장음표시 사용
171쪽
inaequalitas per aequalitatem jam praeceptam est pro hibita Provocant equidem nonnulli distentien tes ad naturalem praerogatiυam sexus masculini praesternineo, sed ex qua tamerinon licebit argumentariusque ad imperium. QuaMo vero ponimus, marito quandoque competere in uxorem suam jus aliquod, tunc istud a saliem expa Io, non vero immediate ex dispositione juris Naturae. Et ex his etiam concludere licet, quod nec ipse sibi vindicare possit aliquod dominum in res uxoris, nisi iterum pactum aliquod supervenerit ratio vero illi saltem competat usiusfructus earum rerum magis naturale est, quia enim maritus alere tenetur uxorem, juste usuras e ejusmodi rebus accipit. 33. Praeter has leges generales duae adhuc Dciales pro marito restant, quarum prior est: MarI-
is defendat uxorem am , quiando
que enim foemina injuria vel alio damno asscitur, cujus defensionem, quia ipsa sibi prospicero nequit,
maritus suscipiat. Convenit enim cum lege de mutuo amore aequalitate mutua , ambae enim exulant, si maritus defensionem huermittit. Posterior
ita se habet Agaraim rabeat ali
menta uxori, quia enim ipsa rebus domesti
cis praeest, nequit sibi alimenta quaerere, sed masculus, natura sic postulante, ad ea obligatur simul, ita
tamen, ut moicam habeat rationem. Per alimenta
cnim vi Ium jam dum intelligo. Utrosque secundum conditionem & dignitatem suppeditet, Set
172쪽
s quae mulier plura postulat, uinquam obligabitur.
Haec lex cum mutuo amores aequalitate mutua iterum convenit.
16. Ostigatio ista, quae tam mulsereari conce mi, partium ex generalibus ossiciis deducitur, ubi statim huc spectat adulterium , quod quidem recte dicitur fidei conjugalis violatio, sed quae per dicta saltem in iure naturae Foeminam obligat, pacto enim conjugali tacite inest ejusmodi clauitata, quod mulieri prohibitum sit, prolem tollere adulterinam.Ratio eadem est , quae fuit in polygamia muliebri. Quando vero insuper naturaliter. definitio adulterii examinanda est, tunc violatio ista saltem sese extendit ad ejusmodi congressiim, quem partus sequitur. Ita si duntaxat foemina corpus althri praebeat ad libidinem tantum explendam, absque intentione ibbolis generandae, non quidem evadit adultera, violat vero legem de mutuo inter conjuges amore, si hoc facit, invito marito. Deinde idem legi generali obstat, quando mulier se serium facit, sic en in mas prohibetur a fine implendo. Partim vero haec obligatio, mediantibus ossiciis maritalibus, ex legibus generalibus derivatur, qualis est primo reverentia erga maritum, non qua tenus alicui, alterius hominis imperio subjecto convenit, illud enim iam, arito negavimus,s'd quatenus iste saltem pro capite habetur familiae. Ista vero reverentia, si duobus verbis delineanda es
exerit sese in concursu voluntatis mariti cum volim tat foeminae. Si affirmative concurrunt, tunc unius voluntas confirmatur per voluntatem alteri US,
173쪽
si vero negative, seu ubi uita pars adfirmat, quod altera negat, tunc Voluntas mulieri cedere debetio luntati mariti. Postea est administratio rei do mesticae quia enim maritus regulariter quaerit alimenta, Iustentationem simul uxoris, consequens est, ne se horum reddat indignam , ut curam habeat earum rerum, quas ipsa domi commodius admini strare potest, quam mas. Reliqua ossicia specialia, tam intuitu marit, quam uxoris tu ipse ex antea diaetis collige. 18. Susiciant haec de Societate conjugali, iam itaque ad Societatem parentum doliberorum plo perare possemus, nisi diadhuc reliquum sit, paulo specialius in contraria praesentis Societatis inquirere quae, ne longe abeamus, appellamus tales conires-
, ubi solummori intenditur expletio libidinis , elabis sinis secundarim. Ad haec refero. I. Incesum qui supra fuit coniunctio inter personas propinqua Sprohibitas, de quo nihil aliud dicendum restat. Adulterium , quod etiam antea sui violatio fidei conjugalis contra finem principalem a sola muliere facta, quod in juribus positivis extendetur etiam ad maritum. Restant pro nobis Scornettio ,stuprum , Eornicatio atqtie Sodomia. S9. Antequam vero has species distincte perlustram sis, operae pretium est, quaestionem aliquam 'p, mittere, quae omne dubium luet. Quaeritur ibique Dan ad Societatem conjugasem nous ciatosequi sinis secundarius fini principali expresspvel intermisso vel poseposito 'Sed responsionem ex praecedentibus colligemus. Noliti summum numen
174쪽
iit homines propagentur, quapropter Iomo a natura conjunctionem cum Demina appetit, iste vero appetitus non homini inest ad blam explendam libidinem, sed tantum ut auxilium aliquod ad con-sressum adpetendum. Qt itaque dispositionem natura expresse invertit, ille non tantum in naturam sed & in voluntatem DEI peccare videtur. Idem dicetidum est de solo mutuo adjutorio qu-cro percipiendo. Nam hi duo fines, si expresse praeponuntur procreationi sebolis, eandem operantur sententiam, quo pacto ad quaestionem respondemus per binas regulas, unam assirmativam Illa
