장음표시 사용
451쪽
laeo aecedent Ceterum, ut eruditissimus, atque de orbe lito. rario immortaliter meritus Meerinannus, edendis praestanta simis doctissimorum virorum monumentis pergat, iuris prudentiae atque bonarum literarum causi omnino opta.
gorberebel fer peculum Regale Cum interpret iione Danica et Latina, variis Lectionibus, Notis recingiore af HALFDA EINERSEN, Phil. Mag. ei Bect Schol. Cathiar Holens
soro o768. Trylit hos Ionas Linhren, et Ri teri e ademies Boguykker P. O . quatern. Habet profecto orbis eruditus, cur de hoc, quem indie,
mus, libro, vehementer gaudeat. Quod ut eo clarius pateat, de indole eius argumentoque accuratius exponere apud animum nunc onstituimus. Nos certe multa in eo reperimus, in quibus describendis operam nostram non
inutiliter consumtam iri arbitramur. Principio , egregie placuit Da misimnari dissertatio, libro huie praemissa, in qua de historia argumentoque Speculi Regalis admodum diligenter exponitur. Scripta illa est latine, et sermone quidem satis probabili. Quae Cl. Finnaevi primo loe do appellatione libri prolixe disputat, ea in semmam contracta hae fere sunt. Speeulum Regale est liber scriptus ab Amico quodam regio primi ordinis in No egia, in usum filii sui. In pro
452쪽
iogo libri auctor promittit, se de quatuor vitae generibus,
Mereatoriun scilicet, Aulicorum, Cleri, et Ruricolarum, expOsturum esse , totumque librum quatuor partibus abiblvere velle. Sed duae tantum priores partes supersunt, reliquat, si unquam conscriptae, intercidere.
Prima pars tradit mores, prudentiam, atque ossicia Mercatorum. Quibus descriptis, de Astronomia, utpote, quum rosa nautica nondum inventa esset, admodum necessaria, do ventis et tempestatibus, stylo, gentium orientalium more, admodum sublimi, disseritur. Et quum sint, qut-bus hoc dicendi genus, utpote Allegoriis, Prosopopouia, et Metaphoris valde repletum, non arrideat, non malo prosecto Cl. Finnaeus auctorem, Homeri, Virgilii Ovidii et ibtoni exemplis defendit. Iam porro peculi Regalis sobptor, Hiberesae, Istandiae, Groniandiaeque mirabilia deser, biti ubi tamen bona malis, vera falsis, utilia nugis miscet.
Neque vero hanc ob causam Cl. Finnaeus vituperat auet . rem, sed potius fietionis spontaneae macula recte liberat, quum auctores similia reserentes inveniantur. Hinc etiam eontra Iesultam ugonum contendit, parum lucis antiquitati inbus Hibernicis e Dania sperandum e sis. Altera Speculi Regalis pars iterum Dipartita est, agens
de Aulicis, et Rege. Et prior quidem huliis partis Sectio agit de causa defectuum regiminis et aulae, de digmtatibus aulicis, o nationibus et via ascissas capessendas, de aulicis purpuratis eorumque moribus, de salutatione regis quotiudiana, et ceremoniis tam intra, quam extra palatium perage, dis de armis palaestricis et bellicis, ut denique de utentia politiore, virtute, et decoro Posterior Sectio est de regebde eius prae caeteris eminentia et potestate absoluta, de of ficiis eius matutinis cura stilicet et meditatione, de te mlanda italitia cum clamentia ac precibus publice celebrandis,
de ossiciis regis diurnis, inlicet de iure subditis dicendo, si
453쪽
piensaque addiscenda, Disseritur quoque de clementia et iustitia concilianda. Sub finem denique huius Sectionis', mites inter brachium so dii tam saeculare et spiritualetam
Pergendum nunc est ad titulum libri, quem indieare CL H aeus arbitratur, auctorem sui saeculi scripta legisse non minus, quam Gregorii Magni et Isidori Hispalensis, quos claris verbis allegat. Saeculo duodecimo, et duobus proxime sequentibus, in tantam confitetudinem titulum istum abiisse Annaeus narrat, ut plus quam septuaginta libri illa insignirentur.
