장음표시 사용
91쪽
ium, illi satisfacias , cum hac itaque lea
se ad specialia erit recurrendum. M. Quando aliquis a nobis Contumelia est affectus, tunc ad illum deprecatum ire debemus, cum
adjecta clausida, hanc imposterumwsse intes missu,
ah Verum scos vita reparari nequit, ergo λtisfacilio ad vitam recuperandam cessat, tenetUr a
men honucida ad impensas illis restit u adas 'in vitam laesi conservare adhibiti erant, imois tenetur illas alere, qui ex hac morte detrimentum senti in
Tenctur inseper in Civitate, sicut reliqui in sequentibus, ad poenam perferendam de qua infra a . Aenito satisfactio si primo per vulneris curam ex propriis impensis sc mediocrem aestimatio-nςm lucri, pq tempus morbi non intercepti. Deinde si seria corpus mutilatum est, secundum ci cuintantias vel per generalem mutilationis 'estimationem, vel etiam per stipendium ad tempus vitae. as. Qui morali ex damno affecti sunt, habent justam rationem siti actionem petendi, quam mimiens juxta aequam pariter,ac justam aestimationem laesio offerre debet. G Rem auteni qui alteri ab italis, tenetur ipsem reddere,ac si amplius illam non possidet araueres quod aequivalens. Qui corrupit, eam restituere vel aliam ejusdem bonitatis olietae debet. Atque sic in omni damno laedens sese gerat, nisi contra le- προώς damno non seciendo peccare velit. V.His
92쪽
actos intuitu damniintermittensi s
aer. His ita breviter expositis, ad contrariata mni progredimur. Damno autem communiter opponitur id quod est utilein commodum , quorum tractatio, si talia per ea intelligimus, quae sine nostris impensis fiunt, spectat ad caput sequens, cujusvi cum praesenti hoc modo est connexio. dis. Sed nos stamus selicitide Utthiate, quae tan- tum intuitu mei, absque opera alterius simul confe-ienda proficis itur , dicitur Donatio, quemadmoduna enim per damnum aliquid aufero, ita per donationem contra aliquid alteri addo. 29. Donatio autem differt a beneficio. Nam Bineficium est,qu.indo vel assirmative vel negative absque detrimento meo alterius utilitatem promoveo, quod adeo spectat ad caput sequens. Donatiocst, quando aliquid gratis in alterum consero; Quandoque tamen, sed minus stylo philosephico, promiscue usurpantur.3o. Cui vero Donatio sit conferenda, praecipitur
hac lege, EgenIibus dona dandasunt,
nam qui omnia superflue possident iisdem non opus
3 i. Et haec quidem Donatio, jure Naturae sic disponente, iis parit s. imperfectum, quia alter me ad hanc regulariter cogere nequit, sed illam potius pudori meo relinquit implendam. ga. Sed nonnunquam 'alter certis casibus ad eandem postulandam jure utitu a. perfecto, ad quod tria requiruntur l. ut ego possim eo, quod petitur, sine vinno meo commolia carere a. ut alter
93쪽
sne eo si interiturus 3 ut a nullo, quam a me, possit conjequi Exemplum cape depaupere, qui impore''nonae, summa laborans fame, ab eo, qui
in stan si in possidet panem postulat
33. Huc spectant etiam res innoxiaest utitutivili superfluae&inutiles, qua jus naturae corrumpere interdicit , si aliis prodesse possunt, inde consequens est, ut eaedem illis, si qui postulant a nobis, indulgeanturi 3 . Beneficito Donationis consequens in Geotitudo, dequa mox Hac xaque parte hae duae ii ter se conveniunt.
quoslibet obligam est, ad horum utiliratem nis rem gratis promovendam. Non tam tum enim ea, quae dicta sunt, sussiciunt, ut nos ei ga alium juste geramus, sed ansuper requiritur, ut etiam alterius commodis& necessitatibus succure qua ratione lex nostra erit isterius
quantum sae tuo detrimento potes.