es Societa conjugalis , qua expre Me pro ne primario habet procreationemIosetis Alteram legativam
fila non es Societ lueo Ualis , qa expresse finem aliquem secundarium habet pro ne primario
bi quando persenae duntaxat intendunt mmtuum adjutoritis vel lucrum aliquod, intermisib periculo, an procreare possint liberos, nulliim est coniugium, .naturaliter saltem pro conversatione vel Societate arbitraria habetur. Quando vero
principaliter quaeritur expletio libidinis, tunc,
licet partu quandoque supervenia , congressus talis, cum honesta Societate conjugali, ne ad ininimum quidem comparari potest, istae enim personae judicantur ex regula negativa, fines enim in-
175쪽
vertunt. Illud autem accidit regulariter in mesu dc adulterio ,ssemper tamen in speciebus reliquis .s8. citatis. Atque ita credo, commode ad quaestionei' generaliter reipondendum esse. 6o. Quod vero speciatim Scorrationem, Stuprum,fornicationem re Sodomiam concernit, jam probatum est, nequaquam illis competere definitionem Societatis conjugalis, sed hoc considerandum Testat, annonpossim defendi ut congressus alii, citra notam Societatis conjugalis Cujus responsio plane dependet ab hac An tu naturae extra Societatem conjugalem libidinis expletionempermittatZ
SEcunda Societas naturalis est, quae accidit inter Parentes re liberos , ita a Societate Conjugali immediate dependens. Cuius si de sine quaeritur antea in Originem ejus inquirendum est ubi variae circa eam ortae sunt opiniones , ex quibus illam, quae nobis magis arridet, praemittemus. a. Et quaeso , qui alii appellantur Parentes pquam qui sobolem procrearunt,4 qui liberiZquam quia Parentibus sunt progeniti. Qui vero habere volunt liberos, ante omnia id quaerere debent, quod eos ad tale institutum reddit capaces, illud autem nihil aliud est, quam Socictas conjugalis. Quo pa-
176쪽
circtd origo Societatis paternae sitiat nuptiae, vel, si cumGrotio loqui mavis, generatio. Vapula tamen Grotius ab illis, qui exiguum fundamentum in sela ' generatione quaesivere quapropter isti bonam cau- sam desiere, atque de alia origine sot citi fuerunt. . . Verum ego ipse non diffleor, generationem tantum ad deducenda ossicia hujus Societatis parum profice
re posse , nisi lex accederet, ideoque generationi tanquam fundamento Bnmediato addere possum simul legem naturalem , tanquam fundamentum, quod huic Societati, mediante generatione, implantatum
est Nam quid sola lex naturalis, si olligationem aliquam particularem effundere debet, essicere posset nisi aliud quid accederet, ex quo occasionem ad obligandum caperet, quod sane nihil aliud est, quam generatio. Et e contra , quid prodesset illa sola, nisi norma adesset, quae talibus sociis obligationem injunberet. 3. Inter dissentientes vero reperio, qui omnem originem ex sola Volunt te DEI immediate deducere laborarunt. Sed unde haec constat' Concede- 1 in omnia, si dixiss ent, spectare huc istam voluntatem saltem mediante generatione, quia sic Voluntas csic DEI tacita, seu lax naturae. u ratione nobiscuna convenirent.
4 vi porro provocant ad legem natigra sem
177쪽
conssensus iste super velatens retrotrahitur ad tempulinitii. Bene, inquam, omnia plana essent, modo ab initio consentire potuissent , illud enim ut arbitror, in tua regula supponitur. Ita recurris ad consensum saltem petes,mtum , si enim infans eo tempore quo editus est, usum rationis habuisiet, si in il in is a m Societat ira libenter consensisset Vertim hunc conse .sum addere nequeo quia idem ille tempore pacti requirit maturum intellectum. Interim de ipso consensu praesumto vide di 2, p. g. Er. go si ad Societatem paternam requiritur consensus, tunc debet es e mutuus, talis autem es se nequit, quia infantes nunquam conventire possum, sed pro ipsis
Itaque ex sola generatione derivemus finem . post illum e lege naturali obligationem. Pos --
quam enim partum parentes acceperunt, tunc non
derelinquendus est, ut a fame premeretur, Quod nec bestiae faciunt sed quia seipsum alere nequit, nihil aliud, vadente ipsa natura, pro fine habere possunt , quam educationem sobolis, ad augendam δε- etalitatem in futuros haeredes. Quae quidem duo requisita necessaria omittuntur communiter, sed sile quibus finis foret frustraneus, inde ureausam impulsipam finis habeamus, placuit verba Vponere. Ista e causa iuni conjugali convenit . Ex his
statim orsir lex Parentes aberos suos
educent. Educatio vero nihil aliud est, quam
liberorum institisio, quae incipit statim a tempore conceptionis,& durat, priusquam seipsos educare commode possunt, quod jam specialius videbimus.
