장음표시 사용
81쪽
Intuitu mei, quando leges aequalitatis me obligant ad ea, alteri homini facienda, ad quae ille nihil conseri vel reddit, quod fit, L ut eg - - mone adversus aberum jum agam. a. e eundem --- asciam. i6. Intuitu alteriis, quando leges aequalitatis me obligant ad ea alteri homihi se tendi, adquae egonieis nihil contiro, quod sit, ut ego utilitatem alter promoream per vicia humaηuatis ne itam in usu rerum se inum i ediam, quod ossicium complectemur in capite de appetitu dominii. 17 Intuitu nostrum simul, quando leges aeuualitatis me obligant ad ea alteri homini facie , ad quae ego alter e nostris aliquid conferimus, quod fit, i. ut tum in paciscendo me eum Hierogeram. a. ne illam in permutatione circumperiam rationen ii δυρ--stitueml . . 18. Haec itaque nostra ossiciorum partitio cum f. m. in eo convenit, quod unitatera Ἀ-funt duo genera priora, nullum quidem pactum sipponant, sed bilutraalia aliquod sequantur
SE mo diserta lanis. Sermo est vox Rrticulata, qua homines inter se ratiocinantur. Signa sint testimonia,quibus votivitas nostra d Gratur.
82쪽
Reliqua praehipponimus Jam sumus seliciti de
usu Sermonis in jure naturie, ubi, si ad legem fundamentalem recurrimus, talem habemus legem :
Sermone s Signis uIere in commodum di tranquiritatem alio-
et Signa vero sunt vel naturalia, quibus aliquid natae a sic duc tesignificatur, ut auro est sinu idiei, vel adpentura, quae ex conventione aliqua inter homines Valent, eaque V lgeneralia, circa quae omnes oninio consentiunt , vel flerialia, quibus unus vel alter populus propriis utitur. Ad priora referre poteris nutus , quibus aliquid assismatur; ad posteriora pileum quo caput aperimus, in signum reverentiae. Ab his signis voluntatis nostra diversi sunt Agna sermonis, quae voce VH Vocabula appellamus, elaque sint vel vulgaria, quae omnes populi, qui unam loquuntur linguam, intelligunt, vel art3 alia , quibus utuntur artifices.
4. Vis vocabulorum ortum trahit ab imposivione, ita sicuti semel sunt recepta, a retineas, Nam aliomodo hac parte conversatio inter socios pros eho turbaretur,&exercitium ratiocinationi impe-.
diretur , si tibi , vocabaeorum mi siti cuiliesset relicta. Certe enim, siem aliter cibis utor ac usu docet, tunc alios magis circumvenio, quam quod illis meam volantρtem declarem, inde lax est:
83쪽
Vocabulis in ea missatione ute
re, circa quam inter Socios con
ventum in Quae non tanti ad oces vulgares sed & artificiales extenditur. Eundem enim fructum expectabimus, si notiones se undas in alium sensem istorquemus, ves novas, easque inauditas , invenimus. 6. Sic nostra lex arguit vocabula noviter ωα Era,&his contraria obsum,peregrina ambigua, dubia dκα . Ex multis autem vocabulis se Sernis integer, qui juxta legem priniam ita dirigendus st, ut alterfnictum inde percipiat. Qua ratione,praeter vocabula interdicta, excludimus etiam Sermonemambiamum vel aliud genus sermonis , quod obscuri item parere potest. 8. Sed haec quidem sunt theoretica, ubi ad verba tantum respicitur. sequuntur Realia seu interbis declaranda, ip ptis quas piaecipue verba invenis
p. Haec vero Realia in Intellectu quasigeneran tur, utprii cujus , quemadmodum ab initio dixi niuix, libebilicium est. Inde alter, cum quo sic ratatiocinari soleo, eo ipsis, quo dum alloquor, pro certo credit, verbacum animo meo convenire, quo
pacto rite exest ita loquere, utve lacum animo tuo com niant. Nam
alio modo iterum eum potius circumvenirem. 'Io Sed
84쪽
m. sed verba etiam conveniunt eum animo prau distositio , si intentionem habeo alterum d cipiendi. Ita adhuc specialiter requirites, ut antimus etiam juste sit distositus, haec autem justa dispositio animi cum vocabulis uno verbo appellatur Vi Haec dicitur veritas moralis est hujus loci, prior Ver0 est verim logica, miam per illam excludimus. II. Huic opponitur Mendari &Falsiloquium. est, quando verba aliam praeferunt sententiam animi nostri, quam quae revera esto alter s-mul eorum qualitatiis quantitati confidit quod propterea in injustum Hl qquii--st, quando verba quidem praeserunt sententianilainimi nostri, alter vero diversium a cogitatis sensum eo ipit, V. quando fabulam vel rem fietii credit pro re vera.
