장음표시 사용
401쪽
tris faciendas coactus suerit tum, cum prius coniugium P rit oecundum. Denique, quod illam legem non nisi duabus iisque levissimis poenis sanxerit Moses, ut adeo facile lex ipsa negligi contemni lue potuerit. Etenim in os exspuere lex iri nuptias repudiantis, cuius potestatem a lege habu rit vidua repudiata a. e. uti Cl. Auctori videtur, bilem in
ipsum et malediit evomere atque nudi edem vocari, h. e. decoctorem honisque cedentem non tantam vim in hominum animis habuisse putanda esse, ut quemquam a legis ipsius violatione retraxerint. Caeterum exemplo Thamarae et Ruthae intelligi ius leviratus verecundiae viduarum
et pudicitiae mihus commodum fuisse atque vel inde disci pone , quae lege Mosaicae in illo quidem populo, in quo quibusdam de gravibus causis polygamia et alia concessa
fuerint et tolerata, optimae sint existimandae, easdem nonueque nostris moribus institutisque consentaneas esse putandas, aut in civitates nostras inducendas. Haec est summa eorum,quae a Cl. A. de hoc genere satis ingeniose eleganterque sunt exposita Atque si quis,quaerem caulamque contineant hic ab Auctore omissa esse queratur, cogitet
quaeso consilium A. non fuisse, quae sexcenties ab aliis sunt disputata, ea hic repetere, praesertim cum pleraque sere sint eiusmodi, ut ultra meram coniecturam non assurgant. Proeul igitur abest ut illum hoc nomine reprehendamus, ut potius valde laudandum esse existimemus Uerum in iis ipsis, quae disputata sunt a Cl. A. Gurrunt nonnulla, quae si non plane tanquam vana et falsa sunt reiicienda, certe pro certis et exploratis non admittenda esse videntur Quae ut breviter ac libere indicemus, ab ipsa Cl. V. modestia, quae semper summa est habita, facile nobis veniam datum iri speramus, aut potius certo confidimus. aeviratum quidem diu ante Mosis tempora cognitum usurpatumque fuisse, facile concedimus nec dubitare nos de hac re sinunt ea, quae de
Onan Thamaraeque sagitiis tradidit Moses Idem vero apud Phoenices quoque filisse in usu, exemplo Thmnarae
402쪽
phoenis e non satis clarum certumque fieri videtur. Inde enim tantum colligi potest, id ingente Iacobi usurpatum esse,
in quam Thamara iure matrimonii venerat, et cuius moribus institutisque mulier e consuetudine omnium antiquitatis popinorum parere debebat, nisi: bonis mariti defuna eneidere vellet. Quod illa vero socerum ad incestum flagitium invitavit, nihil nobis necessitatis imponit coniiciendi, illam e legibus patriae suae matrimonium polrulasse leviri. Nam praeterquam quod ex iure connubii, si quod tum fuerit, non necessario sequitur, Phoenicibus Iacobi isque eaetera instituta fuisse communia aliae quoque, aeque haud improbabiles causae fingi cogitarique facile pbssimi, cur mulier leviratum petierit. Haec enim, vel ob donum continentiae, quod vocant, a natura ei non concessum, vel ob cupiditatem prolis habendae, in qua mulieres olim gloriam felicitatemque magnam ponebant, coelibatus impatiens, Cum, quamdiu sub levirorum erat potestate, aliis nubere non posset, rem
adgressa est dolo et turpiter, quam aperte et honeste cons qui non licebat Nee quae ira de musis sim dicta, cur
Moses legem de leviratu sanxerit, aut potius veterem illam conluetudinem dulgentia quadam callida retinuerit, eiu
modi esse videntur, ut nihil plane disiicilitatis dubitationisque relinquatur. Etsi vero non negaverimus, Mosis, seu ut rerius dicamus, Dei ipsius . . legislatoris prudentia et ibberalitate fieri potuiste, quod in polygamia concedenda factum esse cognovimus, ut cupiuinati Israelitarum gratiaeque indulgeret, atque ad cordis duritiem, quam Cl. A. vocat, imgum quarundam accommodaret rationem sunt tamen nonnullae rationes, quae nos dubitare non sinant, Deum, insam cienda leviratus lege, aliarum reriim, quam solius illius Israelitarum duritiei ae pertinaciae habuisse rationem. Primum
