장음표시 사용
431쪽
quaecunque a Cel. A. de Chronologia antediluviana sunt disputata, ita nobis probantur, ut nefas certe esse existimemus, quicquam ab eo hic dissentire. Transeamus iubtur ad Commentationem Xκ de Chronologia si a Diluvio ad Abrahamum, in qua primum de Cainane exponit, quem
in textu Ebraico non commeinoratum Graeca vetito addit; deinde de uineris annorum ipsis Ad stabiliendam de Cainane lectionem Graecam, non quidem aliquid valere existimandae sunt versiones quaedam antiquae, ut latina vetus ante Hieronymum, Coptica, et Aethiopica cum eas ex Graeco Pentateuch expressas esse satis constet. Verum stant alii testes longe graviores, qui auctoritatem Graecae versionis hic comprobare videantur Primum Lucas III, 33. 36. ubi omnibus in codicibus, praeter unum Cantabrigiensem, nomen reperitur Cainanis. Deinde omnia chronica, quibus
in scribenda historia usus est Moses Chorenensis habuerunt
id nomen. Verum pro Ebraio textu, a Contra του o pugnant omnes versiones antiquae, quae quidem non ex solis iactae sunt Graecis Bibliis ut textus Samaritanus, Vulgata
Heri, int, versio Samaritana tres Chaldaucae, duae rabiene,
Syriaca. Os ' sementea ipsa Aethiopita, e Graecis Bibliis facta praeter versiones etiam Phila, Ofeyhus, et Drosius. Philo enim, qui de miseritate Caini T. I. pag. 39. d.
Mangui, non numerat Cainanem, vel textum Ebraicum hic praetulit Graeco, vel varietas liationis eo tempore in Grameis libris suit. Atque Iosephus, cum Arch. I, 6, 3 decimum, amo saeiat Abrahamum, manifeste exclusit Cainanem. De Beros autem apud Iosephum Arch. I, 7, et rem dubiam esse satetur Cel. A. cum satis certo dici non pollit Semum in his qui post diluvium vixerunt, numeraveritne Berosus, an omiserit Nee adeo magni hie aestimandam esseGraecae versionis pugnam adversus textum Ebraicum Interpretem enim, quae de Cainane habeat, non videri ex Ebr. exemplo verti
Q. Primum quod iidem ninnea in antas Sesecti occurrant,
432쪽
qui in Cainanis patris. Deinde, quod in Cap. X, 22 manifesta appareat interpolatoris manus, qui nimis diligens a surde Cainanem adiecerit. Cum enim soli hic memorentur Semi filii, quos inter medios nullus Cainani locus esse poΩset, codices tamen aliquos post 'Αρα 4 addere καὶ Καιναν, ratrem patris Cainanem facientes. Quamquam aliquis dicat. Mosem, cum stemma Abrahami in duas deinde distribuere voluerit, de industria omisiste Cainanem, ut Matthaeum nonnullos reges in genealogia Christi id tamen a Mose, ch nologiam genealogiis intexente, plane alienum iudicandum esse verum nomen Cainanis in versionem Graecam irrepsisse videri ex eo, quod sive interpres sive Scholiastes aliquis, Salechum cognominaverit Cainanem, nomine apud exteros celebri, et Chaldaeis pro Deo culto. Forte id ortum esse ex eo, quod Salech primi simulacrum sit cultum, ab Arabico Nan h. e.ferrum cudere hinc P h. e. vlatrum ex metallo eusim. Nec probandam esse Ia fonti, graecae versonis et Cainanis defensoris acerrimi opinionem, qui putet, a librariis Iudaeis nomen Cainanis omissum, odio ac detest,
tione Canaanis, a Noacho maledicti. Nam primum nomina
iv et multum inter se differre . deinde quod antediluvianum Cainanem odio non omiserint denique quod et Samaritani nomen Cainanis non habeant, quod sane odio
ac detestatione omittere non potuerint. De numeris annorum, quos quisque ante et post sobolem susceptam vivendo
explevit, novus oritur dissensus. Alios enim numerosi bet Pentateuchus Ebraicus, Samaritanus alios nee graeci eodices inter se conveniunt. Nam aliter numerat annos e de Vaticanus, aliter Alexandrinus, editionesque, quae alter. utrum sequuntur Graecam vero lectionem, cum nec testibus aliis comprobetur, nec ipsorum codd. Graecorum com
sensu stabiliatur, plane reiiciendam damnandamque esse Α. Cel existimat. Samaritanae chronologiae causam quidem esse meliorem, quippe quae duos habe a testes, alterum An nymum, gente Surum, alterum Stephaniun, Actor. VII, 4. Gga a veruin
433쪽
veruntamen Ebraicam, et numero, et auctoritate testii multum praestare. Hanc enim consensu antiquarum ver- sonum, ut Chaldaicae, Arabicae Syriacae, et Vulgatae com.