94쪽
a. Quemadmodum vero priores duae ubligationum species utique regulariter sint perseetis; ita iacontrario haec postrema regulariter est imperfecta: Et lese naturales propterea non ita ex iste huius -- pertati exercitium urgent.' ua ratione & illi vocabulum Humanitatis est impositum. Quod si late accipies Sc Donationem sub se complectetur, quod fit in capite Gratitudinis Dixi porro regi riter, quia, ut jam videbimus, ossicia humanitatis nisi raro pariunt ius, ui ctum. . . er Omnem hunianitatem nihil'liud significatur quam Bene um, quaremis in praeced. cap. s. rq est definitum ita quoties alicui id exhibemus, toties exhibebimus humanitatem. Inde fluit
senape expectandum est, priusquam ad ea Vocemur, sed humanitas a nobis exi it , ut sponte aliis si iii
Alteri itaque fit humanit sci utillum ostia gamoeinformem, ri quoad animum, quam quoa Leorpus. anct lex sti Alterum
sita postulat, corrige G infrue. .
di mctio cum contumelia conjunista,quia sic esset exprobratio vitii, non amica admonitio err is Perjustam autem corre 'nem uti inalterius utilitatem promoturn imus, quia al-t xiii aflum istud, quo indismuns plania eddebat
95쪽
S Etati, cognitrum fit ut Manquam Socio displi
s. II. ut defendam. non tantum contra injuria esimum, si due contra omnia reliqua pericula, iii quae aliquis incidere potest, qua ratione lex erit:.
iterum defende. Ad hanc autem E-
ciendam exindes ligati simus, quia natura nobis ejusmodi organa concessit, quibus aliis auxiliari possemus, o praecipue obligatio erga alios tam est Pipaegnans, ut caeteris paribus , obligationi nobis, debitae, sit praeferenda,non enim nobis ipsis vivisnuc si aliis.. s. in paelo haec obligatio h defendenduin alterum partim est perfecta seu quam lege sic postulante facere debemus, velimeVirria ad quam lex nos non obligat. - 7. Impeui cta est. I. quando alter non opus habet mea defensiqne. a. quando quidem ea opus habet, sed ego pro certo praevideo, me vel illum non posse redimere 'el prorsus cum eo esse interitu maenis tune enim melius est, me salvum manere, quam cum altero perire debere. 8. Perfecta est l. qualido ester defensione mea indiget, desipe eadem vitam plane amittit. I. atq;
ego illum sine meo periculo salvare possum. s. In IV -- - ακώ--itato quantum sine Mostro detrimentoseripotest,succurramus. QUMfiecies bmeficii tam ad personam, quam ad res per . senae respicit, .suo ambitu tot genera comple ctitur, quot ὀ excogitari possin
96쪽
io Sevit arari tuto , quam distinguo in eam, litae sit -- vel re aliqua, puta dono, beneficio, felisione, correctiones ii Qua re a uafit, non statim, ac beneficitam vel donum est datum, perficienda est, nam alias nam duo genera non essem humanitas. Inde Sratitudo realis demum praestanda, quando ille, qui nos re aliqua donavit, et beneficio aflecit, inpari est conditione , ac nos eramus, quo tempore acci- piebamus. amo tunc nota praestanda est, si nos exinde grave detrimentum sentire possismis.
II. Verum gratitudo animi non certo, sed omni
x pore, quod eo ipse, quo alter noster sit benefactor, incipit, in actum deducenda est, & partim in
verbis partim reverentia consistit.
ia. Qui haec in universim omittit, mi indu citur, d omni dono atque benefiWo aliquo prorsiisse indignum reddit. Im noli male dictum est,
nomen ingrati foedius esse, quam nomen injusti. O . quidem distinauitur copimui iter interi gratitudinem praegnatum&simplicemeammem, garem dc eminentem, sed quae distinctiones ad excubiada sarinora ingratorum nihil operantur statis uno genere horum subsstamus Hoc quaeritur, an ille sit ingratus dicen G. qui correi fore sto ex superstitioso & deliro studio contra dicendi non credere vult, praecipue si tali argimetati proseruntur, quae , g rantem, cum gratiarum citione de ho vin veritate persit de renti Respondeo, non ingratustantum sed&pem-nax dicendus est, u correctori non aliter consu-
97쪽
a Cop. XIV. Pelendum. quam ut desinat corrigere. Sed quid, si diluc non desii t tunc egreditur ossicia humani. . tatis, quae hoc loco illi tantum concedunt jus lin-
perfectum, scilicet ut alterum de errore saltem admoneat, non vero ut aiu eundem exuendum cogat. I6. sequitur Vinum, quod tam Donatori quam Benefactori ommune est, scilicet Exprobratio,
quod aeque grave est, quam prius A uandoque illi, qui beneficium accepit, plane intoleiabile Hic potius dixissem, pudori ingrati omnia esse relin, quenda, quam ad exprobrationem properare velle, quod merosius est
alios, intuitu appetitus Dominis.