178쪽
6. Nimirum educatio sese exerit vel intuitu corporis vel intuitu animi. Et quidem quod corpus attinet, tenentur Parenset non tantum ad alimenta soboli praebenda, sed & ad curam adhibendam, ut ne malum aliquod illi accidat, v. g. ne periculose prolabatur, ne in rbum incidat, vel ne aliis modis periculum vitae patiatur. Et ad haec non tantiam, postquaediti sunt liberi obligantur, de lex illos, praecipue matrem . obligat, ne 'ante nativitatem illud intermittant,quod emolumento aliquid contribuere posset, puta ne v. g. mater occasionem det ad abortum. 7. Quoad animum mature bonis moribus liberos suos mancipent, praeprimis curent, ut honesta studia, vel mercaturam, vel alias iries addiscapi, ut suo tempore sibi ipsis honeste sus entationem procurent. Deinde quia simul crescentibus annis crescit petulantia liberorum, incumbit parentibus, ut modica castigatione illos coerceant, ne ex liberali prirentum amore postea evaderent homines prodigi&ad mala incitanda proclives Amor vero parentum Oritur ex naturali portione carnis, quam libet ab ipsis habent Iam autem nemo unquam carnem suam odit,& est ille amor tam essicax, ut quoque bruta ejus sensi tangantur. 8. Qu'niam de modica castigatione diXimus, cognoscendum simul est, in quo consist ut patria potestas ' Ubi duo facio tempora, imum videlicet, per quod adhuc liberi sunt sub alimentatione paren tum, quod cumGrotio in tempus impersi dii
secti id hi distinguo, post quod ipsi libe-
sannienta sibi procurare , s In abnue concursipa:ςrno Quando itaque adhuc degum sub ali-K ue menis
179쪽
mentatione, equum est, ut pro ea voluntati paren tum sese accommodent absque ulla aliqua contradictione. Et praecipue si imperfecit adhuc sunt judicii, etiam nolentes cum omnibus suis actionibus dominio tegimini parentum sunt subjecti Tempus vero perfecti judicii quando incipiat, non adeo ius naturae determinat in annis, scd uuicum ejus signitatest προαίρεσις per quod praeter dicta cum majori
animadversione parentes liberos regere pos uiat. Postquam vero propriam constituerunt Oeconomiam, supersunt duntaxat consilia parentum, quae invocati etiam dare non proliibentur, taurant ad dies vitae. s. Sic facile respondendum est illis, qui probare voluerunt,parentes jtu habere in pilam liberorum , quod, quia liberi non parentibus sed Societati nati sunt, constanter nego. Non enim ita satisfacerent parentes fini isti principali in coruugio, quando libero procreatos iterum interficerent. Aliud tamen dicendum est, s liberi parentibin moμtem parant, ita enim omnium beneficior a ab illis, quibus vitam debent, acceptorum reddunt se indignos,&merentur, utco ipso, quo parentes occidere volunt, statim e vita tollantur. Quando vero liberi tempore perse iijudicii, onam antea nullum habebant adhuc ex itium intellectus salicita sunt immorigeri N inobedientes possunt ilicis parentes e domo eticere vel fame ad strenuam vitam cogere. Porro ab his non absimilis est illa potestas parentibus reli-oa, quod tempore fimis et mendicitatis liberos fu-os, νitos etiam , aliis ad tempus sed ad usus an tum hone: tos permittere possint quibris pro servi -
180쪽
tiis praestandis alimenta porrigerent, nam melius est, ut ita honeste conserventur liberi, quam si apud parentes plane perirent. Dependet inde quaestio, quod parentes per alios oscio, de aliendis liberis fatuocere possint. Morali enim aestimatione eadem est ratio, an ego ipse, an per alios essicienda eLficiam. Inde non praecise requiritur, ut liberi materno lacte pascantur vel domi educentur.
io. Sed haec quidem dicta de potestate circa personam liberorum intelligenda sunt, restat ut mentem nostram aperiamus de honti liberorum. 4er se autem, cum aliis, negandum est, competere aliquod dominium parentibus in bona illa, quae liberi adquirunt, quia educatio, philosephice considerata, onus tantum est parentum, non titulus aliquid acquirendi. Quia vero quandoque accidit, a liberis , qui adhuc hii alimentatione parentum sunt, aliunde
aliquid acquiri pos , non iniquum est, si istud, lad minimum usi ructum parentes , praeprimis si adhuc imperfecti judicii sunt beri, in alimentationem eorum, qui adquisiverunt, impendant, non vero ut in usus proprios consumant, vel liberis denegent Nisi liberos re aliqua in eum finem alii donassent, ut parentes tanquam propriam acciperent. ii. Si itaque de qualitate morali potestatis parentum constat, corollarii quasi loco assigenda est quae-'stio Cui nimirum individuo ex Parentibi sola illa competat. Quam Hobbes tribuit soli matri,ditatem profert rationem , quae sane ipsi rationi accedit, dicit enim dominium in infantes ejus esse, qMi primus eos in potestate habuit, jam autem solam est ematrem, quae hoc praetendere posset sed ista Hob-