probari nec Iosephum hic dissentire ab Ebraica ratione.
IIT LIVI PATAVINI HISTORIARUM LIBRI.
qui supersunt, Omnes, ex recensione Arn Drahenborchii, eum indice rerum locupletissmo. Accessit, Araeter varietatem e. tIionis Gronovianae et Creverianae, Glossarium Livianum, turante A. N. MNESTI rimi III 8vo mai.
Lipsiae, apud Reictuum. Si quis unquam Latinus auctor expertus est multas curas
virorum doctissimorum, et medicas manus, is certe Livius fuit, rerum Romanarum scriptor unus omnium optimus atque diligentissimus sed idem etiam dignissimus, in quem, quidquid unquam scientiae grammaticae atque historicae pro se quisque eruditoruin collegisset, omni studio atque industria conferre conaretur. Nam, ut nunc nihil dicamus da immortalium eius Hsoriarum pretio paene inaestimabili lihil de fide in narrando maxima, quam in dubium vocavere adhuc paucissimi, labefactavit nemo nihil denique de delectu rerum, et iudicio de personis et factis acerrimo et vectissmo, sola illa, quam in opere hoc suo abunde demonstravit, eloquentia, et latine seribendi facultas, delectus et compositio verborum genus scribendi universum, et omnino lactea illa ubertas quae propria ei est prae ceteris omnibus videntur ei merito Purentis lingvae et hisoriae Romanae titulum peperisse, quo a nonnullis infignitus est. Neque nos hoc in iudicio conturbet Martialis ille, cui est CRISPVS Romana primus in historia. L. XIV. . 9t. non Titus Livius. Praeterquam enim quod poetarum iudicia ad viuuin non semper resecanda sunt, et instituta diligenti inter C C pum Sallusium, ac Titum Livium, comparatione, Dissilire by
434쪽
ratione, sacile erroris convinci Martialis posset. Ne opus quidem est tali perfugio ad vindicandum Livio principatum
Romanae historiae, sed verba tantum poetae recte intelligenda, qui videtur per primum, non principem innuere, sed eum potius, qui tempore primus bonorum inter Romanos Historicorum fueris. Et constat, ante Sallustium vix ullum probabilem rerum Romanarum scriptorem, Fabios quidem, Sisennas, Quadrigarios, Catones, sat multos extitille;
ipsum autem Sallustium, Livio, triginta ad minimum annis antiquiorem fuisse. Immo ipsi Martiali paullo ante Ep. I9o est.
