장음표시 사용
201쪽
diebus discussa est, diligentius ab initio praecipiendum est, quid in ea debeat fieri. Igitur, si
cui cum horrore febris accessit, eaque desiit, eodem die&postero tertioque continere se debet, aquam tantummodo calidam primo die post febrem si imereri biduo proximo, quantum fieri potest, ne hanc quidem quarto die, si cum horrore febris reuertitur, fio mereri sicut ante praeceptum est deinde post febrem, modicum cibum sumere, vini quadrantem. Postero ter tioque die abstinere aqua tantummodo calida, si sitis est, ashmpta. Septimo die balneo frigus praeuenire, abstinere, continere se debet, aqua tantummodo calida, si sitis est, uti ac tum ita nono die balneo frigus praeuenire, . si febris recli erit, ducere aluum Vbi e eo corpUS conquieuerit, inunctione vehementer perfricari, eodem modo suinere cibum, lino biduo proximo se abstinere, frictione seruata. Decimo tertio die rursus balneum experiri; , si postea febris accessit, aeque perfricari, vinum copiosius bibere. Ac si proximum est, ut quies tot dierum,&abstinentia cum caetoris, quae praecipiuntur febrem tollant. Si vero nihilominus remanet, aliud ex toto sequendum est curationis genus idque agendum, ut, quod diu sustinendum est , corpus facile sustineat. Quo minus etiam curatio probari Heraclidis Tarentini debet, qui primis die-
202쪽
is A. CORN CELs Lib. 3bus ducendam aluum, deinde abstinendum in septimum diem dixit. Quod ut sustinere aliquis
possit tamen etiam febre liberatus vix refectioni valebit, adeo, si febris saepius accesserit concidet. Igitur, si tertio decimo die morbus remanebit, balneum neque ante febrem, neque post eam tentandum erit nisi interdum jam
horrore discusso. Horror ipse per ader quae silpra praescripta sunt, expugnandus Deinde: post febrem oportebit ungi, vehementer perfricari P cibum validum, fortiter astumere vino Vii, quanto libebit postero die,
cum fatis quieuerit, ambulare , exerceri, Ungi,
perfricari fortiter cibum accipere sine vino: tertio die abstinere. Quo die vero febrem expectabit, ante surgere, se exerceri, dareque operam oportet, ut in ipsam exercitationem tempus febris incurrat, sic enim sepe illa discutitur. Atisi in opere ciscupauit, tum demum se recipere. In ejusmodi valetudine, medicamenta sunt, oleum, frictio eXercitatio, cibus, vinum. Si venter adstrictus est, soluendus est.
Sed haec facile validiores faciunt: si imbecillitas Occupauit, pro exercitatione gestatio est. Si ne hanc quidem sustinet, adhibenda tamens ictio est. Si haec quoque Vehemen onerat, intra quietem unctionem, cibum consistendum est. dandaque opera est, ne qua cruditas
203쪽
cap. I. MEDICINA. 'citas in uotidianum id malum vertat. Nam quartana neminem jugulat: sed, si ex ea facta quotidiana est , in malis aeger est, quod tamen, nisi culpa vel aegri d)vel curantis, nunquam fit.
CAPUT XVI. Curatio duarum quartanarum.
AT, si duae quartanae sunt neque, qua propΟ- sui, exercitationes adhiberi possunt: aut e toto quiescere Opus est, aut, si id dissicile est, leniter ambulare, hinc considere, diligenter in volutis pedibus & capite. Quoties febris accessit laesiit, cibum modicum sumere δε vinum; reliquo tempore, nisi imbecillitas urget, abstinere. At si duae febres pene junguntur, post utramque cibum sumere : deinde Vacuo tempore, moueri aliquantum, post unctionem cibo uti. Cum ero VetuS Uartana raro,
nisi vere a soluatur: utique eo tempore attendendum est, ne qilid fiat, quod valetudinem impediat prodestque in Vetere quartana, mutare subinde victus genus, a vino ad aquam , ab aqua ad vinum, a lenibus cibis ad acres, ab acribus ad lenes transire esse radicem, deinde vomere: jureve pulli gallinacei ventrem resoluere oleo ad frictiones adjicere calefacientia : ante accensionem sorbere, vel aceti cyathos duos, vel V
num sinapis, cum tribus Graeci vini falsi, vel mista paribus portionibus ; in aqua diluta pia
dxHippocr. I. Epidem sect. III. Ia, Epidem vi.
204쪽
16 A.CORN CELSI Lib. I. per castoreum, laser, myrrham. Per haec enita similiaque corpus agitandum est, ut moueatur ex eo statu, quo detinetur. Si febris quieuit, diu meminisse ejus diei convenit eoque vitare frigus, calorem, cruditatem, lassitudinem. Facile enim reuertitur, nisi a si , no quoque aliquandiu timetur.
cunutio quotidianae febris . qua ex quartana facta sit. T, si ex quartana, quotidiana facta est: cum
id initio inciderit, per biduum abstinere oportet, vespere frictione uti, aquam tantummodo potui dare,tertio die ceperit, ne febris ac cedat. Sed siue fuit, siue non fuit, cibus post accessionis tempus est dandus si manet, per biduum abstinentia, quanta maXima imperari corpori potest, fricatione quotidie tendum est.