Sed quid de aetate Speculi Regalis sentiendum est pCertum exploratumque Cl. Finnae videtur, scriptum illud esse post annum II 4O, quum manuelis, Imperatoris Gna eorum, mentio ibi faita sit. Nec monente porro Finnam, saeculo decimo tertio recentius esse potest , nisi interpolatio assumatur; sed potius ex coniectura haud improbabili, ad proximum ante annum II 64 decennium referendum est. Neque vero certi aliquid de Auctore libri proserri potest, a temere omnino specialia, ut vocant, auctorem illius spectantia quaeruntur. Non tamen contemnendam pugamus CL Viri coniecturam , cui probabile videtur, Eindr,dium Ungam auctorem fuisse, si in Halogia habitasset, aut filium habuisset unicum. In qua coniectura valde eum adiuvit hie Toriae locus is Eadem aestate Constantinopoli ref iit vir iuvenis, nobilitate et experientia celeberrimus, in- .dridius Ungi, sive Iuvenis, qui Graecorum Imperatori Ema---eli, sive Manueli Comneno, longo tempore stipendiis, siruit. Munc multa de Imperatoris magnificentia splendo- Are, militum numero, ordinibus et apparatu, imperii ma- ,,gnitudine, dissusissimarum regionum praesectis, legibus et 'sipopulorum moribus, aerarii inexhausto thesauro, eius lire , immensis reditibus, terrarum indole proventibus et id ge-ώnus aliis, narrantem Rex Proceresque libenter audiebant. Vid. Torisei Histor Nox eg Tom. 3 ad annum II δ9. Doctissi. Diqiligo by Orale
454쪽
MEMIS OCTOBRIS A. MDCCLXIX. 44r
Elegantini amsinnaei dissertationem excipit alia, cuius auetor est I. Ericlisen, qui diligenter admodum de Speculo Regali disputat. Sed valde dolendum, est diuertationem hane lingua Danica, viris dossis in Germania aliisque regionibus non adeo familiari, conscriptam esse. Etenii De- euli Regalis lectionem non solummaniae, sed et Germaniae aliarumque regionum eruditis commendandam esse arbitramur. Quare egregie placet, versionem libri latinam adie. clam esse. Scilicet superius cuiuscunque paginae dimidium duabus constat partibus, quarum altera librum, lingua qua scriptus est, originali continet, altera vero versionem Danicam exhibet. Inserius cuiuscunque paginae dimidium versionem latinam fatis perspicuam aeque elegantem habet,
eui subiectae sunt notae lingua, quod iterum eorum causa qui eam non callent dolemus, Danira exaratae. Sunt au.