Livius ingens, Quem mea non totum biblisthee tapit. Hunc igitur seriptorem, quamquam, ut diximus, multi viri doctissimi, partim data opera, partim obiter emendare, in terpretari, atque illustrare passim conati sunt, prae cesseris tamen tres eminent, qui in eo labore felicius reliquis versati videntur fuisse, h. Frii. Gronimius Creυιerius et Arn Dra amborchius. Quorum sngula in Livium merita enarrare cum nec necesse, nec huius loci sit, sussiciat hoc dixist e, quod etiam ante nos alii dixerunt, Crevierii et Drahen rchii laudem magis a critica textus Liviani emendatione, quam ab interpretationes ammatica et philologica, Gronorii contra ab utraque venisse. Sed nondum tamen omnia, quae ad illustrandum Livium pertinent, exhausta ab illis triumviris fuisse, apparuit editione eius nova, cuius curam Reichius noster bibliopola, vir honestissimus, nec ullis sumtibus parcens, qui ad incrementa et honorem bonarum litterarum impenduntur l. nes , Eloquentiae Pros Extraord mandavit, et quam cum
maxime in manibus habemus In qua quid praestitum a viro doctisiuno sit, iam breviter, pro illituli ratione, indicandum putamus, ut appareat lectoribus, quam dignum se ille vir demonstraverit amnitate ac disciplina Patrui, o Aug. Ernesi, videantque omnes, nemini rectius quam huic universum Livianae essitionis adornandae negotium a librario congreditum fuisse.
435쪽
Ae primum quidem textum Livianum repetendum cibravit potissimum ex editione Drahenborchiana, non tam quod
haec novissima es et, et splendidissima omnium, quam quod
habet multas lectiones novas et bonas, a viro doctissimo magna industria collectas. Ne autem sic aliquid ad perseitionem textus Liviani videretur deesse, lectoresque detrimenti quid caperent, adiunxit varietatem lectionis a Gronovio et Crevi rio collectam, eamque per totum opus subiecit textu avitaris, in Epitomis, quia ibi non adeo necessaria videbatur, ad calcem reiecit. Post hanc sequitur enumeratio editionum L, vii praecipuarum, inde a prima apud Schweynheimium et
Pannaretium, Romae, I 47Ο, ut putant est enim incertus atmnus, cura Io. An Episcopi Aleriensis evulgata quem Syllabum editor cl. usque ad a. I7 2. contiuuavit. Tum subita nus est Indo remn hsoricus in Livium, qui petitus pariter est ex editione Drahent,orchianai resectis tantum his, quae ad Supplementa Livii Freinshemiana pertinebant, quae in hae editione omissa sunt. Hactenus nihil praecipui hactenus ortasse quilibet alius editor, qui quidem satis diligentiae et assiduitatis ineolligendo, scribendo, et notando habuisset. Sed ea laus non sufficere videbatur viro doctissimo ad tuendum boni editoris nomen, nisi aliquid de suo additasset, quo superiores editiones omnes caruerant. Id vero est GLOSSARIUM LIVIANUM in me totius operis additum, quale iam saepe ab eruditis π.tatum, a Maltiniri quoque et Crevierio promissam, anellitro autem persectum, certe non editum fuerat. Non vero est
quod hae de iactura reipublicae litterariae valde simus selibelli quam cl. Ernest ita resarsit, ut iam pro nulla profecto habenda sit. Et quoniam hoc Glossarium maxima atque opti. ma pars est operae, Tito Livi ab ipsis praestitae, age, iam
paullo accuratius de eo videamus , idque sic, ut primum in universum, quale eiusmodi Glossarium Livianuin nostra qui. dem sententia, esse oporteat, dicamus deinde vero, quomodo
illi nostrae spei satisfecerit cl. Ernest, ea occasione indicemus.
