장음표시 사용
131쪽
8. Pretium affectionis est, quando quis rem vel operasseas livios aestimat quam alii, neque inmad exempla aliorum respicit Fundamentum hujus est assectiu , non alterain, nam talis aestimatio magis tendit ad fraudem, quam ad justam conventionem, sed, i, vel enim rem meam valite amo, vel ea mihi necessaria est, vel-me delecto. sic enim magis eam aestimare possum , qui aliam, ita non an mum habere seleo illam rem alienandi. V. Pretio communi tametionis opponitur in Republica pretium δε--π-Mn. Nain malitia hominum quandoque ibi tanta est, ut princeps vel magistratus, malo, quod Civitati hoc modo min tur, per pretium determinatum praeeundum esse necesse ducat. Quod si impositum est frustra quaeritur de pretio communi assectionis. io Ex his, quae dicita sunt, oritur lax ration.
pretii, quodcunque sit, iuste imponendi Ita
rem tuam Hes operata mina Ma, ne alterum circu veni- , velatio
modo laedas sic v. g. in pretio assectionis:
si me gerere debeo, ut etiam cum re mihi chara, et superflua alterius necessitati, pro lavi pretis sit unam. Idem dicendum in pretio communi,
ii Iam uehi hujus legis distinctae Ornianμ.
sintquaestiones, quarum prima est da tisione uis Eumidium. Ad tuendam oro hanc quaesionem Doctores tres pretii ex cogitaverunt gradus. Ni-
132쪽
m,&ypmmum seu rigorosum, ultra quem ulti mum , fi quis progreditur, iniustum pronunciant pretium. Sed quibus nos in hac quaestione, si volumus, plane carere positurius, nihil enim ad eam deciden lam eontribuunt. Irin nos ita re*ondebib Ia. 'nam me emisse rem Ioo Solidis, quam alteri mo. oo Solidis iterum iuste vendere possum. i. modo ille tantum iterum pro ea reciserepos. At, vel a modo omnes etia- rem. pinu dignam esse credant, imo modo juxta tale pretium remini suos conferre queat. Si res hisce requisitis
caret, consequens est, illum esse circumventum, qua ratione nusmodi contractus declaratur iniustus, id ego rem herum accipere, pretium vero restituere teneor. Atque sic forte Inercatores negotiantur. Alia quaestio est, quae usum habet in proiiss- siqnibus, quaeritur nimirum, quia valor pecuniae. mutationi obnoxius est, an in termino Solationis p cunia in eo lore sit Iolvenda, quo nunc est, an Motempore promi m erat Zmia quidem clausulae pactis adjici selitae,&mandata principum specialia
tales coni versas ψssunt, sed iam quid his deficientisus justum sta quaerimus. Neque anien di- .stinguendum est, an valor pecuniae in tei mino blutionis creverit,an lapsus fuerit, sed simpliciter dicet dum, quod is, qui post tempus aliqu0d solvere promittit, simul tacite in valorem, qui vincerit, consentiat, praecipue quia rem comparatam, nisi jam sit consamia, pro eodem valore vendere commode putest, neque enim alter, qui pecuniam accepit,c--
133쪽
queretur, nam eodem mpta ad alios usu adhibebit. i . Sed quid,sitempore famis frumentum emi- insistio in ertur ad temptu, ubi demumstumenti magna copia esta hic sane ad tenipus solutio.
nis non respicitur, sed contractus, omne oram rarμ
carum, de iri promissiouibus tantum beneficium, solvendi post tempus, est emptorum non Vero Ven- duorum, cur autem adhucin horum damnum, illis aliquid concedendiim esset, ad luod tempore contractus statim fuisssem obligati. Is. Quarto quaeritur de alia laesione, quae intuitu pretii tam vulgaris , quam eminentis contingere po- est, nimirum quando rei ben Diae viria non ind . camus; hoc enim modo pretium rem superat. Ubi
nihil filiud dicendum, quam ut venditor id, quod de si ves defectum futurum indicet, suaque postulat secundum ea temperet, ita enim utrique salvi sunt Jam sequerentur species conventio ni , quae
exiret rerum fluunt, ubi ratione pretii vulgaris oritur Permutatio, ratione eminentis vero raritum vel Contractis stricte sic dictus. meliorum natura
in universiam prolixior quiuem instituendus esset discursiis , sed quem reservabimus usque ad jus privatum , ubi & commodius peltinent , quia species illas jus naturae plane ignorati itemus ut alio loco, ut ompem dispositionem juris humani cum
hac aequitate naturali comparemus.. 7. l csta Interit elatio Pactorum, circa quam ea repetoada sunt, quae anteaintuitu sermonis protulimus, si uaeque Pacta suppomini. Ut ero jam
134쪽
reel procedamus, distinguimus statim pacta in ea -ονα-- fiunt vel in Icriptis. Ubi priora in Interpretatione Selmonis sibsistunt, reliqua vero utiteriori inspectione indigent. Sed hic iterum non Minfumienda est Interpretatio pactorum, cum Intem pretatione viis Legis enim unus autor est Pa- stivero ad mininium duo, qui omnem scrupulos-tatem circa verba facile tollere possunt Lex lata est multis, putrum ver;comppnitur inter paucos. Lex fertur praecipue sine explicatione, circa quam tamen paciscentes, quantum possunt, sibi prospi
