장음표시 사용
181쪽
besii illatio nititur falso aliquo praesi apposito. Negavit enim antei,generationem fundamentum esse paternae cietatis, verum sine dubio illam non negasset, quando scire voluisset legem etiam natunnsem, ex nostra hypothesi, cum generatione concurrere
Quo pacto adhuc rationalitis est , quando nos statuimus istam potestatem aeque patri aeque matri aequaliter competet e. Porro , si nihilominusci Hobbesio credis, comparam estpositioinemphysicam cum dispositione morali ita enim ille, caetexis paribus, δέ nos vera diximus Facilius longe respondendum iis est, qui solum posuere patrem, nam isti rationem quaerunt in potestate maritali, quam si ex supra dictis capitis praecedentis, negabis, simul negas, quod nunc in quaestione est ia. Haec quidem de Parentibus, sequuntur Liberi Ubi non adeo nova expectare lebes, quia dicenda praecipue fluunt ex antecedentibus. Et illis quidem semper ubi pro fine adscriptum est obsequium. Ego vero ita. Finis hujus ocietatis
unicus est, nimirum educatio, quam debent parentes liberis,& quam liberi ab eis postulent, sed pro educatione parentibus concessa est potestas patria , pro education liber iisdem debent obsequium. 13. Sed seoisim intuitu obsequii seu officii liberorum
te orit uir, L Iberi parentibin suis os
Quam secundum tempus, per quod sub alimentatione parentum adhuc degunt, ad merum Uequium , cum reperentia conjunctum, post illud vero ad solataei reperentiam, quae USque ad
182쪽
Parentum e Liberorum. Trinortem observanda est , extendo. Jam vero obse- qutuna est libertatis vincul1m, vi cujus homo actiones suas ad voluntatem alterius instituere obligatus est. Reverentia est saltem gratitudinis testimoniumbra signum honoris. iq. Hae autem pecies obtemperamenti tam patri quam matri aequaliter exhibendae sunt, isti ut uriunius nihil detrahere debeant liberi. Quando vero inter mandata .consilia parentiam accidit contrarietas, tunc non indistincte patc praeferendus est matri, sic enim statim oriretur inaequalitas parentum intuitu liberorum, sed illud mandatum pro vero habendum est, quod . non Pgnat cum legibus naturae. ta cum incremento familiae, adde . apud nos, cum legibus positivis. . Et parvi interest, an mater dederit, an pater. Is Jam tres speciales ortiantur quaestiones, qua nonnunquam proponuntur a ICtis, quarum prima
est de Adoptione, an mirum aliquis deficientibus tiberis legitimis , locum eorum per naturales sunterdpos' quam utique amrmo. tiplex enim esteis; tu educationis est, partim enim tendit in augmentum Societatis Oinhaeredes futuros adde g. dani autem iniquum esset, quando isti, quibus liberi mortui sunt , vel de quibus non spes est , ut amplius generare pollini, prolliberentur ad implendum salten effectum alter una , qui aeque tam naturalis est 'quam prior Imo, licet aliquisa. g. Coelebs non intendere vellet augmentum Societatis, ipsi tamen relicta est potestas adoptandi eae traneum in locum filii , ut sic haeres futurus, qui quidcm propterea secundum re
183쪽
respectum physicum non filius sit, sed iura tamen hic
Observantur, quae convehi unt Societati paternae.
Quod naturae beneficium tam ad masculos quam formi as extenditur, nam foemina bbolem sibi quaerere antea non prohibebatur. mirum,arentes per ultimam voluntatem bona liberis auferre possint ρ Ubi ante omnia ea repetenda sunt, quae de successionibus supra Cap. o disseruimus. Illa quippe in tantum valent , in quantum liberos parentes educare adhuc debent, quia ad educationcm obligati sunt. Aliud tamen es , quando liberi se ipso jam alere possunt, sic enim ossicium
Parentum jam ante annos expiravit. Quo pactOParentes bona sua absque contradissione liberorum, in
illum conferre possunt, quem prae liberis, jam sui juris , amant. i . Illud saltem adhuc dubium est, an Parentes liberos illos adhuc infamilia existentes propter Uo- hedientiam quamcos praeterire possint Sane illud foedum lorosum cst . Sed quid haec ad quaes ionem solvendam mistinguo itaque inter tempus sudicii perfecti e imperfecti. Ad illos, qui
habentisnper'ctum, refero adhuc infantes, biberrifuriososvi mente captos. Istos itaque in universium propter inobedientiam exhaeredare velle injustum es , quid enim illi imputandum qui exercitio intellectit & oliuitatis est iti itur. Si vero de judicio perfecto constat, probe iterum dispicere debent pa , rentes, an liberi extra hoc patrimonium parentale sibi ipsis possint aliuariata quaerere, an non Posteriori
184쪽
ri casu sane interesse communis Societatis praeserendum est interesse unius, ita ejus di liberis ad minimum tantum relinquendum est, quantum ad alimentationem , priusqdam praesumitur, ut postea ipsi aliquid lucrari possint, sufficit. Priori vero modo non saltem in totum exhaeredandi sunt tales liberi, sed nec usque ad mortem expectandum est , quia statim illi immo tigeri e familia ejiciendi sunt.18. Restat ultima quaestio An liberi necessario. consensum parentum habere debeant ad nuptias ρquam ita commode tollimus. Et ab initio quideat
