserum , testiculos avicularum, & quidquid luxui addi possit, exqui-ra S , modo quantitatem modereris, satis sana& salubria erunt. His plura addi possent, sed justis de causis ab istis abstineo ; tum quod

omnes sciant quam parce vivendum sit, tum quod clamando parum proficerem. hoc salintem praeceptum accipias summe necessarium, ne nimirum stata comestionis tempora nimis producas; prandia sint brevia , coenae brevi res , comis1ationeS nullae, merendae rarae. jentacula minutissima, servata ubique consuetudine , considerata regione, anni tempore, M viribus corporis expensis. Sin ista spernas,memineris , singulis buccis superfluis te diem vitae minuere,atque praeter illos trecentos mo bos , quos vulgo numerant, clades alias infinitas accersere. tunc quippe tarde nimis poenitebit, eum lapidos ehiragra Fregerit aerriculos veteris ramalia fagi, Pum crassos transisse dies, lucemque palanrem, Et tibi jam sera vitam ingemuisse relictam. De pomis & juglandibus hoc addo, non nisi matura mandi oportere, idque solum adjecto aliquo corrigente ; siquidem alias putresi

74쪽

gie ille sibi ab his temperabat, qui in cerasis aliisque fructibus comedendis conspicilia a hibebat, duplo majorem magnitudinem facientia ; ut scilicet a multis abitineret, oculis,

De Inedia C A P V T VII. VT nimio cibo, ita ab inedia cave

dum est, licet ante diem septimum homini letalem non esse multi affris ment ; haec tamen maximum negotium faceς sit, vita deficiente ubi incipit regnare: hinc namque plurimae oriuntur molestiae, ventriinculi languor , pituitae copia, vertigines, pia gritia, tabes, spirituum consumptio, & postmodum interitus. praecipue vero regnat ubi nihil, imo in vacuo. quia ventriculus inanis est , iras explicat, atque in totum corpuS sa vit quamvis innocens, deficiente sub)ecto in quod vires exerat. ut haec sedetur toties siudamus in perquirendis alimentis, in penu cumulando, ne forte , cum dissicilis est annona, egeamuS. Nempe identidem pabulum absumendum adjiciendum , ut & nos ex hac conin

E s sumptione

75쪽

D DE INEDIA

sumptione vivamus, quasi non aliter, nisi adjungendo , reficiamur. Multum itaque inte est cavere ab inedia , non quidem illa , quam post crapulam suadent medici, sed ea, quae calorem naturalem extinguit: nisi enim huic semper quid objiciatur quod absumat, Pa latim emoritur atque evanescit id quod in focis animadvertimus 3 cum lignum aut aliud combustibile deficit, extinguitur ignis: sic in nostro corpore nisi alimenta calori naturali subministremus, necesse est eum extingui. Pessime ii agunt, qui,cum diu estirierint,mox se cibis qualibuscunque explent, atque ita a petitui plenius satisfaciunt, Cum tantam vim ciborum stomachus ferre non possit, debilis prorsus , paucoque munitus calore. Paulatim nutriendus est ; primo jusculis, mox alio atque alio alimento, quod concoctu facile, inque dum concoctrix pristinas vires aesumpserit.qui enim ignem extinctum ex inopia lignorum riirsus ex scintilla residua excitaturus est, non ligna viridia , aut trabes praegrandes secas foco imponit, sed sulfurata, chartaS, paleas , aut quid aliud quod statim ignem alat: deinde carbones , mox truncos , aliaque diu duratura combustibilia. Ita post famem dein

bili stomacho, illique calori sibi impacto sub-voniendum , non ovis dimidia parte, aut quadrante vituli, non decem libris bubulae, sed modi-

76쪽

modieis, concoctu facilibus, ut sunt aviculae, pulli juniores ,juscula; aut si haec exegestate haberi non possint, & sint privatis majora so- cis , pollenta tenuior, lac aliaque a vulgo ex

pomis in penum servata, inanem stomachum recreabunt. Sed male vetatur, quod nemo nisi invitus praestat: credo etenim neminem

esse, qui libenter, si habeat quod edat, jeju-

net, geniumque suum tam facile defiaudet. Certum quidem statumque jejunandi tempus sincte ab Ecclesia praescribitur, pieque, fidei cultoribus suscipitur; de quo tamen medici nihil habent quod replicent, cum sit haec sicra fames, quae tu scelera non cogit, sed in obsequia divina, corporisque nostri salubres castigationes, comprimendo incon-eessas illecebras. quare de diebus esurialibus. quos quadragesimales vocant, nihil dicendum occurrit, nisi illud quod Hippocrates in universum praecipit, sic Taphor. 3 praescribens et Hasemm eonfidentiae ad extremum non sium perdurendae: perieulosum enim. et rursus refectιο- , eum extremae fuerint, periculose. Vetat nimirum Hip. famem immodicam,seu jejunium multorum dierum, quod postea larga comestio excipiat: utrumque enim hoc extremum damnosum est, ob subitas muta.

tiones , quas itidem ipse alibi interdicit. senes facile famem tolerant, tum ob im-

77쪽

m D E P Ο Υ vbecillum calorem,tum ob pituitam abundamitem, tum ob consistentiam in crestendo, ubi plurimum alimenti requiritur: atque ob hanc causam juvenes, quique adhuc creseunt,non nisi notabili detrimento esuriunt, atque a d bita quantitate alimentorum abstinent. Corispus itaque neque nimis implendum cibo, neque nimis jejunio evacuandum.

De PomC A P U T II X. P Raecipua corporis humani portio in hu

mido consistit, non quidem fluxili, sed

concreto; ita tamen, ur concretio quodam benigniori liquore attemperetur: qualis est omne potulentum, quod cum cibo & sine eo, cum sitis urget, assumitur; non quod simul cum alimentis concedat in substantiam humanam , sed quod sit velut vehiculum sanguinis, circulatim, ut vocant, per totum Cose pus sese moventis, ut, recens semper a corde recoctus, partes omnes re cillet. unde rurissus per sidores & urinas serum quoddam, seu humidum aquosum excernitur, quod nestio quid mucoris salseginisque secum trahit, abluta velut & percolata , tali humoris aquosi permanatione, totius sanguinis massa, seu concreto illo sanguineo, ex quo corpus nostrum

78쪽

CAPUT II X. 7

strum fit compactile. quod vero serum sit sanguinis vehiculum, manifestum apparet ex v nae sectione: postquam enim singuis paululum stetit, quidquid est aquosum in vase supernatat, sanguis autem subsidit undiquaque cohaerens; non effvente distinctim