장음표시 사용
81쪽
CUM MEDICIN A. 49 hieme, quae proxima est, tussis, destillatio, rauis citas, in quibusdam etiam tabes oritur. Sin auia rem autumnus quoque aeque siccus r iisdem Aquilonibus perflatur, omnibus quidem molliori bus corporibus, inter quae muliebria esse proposui, secunda valetudo contingit durioribus vero instare possunt, aridae lippitudines, & febres partim acutae, partim longae, in morbi, qui
Quod ad aetates vero pertinet, pueri pro
ximique his vere optime valent, aestate prima tutissimi sunt senes testate Mautumni primata, parte Quuenes hieme, quique inter juventam senectutemque sunt. Inimicior senibus hiems, aestas adolescentibus est. Tum si qua imbecillitas oritur, proximum est, Vt infantes, teneis rosque adhuc pueros serpentia γ ulcera oris,
quae α*θας Graeci nominant, Vomitu S, nocturnae Vigiliae, aurium humor, circa umbilicum inflammationes Xerceant. Propria etiam υ dentientium, gingiuarum exulcerationes distentiones neruorum, febriculae, alui dejectiones maximeque caninis dentibus orientibu mal ,
habent. Quae pericula plenissimi cujusque sunt, cui maxime venter adstrictus est. At ubi aeta paulum processit, sup glandulae, vertebraxum, quae in spina sunt, aliquo inclinationes ,
82쪽
so A. CORN CELs Libis. Eκροχορδονας Graeci appellant, plura alia tubercula oriuntur. Incipiente vero jam pube , ex iisdem multa, longae febres, sanguinis eX naribus cursus Maximeque omni pueri 'tia, primum circa quadragesimum diem, dein de septimo mense, tum septimo anno, postea cir ca pubertatem periclitatur Siqua etiam gene' ramorborum in infantem inciderunt, ac ne tu
pubertate, neque primis coitibus, neque in foedi mina primis menstruis finita sunt, fere longa si in t saepius tamen his morbi pueriles, qui diutius manserunt , terminantur Adolescenti G morbis acutis item comitialibus, tabiqum inae objecta est fereque juvenes sunt, qusanguinem eXspuunt Post hanc aetatem a) laterum pulmonis dolores, lethargus, cholera, insania, sanguinis per quaedam etiam Velut ora Venarum, ψώιορροίσας Graeci appellant, profusio.
In senectute, byspiritus murinae dissicultas
grauedo, articulorum 4enum dolores, neruorum resolutiones, malus corporis habitus, καχε ξίαν Graeci appellant, nocturnae vigiliae vitia lon gi Ora aurium, oculorum, etiam narium, praeci pueque soluta aluus, , quae sequuntur hanc tormina, vel aruitas intestinorum, caeteraque fusi ventris mala. Praeter haec graciles, tabes, de
jectiones, destillationes, item viscerum laterum dolores fatigant. Obesi plerumque acu
83쪽
Cap. a. MEDICINA. Itis morbis, dissicultate spirandi strangulantur, subitoque cysaepe moriuntur, quod in corpore
De signis aduerse Paletudinis futurae.
NTE aduersam autem valetudinem, ut supra Lx dixi, quaedam notae Oriuntur quarum Omnium commune est aliter se corpus habere, atque consueuit; neque in pejus tantum, sed
etiam in melius. Ergo si plenior aliquis, speciosior, coloratior faetiis est, a suspecta habere bona sua debet. Quae quia neque in eodem habitu subsistere, neque ultra progredito
sunt, fere retro, quasi ruina quadam, reuoluuntur. pejus tamen signum est, ubi aliis contra consuetudinem emacuit, colorem decoremque milit quoniam in his, quae superant, est quod morbus demat in his quae desunt, non est quod ipsum morbum ferat. Praeter haec,protinus timeri debet, si grauiora membra sunt: si crebra ulcera oriunturA si corpus supra consuetudinem incaluit si gravior somnus pressit; si tumultuosa somnia fuerunt; si saepius expergiscitur aliquis, quam assueuit, deinde iterum soporatur si corpus dormientis circa partes aliis
quas contra consuetudinem insudat, maximeq; si circa pectus, aut ceruices,aut crura, Vel genua,
84쪽
j1 A. CORN CEIS Lib. . . moueri piget si corpus torpet; si dolor praecordiorum est , aut totius pectoris, aut, qui iiii plurimis euenit, capitis; si saliuae plenum estis; fi oculi cum dolore vertuntur si tempora adstricta sunt; si membra inhorrescunt si spiritus
grauior est , si circa frontem intentae Venae mouentur si frequentes Oscitationes , si genuata,
quasi fatigata sunt, totumue corpus lassitudinem sentit. Ex quibus sepe plura , tanquam non aliqua febrem antecedunt. In primis tamen illud considerandum est , num cui pius horum aliquid eueniat, neque ideo corpori Vlla dissicultas subsequatur Sunt enim quaedam. proprietate hominuna, sine quarum notitia non
facile quicquam in futurum praesagiri potest. Facile itaque securus est in his aliquis, quae sepesine periculo euasit. Ille scilicitari debet, cui haec noua sunt aut qui ista nunquam sine custodia sui tuto habuit. CAPUT VI I 'ua bona in aegrotantibus signa sint. Ibi vero febris aliquem occupat, scire licet, non periclitari, si in latus aut deXtrum aut sinistrum ut ipsi in usu est, cubat a cruribus paulum reductis; qui fere sani quoque jacentis habitus est: si facile conuertitur; sinoeti dormit, si interdiu vigilat; si ex facili spiratri si non conflictatur si circa umbilicum b) iubem
cutis MActuati M. Med. H. 3. HAph. III. Ss.