enim eum, id quod Cl. A. subinde ipse eoneedit, hominibus Ieviratus vehementer displicuerit, plane non videmus, qui fieri potuerit, ut Moses invitus, invitis ipsis Israelitis, illam ferre cogeretur Deinde, si illud maiorum de leu,
403쪽
ratu institutum non nisi si duritiem cordis Israelitarum retinendum existimasset Moses non intelligitur causa, quae illum commoverit, ut eam legem, quam ob incommodorum gravitatem ipse improbasse putatur, duabus, iisque haud levibus sancire instituerit poenis Etenim notae, quae legis violatoribus ad ignominiam inurebantur, non tam leves putandae sunt, quam Q. A videntur. Non enim hodie demum illi honoris gloriaeque stimuli orti sunt, qui animos
hominum in utramque partem non parum commovere animadvertuntur, sed antiquissimis temporibus idem de hoe genere valuit, quod Cicero professsus est trahimur omnes laudissurio, et optimus quisque maxime gloria ducitur. Denique sapientissimus legislator videtur 4ta ipsarum viduarum consulere voluisse commodis, ne, si bona mariti ad tinnes redirent, egestate et cognatorum negligentia coactae, turpe quicquam in se committerent, corporeque lucrum sacere imciperent. Inprimis vero cavere voluisse videtur, ne vel eonfusio perturbatioque tribuum et familiarum induceretur, vel gens aliqua plane interiret quod ne fieret, aliis legibus sedulo cavit, veluti Num XXXVI, 6-9. Caeterum, Cur Deus ordinem familiarum apud Iudaeos servari voluerit, indagare huius loci non est Nec satis certum putamus, quod Cl. A. de origine leviratus attulit, eum ex polygami essienatum, cum aliae, caeque graviores nostra quidem sententia, in promtu sint causae velut illa cognatorum filiarum in Diatrimonium ducendarum consuetudo Abrahaini iam temporibus usurpata, quae cum leviratu, ne familiarum oriretur perturbatio Oxcogitata esse videtur Nee, quae de orib ne rationeque consuetudinis, quam Reges Israelitarum secuti esse dicuntur in ducendis antecestaris uxoribus et concubinis, disputata sunt a Cl. A. ita sunt comparata, ut nihil dubitationis plane relinquatur. Etsi enim non negaverimus, id quod exemplo Davidis clarum fieri videtur a Sam. XII. g. illum morem in Israelitis non novum et inauditum sui se eandem tamen consuetudinem omnibus Israelitarum in
404쪽
gibus suisse communem, aut apud tenuiores gentes, velut Arabicas, tantummodo valuis , atque ex paupertate originem traxisse, quo minus concedamus, nonnullis prohibemur rationibus. Exempla enim Davidis et Absalomi non sussi-eere ad hane rem probandam arbitramur propterea, quod Davidis, cum ex aliena ortus esset similia, sine ullo incestus flagitio uxores Sauli antecessbris duxit de caeteris regibus vero, qui vel parentem, vel avum in regno excipiebant, apud Israelitas, quibus incestus crimen gravissime interdictum erat legibus, idem dici posse non videtur Absalom autem exemplum, hominis plane perditi et flagitiosi, qui parentis comeubinas in thalamo locavit, huc trahendum non est. Hoeenim flagitium ab eo non patratum esse, ut ita pro rege se gereret, sed ut civium animos a patre alienos redderet, adimeretque spem illis, sere, ut umquam cum patre in gratiam rediret, auctoritate librorum sacrorum, a Sam XVI, 23. atque Ioseph VII, 8. sententia, comprobatur. Non vero apud
Arabicas nationes tantum, et alias tenuiores, ut Cl. A. vide. tur, antecestarum concubinas et cognatas in matrimonium
duitis esse a regibus, sed et apud Persas eandem obtinuisse
consuetudinem, nos dubitare non sinunt ea, quae de Pseudosmerde et Dario Hystasp. tradidit Herodotus. Hoc vero non factum esse videtur propterea, quod reguli isti non haberent unde novum sibi coemerent gynaeceum, tanta enim mendicitas in reges Persarum non cadit; sed ut regalibus firmarent sibi regnum mulieribus, adeoque non tam in alienum hominem videretur translatum, quam ad familiam antecessioris revertisse imperium. Iustiri.I. O. Solint enim, auctore Tacbto Agrie. VI matrimonia eum feminis, existindidis natalibus omtis esse decus a robur ad maiora nitentibus. Feminae enim