436쪽
Ac primum quidem unive vi illa ratio, Scriptores vel res per Indices, laves, et GAssa a unicuique proprie des, nata, explicandi, quin utilissima et compendiosissima sit, alimrique illi, quae idem per notas, singulis locis sublatus con tur, longe praeserenda, rem ipsam accurate considerantibus dubium esse non potest, etiam exemplis Gesneri et S. V. Ernesti dudum demonstratum Nam praeterquam quod haec saepenumero unam eandemque rem cogit bis ter, aesaepius, diversis os monere, qua molestia in illa ratione supersederi potest illa etiam hoc habet praecipui commodi, ut uno quasi obtutu totum auctorem veluti perspicere possint, qui sibi plenam quandam de eius caractere, genere beendi, forma orationis, et maxime his, quae a communi r
tione diversa, ac sibi propria habet, ultorum , vulgo appellarat, notionem animo fingere cupiunt Nam bis vel tet perlustrato eiusmodi Glossario hebes omnino sit, qui talem formam animo concipere sibi ipse non possit. Quod vero
speciatim ad Livium attinet, is, quamquam est scriptor aureae aetatis Latinae linguae, tamen profecto multa habet propria, et a communi illius aetatis usu valde recedentia, quae quis non ficile imitetur Iano prope plura eius generis sunt; quam quisquam, vel obiter perlustrato vel etiam continua hethione sed semel tantum, cognito Livio, putet. Nam ibi intentus rebus ipsis, et cupidus cognoscendorum eventuum animus, fortasse ad minutias dictionis non attendit; sed cum hae in unum locum collectae exhibentur, et oculos et inbmum magis seriunt Cui quidem rei cognoscendae nihil aptius fuerit, novo, quod iam indicamus, ct Ernesti Glossario Liviano, in quo, ut iam caeteras ius virtutes, brevit,tem diligentiam ctis inim praetermittamus, quae omnino exspectandae erant ab tali viro, maxime admirati sum
insignem viri, partim modestiam partim prudentiam. Qui,
eum potuisset, non adeo magno labore conscribere, in tantae molis auctorem, observationum quoti lianarum volumen spisi sissimum, qui sere nunc mos ei scriptorum famae cupientium consulere, maluit, omissis iis, quae Livio cum Cicerone
437쪽
ae eaeteris communia sunt, brevem libellum componere et his, quae ille solus habet prae reliquis, adeoque Livium D tius nobis exhibere ut viam, quam ut aureae aetatis scripto. rem. Unde etiam lubens abstinuit ab latioribus disputatium culis, Vsim longiori, et explicatione locorum dissiciliorum,ni. si ubi id vel necessitas postulabat, vel tota res paucissimis verbis expediri poterat. Qitare grato animo agnoscimus, etiam ab aliis omnibus agnitum iri speramus, indefestam eius cu. ram,laborem,atque industriam,quam huic rei impendit; atquaut quid in hoc Glossario a lectoribus maxime quaerendum sit,
luculentius appareat, per partes, atque adeo classes quasdam, eundum nobis esse existimamus. Omnia, quae Livius habet propria, et ab usu caeterorum aureae aetatis scriptorum seiunita, commode ad tria omnino genera arbitramur, referri posse quorum unum est in verbis singulis, alterum in coniunctis h. e. in construitione, tertium denique in tropica dictione, quae apud Livium, ut scriptorem eloquentein profecto frequentissima est Primum enim uti tur ille verbis vel plane inusitatis, apud aureae aetatis scriptori res, vel, si usitata sint longe aliter quam caeter iis utitur. Ad classem priore v. c. pertinent e Substantivis: nuptio gentis, h. e. quum aliqua seemina nubit viro ex alia gente seu lamblia, puratus, ypro Ῥorotu, posulatus, proi stilationh, rebin m. neutro genere, pro resiellione, ruisvd pro Arvitute spreti pro contemtu, redemtum pro redemtione IuperiacereAdem, proiugerare evertere sim V ritus pro suspirio ete. Ex Adiectivis vero, in quibus inprimis peculiare quid Livius
amat hunc in censum veniunt: quisquam proahquis, ince sus pro non census, indicens pro non dicens, seu latens, iuvenalis pro iuvenilis, paullulas propaucus ves brevis, per elisimus prodistillimus. Πιrmorinus pro marinus, perniciosis pro pernicisDiete. Verba denique, Lirio propria haec fere sent: evincere prodiis vini re. v igore pro inquirere, indogarZ atque omnino composta a per ut Aercurare, pro P nitus curare, perlitare. pro litare perlucere pro dilucere Peryamre pro Pocare, eryπυ-
Iari pro populari, perPortare pro Porto , ι secare pro refri
438쪽
MEMIS EPTEMBRIS A. MDCCLXIX. 4 s
core, perfignore pro con nare, persare pro sore vel consan. tem ess persultare pro discurrere pro dand caussa pervagari
pro vagari, pervincere pro in nrere vel persuadere, perurere pro ureri seu xurere ac si qua sorte alia eiusmodi oecurrant. Quae omnia es. Ernesi suis locis diligenter et accurate notavit. Sed longe maior numerus est eorum, apud Livium, quae
in se usitata illa quidem sinit, sed alio sensu, quam vulgo solem.