non honeste saltem, sed Juste factum est, uando
liberi parentum voluntatem in talibus casibus selicitant, qui, si accedit, res acta est, si non accedit, tunc vel parentes propter defectum isa Eit consentire nequeunt, ubi dissensus talis moraliter pro vero consensu habetur, vel causa saltem praetendunt, cur nuptias nollent rati habere. Si itaque istae causae officiunt eommodo 'publico legibus Socialitatis. optime finiunt, quando liberos obligant, ut tales nuptias inter iterent. Si vero tantum ossiciunt commodo privat familiae, tunc iterum interessς publicum, quod hic procreatio soboli implamentum Socialitatis superat interesse privatum,ci liberi, invitis parentibus, reservata tamen debita reverentia, conjugia celebrare possunt. Ne vero commodum privatum detrimento assiciatur, jus habent parentes, post se stas nuptias liberos eo privare, quod consensus denegati causa erat. Quando autem sola inviaea dia odium in liberos causa est..tunco hoc juste facere nequeunt. CAP.
185쪽
SEquitur tertia species Societatum naturalium,
quae ad conservandam Socialitatem non adeo est necessaria ac priores erant, ciuia neque augmentum
o utilitas ejus hic intenditur , sed suffcit saltem commodum privatum. Quo pacto Societas conjugalis&pa terna essentialia sunt familiae, Societas do mini-- Ver tantum ejus accidens, quae ideo sola nunquam constituit familiam, bene tamen duae reliqua Vel harum una. Nam si conjuges vel soli vel cum liberis suis rei domesticae ipsi commode praeesse pos sunt, quid opus est servi. Sed rostes mile dicere, sic Societas dominica est potius Societas sibitraria. Imo ego non, Societas dominica ad blam pertinet familiam, quam stipponit Communitas, Communitatem vero jam constitutam sequuntur Societates
a. luit statim inde seu Societatis, qui non duplex est, prout statuerunt usque adhuc, sed sola cura rei domestica, quae quidem per se respicit ad solos dominos, sed quia isti raro omnia quae sunt in dominio, conterva reo administrare possunt , aliorum auxiliis opus habent qui deinde ex pacto curam alicujus rei soli obeunt Apud dissentientes vero, qui duos fines posuerunt , reperio specialiter ex parte domini
186쪽
Dominorum, Servorum. δε mini acquisitionem es conservationem divitiarum ,
ex parta servi sustentationem vitae per linventa. Sed nos tali modo invertemus as rtionem. Dixi mus, finem esse curam rei dorncsticae,dicimus inunc, ex sine oriri dupliceni obligationem, unam nimirum ex parte domini, quae est justentatio formi, alteram ex parte Servoriam, quae est acquisitioc conservatio citat aruis dominicarum. Ad haec vero ossicia ex pacto tam tacito quam expresso thujus Societatis
obtigati sunt Sic is que ratione domini lex oritur: Do
immediate per victuinis amictaiin, vel mediantesia pendio accidere blet. Extenditur vero lex saltem ad stistentationem modicain, nota autem, ut quotidie lautissima fercula adpotiantur. Resi ingitur per ea, quae in pacto placita sunt, sic quando se dominus non subscribit ad amictum, tunc iste a Servo postulari nequit. q. Propter hoc ossicium concesse est dominissole siri servos , quae in sela coercitione intuitu oρο- rarum consistit , inde , si in ossicio suo negligens est, tam orbis, quam modicis verberibus cogitur.
Nam ob alia facta qua no octendunt paci um , do minis servos ne inii uinum jus competit, qua
s Ratione sim lex est omino tuo
trasta opera promissas. Quando
187쪽
uus,qiuod ad illum pertinet, quandivero famulitium praestat ossi iis indeterminatis , tunc omnibus incommodis praevenire debet. Imo dc hoc facere tenetur, ut detrimento imminenti antevertat, licet ad hoc in pacto non vocatus sit. 6. Haec breviter dicta sussiciatit, sequuntur jam nonnullae quaestiones, quae e prioribus praecipue sti unt. H arum prima est, o dentur servi natura ZDependet haec ex Cap. praecipue ejus s. Ubi paucis probavimus inaequalitatem ratione polo2 etis e dignitatu in statu naturali non obtinutile. Si itaque hoc mihi alii concedunt, concedere deben I, quod talis servitus jam non expectanda sit, praecipue ubi abs rahendo ab omni disj,ositione humana in ta aequita cc naturali occupati sumus. Si orgo non dantur ejusmodi servi, sequitur quod illi, de quibus locuti l uinitus , nequa auam habeant faci
em fervorum Romanorum. Haec non recordantes
nonnulli, in saliam prolapsi sunt opinionem quasi ex jure naturae immediate demonstrari possit quod natus a servo, sit etiam servilis conditionis, imo jam
ex ure natura quaesiVere, an servus vendi postit. Manet inde certum, servum naturaliter est homi
nem liberum , omni beneficio uri posse uti, quo
utitur dominus. Hoc tamen laon di fateor, venire uunc, cessitate aequitate naturali, in hanc Societatem
inaequalitatem dignitatis in quandoque et potestatis, quae tamen propterea non statim tollutat liberam servorum con itionem. Vide inter in infra introis bulo captis , utpote qui peculiare& diversum plane cenus servoru in constituunt, d p. 28.