Circa hujus Iustitiam lex est Falsiloquio non
utere, quando per i in alterius
laeditur, inde judicandum est, an Mantibu er amantibu falsa loqui licitumst y imo, auro Hlut aliarum falsum dicere fissita quae lint aliae.
xχ.Cum hoc assinitatem habenis nuta ,quae quae mones est, quando aliquid per taciturnitatem prin reo,quod, si voluissem, praeterire non debuissem, A si latis , ubi nolitantum periernionem, sed &per signa externa ita me gero, ac animus meusti dena conveniat licet longe ab his alienus sim. De
harum justitia quidem prolixe quastere nolo, modo adhibeamus distin onem inter simulationem
85쪽
dissimulati'flem, qua alteriis in lassitur 3 non lasditur. Priori casis est injusta , posteriori vero non justa tantum, sed claudabilis. Exemphim Capede maritis, qui strenuas habent uxores, illi hoc mo. do pacem domesticam adhuc conservue possim vae aliter vix te vix quidem subsisteret. ia Et sane si aliquis hisce cum judicio uti potest, absque dubio nomen meretur prudentis, prudenter enim is facit, qui illa, quae, ut urgeantur, non sunt de tempore, simulat vel dissimulat.1 . Exiliis quae dicta sunt alii variassi arunt quaestiones, cujusmodi laec est auoidhis, qui Civili Uunt,projustortactum sit incana empublica falso sermone in aliud destinatum mutare, quia, si propalentur damnii sentiret Respublica.
Sed reliquas infra suo lisco,&quae ad materiam juramentorum spectant, in peculiari piis commodius recensebimus. is sed duae tantum adhuc disquirendae sunt, quarum prima est de morasim Sermonis , seu quando tacere vel loqui debeamus, ne impingamus in
obligationem Societatis , ubi has seges jam alii proposuerunt, quarum prioritastish bet mace,
piper loquelam tuam ossenianturalis, aut damnum praeter meritu incur ant, aut humanitas H -
iaciturnis emeracis mi Altera vero:
86쪽
Loquere , quotis ex humanitate,
melpacto ad loquendum obstrictus
es, e taciturmias damnum vel contemptum alteri infert, autetranquillitatem dii.
16. Posterior est, quomodo C ermonem alteriturem intestiger possim, qui modus aeque adsociet tem conservandam est necessarius ac prior erat,dc fit per Interpretationem, nam haec st expositio verbo
rurn. Exponimus alitem I Srmonem alterius.
He basi istaalterius, i Pacta hominum. U. Denis lege Principis V De Interpretatione legum tam divinarum quam hamanarum agemus sabl.co, non vero hic in Iure naturae, licet regulae ipse in praesenti jure sint fundatae. Nullus enim jam harum usus 'st, quas propterea in aliis partibus expectabis. 18. Interpretatione pactorum atqVescrip orrum dicemus infra. Restat itaque Interpretatio
U. Ubistatimest notandum, quod Sermo '- θάα-ea non opus habeat , reliquus ergo est sermo obseurus. . bscuritas accidit in verbis f. 6. citatis, inde ad horam expositionem in genere obtinet regula vulgatissima. Verba sunt intelligenda secundum sub aram materiam , sic , de qua re quis loquitur, ad illam verba sunt vel extendenda vel restringenta vel saltem referenda. Plures veror g
87쪽
Jas dare prohibeor, quia sermo est fluidus,& verba praeterita citius obliviscimur, quam quod juxta muntas eges metiremur. Et posito ex hae seia alia quem non posse proficere, interroset alterum, quid per haee vel illa verba intellexerit, nam quilibet emborum suorum optimus est interpres. Quomodo vero Germanus Gallum sine lingu Gallica possit illistelligere, hoc, nisi ex signis percipies, in aeterhum per regulas docere nequeo.
