Aurel. Cornel. Celsi De medicina libri octo cum praefatione Georg. Wolffg. Wedelii ..

101쪽

liis neruorum distentio. Si angina subito d)finita est, in pulmonem id malum transit idque cepe intra septimum diem occidit quodalisi incidat, sequitur, ut aliqua parte suppuret, Denique, post alui longam resolutionem e 'tormina post haec intestinorum uitas oritur. Post nimias destillationes, tabes f). Post lateris g dolorem, vitia pulmonum post haec, b insania post magiaosii feruores CorporiS, neruorum rigor, aut distentio. Ubi caput vulneratum est, delirium ubi vigilii l torsit, neruorum distentio ubi vehe-

menter venae misiipra Vlcera mouentur, sanguinis profluuium erit suppuratio vero pluribus modis excitatur. Nam si longae febres sine dolore, sine manifesta Causa remanent, in aliquam partem id malum incumbit, sed in junioribus tantum nam in senioribus ex ejusmodi morbo quartana fere nascitur. Eadem suppuratio fit, si praecordia d ra dolentia ante nὶ diem vigesimum homunem non sustulerunt, neque sanguis ex naribus fluxit, maximeque in adolescentibus, utiqu , si inter principia aut oculorum caligo, aut capiatis dolores fuerunt sed tum in inferioribus paristibus aliquid abscedit. At si praecordia tumoremio mollem habent, neque habere intra se- y Tagi

102쪽

xaginta dies desinunt, haeretque perimm tempus febris, tum in superioribus partibus fit abscessus ac, si inter ipsa initia sanguis maria

bus non fluit, circa aures erumpit. Cumque

omnis longus tumor ad suppurationem fere spectet, magis eo tendit is, qui in praecordiis, quam is, qui in ventre est is qui supra umbilicum, quam is qui infra est. Si lassitudinis etiam senis.sus in febre est, vel in maxillis, vel in articulis, aliquid abscedit. Interdum quoque Urina tenuis cruda sic diu fertur, ut alia salutaria signa sint, exque eo casu plerunque infra transversum septumi quod διά*εαγμα Graeci vocant 'sit abscessus. Dolor pulmonis, si neque perio sputa, neque per cucurbitulas, neque per sanguinis detractionem , neque per victus rationem finitus est, vomicas aliquas interdum Xcitat, aut circa vigesimum diem, aut circa tricesimum, aut circa quadragesimum, nonnunquam etiam circa sexagesimum. Numerabimus autem ab eo die , quo primum febricitauit aliquis, aut inhorruit, aut grauitatem ejus partis sensit. Sed hae vomicae modo a pulmone, modo a costarum parte nascuntur. Quod suppurat, ea parte, quam afficit, dolorem inflammationemque Concitat, ipsumque calidius est is, si in partem sanam aliquis decubuit, onerare eam X pondere aliquo videtur. Omnis etiam suppuratio, quae nondum oculis patet, sic deprehendi

potest si febris non dimittit, eaque interdiu leuior

103쪽

Cap. 7. MEDICINA: tior est, noctu increscit; cpymultus sudori tr cupiditas tussiendi est, lene nihil in si excreatur oculi cauistini malae rubent; venae sub lingua inalbescunt in manibus fiunt adunci ungues digiti, maximeque summi ca-

lent, in pedibus q) tumores sunt i spiritus dissicilius trahitur. cibi fastidium est pustulae toto corpore oriuntur Quod si protinus initio dolor tussis fuit, spiritus difficultas, vomica vel ante vel circa vigesimum diem erumpet Siserius ista coeperint, necesse est quidem increscant, sed quo minus cito adfuerit, eo tardius solventur Solent etiam in graui morbo pedes cum digitis unguibusque nigrescere, quod si non

est mors consecuta, reliquum corpus conu luit, pedes tamen decidunt. CAPu VIII.

Quae notae in quoque morbi genere vel pem vel pericula ostendant. SEquietuR, ut in quoque morbi genere prois prias notas explicem, quae vel spem, Vel periculum ostendant. Ex vesica dolenti, si purulenta a urina processit, in quae eo laeuein albumi subsedit, metum detrahit. In pulmonis morbo, si sputo b ipso leuatur dolor, quamuis id purulentum est, tamen, si aeger facile spirat, facile excreat,morbum ipsum non difficulter fert, potest ei secunda valetudo contingere. meque in- ter

106쪽

ter initia terreri conuenit, si protinus sputumni flum est rufo quodam suaguine, dummodo sta-tim sedetur Laterum cydolores, suppuratiO-nefacta, deinde intra quadragesimum diem purgata, finiuntur. Si in jocinore vomica est, ex ea fertur pus purum &album, salus ei facilis. Id enim malum in tunica est. Ex suppurationibus Vero hae tolerabiles sunt, quae in et

exteriorem partem feruntur, lacuuntur. At

ex his, quae intus procedunt, hae leuiores, quae conclus, cutem non afficiunt, eamque sine dolore ejusdem coloris, cujus reliquae p' tes sunt, finiunt esse. Pus g) quoque,quacianque parte erumpit, si est laeve, album uniusmocli, sine ullo metus est; , quo effuso, febris protinus conquieuit , desieruntque urgere cibi fastidium .potionis desiderium ' Si quando etiam suppuratio descendit in crura, sputumque ejusdem faetiam pro rufo purulentum et periculi minus est. At in tabe ejus, qui altius futuras est, sputum esse debet album, h)aequale, to tum ejusdemque coloris, sine pituita eique etiam simile esse oportet, si quid in nares a capi

te destillat Longe optimum est , i febrem

Omnino non est secundum est, tantillam esse, ut neque tantulum cibum impediat, neque crebram sitim faciat. Aluus in hac valetudine

