장음표시 사용
141쪽
riorern vero hiccumbere legibus humanis, d licet hic etiam aliquid contra sit commissum, juramenti religionem per se subsistere, nec novo opus este, modo principalibus requisitis satis faetum fuerit. 11. Hinc dependet facilis responsio ad duas di stinctas quaestiones, quarum prima es: An permittendum i si sit juramentum, de quo pejeraturum esse constat. Quae quidem fundata es in requisito primo modi essentialis, de veritatis assertione, sed quam hoc modo cum debita dis inctione tollere
post um. Si juramentum, ut vocant, est purgatorium, quod imponitur ei, contra quem praesumptiones militant, tunc , si istae praesumptiones magis certa indicta perpetrati facinoris sunt ejusmodi uramentum male imponitur, nam iste, qui facinus peractum 1egat, simul in iuramento veritatem negare
poterit Praecipue, quando sic ab omni culpa se iberandum videt. Alia longe dicenda sunt in reliquis juramentis, quae, licet alter expresse profestus sit, se
esse pejeraturum, ubique recte exiguntur, quia tantum minae esse possunt, adde tamen an
i 3. Altera quaestio est intuitu requisiti secundi: An Athei adjuram nam sim adstringendi, ubi depracticis quidem quaestio non est quia illi, licet vivant, quasi non Eus sit, tamen credunt, DEum esse,&adeo spectarent potius ad quaestionem antecedentem, sed sermo nobis est de Athei theoreticis. Si tales non sunt quorsum etiam inclinant plerique Theologi disputatio nostra est frustranea, si vero horum quidam dantur, tunc utinue parvum fructus ex ejusmodi uramento per 'ossumus, quia nihil minus, quam vindictam divinam metuerent.
142쪽
intuitu Iuramentorum. Ir . Ab eo vero, quijurat, animi deliberatus requiritur, seu ut sciat etiam, qualis sit sane imonia ju- .ramentorum, nam hoc deficiente, iuramentum nul
lum est, quia nulla ejus obligatio adest, sed siquid ab
ejusmodi homine fit, nuda dicitur rectratio. Ubi statim nota,quod ille, qui juramentum aliquod recitat sine animo jurandi, non juret. Animum autem deliberatum non possident illi omnes , quos ad pacta ineunda exclusimus rs. Sed neque is, cui juratur, praetereundus est, cui juXt g. 9. ea, quae ex religione naturali repetit mus, adhuc pro regula isseruire debent ut neminem sine usta causa ad juramentum adigat, sed thim demum, quando necessitas negotii istud effagitat,
inde lex esto: Non temere ab altero
i6. Sic quod juramentum λώ elicitum est, non obligat, quia hoc contrariatur legi praecedenti, idem dicendum,si metu, a quo tamen metum injustum statim excludo)4 violentia extortum. Sed, dicis, hoc modo peccas contra conicientiam, nouenim nomine DEI temere utendum est. Imoci spondeo, hoc pro me est, non mihi iuro, sed alteri, qui, si injuste a me extorquet tale juramentum, tunc juro in ejus animam, ego vero in cbnscientia si promissa illa servare nolo, quietus maneo. Vertim porro regeris, quius tamen est, ut nejures amoelius est, si istud evadere possum, sed metus supe-- voluntatem, quod autem quis coaete facit, non inputatur Spectant huc juramenta, quae fiunt laronibus. Id s Ir. Psa -
143쪽
i . praetore non Valent juramenta, quae circrem aliquam impossibilam tam moralem quam physicam seu legibus interdictam sunt; quia sic nomine DEI temere usiis sui, reum me facio vindicta di
i8. Restant juramenta, quae fiunt in alterim animam, seu ubi aliqliis pro nobis urat, quae tum valida sunt, quando in casu uratur, qui procuratorem aliqtiem admittit, qui vero neque valide jurat, si ad hoc cum speciali vel expresso mandato non instructus est. i9. Qiuemadmodum itaque juramenta quandoque nulla sunt, ita e contrario ab initio valida tolli