De tribus insania geneγibus e primo de ejus u. ratione, quae a Graecis φρενιτις dicitur. E febrium quidem curatio exposita est. Supersunt vero alii corporis affectus, qui huic superueniunt, ex quibus eos qui certis partibus assignari possunt, protinus jungam incipiam ab insania, prima inque hujus ipsius partem aggrediar, quae Wacuta, in febre est Graeci φρενι ν appellant. Illud ante omnia scire oportet, interdum in
205쪽
non quidem leue est; neque incidere potest, nisi in febre vehementi, non tamen aeque pestiferum est, nam plerunque breue esse consueuit; leuatoque accessionis impetu,protinus men redit. Neque id genus morbi remedium aliud desiderat, quam quod in curanda febre praece pium est. Phrenitis a vero tum demum est, cum Ontinua dementia est incipit, aut cum aeger, quamuis adhuc sapiat, tamen quasdam vana imagines accipit perfecta est, ubi mens illis ima ginibus addicta est. Ejus autem plura genera 1lint: siquidem ex phreniticis alii hilares, alii tristes sunt: alii facilius continentur intra verba desipiunt; alii insurgunt, violenter quaedam manu faciunt atque ex his ipsis, alii nihil nisi impetu peccant, alii etiam artes adhibent summamque speciem sanitatis in captandis malorum operum occasionibus praebent; sed exitu deprehenduntur. Ex hiS autem eos, qui intra verba desipiunt,
aut leuiter etiam manu peccant,onerare asperioribus coercitionibus superuacuum est. Eos Vero, qui Violentius se gerunt, incire conuenit; neve sibi vel alteri noceant. Neque credendum est, si vinctus aliquis, dum leuari vinculis cupit, sanum jam se fingat; quamuis prudentero miserabiliter loquatur, quoniam is dolus insanientis est. Fere
206쪽
161 A. CORN CELSI Lib. I. Fere vero antiqui tales aegros in tenebris habeant eo quod1llis contrarium esset, Xterreri; ad quietem animi tenebras ipsas conferre aliquid judicabant. At Asclepiades, tanquam ipsis tenebris terrentibus, inquisi ne habendos
eos dixit. Neutrum tamen perpetuum est.. Alium enim lux, alium tenebrae magi turbant,
reperiunturque, in quibus nullum discrimen deprehendi, vel hoc, vel illo modo possit. Optimum itaque est , b utrumque experiri 'abere eum qui tenebras horret, in luce eum. qui lucem, in tenebris. At ubi nullum tale discrimen est, aeger , si vires habet, loco lucido si non habet, obscuro continendus est. Remedia vero adhibere , ubi maxime furor urget, superuacuum est, simul enim febris quoque increscit. Tum itaque nihil nisi continendus aeger est. Ubi vero res patitur , festinanter subueniendum est. Asclepiades perinde esse dixit, his sanguinem mitti, ac si c trucidentur. hanc rationem secutus, quod neque insania S-set, nisi cum febre intenta; neque sanguis, nisi in remissione ejus recte mitteretur. Ipse in his somnum multa frictione quarsivit. Sed cum& intentio febris innum impediat; frictio non nisi in remissione ejus utilis sit hoc quoque auxilium debuit praeterire. Eid igitur est Multa in praecipiti periculo recte fiunt, alias
byCael. Aurelian. Acut Morb. r. 9 Arethaeus de Cura, Acut. I. I. c Coel. Aurelian. Acut. Morb. I. Is . L Valeriola observ. I lib. I.