8. Si vero aliqua adest obscuritas, tunc illud genus Interpretationis pacta recipiunt, quod convenit scriptis ii genere, circa quana Interpretationem ita breviter sentio. U. Quodcunque scriptum vel denique pactum perse elarum est, id nulla interpretatione indiget, quando vero dubium est, vel obscuri te patit, tunc distinguo inter paeta Dca pri in . ter scriptum quod legem praesupponit, puta, testamentum, quodque ideo dicitii legale, vel quod non praesupponit, quodque appellatur vulare. Si itaque obscuritas accidit in paeto privato vel scripto legali, tunc tollitur per lam Interpretationem inrativam, quae in expositione verborum tantum acquiescit reliquas duas species, nimirum Interpretationem extensivam S refrid iram ejusmodi paetuma scriptum relinquunt legibus tam naturalibus quam humanis. Si enim quoddam acciduo ab No VHS isto, fu
135쪽
vel ob is , tunc pactum es scriptum pre se ham inciunt sedFoti sex. Quando itaque cumge convenis, quod tu M inquam negabis, ut casus, quicunque modo sit, ad pactum esscriptum sit reserendus, vel ab illo excludendus, tunc se inritiam quaerimus decliuerpretatione extensiva vel re. strictiva pactorum privatorum scriptoriam legali-Um. Inde mamus regulam: Ista Interpretarao
pacti primo is fripti Mali est sequenda, qua legiconvenit , contra rejicienda, qua se insere
ro sed hoc peculiare est pactis publisis, M*otc quae non considerant leges Principis)vi Scriptis anularibus, quod illis, praeter Interpretationem de, clarativam simul Interpretatio extensiva .restim cito statim sine lege aliqua humana conveniat, quia accidit aliquando , ut verba Scripta ex parte saltem referant mentem nostram,&itaminus loquamur quam lentiamus, vel ut aliquando verba ta . tiora sint mente nostia, ita , ut plus loquamur quam sentiamus. Quibus duabus speciebus unica jam sabiem regula sussicit prout 'GWratu materia. cipue aequitas naturalis postulant, perba vel sunt extendenda vel restringenda , quam prolixius de clararunt atque exemplis illustrarunt alii, interim de hac Interpretationein hecie vide infra in Capite de
ati Jam iterum ad interpretationem declan tu vani, ubi quiden nihil novi expostabis sed reguli, quae in Capite de Sermone proposita erat, jam porro obtinet. Adria enim Iant intelligenda sui irin
136쪽
tatuit Pretiti m δειν,-- materiam,cum hac tamen distinctione,
quod in Sermone obscuro alterum quaerere possi- imis quid intellexerit 3 Quod in Sermone scripto non ita accidere selet. Inde non commodius,ps geremus, quam si regulae tradita addamus alias, quae huic defectui aliquo modo succurrere possunt, i. est In quocunc pro vel No insecuritas νε -- Menit istosierabilis, illud explicari nequit; accidit hocpraecipue, quando verba prorsus sint illegibilia, vel et . quando omnis conitaura deficit, ex qua tamen alterius voluntas est scrutanda, vel . quando si riptura verein perplexa ex confus,5
dine nihil sani percipi potest. quando denique tensus sibi ipsi contradicit, & quod semel assimatur,
αα II. In frata Vr sarcinat; ad antri cedentia vel consequentia ea attendendum, Sic enim materia substrata luculentior incitur,4 facilem simita reddunt ea expiscationem, quae locum, de quo quaeritur, praecedimi velferuntur. IV. Merba obscura --s upuam explicantuν ex loco aliquo alio perstimo, Quae regula aliquomodo cum antecedente convenit. Sed inter hasce talem differentiam fecerunt alii, quod prior intelligenda fit de conjunctis Deo. haec vero de coniunetis origine , non enim hic, ut loca inter se cohaereant, sicutin praecedente, requiritur. a . Iv. obscura verba quandos explicantur rout onditio eldgnitas istius, qui loquitur,vel de
quo sermo fit postulat, V. AB M cum sectu ali Fρης' - - , nam si aliquis ii rositione
137쪽
terminorum sine respectu ad rem aliquamsubsistere vellet, tunc ea nihil minu esset, quam explicatio, explicatio autem verborum non propter verba seli, sed praecipue propter res instituitur.
Ateriam juramentoriam non sine causa usquel Iad hunc locum reservavimus, quia illa sunt accetaria eorum, quae usque adhuc de piscit quo rumlibet erga quoslibet distincte disseruimus. Iuramenta enim non tantiam Sermoni, sed iraecipit capiti pactorum accedunt in ita millam novam obligationem constituunt ded potius jam constitutam arctius firmant , ex hac ratione non male ineuia accessoria appellantur. Quapropter inter ordin m praecedentem locum aliquem specia in habere non
a. Eo ipse vero, quo accesseria sunt, nodm tare vel corrumpere debent obligationem, eidem xque contrariar ita enim si ustra is iurat, alteri lebi, tum non velles luere, vel qiuando aliquid supponit, quod non ita est, vel est nequit, Et si ejusmodi juramento si a dolin accedit, tunc non strane- um solum, verum Uinjustum est. Sed dicis, Juramenta vium nullum a bam praefuremunt.