85쪽
cutis plana est; si praecordia ejus sine ullo sensi
dolo ius aequaliter mollia in utraque parte sunt: quod si paulo tumidiora Hint, tamen digitis ceminit di non dolent. Haec valetudo, ut spacium
suo di ibebit, sic tuta erit Corpus quoque, i qualiter molle calidum est, quodque ualiter c totum insudat, cujus febriculaeo sit lore finitur, securitatem pollicetur. Ual do jam ad finitatem venit corpus, sternutamentum etiam inter bona indicia est cupiditas d cibi vel a principio seruata, vel etiam post fastidium orta. Neque terrere debet ea febris, quae eodem die finita est: ac ne ea quidem, quae,
quamuiS longiore tempore tenuit, tamen ante alteram accessionem e toto quieuit, sic, Ut, corpus integrum, quod ει λικρινες Graeci vocant, sieret siquis autem incidit vomitus, mixtUS
esse ex bile lituita debet in in urina si absidere album, heue, e aequaleri sic ut etiam, si quae
quasi nubeculae innatarint, in imum deferantur. Ac venter ei, qui a periculo tutus est, reddit mollia, figurata, atque eodem fere tempore, quo secunda valetudine assueuit, modoque conueni- critia his, quae assumuntur. Pejor cita aluUS est, sed ne haec quidem terrere protinus debet si matutinis temporibus coacta magi est, aut si procedente tempore paulatim contrahitur rufa est, neque foeditate odoris similem aluum sani hominis excedit Ac
86쪽
ue A. CORN CELSI LU a. lumbricos la quoque aliquos sub sne morbi descendisse nihil nocet. Si inflatio sine inflammatione in stuperioribus partibus dolorem tumoremque fecit, bonum signum est initus ventris inde ad inferiores partes deuolutus magisque etiam, si sine dissicultate, cum stercore ex
Mala signa aegrotantium. CONTRA grauis morbi periculum est, ubi supinus aeger jacet, porrectis manibus, incruribus ubi residere vult in ipso acuti morbi impetu, praecipueque pulmonibus laborantibus ubi nocturna vigilia premitur , etiamsi interdiu
somnus accedit, ex quo tamen pejor est, qui inter quartam horam noctem, quam quia matutino tempore ad quartam Pessimum tamen est, si somnus neque noctu, neque interdiu accedit id enim fere sine continuo a delirio esse non potest. Neque vero signum bonum est somno ultra b)debitum urgeri pejusque, quo magis sopor interdiu noctuque continuat Mali etiam morbi testimonium est vehementer crebro spirare, a sexto c die coepisse inhorrescere : pus eXpuere ViX excreare dolorem habere continuum dissiculter ferre morbum: actare brachia triari sine voluntate M lachry- mare habere humorem se glutinosum dentibus
87쪽
C7. . . 'MEDICINA . sbus inhaerentem cutem circa V umbilicum&pubem macram praecordia g inflammata, dolentia, dura, tumida, intenta magisque , si haec deXtra parte quam sinistra sint periculosissimurn tamen est , si vena: quoque ibi vehementer agitantur. Mali etiam morbi signurn est, nimis celeriter emacrescere : caput sedes manusque frigidas habere, ventre literibus calentibiis' aut frigi renaa parte acuto morbo in gentea aut post sil forem horrescere aut post vomitum singulturri esse vel rubet Oollos atii l post cupiditatem cibi, postue longas febres hunc fastidire; aut multum sudare, maximeque frigido sudoreri aut habere sudores non per totum OrpUS aequaleS , quique febrem non siniant. Male etiam febres, quae quotidie tempore eodem re Vertantur; qua ue semper pares accessiones habeant, neque m tertio quoque die leuentur, quaeue sic continuent,Vt per accessiones increscant,per decessiones tantum molliantur , nec Vnquam integrum corpus dimittant. Pestimum est, si ne leuatur quidem febris, sed aeque concitata continuat Periculosum est etiam , post arquatum