nobiliores, et pristinae dignitati assiletae, si repudiatae aliis
nupserint, non tantum per se periculum movere regnanti. bus facile possimi, cum, uti Livius de Tanaquil semina summo loco nata monet, haud facile iis, in quibus natae simi, humiliora sinant ea, quae innuberunt, I, 34 sed cognatorum
405쪽
etiam opes haud leve momentum m utramque partem vegnantibus eis solent, praesertim in populis iis, quorum animi leves ad seditiones turbasque valde sunt proclives. Praeterea nullius gentis vel tenuissimae egellas tanta putanda est, ut regi non sint, unde uxores concubinasque sibi comparet. Facile etiam, sine ullo sumtu honestissimas fodi mosissunasque quasque seminas, Vul vi eripere, vel auctoritate imperare, vel precario conciliare maiestas regia potest, adeo ut nulla semina nuptias regias repudiare, aut parens affinitatem regis non optare videatur. Haec sero sunt, quae nobis super hae commentatione dicenda videbantur venimus nunc ad II de Mensibus Abraeorum, ubi CL A conatur refellere vulgarem et reeentam nostrae aetatis quoque Iudaeorum rationem, ad quam initium anni Iudaici Getesiastici incidit sere in novilunium mensis Martii nostri; et contendit, Iudaeorum veterum Nisan non tam nostro Martio, quam Aprili a respondere, et hunc in modum caeteros veterum Iudaeorum menses triginta diebus serius esse computandos quain
vulgaris ferat ratio. Quatuor omnino argumentis rem Cominprobare conatur Cl. Α legum Mosaicarum de celebrandis festis maioribus cum vulgari computatione pugna Syrorum recentiorum consuetudine mensium quorundam braico. rum etymologia; et Ioseph denique auctoritate. Primum enim fatagit ostendere, e Schawhi et Beeri primis calendarii oeconomici Palaestinae lineis tempus estorum, quae ad primum, tertium, ac septimum quemque mensem quotannis celebrari iusserit Moses, nostro Martio, Maio, et Septembri, ob coeli Palaestinae rationem minus convenire, sed potius, o frugum immaturitatem demum, e legibus Mosaicis, illa Aprili nostro sere Iunio et Octobri celebrari debuisse. Etsi enim annis iis, cui novilunium Martii serius fuerit intra vigesimum diem et finem leges Mosaicas, de tempore illorum festorum celebrandorum in Palaestina ipsa potuisse servari cum tamen Moses leges eas tulisse existimandus sit,
406쪽
MENfIS SEPTEMBRIS A. MDCCLXIX. 393
quae omnibus convenirent annis, leges illas tum, cum novilunium primi mensis vel in ipsas nostri Martii Calendas, vel omnino in primos viginti mensis dies inciderit, coelo ac in turitati frugum nullo modo fuisse aptas. Nam primum ita manipulum primitiarum hordeacearum, qui ad d. XVI. Nisanis erat offerendus, ob maturarum aristarum inopiam os . ferri non potuisse nec adeo messis initium fieri propterea, quod quicunque in Itinerariis messis Palaestinorum faciant mentionem, Aprili demum ac Maio segetes maturescere et demeti uno consensu tradant atque in his Schawius, qui te stetur, anno huius Seculi vigesimo secriclo, cum Palaest nam adierit, sub finem demum Aprilis i regionibus Palae stinae, iisque meridionalibus, hordeum avescere coepisse. Deinde cum Torte, Schmidius, Schwelorus, et alii, qui has
terras adierunt, in eo conveniant, ut testentur, ante Maii
finem messem triticeam ibi non absolvi fieri non potuisse, ut ante Pentecosten , qua per se iduum gratiae Deo pro collectis frugibus essent agendae, messis perficeretur. Denique nec tabernaculorum sestum Septembri nostro suisse aptum. Hoc enim cum fructibus omnibus collectis esset celebrandum, et adeo etiam vindemiae finitae gratulationem deberet complecti, quippe cuius in illis quidem terris potissimum haberetur ratio hinc effectum esse ut illud festum, si in .