138쪽
intuitu Dramentorum. IImo vero ego praestippoant istud, de quo tamen
vide infra Cap. 26. g. . ad T. 3. Est autem Dramentum confirmatio nostri fermonis velfactisub assertione religiosa, qua dipina misericordiae renunciamus, vel poenam divinam in nos depossimis, nisi verum dicamiu. Quae explicatio malet in formulis: Ita me Deus adjuvet Deus sit
q. Postquam enim fallacia perfidia inter se cios crevisset, dubitatio atque vana fiducia inter eos orta esset, de aliquo cogitandum erat, per quod, an quam communi remedit, isti malo in Societate suc- curreretur, illud autem nihil aliud esse poterat,quam ejusmodi confirmatio religiosa, ubi aliqudis in subsidium atque testimonium factorum , sub clausula oenae perferendae, si res sese aliter haberet, invocaretur. I Iinc sinis juramenti est confirmatio veria
Neque quis ille sit' per quem hoc fieri posint, longe cogitandum erat Omnes sciverunt, illum esse, qui non tantii cogitationes hominum optinae noscit, sed qui prava punire pollet, imo qui turbatores istos Societatis tanquam indignos&malos sectos per leges naturales declaravit. Ille aut em sistas DEuses. Sic uno ore Gentes circa hanc necessariam Societatis conservandae materiam ex ipsa aequitate naturali adducti, consenlerunt, jurandum
esse per eum, inde lex oritur INOIIIura Πί-
6. mc quaestio oritur, an etiam licitumsit, nare per Creaturam Quam quidem, quia ejH H modi
139쪽
modi uramentum illusinium est, ad alterum diveritate juste persuadendum parum operatur, ne gamus. Sed si quis urat per creaturas, de quibus sibi pro certo persuasit esse numen tunc sane ejusmodi uramentum absistit, quia nihil aliud, s amhanc creaturam DEum esse credit. Idem dicendiis
est, si urat per creaturas, quae ΕΟ consecrat sunt, puta templa, altaria, addita tamen vel tacita vel expressa clausula, divinam poenam in se derivare vel te, si selse juraverit. Qualia juramenta in historiis
praecipue Romanorum, occurrere scimus, inao, qui bus illud annumero, apud nos consuetum, Da mDEu a Dpuper sinctum Evangelium Gum. iii pacto juramenta ea, quae per Creaturas vilissimas si unt, quale Zenonis est, qui per capparim juravit, ex cludimus, magis enim inter res ocotas, quam jura
7. Ex his dependet porro, an per Principem, pe Patrem, per Bene ectorem jurare post imus, ubi insolenni actu tale uramentum , quantum scio, raro vel nunquam inter gentes postulatum itiit, sed si a me exigeretur, vel ego sponte in causa seriaeci uterer, tunc nihilominus me obligaret, quia illi vel clausula tacita irae divinat inest, vel saltem alter constantei credit, me nomine Principis, Patris vel benefacto ris, quibus aniMbligatus sum, non abuti, mequi hac ratione eorum patrocinio non indignum reddere velle. 8. Huc refero &juramenta illorunt, qui per dex innam suam jurarunt, nam turpe erat, falsiloqui uri cadere in virum fortem, neque etiam tacita clausul
140쪽
intuitu Dramentorum. ΠΥ p. Adhuc restat ut dispiciamus, per quem DE-um jurandum sit, ubi legi supra positae talis lex in es
se debet ivon jura, nisi per Eum
veru n. Non tantum enim susscit, ut per DEum juremus, sed requirebat lex, ut ille DFussit, quem DEum esse credimus, nam ab alio, quam vero DEO, nihil mali metuendum esse quilibet existimat. Sic semper jurandum est secundum religio nem illius, qui jurat, non cui juratur. Inde Turca vel Gentilis juxta suam religionem recte jurat Christiano vel vice verSa. II. Diximus autem supra Cap. g. a . nomine DEI non temer utendum esse, quae lex erat religionis naturalis, Mideo omni religioni revelatae Com..petens, ex qua jam in materia juranaentorus docemur, non semper & ubique juramenta adhibenda esse,ssed tum demum, quando summa neces a postulat, ut alteri fidem faciamus, nam semper jurare velle, male jurare est, sed expectandum potius, priusquam, si fieri potest, ab altero ad istud vocemur,
qua ratione ex oritur lon Iura temnere.
ii Iam ad modum iurandi, quem duplicem satiunt, vel essentiasem in quo essentialia iuranasnti
adhibentur, puta I. assertio veritatis. a. DEI in vocatio, vel accidentalem, ubi saltem biennia nonnulla ex impositione hominum, quae pro moribus variant, requiruntur. Qitando itaque de horum modorum pertinentia atque impertinentia quaeri. l irius, ab ipsa a ne ducimur, ut statuamus, ad ii