n morbum febrem oriri ; utique si praecordia dextra parte dura manserunt, aut dolentibus is laeua. Nulla acuta febris leuiter terrere nos debet. Neque Via quam in acuta o fe -
88쪽
36 A. CORN CELSI Lib. 2. bre, aut a somno non est terribilis neruorum di stentio. Timere etiam ex somno p), mali mor ibi est. Itemque in prina febre pro illa VS naenintem esse turbatam, membrumue aliquod esse resolutum E quo casu quamuis vita redditur , tamen id fere membrum debilitatur. Vomitus
etiam periculosus est sincerae pituitae vel bilis pejorque, si viridis, aut O niger est. At mala urina est, in qua subsidunt subrubra aut liuida :deterior, in qua quasi sila quaedam tenuia atque alba pessima ex his, si tanquam ex furfuribus factas nubeculas representat. Diluta quoque, atque alba vitiosa est, Hysed in phreniticis maxime Aluus autem mala est, ex toto suppresta. Periculosa etiam, quae inter febres fluens Onquiescere hominem in cubili non patitur Vtiisque, si quod descendit, est perliquidum, aut albidum, aut pallidum, aut spumans. Praeter haec periculum ostendit id, quod excernitur, si est exiguum, glutinosum, laeve, album, idemque sub pallidum vel si est aut liuidum, aut biliosum,
aut cruentum, aut pejori odoris, quam X consuetudine. Malum est etiam, quod post febres longas sincerum est.
De signis longae valetudinis. Pos haec indicia notum est longum morbum fieri sic enim necesse est, nisi occidit Neque
89쪽
Cap. s. miJICl Ni que ulla alia spes in magnis et , qua in t impe- tum morbi trahend waliquis effagiat, porrigatur- lque in id tempus, quod curationi locum prae-t Protinu tamen signa citiae tanta sunt ex quibus colligere possumus, 'rblim, et
si non interemerit, longitas tamen tempus habiturum Vbi frigidus a sudor inter febres tibi
acutas circa caput tantum, ceruice or aut ubi febre non quiescente, cor pia insidat,
aut ubi corpus modo b frigidum modo calidum est, color alius ex alio sit aut ubi, quod inter febres aliqua parte abscessit, ad sanitatem non perueuit aut Vbi aeger pro spaci partana emacrescit Item, si urina modo liquida pura esst, modo habet quaedam subsidentia . si laeuia atque alba rubraue sunt, quae in ea subsidunt aut si quasdam quasi micula repraesentat aut si bullulas excitat.
SEo inter haec quidem, proposito metu, spes tamen superest. Ad ultima vero jam Ventum esse testantur, a nares acutae, collapsa tempora, b oculi concaui, fragidae languidaeque aures imis partibus leniter Versae, cutis circa frontem dura&intenta color aut niger aut perpallidus;
90쪽
vigilia necesserit, neque ventri resolutio, neque inedia. Ex quibus causis interdum haec species oritur, sed vii die finitur itaque diutius jdurans, mortis index est Si vero in morbo e tere vi jam triduo talis est, in propinquo mori est Magisque, si praeter haec Oculi qUO UielUmen e)refugiunt, illachrymant quieque in iis alba esse debent f iubescunt atque in iisdem δ' venulae pallent pituitaque in iis innatans, novissime angulis o inhaerescit; alterque eX his minor est que aut vehementer subsederunt, aut facti tumidiores sunt perque somnum i palpebrae non committuntur, sed inter has ex albo oculorum aliquid apparet; neque id fluens alvus expressi : eaedemque palpebrae pallent, idem pallor labra nares decoloras D eademque labra, lares, oculique,& palpebrae , supercilia , aliquaue re iis peruertuntur isque propter imbecillitatem jam non audit, aut
Eadem mors denunciatur , ubi aeger supinus cubat, eique genua m contracta sunt ubi deorsum ad pedes subinde delabitur : ubi brachia in crura nudat, in aequaliter disper git, neque iis calor subest ubi hiat ' ibi assidue dormit ubi is, qui mentis suae non est, neque id facere sanus solet, dentibus h stridet: ubi