tem hae notae duplicis generis, aliae lectionis varietatem, aliae verborum rerumque exPlicationem spectant. Sed eram tortasse intercliatores nostros qui peculi Regalis rationem scribendi, versionemque illius Latinam e gnoscere velint quare initium libri deseripsimus, quod ita se habet: Cum animo pervolvebam vitae quodlibet huma-
ae institutum, et in rationes circumstantiasque cuiusvis,vivendi generis inquirebam, non mediocrem comperi ubistitudinem in aviis defatigari, quae a tramite honestae vitae vocabant, et in errorem vitamque ditaturam sedueebant; Munde quotquot semitis, quae maxime declives erant, insi-ώstebant, in vallibus, quae coli non potuere, perierunt i, sitigati enim longa viae, quam emens erant, molestia nee ἡad superiora collium iterum eniti potuerunt, ne compen-iadi eundi, quae eos in regiam morum viam reducerent, in-MVenerunt. Haec turba diversis videbatur rationibus acta sepessum ruere, vel ignorantia, nam tramites s ad devia riducebant adeo triti erant, ut tutisilini existimarentur, unde stulta eos pro regia via, quoniam maximo hominum nu-
455쪽
mero terebantur, habebant vel torpore et negligentia; 'vel quod quibusdam tacdiosum et insolitum, deretur, aud siliam quam plurimi viam ingrodi, aut aliorum sannas et rei sionem, si solitari progrederentur, pati vel denique m- doles minus seriata, et malitia variis cupiditatibus stipata. Sed cum bonorum morum neglectum negligentiumque
damnum animadverterem, mecum revolvebam , quam viam eligerem, quam solus non tererem, quamque tamen,
lieet plerisque nimis arduam, ita sequerer, ut regredi per
ardua possem, si reverti liberet Cum autem pater meus adhue in vivis esset, mihique admodum faveret, malui eius consilium expetere , quam institutum , illi forte invi- 'sum praecipitanter sequi confestim igitur illum adii me- numque propositum detexi Verum quoniam pater mihi contigerat sapiens et benevolus, deprehendi illum hilari anD. ' mo eum intellexisset me bonos mores quaesiturum; pedi, misit igitur, ut pro lubitu sciscitare de morum et artium, qualitatibus, promittens se mihi explicaturum, tum cuius.' inque de qua quaererem vitae instituta, tum rationes cui, libet vitae oneri convenientes, addensque simul, mihi se, me ostensurum tramites, a quibus caverem, erraticos; simios ab initio ingrediuntur plerique a rem virtutum sem, ta deflectentes, monstraturumque calles, omnibus, qui re- 'lictis viarum erroribus, in regiam virtutum viam reverti ,volunt, pervi . mox exorsus, de mercatorum artibus, ub vendi genere, et moribus, interrogavi, et statim filum m,aionis ulterius deducens , ubi quaestionibus prioribus erat satisfactum, altiora petebam, Regum mores principumque
iset satellitum percontatus, ne iis quidem intactis quae nobilium clericorum exercitia et mores concernunt, item ,,que eorum qui rus habentur, aut populus audit.
Εὐ iis quae ex speculo Regali commemoravimus eo bis occaso, qua scriptum est, totumque omnino libri argumentum clare perspici potest Restat ut quaedam de usu,
456쪽
quem Speculum Regale habore poterit, in medium proderamus. Et primum si quis, quae religionis saeculi duudeci. mi tempore in Septentrione conditio fuerit, cognoscere cupiat, et quis quaeso cognoscere hoe recuset illi profecto huius libri lectio egregie satissadiet. Etenim Auctor filium suum in variis religionis capitibus, praecipue iis, quae more hominum spectant, tanta diligentia instruit, ut mirandum sano sit, homines in obscuris istis sepultisque barbarie tenebris temporibus, tam egregie de religione sensisse. Neque vero putandum est, Auctorem praecepta atque instituta suae squalidis ethnicae religionis rivulis hausisse imo vero limpidis scripturarum facrarum sontibus Auctorem multa derivasse clara verba loquuntur. Quod ut exemplo confirmetur, primum, quod pater filio praeceptum tradit, commemorabimus. Verba ita se habent Sed cum praeceptis imbui velis, ostendam tibi fundamentum et primeipium omnis sapientiae, iuxta sapsntissimi cuiusdam or eulum, dicentis o Initium mentiae os timere omnipotentem Deum. Timendus vero non est metu servili velut hostis, sed isamore filiali verendus, ut eum, qui de primario praecepto ostiscitabatur, docuit ipse Dei filius, eique sequentem seri--pturae sacrae locum suggessit: Diliges Dominum Deum turium ex toto eo eatis, et totis viribus tuis hinc Deus super .,omnia diligendus, et omni tempore Verondus, ut quoties,,vitiorum nos subit cupido, eam propter Deum expellarimus, quamvis metus, ob hominum potentiam subortus, te. Mmeritatem nostram reprimere nequeat. Et quoniam
sequaeris, quid principium sit vel rudimonium totius sapiem, tiae, non aliud, quam mox audisti, ommendare possum,nutpote verum et unicum unde qui idem didicerit et ob riservaverit, sapientiae et selictatis non expers erit.