D smnum sumitur vel generalissim tune
cin laesione ex F. 7. Cassicio conVenit, vel
Die aliter pro laesione saltein alterius persona vel Iani autem coescet lex fundamentalis a ipsum, quod damnum dicitur, coercent etiam teges ualitatis, qua ratione haecce absque longis
ambagibus nascitura A eminem damno
Varus autem modis aliquem damno asci. mus, quos omnes inchidimus damnis, qua Juxta g. I siunipersonae vel rei siue antecedente pacto vel alia conventione. Inde sequentia quinque capita
88쪽
rius intuitu damni intermittendi.
hanc legem tanquam fontem semper praesupponunt. Ipsuu autem damnum dat ius partuno is sub vGltu, partim per alios tantuna. q. Persona fici quando mihi plus tribuo, quam alteri, quod fit per superbiam vel c--esiam. a. quando alium injuria assidio. s. Sedintersiperbiamo contumeli inhaec diseferentia oritur. Superbia est, quando me praefero aliis Contumelia est, quandoadhuc alterum simul
6. Superbia vero vel absque eontumelia iustiis tuitur, vel com contumelia est conjunita. r. Illa iterum inflatu eipili veljusta est, quando certas easque iustas habeo rationes , ut me alteri preseram. v. g. Princeps se praefert subdito, do s. rustico. Sedhaec praerogativa nomen superbiae plane amitti 8. Dicis, hoc est contra aequalitatem, quam imculcasti ante. Verum tu neminisse debet, aequalitatem illam respicere ad aequalitatem jurium nota potestatis vel dignitatis, nam hac duo genera, non
repugnante inenatiuae in republiconstituunt Velittarii, si haec eo citra se habent, Mego nullum iustum praetextum potestatis vel dignitatis prae alteue praetendere possum , quorsum spectat sta tus aequautatii ad hane exuendam ex est:
Io. Illa, quae cum contumelia conjuncta est, non isses tantum , sedat intolerabilis dicitur, ath: noniolum aeuualitati naturali sed juris eti/μ imo
89쪽
Cap. XILDe Usem erga Societati est adversa, inde excest superbiam
is contumelia conjunctam,vita.
Quae lex ' Nam etiam con meliam coercetiri autem fit, is bu, factis, signu, visu, rise, don fictura vel alio denique modo. rL equitur hiis tria, quam si ex hi Dines iuris Romani in verbalem de qua in Cap. praeced. S. T. dcrealem, cyuae hujus loci, imo& hanc in eam, quae fit persenae vel rei, dividis non refragabimur. Injuria praesens est damnum, quo ditur persem aiserius. Sed jam non de laesione defen- soniis offensioni conjuncta, de qua in Cap. st. Sed de laesione, quae fit per blam ossensonem inti' tum, siamus seliciti. i8. Ostendimus autem alterum vel physice vel
i . Physice ita illum ituer*--. Jam caedes, Oia in c.ntra legem sundanientalam de Societ rem imminuit, talem gignit legem : Nem
'em occide si membra ejus mutim
ubi prppter periculum vitae conjunctum, e . diem est ratio, inde: N Inem vulnera. is Moraliter etiam offendit aliquem raptor. Muster, purato fraudator, qui omnes damnum dant,& propterea ex lege de Gnino non dando
is. Jam ad Rum, dictio loco est omne id, quodnon est perant, quodque alter in potestate
90쪽
anos intuitu damni omittendi. Os
habet. Persenae autem initiit Rei damnum fit, i. Quando illi eandem vel adhibitavi, vel fraude eripimus, in nostros usus conferimus, qui modus damni dicitur Furtum. Quod si a jure naturae essit permissum, homines ad aliena avidi, quotidie furarentur, napropter prohibentur iac lege.
Furtum ne facias et quando rem
alteri non quidem auferimus, corrumpimus tamen
deterimus, ut postea ad nihil prodesse possit, quod ex eadem ratione interdicit lex: Reras
i . Ad damna tam persenae quam rei, pertinent quaevis Crimina, quibus aliquem laedere possumus, quae omnia legi de damno non dando fiant inclusia. i Quando vero damnum datum est, obligatio Societati debita &leges aequalitatis requirunt, ut laedens ars satisfactionem otierat, nam crudeliter sane gestum esset,si aliquis actione injusta commissa, non simul in eo es. velit, ut injustitia suae actionis per aliquod medium deleretur. Nam injustitia tostitur per justitiam, quod axioma infra etiam circa poenas locum suum habebit 19. Itaque statim eo ipse, quo alter laesus est, damnum datum reparetur. 2o. Sed modus reparationis, quomodo est instituendus sane leges humanae ipsum determinant. Annon deges naturale. quod videbimus.. in I. Ipsum praeceptum de damno resarciendo hanc