207쪽
Cap. II. MEDICINA. I 6;ilias omittenda. Et continua quoq; febris habet tempora, quibus, etsi non remittit, non tamenerescit. Estque hoc, ut non optimum, sic satis tamen secundum remediis tempus. Quod si vires aegri patiuntur , sanguis quoque mitti debet Nee minus dubitari potest, an aluus ducenda sit. Tum , interposito die, conuenit caput ad cutem tondere : deinde aqua fouere , in qua verbenae aliquae decoctae sint ex reprimentibus: aut prius fouere, deinde tondere, citerum fovere ac nouissime rosa caput naresque implere offerre etiam naribu rutam, X cet con tritam, mouere sternutamenta medicamentis
ad id essicacibus. Quae tamen facienda sunt in his, quibus vires non desunt. Si vero imbecillitas est, rosa tantum caput, adjecto serpyllo, similitie aliquo madefaciendum est. Vtiles etiam in quibuscunque viribus herbae diu sunt, solanum muralis, si simul ex utraque succo expresso, caput impleatur. Cum se febris remi serit, frictione utendum est parcius tamen in
his, qui nimis hilares, quam in his, qui nimis
tristes sunt. Aduersus omnium autem sic insanientium animos gerere se pro cujuSque natura necessarium est. Quorundam enim vani metus leuandi sunt sicut in homine praediuite famem , timente incidit cui subinde falis haeredi- vates nunciabantur Quorundam audacia co
208쪽
ercenda est sicut in his fit, in quibus contineri dis plagae quoque adhibentur Quorundam etiam intempestiuus risus objurgationes minis prohibendus est Quorundam discutiendae tri .ste cogitationes ad quod symphoniae, tymbala, strepitusque proficiunt Saepius tamen assentiendum, quam repugnandum est paulatimque, non euidenter, ab his, quae stulte dicuntur, ad meliora mens abducenda. Interdum etiam elicienda ipsius intenti ut fit in hominibus studiosis litterarum, quibus liber legitur, aut recte, si delectantur Paut perperam si id ipsum eos offendit. Emendando enim a Lvertere animum incipiunt Quin etiam recitare, si qua meminerunt, cogendi sunt Ad cibum quoque quosdam non desiderantes reduxerunt hi, qui inter epulantes eo collocauerunt.
Omnibus vero sic affectis somnus difficilis, praecipue necessarius est, sub hoc enim plerique V sanescunt Prodest ad id, atque etiam
ad mentem ipsam componendam, crocinum Vnguentum cum irino in caput datum nihilominus vigilant, quidam somnum moliuntur potui dando aquam, in qua papauer aut hyoscyamus decocta sint alii mandragorae mala puluino subjiciunt alii vel amomum, Vel sycamini lachrymam fronti inducunt Hoc nomen apud Medicos reperio. Sed cur Graeci morum συκάμnνον e appellant, cum mori nulla d Aph. ir et se Iodaeus a Stapet ad Theophrast. Hi
209쪽
Cap. II. MEDICINA. 63la lachryma sit 3 Sic vero significatur lachryma arboris in AEgypto nascentis , quam ibi συκόμορον appellant. Plurimi decoctis papaueris corticibus, X ea aqua cum spongia os&caput subinde fouent. Asclepiades ea superuacua esse diXit quoniam in lethargum,pe conuertunt. Praecipit
autem Vt primo die, a cibo, potione somno abstineretur vespere ei daretur potui aqua: tum frictio admoueretur lenis, ita in manum quidem, qui fricaret, vehementer imprimeret: postero deinde die, iis ter omnibus factiS, Veis spere ei daretur sorbitio & aqua, rursusque frictio adhiberetur. Per hanc enim no consecuturos, ut somnias accedat. Id interdum sit , quidem adeo ut, ill consitente, nimia fricatio etiam lethargi periculum afferat sed si sic somnus non accessit tum demum illis medicamentis arcessendus et habita scilicet eadem moderatione, quae hic quoque necessaria est;
ne, quem obdormire volumus, Xcitare postea
non possimus. Confert etiam aliquid ad somnum silanus juxta cadens vel gestatio post cibum, .noetum maximeque lecti suspensi
Neque alienum est, si neque sanguis ante
mistiis est, neque mens constat, neque somnus accedit, occinitio inciso cucurbitulam admo-Vere, quae quia leuat morbum, potest somnum facere. Moderatio autem in cibo quoque ad
210쪽
hibenda est: nam neque aeger est implendus, ne insaniat aeque jejunio utique Vexandus est, ne imbecillitate in cardiacum incidat. Opus est autem cibo infirmo, maximeque sorbitio. inis, potione aquae multa, cujUS terno cya-lthos hieme, aestate vero quatuor dedisse satis est.
Alterum genus insaniae est quod spatium longius recipit; quia fere sine febre incipit, leues deinde febriculas excitat consistit in tristitia, qtiam videtur bilis atra contrahere. . In hac utilis detractio sanguinis est Si quid hanc prohibet, prima est abstinentia : secunda, per
album veratrum vomitumque purgatio post' utrumlibet, adhibenda bis die frictio est Si
magis valet, frequens etiam exercitatiori in e . juno vomitus cibus, sine Vino, dandu e me-dia materia est ' Quam quoties positero, scire licet, etiam ex infirmissima dari post , dum ne
ea sola quis utatur valentissimam tantummodo esse remouendam. Praeter haec, seruanda aluus cst quam tenerrima remouendi terroreS, iΟ- .
tius bona spes afferenda : quaerenda delectatio ex fabulis, ludisque, quibus maXime capi sanus iasiueuerat, laudanda , si qua sunt, ipsius pera, Mante oculos ejus ponenda leuiter objurganda vana tristitia i subinde admonendus, in his ipsis rebus, quae solicitant , cur non potiuStatillae, quam solicitudinis causa sit. Si febris quoque accessit, sicut aliae febres curanda est.