ab eo usurpantur. Eius generis sunt v. c. e nominibus Substan. tivis Aetas de paucis anuis, agmen, quod alias semper deproficiscente exercitu dicitur, de multibus pugnantibus armo,pro armatis, et bello ipso v c L. XLII. c. 8 de quo loco vide elegantem coniecturam et Ernesii, sub v amn) bellum, pro loco in quo bellum geritur. v. hane vocem in ipso Glossario, quae exemplum eue potest Glouae, diligenter et accurate explic tae, infitentia quae vox alias semper superbiam denotat, pro novitate laniena quae vulgo eaedem significat, pro talerna lanio.
num fgseisdibans, res pro mana et praelis,su licium pro prae bus supplicum etesia. In Adieitivis aeque singularis est Livius. Sic aliquis dixit, pro alius quis alius contra pro alter,aut reliquus. tonnixus de uno, pro nixus interior custosa pro arctior, seu dia ligentior illa, pro hie de propior orationis membro. Mobina vero pars novitatis et in eo, quod Adiectiva, quaesubiectiva seu actio significant, obiective, seu passive usurpat, ut in his,
tera divina asque humana, h. e. non quae dii et homines commi, tunt, sed quae in deos et homines perpetrantur admiratio huma. , h. e. non de eo qui admiratur, sed de eo, quem illi admiratur; molitus alicuius m h. e. insuetus iniuria muliebris, non quam
mulieres inferunt, sed quae mulieribus infertur Pari modo Verba multa alio sensu, quam vulgo usurpantur, imo interdum contrario,oecurrunt, V. c. adipisci, pro assequi quem persequare. oppetere loca pro occupare, adiicere aum de tempore, pro ae-eddere. VPropinquare, ut nox, ver appetit deducere pso adducere aut, insuperiorem Deum ducere exigere proogere inter se. eomqvi: mescere pro inlinum i non violari. In primis varius ae singularis est Livius in usu verborum ace*ere, dare, esse, tenere, quorum multiplices apud eum signi Matus non est huius
439쪽
loci notare qui collectos uno loco voluerint habere, Reile ab doctissimo Erneso petent. Denique etiam Particulas orationis proprio quodam modo Livius solet adhibere. Huc pertinent: aeque pro pariter, apparate prosplendide, inexplorato pro re
nondum explorata, prope modo pro propemodum, dein, praeeedente primum, Osremo prosecundo, modo et nuper de longiori tempore, violenter dicere,pro sic dicere,ut res ad violentiam spectet. In primis particulas ad in ex et, adeo varie adhibet, ut paene certis regulis apud ipsum carere videantur. Ita in verbis sngulis iam de tomunctis. h. e. de constructione et syntaxi pauca quaedam videamus, unde apparebit, etiam hic Livium sua quadam via incedere. Sic v. c. dicit obfinum side pro reinere. ibi habere in animum pro habere in animo habere in custodiam
pro haberetne odia, iubere alicui pro iubere aliquem nocere no. xam prosectare, iureiurare, et iusiurandum Patrare, pro iurare. rigare aquam pro rigare aquo itaque ergo, pro solo itaque, maxime, adiuncto alio superlativo, deinde Aosea, postea deinceps, inde
deιncem, deinceps inde, pro horum alterutro etc.