107쪽

capy. EmCINA. 7ῖnientia his, quae assumuntur, reddit Corpus id, quod minime tenue, maximeque lati lxpecto ris atque setosi est cujusque cartilago exigua, i carnosa est Super tabem, si mulieri quoque suppressa menstrua fuerunt, circa pectu atque scapulas dolor mansit, subitoque m sanguis erupit,leuari morbus solet mam tussis minuitur in sitis atque febriculo desinunt Sed ii dem n fere, nisi redit sanguis, vomica erUmpit: quae quo cruentior, eo melior est Aqua autem inter cutem minime terribilis est,quae nullo antecedente morbo coepit deinde, quae longo morbo superuenit 3 Vtique, si firma sol viscera sunt; si spiritus facilis ; si nullus dolor si

sine calore corpus est aequaliterque in eXtremis partibus macrum est Si venter mollis Si nulla potussis nulla sitis mi lingua, ne per somnum quidem , inarescit si cibi cupiditas est ri ven. ter medicamentis mouetur; si per se Xcernit mollia figuratari si non exteta uatum; si Vrina , ωvini mutatione, Mepotis aliquibus medicamentis mutatur: si corpus sine lassitudine est,&motum facile sustinet siquidem in quo omnia haec sunt, is ex toto tutus est in quo plura ex his sunt, is in bona spe est Articulorum Vero vitia, Vt podagra chiragraeque, si juvenes q) tentarunt, neque callum induxerunt solui possunt: maximeque rhtorminibus leniuntur,& siquo.

108쪽

comitialis ante pubertatem OrtUS non Πnitur. Et, in quo ab una parte corporis vehi .entis accessionis sensus incipit, optimum eri a manibus pedibusue initium fierici deinde ala teribus : pessimum inter haec, a tycapite Atque in his quoque ea maxime prosint, quae per dejectiones excernuntur. Ipsa autem dejectio sine ulla noxa est, quae sine febre est; si celeriter desinit si contrectato ventre nullus motus iejus sentitur si extremam aluum spiritus sequitur Ac ne tormina quidem periculosa sunt, si sanguis iurigmenta descendunt , dum febris i

caeteraeque accessiones hujus morbi absint adeo Vt etiam grauida v)mulier, non solum conser

vari possit, sed etiam partum reseruare ' Prodestque in hoc morbo, si jam aetate aliquis processit. . Contra, intestinorum xylaeuitas facilius a teneris aetatibus depellitur Dutique, si ferri urina, tali cibo corpus incipit. Eadem aetas prodest in coxae dolore, humerorum, cinomni resolutione neruorum EX quibus coXa,

si sine torpore est, si leuiter friget, quamuis magnos dolores habet, tamenin facile mature sanatur resolutumque membrum, si nihilominus alitur, fieri sanum potest Oris resolutio

etiam, aluo cita finitur. Omnisque dejectio Ulippienti prodest At varix et ortus vel per

109쪽

pra venarum subita profusio sangmnis vel tormina,insaniam tollunt Humerorum Odolores, qui ad scapulas vel manus tendunt,Vomitu atrae bilis soluuntur. Et quisquis dolor deorsum te dit, sanabilior est. Singultus isternutamento finitur. Longas dejectiones c supprimit vomitus. Mulier sanguinem vomens, dyprofusis menstruis, liberatur. Quae menstruis se non purgatur, si sanguinem ex naribus fudit, omni periculo vacat. Quae locis laborat, aut difficulter f)partum edit, sternutamento leuatu .

Cui calor tremor est, saluti delirium est. Lienosis bono M tormina sivit. Denique, ipsa febris, quod maxime mirum videri potest, saepe praesidio est. Nam ut praecordiorum dolores, si sine inflammatione sunt, finit; in jocinoris dolore succurrit; ieruorum distentionem 4 rigoremque, si postea coepit, ex toto tollit; ex dissicultate urinae morbum tenuioris intestini ortum, si urinam per calorem mouet, te vat. At dolores capitis, quibus oculorum caligo, rubor cum quadam frontis prurigine accedunt, sanguinis profusione, vel fortuita , vel etiam petita, summouentur. Si capitis, a frontis n)dolores ex vento, vel frigore,aut aestu sunt, grauedineo sternutamentis finiuntur. Febrem

110쪽

brem autem o ardentem, quam Graeci καυσω: δη vocant, subitus horror exoluit Si in febre aures phob tuis sunt, si sanguis e naribus fluxit aut venter resolutus est, illud malum desinit ex toto Nihil plus aduersus q) surditatem, quan biliosa aluus potest Quibus in fistula or uritu minuti abscestus, quos φυριατα taeci Ocan esse coeperunt iis, Ubi pus ea parte profluxit sanitas redditur. Ex quibus cum pleraque per se proueniant, scire licet, inter ea, quae ars ad hibet, naturam plurimum posse. Contra. si caput in febre continenti dolet, neque quicquam Temittit, malum atque mortiferum est maximeque id periculum est pueris, a septimo anno ad quartum decimum. In pulmonis morbo , si sputum primis diebus non fuit, deinde a septimo die coepit, iitra septimum mansit, periculosum est innantoque magis mixtos, ncque inter se diductos colores habet, tanto deterius. Et tamen nihil pejus est, quam sincerum id edi, siue rufum est, siue cruentum, siue s album, siue glutinosum, siue pallidum, siue spumans: nigrum tamen pessimum est. In eodem mombo periculosa sunt, tussis, destillatiori etiam, quod alias salutare habetur, v sternutamentum Pe-xiculosissimumque est, si haec secuta subita I x)dejemo est Fere vero quae in pulmonis, ea idem in lateris doloribus, mitiora signa, aspe-