possunt per distensationem, de qua prolixius in urdivinovi privato, saltim hic praesuppono, quod is qui dispensat princeps meus esse debeat, non alius, quia alteri in me nullum competit imperium. Ut vero tibi de justitia ejusmodi dispensationis constet addo potestati illi, quae hac parte principibus competit, talem limitationem , ut ne pugnet relaxatio juramenti partim cum legibus Societatis, parrim, quιdem inter Christianos, tum legibus divinis. Inde judicandum, quid sentiendum sit de dispensatione Pontificis circa juramenta, de quibus historiar exempla produnt. ao Herojuramento opponitiar Perjurium , Dosadeo est falsa confirmatio nostri sermonis vel parit, ad 3lterum decipiendi-. Sicuti vero turpe malum est, aliquem in sermone iacto laedere velle, ita turpius adhuc atque pejus sonat, quando aliquis periurium committit, qua ratione S leges humanae istis homi-
144쪽
hominibus acerbissimas poenas dictitarunt sic lex
est, non committe eburium. Per-
jurium tamen a juramento nullo distinguendum est, prius erat falsa contestati posterius autem veram quidem confirmationem supponit, non tamen perlegem obligat,valia in praecedentibus recensuimus. Nunc quaeritur An id sit perjurus haben-
Δου qui coaetra istud, quod in iuramento promisit, escit aliquid Quod citra dubium assirmamus de
quacunque modo re juramentum praestitum sit. Spectant huc etiam ea, quae exiguntur ab illis, qui funcstionibus praesunt , imo juramenta Civium. Hinc dependet non tam curiosa, quam necessaria quaestio, An re te faciant Magistratus, qui tam ri-- gorosas fqrmulas praescribunt istu, de quibus quot die experiuntur, quod contra aliquid committanti Ubi ante omnia finis Magistratu internus disti guemus est ab externo. Externus vult, ut illud quod ita severe interdictum est, bc modo intermittatur, internus continet tacitam dispensationem santum circa casum istum intuitu cuius peccatum est, reservata tamen poena , non propter juramentum . salso praestitum, sed propter casum in juramento in terdictum, conser tamen g. is. ex quo tu ipse judices. χχ. Porro non inutiliter quaeritur, an is eae obligatio juramentorum transeat ad Dredes, quod partim assirmamus, partim negamus. Urmams ,
quando haeredes ex sermone vel pacto defuncti ad aliquid obligati sunt, tunc, si uramentum accessit, magis obligantur. Negamus, quando defunctus
145쪽
absque praecedente obligatione, luae haeredes obligare potest, juravit, ubi si nondum vis uramenti cessaverit, cum ipso moritur. χῖ. His praemissis accedimus ad Interpretationem Iuramentorum, ubi quidem non novum genus ex pectabis, sed ea potius repetenda sunt, quae diximus occasione ipsius interpretationis,qua sermoni.&jactis vel scriptis convenit, horum enim in universum juramenta accessoria sunt. Quando vero ista omnia in unam regulam includere volumus, tunc haec ipsa erit Juramentum es intelligendum, prout ille intellexi , qui istud detulit. Sic pro ratione circumstantiarum omnes interpretationis species patiuntur paramenta, praecipue, quia non tantum inpactisprivatis sede publicis adhibentur. et . Regulae duae obstant. I. Cavidationes racreservationes mentales Cavitationes accidunt, quando contra intentionem alterius ex interpUtatione restrictiva vel declarativa facimus extensivam vel vice versa. In reservatione mentali, apertus verborum sensus torquetur in contrarium ex quibus essicitur, ut aliquis credat, jurantem aliquid affr- mare, quod revera tamen intrinsecus 'negat illud aurem contingit praecipue, quando in iuramento circumstantia aliqua facti praeter opinionem omissa vel mutata , tunc enim persuadentur a suis ejusmodi lines, salva conscientia jurandum esse. Sed isti sciant, juramenta esse inventa propter merita caula, non propter facti circumstantias. Sic apud nos aliquis ex instinctu aliorum juravit, non infre-sisi alapam alteri extra fores Titii, sibi tamen reser