Sequitur ut troyica quoque Livii rationis specimina quaedam commemoremus, in qua colligenda et annotanda inprimis diligens et Erusi videtur fuisse. Neque id iniuria est enim Livius in iis maxillae artifex, potestque ab hac parte studiosos benedicendi et seribendi inprimis adiuvare. Eo pertinent, quatenus Livio propria sunt, e plurimis haec Accendere spem, tertamen; ossurg/re de collibus); annona laxatur bellu uti consilia coquere, h. e. clam agitare parare; moderatum esse odio idque deinde --dere δε erri coniurationis eiecti, vel potius, ut et Editor ibi eum Puteano mavult legere exfecti) laborem,certamen e udare; ρυ- hemfenore trucidare. Germani dicunt bis auis Gut augsau, gem; alicuius spem instar poculos liberare se ab alicuius mali memoria, h. e. avertere, ut ne videre possint otio marcescere ς mergi fecundis rebus merum 9bertatem haurire, h. e. intemperanter
et impotenterea abuti plebs apud nos dicit inita ibin res
fen; minui Aroelio, vulnere, h. e. animum despondere, timidum fieri timor, religio animis of nitur, h. e. obiicitur; cura animum
remordet segnis mors, h. e. lentii annus Iollicitus prodigiis h. e. tristis,
440쪽
vristis; tu essunt surda rei, h. e. dura et inexorabilis; Molestaret. h. e. quiescit, sese non exserit te. Interdum etiam Livius eam prodit, quam gratam negligentiam vocant, v. c. in Genitivis diversis acervandis, ut rerum gestarum principis terrarum populi caussa expiandae violationis eius templi Romarus sicut aliarum rerum, artis Tarentinae,pra filiique cura esse etc. Sic in Adverbiis cumulandis V.C. -- quam alias antepublice privatimque, i quando unquam ante alia etc. Neque hae minutiae doctissimi Editoris diligentiam effugerunt, sed curate ab eo notatae sunt. Atque cum constet, Livii aetate iam inclinare coepisse linguam Latinam, nec pauca inargenteae aetatis scriptoribus, apud Tatitum maxime, reperiri, quorum non obscura vestigia sint apud Livium etiam huc Iaborem suum direxit, ut, si qua talia reperisset, in Glossario notaret. Sie secti in vocabulis, tilli turbator, bona vendere, deridiculum, dignatua magis, et pluribus aliis, quae curiosi lectores ipsi
In tanta rerum notabilium multitudine, operisque ipsus vastitate, quid mirum est, si eius oculos, ad videnda talia valde alias exercitatos, quaedam pauca effugerunt 8 quorum nonnulla, quae nos in transcursu animadvertimus, et ab nostra Livii lectione memineramus,hoc loco, bona viri dossissimi cum venia, veluti supplementi caussa indicabimus, maxime cum sciamus, eum ipsum augere subinde hoc suum Glossaritu novis accessionibus, quae primas eius curas forte elapsae sint AB, pro M aut Genitivo partitivo, L. XLII. e. 6o Celidere ab Romanis,h.e. ex more is, seu Romanorum. CLARIGATIO, pro denunciatione clara voce facta, L. VIII, c. et 4 ALIQUEM CAPTUM NON EXTRA UINCULA HABERE, h. e. non dimittere ovineulis ibid. ALIAE GLORIAE, secundo casu, proauus A. Viae, L. II, c. 4O PER AEQUA, PER INIQUA, Germ. Σε oste mi ebinime molle L. II. c. 32. Con Ordio per aequa, Perimclua, civitati conciliandum est. PLACAMINA IRAE pro placatio, L. VII. c. r. . ARRlCIDIUM FILII, pro tantis inti L. VIII. c. ii NEQUE NEGO NEQUE INFICIAS EO L. Vs. c. o. SEomillum, L. VI. e. 7. refracturosque car-