m. Sept. incidisset, cum ante Kalendas Octobres vindemia absolvi non potuerit, Israelitas ab opere avocaret, cogeretque maturas in vitibus relinquere uvas Poschnimio enitri
et Neidshitzio testibus uvas medio demum Septembri, in meridionali ac praecocior Palaestinae parte, velut circa Hierosolyma, ad maturitatem pervenire Hinc clarum fieri, in septentrionalibus regionibus, ut in Galilaea, ante initium Octobris, vindemiam perfici non posse. Idem sestum
etiam serius, quam vulgo putetur, celebratum esse comprobari Iosephi uitaritate qui Arch. III, IO. tradat, celebratum
iam ad hiemem tempore. aeterum, etsi annus Iudaicus, cum
407쪽
lunaris fuerit, intercalationibus habuisse opus tamen, quae de meris Maiida vulgo tradantur, inter commenta fabulasque Rabbinorum esse reserenda. Intercalandi enim ratio nem, si qua fuerit, ad siderum cursus astronomiaeque prae-eepta accommodatam putandam esse, non ero eam, quae legibus ineptis succurreret Mosis, senectute prudentiaque plane indignis, et a coeli regionisque natione discordibus. Alterum ad vulgarem refellendam sententiam argumentum petit Cl. A. a Calendario Syrorum, apud quos cum
Nisan mensis respondeat plane nostro Aprili, eandem etiain anni computandi tibnem olim apud Iudaeos suisse olligis
ex eo, quod Syri, cum numquam extorres facti sint, ut Iudaicae genti acciderit, nec eas migrationes mutationesque morum et institutorum subierint, quas Iudaei, qui per tot Sedulorum spatium alienas inter nationes, alieno utentes Calendario extorres patria caruerint. Caeterum, etsi notum non else, quo tempore, et quibus de causis mutatio illa in Calendarium Iudaicum sit invecta certe tamen ante Iosephi tempora, et interpretationem librorum sacrorum Syriacam, nondum a prisca consuetudine recessem eue, patere ex eo, quod in utroque rationis Syriacae reperiantur vestigia Syros igitur menses sic constituere, ut triginta diebus serius veniant, quam ratio serat Iudaeorum, conatur Cl. A. pro-hare non modo locis nonnullis Assemani Bibl. orient sed auctoritate quoque Bayeri in Hist. Osrhoen quae loca, ut teinpori parcamus, hic omittimus. Tertium argumentum sumit ab auctoritate Iosephi, qui Arch. II, 4. Ebraeorum Nisan interpretatur Macedonum Xanthicum, et III, to addit solem eo mense, cum Pascha cel bratum sit, in Ariete esse constitutum. Id quod quidem de die x 4. Apr. vere dici posse A. existimat, sed de die 4. Mart nullo modo quippe eo tempore soloen moveri in Piscibus, et die XXI. Martii demuiri Arietem intrare. Similiter III IO. septimum Iudaeoriun mensem comparari cum Macedonum Hyper
408쪽
Hyperberetaeo, qui a Suida diserte meetur tuber. Quartum denique argumentum ductum est ab origine quorumdam mensium, veluti mensis Adar, qui cum haud dubie nomen habeat a verbo m quod interdum arietem signitere, ut Ier. XXV, 34 ge hinc intelligi, Adarem non esse Fe. bruarium nostrum, quo Sol Pisces ingrediatur, sed Martium, quo Sol in Arietem intret. Item septimum mensem,
quem Chaldaei insitari appellant, vocari I Reg. VIII, 2,
an i. e. mensem perennium rivorum. . Nomen enim nun N respondere Arabico verbo , h. e. perennis fuit aqua, seu rivus. Hoc nomine autem omnium maxime dignum esse Octobrem propterea, quod, cum tempore messis, quae in Maium Iuniumque inciderit, plane nullae, Iulio autem Augusto, Septembri, et maxima Octobris parte, non nisi rarae in Palaestina fuerint pluviae, factum esse putat, ut torrentes, qui mensibus superioribus siccis non
exaruerint, ultimo non pluviorum mensium Octobri peren. ne recte existimarentur. Sic nee mensem Bul, cuius nomen haud dubie a verbo es rigavit iroficiscatur, alium
esse videri, nisi Novembrem, quippe quo in Palaestina primae pluviae incipiant, sintque exundationes fluminum Dxime timendae. In fine commentationis adiunctus est catalogus mensium Ebr. Chald Arab Aethiop. et Copticorum, haud inutilis, quem debemus b. Chr. Bened Michaeli. Uerum hic desideramus comparationem diligentiorem mensium, velut cum Romanis, ut intelligatur, quomodo singulorum initi R. Calendis respondeant. Credibile enim non est, omnium initium et finem plane convenire Romanae rationi: eerte ex Epiphanio, aliisque Veteris Melesiae doctoribus, imprimis ex iis, qui de controversia diei Paschalis exposuerunt, luculentissime potest demonstrari, menses Iulianos ab Aegyptiis seu Copticis quinque circiter anteverti diebus. Atque omnino inranibus mensium iudicandis apud veteres gentes magna adhibenda est cautio, ne diversitate dierum numeranis dorum decepti, ves nosmet ipsi erremus, vel alios errasset Ddd a leuaus.