146쪽
intuitu Dramentorum rarvavit, se fecisse hoc in ejos aedibus, sic per hanc sormulae circumstantiam persuasus, juravit. 2S. Duo adhuc restant, quae cum juramentis aliquam assinitatem habent, nimirum. I. Obtestatio,
qvvndo aliquem V. g. per DEum rogamus, ut dicat Veritatem, quae adeo competit ei, qui juramenta defert, ubi, si necessitas postulat, gratificari debemus. a. Contestatio qua quis per aliquod sibi charissimum confirmat, veritatem tanti aestimare, quanti hoc charum aestimet, ejusmodi contestationi ex naturali disj ositione aeque fides habenda est ac jura- menso ipsi. muc refer promissiones Priiadipum,
quae fiunt sub contestatione, bellthren jur ili len
orteu nam illa magis aestimare solent, quam aliud quoddam Item huc spectat, quando promittunt nonnulli inter privatos sub clausula si ubi ejusmodi verba quasi pro juramento habentur. a 6. Sequeretur tandem divisio juramentorum sed quam jus naturae prorsus ignorat, quia nuthim ibi ponit discrimen ad quaestiones decidendas, plane enim circa desinitionem ejus dicta sussiciunt. Alii quidem unice in Promissortu Assertorin acquiescunt priora quidem ad paeta, posteriora vero ad
sermonem referunt, sed non sine contradietione, qui an promistarium sermonem comitatiar, &:in pactis etiam iurato Iiquid asserere quandoque debem US.
147쪽
ATque ita ad ossicia specialia commode de ipsi
sumus, ubi quidem quoad scierates arbitrarias quoad obligationem in Conversatione thormi num , nullum peculiare caput expectabis, illae enim leges, quae has duas Socialitata species dirigunt, in ossiciis quorumlibet erga quoslibet sunt expositae. Quern modum enim jus naturae, ut supra dixi nus, faecialiter aliquid de Societate arbitraria atque conversatione inculcare nequit, itari omnia legibus humanis determinanda relinquit. Sed si quid circa
eas disposuit,nihil erit aliud, quam, ut dictum, leges illae, quas in ossiciis quorumlibet erga quoslibet de
2. Accedamus itaque ad familiam, cui jus na-etur , propter ejus naturalitatem, paulo melius pris-spexit, illi enim non paucas leges speciales praescripsit, quas t distinete tradamus, jam occupati crimus. Ubi ante omnia ex Capite Societatis repeten- sunt tres illae Societates, quae semiliam constituebant, conjugalis nimirum, Paterna dominica, ibique simul probavimus, familiam etiam subsistere posse, licet una harum, imo duae deficerent Diximus etiam unam ex hisce Societatibus prae altera semoeroeculiari fine contentam esse. N paelo tandem clare patet, quAd circa δε- miliam non unica species condenda sit obligatio
148쪽
num , sed distinctae potius. Non longe tamen co- gitandum est, quae ex his alteram praecedat, nam si naturali utimur methodo citra dubium primum locum sibi vindicat Societas conjugalis adterum paterna, ter misero dominica. In his vero tribus Societatibus praeter praesentes has peculiares obligationes, dicta in ossiciis generalibus commodum sibi vindicant locum. q. Sed antequam dica obligationem conjugalem seliciti stimus, praemittenda prius est resolutio terminorum puta quid sibi velit matrimonium conjugium, nuptiae, tic quae almen cuncta vocabula jam tanquam Synonyma accipiuntur, non enim peculiarem producere videntur e ligationem. Sunt enim in universum nihil aliud,quamSoci t. inter masculosa foeminat ad