Uiu quam obligationem, quae ex dominio rerum venit, perlustramus, antea, quid nobis de eodem videatur supponendum est , hoc enim priua cognito, illa erit facilior. Sed video, hanc mitteriam ab aliis ita accurate esse demonstratam, ut ego legentem ad ista loca prorsus ablegare possim, nisi institutum.& eandem non omittere, u geret. Quapropter expectabis tantum ea in indice, quae paulo fusus alibi tractata sunt. Cum prioribus capitibus autem hoc in eo convenit, quod p 'πςtuum dou unii etiam alter damno assicia, tur,
98쪽
tur, sed in specie hic agitur de damno, quod adhuc supponi di uictam notitiam historia domitrii. Quam duntaxat, inquantum duehu selius rationis consideranda est, videbis, nam in jure Romano ejus effectus allati acti, faciem induit, quod satis erudite apud nos vir quidam Eustris demonstravit. a. Scilicetex Reliboneriaturali adhuc constat, Res creatas, sub quibus omnia praeter hominem intelligo, non opus esst hominis, sed DEI, DEUS vero eas creavit non propter seipsas sed propter homines, ut necessitati suae subvenirent. 3. Ista autem Hre iis in holisne variesse e tendit, vel enim res necessaliae sunt, vel cor- ρον uim . . Ex hac Creaturariata necessitate oritur lib-mini argumentum, quod ad legem aliquam condendam optimat, prastiet occasionem sie enim
ratiocinatur. SD in creaυι res, quae necessitati
amem se vino ρ μέ pro 'quo ρθuitur , quod mihi eadem in usis meos ab illo sint oscesse, ego enim paulo dignistris sum is quam istae, i ita ratione melius est, ut illae consumantur, quam ut m peream. Sed ioc stio ista Conce a me non debere abuti . quia hoc vive esset peccatum I. is Deum, qui propterea irascetur a in mei - , Π me pini Fς 3M 37, 3busum corrumperem quam perficerent iis a streum is , qui ex abusumeo damnum semirςp0sset, quo pa sto haec lex est:
99쪽
coisset mitii iesis desti- Ista vero potestas utendi rebus creatis ex conressione Dei, in o urione prima om ii omnia, ita tamen, ut disponeretur circa Memprout tranquillitas conditio timc temporis ex gerit. A qua postmodum,successu temporis non uno i stris di ccessive recessum est, ita, ut iriquod incc- cupatum era uerit adhuc in ista communione, P stea illa communio rerum plane desiit,cumhomnes magis magisque augerentur,&creaturarunt a ii 'dantia non amplius, propter tantam multitudinem hominimi siceratisipi a Daoi ires serme cunctae hos sertitae sunt dominos. 6. Sed me putes, Dein per hanc concessionem simus divisionem rerum creatarum speciali ter hominibus praecepisse , haec enim taniam prauiupponit propriam inter homine
omentionem tam tacitam quam expressam. Verum concessio DEI in m a' dc estvita, citra rejectum ad quendam in specie, ex qua in elei num evinci nequit, DEum populis terras tor- uies distribuisse. iis vero a nonnullis con ira sunt projeeta, ad ea alii satis erudite responderiint Circa quae bmisia ego ita breviter semina Divisio rerum per pacta inter homines, non adversatur comessioni Dei, potius eum ilia convenit; sed concessionem Dei absque speciati conpretiora
hominum non comitatur immediate rerum divisio.
. Inde quicquid in divisuini, ex eiusmodi oti itentione factum est, cujus vera causa fuit utilis, huma
100쪽
L- ni generes , ad rixas illas evitaiadas, quae inter tantam naultitudinem quotidie circa easdem exortae
essent. Nam ita res pedetenti tu angustias reda- erant, ut communio ist,primaeva necessario ces , . Ex hac itaque necessaria istili divisione Ieriim ortum trahit Donn m quod ideo dicitur proprietas, qua res,quoad facultatem utendi pertiis ne ad nos , non ad alium, ubi quidem non addere possum,dominium saltem consistere in re corporali, sed sussiciat, dominium jam nihil aliud esse quam propri in absque diit incitone rei coit oralis vel incorporalis, inde etiam interpretamur germaniccein gigenthunib. Hoc autem dominium vel μ--x est, seu dominium excellenter diebim alii etiam appellant privatum9 cujus propiti ias pectat ad unum individuumtantuni. vel 'mmune, ubiacusaso proprietas pertinet ad certa individua, exclusis reliquis. s. Sed a dominio communi distingvitur Com munio, quae iterum vel negatisa est, ubi per se pro prietas spectat ad nullos, usias vero omnibus patet ,
sitiva. ubiproprietas est aliquorum, usus vero com ceditur omnibus, quae propius ad dominium acce
io. Ex hisce distinctionibus miniis Contun nionis oriuntur res quae sunt . in Domisso. a. inco ninnione 3. quae II. Ut autem res aliqua juste possit esse in Domini' inquatus ir*c up requirunt in . . M in μ