409쪽
temus. Verissimum enim est, quod Plutarchus aliquo loeo
Etsi eum credulitatem Rabinis addixisse dicit Cl. Auctor, qui de eius sententia nova dubitare et patrocinium istius,ubalis de mensibus Ebraeorum opinionis suscipere
sudeat li are tamen fatemur, rationes allatas apud animum nostrum non eam habere vim, ut vulgari relim, novam ample B sent tiam nos cogant nec tamen sumus ii, qui ob auelorid.tem fidemque Rabinorum, nisi rationes aliae graviores intercedant, sententiam aliquam vel probandam, vel reiiciendam esse existimemus Argumentum celete, quod Cl. A. sumsit ex itinerariis quorundam recentior una, qui testentur, fructus nondum iis temporibus ad maturitatem pedi
veniste, in quae celebratio Moseseorum Festorum inciderit, valde infirmum nobis videtur; quoniam in maturitate seminium recte iudicanda ratio et temporis et locorum et aliarum rerum diligentissime est habenda. Ut enim vel easibus quibusdam, terrae motu, inundationibus, vel vitio humano, ignavia, inscitia inopiaque incoIarum omnino regio aliqua, quae ante fuit sertilissima, in terram sterilem potest mutari et interdum mutata est ita et maturitas fructuum i sdem de causis potest Wariari, uti rerum oeconomicarum periti uno consensit, quantulum scimus, tradunt Palaest, nam vero huiusmodi subiisse mutationes vix dubitari potest, fi quis, qu..e Moses olim de sertilitate eius retulit, ea cum Strabonis aliorumque testimonio comparaverit, qui recemtioribus teniporibus has terras adierunt. Deinde si maxim hodie nonnullis Palaestinae locis fructus serius, quam ratio sestorum antiqua postulat, mali irescere deprehendantur, sine periculo tamen eriundi inde colligi non potest, eandeiri rationem in caeteris quoque locis sub eodem coelo sitis esse,
vae fortia illi homines non adierunt Quis enim pere
410쪽
grinatorum vel velit, vel possit, omnes allauius regionis amgulos perrepere Etiam in his terris Saxonicis tempus me sis, et maturitatem omnium fere fructuum, maxime variari, satis certo constat. Nam quae messis in agris Martisburgensibus et Hallensibus certo quodam tempore anni suscipi solat, eadem in terris prope Eisenbergam tribus aut duabus ad minimum hebdomadibus serius retest inchoari. Quodsi igitur in his regionibus, quae neque montanae sunt, neque coelo nimis multum diversae, in spatio sex aut septem ad summum milliarium, tantopere varietur fructuum maturitas quid quaeso de frugum maturitate et varietate est existimandum in Palaestina, quae omnis montibus et vallibus, saltibus atque campis, distincta esse seriur Quae cum ita sint, incredibile non est, aliud aliis in locis Palaestinae me sis initium factum esse, atque messis tempus admodum toto mense in diversis locis variatum, ita ut qui fructus in locis Hierichunticis et prope egyptum iam sub Martii finem maturitatem assecuti sint, iidem aliis in locis demum sub finem Aprilis meti potuerint. Moses igitur, cum sapientissime multis de causis nationem Festorum inprimis celeberrismorum sanctissimorumque ad rugum maturitatem accommodare instituissiet, nec sine quodam miraculo divino me se omnibus in locis uno tempore fieri posset certe in constituendo Paschatos tempore, cum primitiae hordei erant
offerendae Deo respicere tempus debuit id quo uspiam piim hordei venerit maturitas. aeges enim non tam propria,
quam conimunia spectare debenti Iam vero si verum est, quod scriptores narrant, in Aegypto hordeum ineunte Apris timet solere abhorrere a vero minime videtur, in alaestina, certe in regionibus eius meridionalibus, ubi nee coeli nee terrae conditio quicquam ab Aegyp to finitima differre videtur, itidem habuisse locum Leo Aser autem in Descripti
Africae T. II p. 6 o. ed. Elzev. Aegypta sub Aprilis im-σium, aere egetes succidunt, succisias conssim triturane nequa suam ad vige um Maii secandam relinquunt. Itemque Am