ueros procreanris. Non vero est, ut de Societatis hujus necessitate aeque acritilitate plura disseramus, partiminibi ipsibatura pro ea loquitur, partim quia tam neces ita temquam utilitatem duobus quasi verbis supra indicavimus, quapropter jam eo breviores esse possumus. c. Voluit Summum Numen, ut genus hominum propagetur. Cujus assertionis testimonium lint membra ista, quae DEus hominibus ad procreandam Sobolem adgeneravit. Sed praeterea adhuc duo sunt, quae necessitatem Conjugii urgere selent, quae limul fluunt ex lege fundamentali, propagationem augmentum Societatis simul inculcantes, idque
primum, quod obligavit Protoplasios atque Majores nostros certo respectu nos cum illis, nimirum inois copia bominum. Ad illam enim augendata
149쪽
Societas matrimonialis valde erat necessaria. Alterum obligat nos cum posteris nostris, videlicet mors. Postquam enim illa intravit in homines, prospectum est generi humano, ut malo illi, per quod exitium Socialitatis expect andum erat, per
conjugium praecurratur. Per implementum horum duorum obligationis generum, numerus hominum in medio quasi sustinetur, quot enim per mortem Socialitati eripiuntur, tot e contrario a superstitibus iterum generari postini. Ex quo simul constat, quod si morti non obnoXii fuissent homines, tunc postquam conspiculana numerum attigisset Socialitas, conjugia non inutilia tantum, sed & illicita es ent, quia copia hominui brevi ita crescere posset,
ut per farnem supervenientem ilia succedentia, oriretur bellum omnium contra omnes itane interitus secialitatis. Morte tamen semel obtenta non aliud erat medium, quam Societas nuptialis quae numerum hominum, ut nunc est, in suo statu conservare fitagit. . Haec argumenta sequitur novum aliquod, nam haec necessitas conjugii naturae etiam humanaea DEO connata est, cupido cnim stimultia hominem ad hanc Societatem prae reliquis omnibus vehementius ducunt, praecipue, postquam infiiper libido aliqua illam ingressa est, quam iterum pene omnes a natura ducti adfectant. 8. Hae itaque aliae rationes gignunt legem at
quam quae ita se habet Ineundum es a
trImonium. Ductu hujus quaeritur Anil i
150쪽
rem emtra Mine legem, qui it teramnum eo trahere matrimonium. Quam quidem nego non
tamen universaliter olli enim, quia natura seruntur ad caelibatum, adhuc, cum nullus desectus est inter homines, non peccant contra Voluntatem DEI,
si hanc societatem intermittunt. Multa etiam accidere possunt, quae matrimonium non ita commode' admittunt, praecipue, si in coelibatu magis utilia generi humano servitia praestare postunt illi, quam
uxorati. Qui ipsi tamen peccarent, si sexus hominum imminueretur. Inde legem alii ita intelligunt, a quidem obliget rotam commimis rem
hominum, uon autem perinde singulos. Quae e plicatio, si cum nostra congruit, recte sese hqbet. 9. Abutunturh6c argumento illi, qui coelibatum Monachorum defendere voluerunt, quia hic pax ratio sitat, quam si admittimus, caeteris paribus, res salva est, quod si vero coelibatum monad latus ex vero si principio derivare volumus, non possumus non existimare, quod illis Dominis matrimonia propterea sint interdicta, ut missis curis domesticis, tantuna Interesse sedis Papalis&communem utilitatem. Clericorum Meronta Io. Deinde lex tacitam habet limitationem intui tu occasionis: Quemadmodum enim miserabile evaderet matrimonium, quando aliquis, qui foemiliam eum familia adhue alere nequit, uxorem habe re ellet, ita expectandum est, priusquam copia adsit decentis conssitionis, vel tantum, ut videmus, quia quandoque juvenes illam expectare nolunt,facultaε