Iam porro non ingratum e in mores et cerimonias populorum Septentrionalium cognostere, et, ut Cl. Finnaei verbis utamur, documentum antiquitatis conspicere, quod
457쪽
septentrionis laudes veras confirmet, et nimias exeuset; quod historiolis et sententiis aculeatis interspersum, chara.cteres mores, et ceremonias maiorum tueunda rerum ,rietate temperet quod nos in adyta re in ante sexcentos annos degentium introducat; quod vivendi genera a rege ad ruricolam usque depingat.
Videri quoque ex Speculo Regali poterit, quae tempore isto Astronomiae ratio fuerit, quam Auctor mercatorum caussa , quibus tum admodum necenaria erat sese deseri. psit. Et poterit etiam mercaturae illius temporis ratio ex libro hoe satis clare ostendi, et si a quo alio, certe a Speculi Regalis Auctore mercaturae bene prudenrerque administrandae rario, omninoque praecipua proborum mercatorum ossicia, perdisci possunt. Quid multa nullus sere hominum ordo est, quin hoc libro de vita sapienter gerenda
egregie instruatur. Quam praeclara de Regum principumque ossiciis praecepta traduntur' Quam opiose de muneribus, quae a regum ministris administrantur, agitur Quam tueunde denique civiui ossicia et belli et paeis tempore peragenda exponunturi Et si quis scire cupiat quo. modo barbaris istis temporibus in bello gerendo homines Septentrionales versati fuerint, is Speculum Regale adeat. In eo enim de armis palaestricis et bellicis, tam in acie quam in munimentis defendendis et oppugnandis, tam terra quam mari ustatis, agitur omnino autem sciendum est, Auctorem in plerisque sui Saeculi prineipia deseruisse, et contra multa civium suorum instituta tam libere tamque solideser, psisse, ut monente Cl. Finnam, eius aetatis Montesquim, aut maior forte fuerit. Et sunt pleraque tisius praecepta eo minus contemnenda, quo firmiori sundamento nituntur; multa enim illorum, ut iam monuimus, ex Scriptura sacra depromta sunt. At immistae sunt multae fabulae recte, ne. que id negare audebimus. Nam quae in deseribenda in. bernia, flandia, et Groniandi protulit Auctor, maximam partem
458쪽
partem fabulosa sunt. Sed traxit Scriptor aliquid a labe Saeeuli, neque ideo culpandus , sed potius in tanta rerum iucundarum utiliumque ubertate laudandus, posteritatique eommendandus eis. Utinam non temporis iniuria tertia et quarta libri pars ereptae nobis essent, in quibus haud dubie praestantissima de cleri ruricolarumque vitae genere instituta reperturi essemus. Laudandi vero etiam runt viri docti, Finnaeus, Eriel, senius, inersenius, qui vel Speculi Regalis historiam indolemque accurate descripserunt, vel perspicue eleganterque verterunt, vel denique observationibus eruditis ornatum iblustratumque ediderunt.
pROPRIETA TES QUAEDAM SECTIGNUM CONICARUM.
Si eurva ANM fuerit Sectio eontea AB eius axis, se Tu. LII.
eus, verticiis propior sit eius se parameter et excentricitas His positis constat elle
Quodsi iam habeantur duo punt m et v et chorda MN producatur donec ari in puncto Toccurrat, tum vero angulus ΜUN bisecetur recta L, anguli vocentur ut in figura sunt notati. Iam vocetur chorda MN est et patet
459쪽
ideoque totus denominator; sin et . - εἰ sin aωρε iam sin a, con m et sinis cosω. coss. Quibus vadoribus
460쪽
In genere autem si angulus ΜFN futat ministis, ideo eos io, erit 'f' unde in Parabola ubicos
Inventa hoc modo excentricitate e investigemus se parametrum ν; at subuituto loco e valore invento, prior aequatio praebet