188쪽
Dominorum, servori . . II. Est dominus aequirat per servos suos Z Brevitvr, omne id, ad quod a domino adhibiti simi. Serviis enim est quasi instrumentum domini, liiicquid ille virtute ejus capit, capit domi- No. Non amen dominiost, quod aliunde absque consideratione ejus adquirit, sed ipsi manet proprium , quia dominus nullum jus in rem , quaecunque modo sit, servi siti praetendere potest. 8. Quaestio III est Anservus eii.am extra remfam inarem oblig.uus sit domino Z Accidit enim quandoque, servum unius peti ad tempus ab alio. Ubi, si isthoc recusat servus, cegi nequit, qualis enim ratio est, hominem liberum esse in commercio 8Spectat huc liberta s, quae servis, post rite composi . tam rem domesticam, in proprios usus impendi concessa est. 9. IV. An fern niχmam dominorum uenditiam tolerare obligati fines Quod nego, praecipue si im mepiti continiris verberibus atque injuriis assiciun tiar, quibus in tali casa modica resistentia relinquitur. Quando vero poenam merentur tunc etiam
modice illa instituenda est. . Io. V. an dominus defendere debeat servo vos Quod cum hac distinctione adfirmo, quando nami rum in exercitio vel saltem virtute ejus injuxta sunt, quia enim fiant instrumenta domini praestamitur, pilam per servos esic laesum. Si vero extra hoc rixas atque tumultus quis concitat, sibi imputet,
quando ex propriis impensis postea sibi consulere debeti Et eodem modo decidenda est quaestio VI. an scrvin aegrotans a omino sustentandus Si
189쪽
enim causae morbi sunt operae domino praestitae, ad alimentationem curam morbi tenetur, sed non tenetur,si aliunde aliquid acceperit,nisi quod expropria generositate contribuere dominus Elet. II. An domini mercedem Homissam reti
nere possit pro damno dat, Quod uti4ue affrmo,
si pro aeresis simul servi concurrerit, ast si, non Obstante adhibita diligentia,aliquid corrumpitur, tunc aequius est, quando hoc dominus servo remittit. It X. quaeritur : An mandata scita dominorum servi
exequi teneantur Z Quod indistincte eis prohibitum est, quia obligatio ex lege tollit obligationem privato debitam, lex enim illicita prohibet.
12. Tandem X. quaeritur , quamdiu servitus duret nimirum tamdiu inter partes conventum est, sic, qui ad annos tres contraxit , post idem tempus e Societate dominica egreditur, ante vero hoc ipsi interdictum prior dominus talem servum a domino secundo iterum iuste vindicare potest. Qitaia - do autem ad dies vita secietas placuit, tunc morte unius bivitur obiiciatio. Interim tu nota Dominoso Servos non duntaxat est per nas masculini generis, quia dicta de Dominabus G Servabin etiam
190쪽
Uando hic aliquid dicendum est, repcto antea
dicta cap. 6. F. 4. Ubi familiam appellavi exercitium Societatu, ubi & adhuc subsisto, pesse enim. abstrahendo a Societatibus naturalibus, familiae nullam aliam possum scribere definitionem, quassi quae jam scripta est. a. Si itaque familiam constituit Societas conjugalis, subsistendum est in dictis Cap. 18 si Societas
paterna, obtinent etiam adhuc ea, quae Cap. 9. disseruimus. Quando autem Societas conjugalis paterna,&denique dominica concurrunt, tunc ille, qui hos status, maritalem, paternum atque O .minicum constituit, uno vocabulo appellatur caput Si vero, qui juris fit in familia, seu ut clarius loquar, qualis udis coaectiva sit in familia, quaeritur, non posuimus commodius quaestionem tollere, quam si distinguimus inter statum familiarum, qui obtinuit arite communitatem, post eam, ciertio post rempublicam introductam. . Quoad primum membrum, oritur statim curiosa quaestio Gomodo silicet res fuisset ἀνομ a se una mansisset familia Sed ii iis vides ex conditione, qua quaestioni inest, qualis ejus usus