장음표시 사용
371쪽
absolute infinitii , hoc est per desin. 6.) Deu neceSsario extitit;
SCHOL. In hac ultima demonstratione Dei existentiam a posteri0ri ostendere volui, ut demonstratio facilius perciperetur; n0 autem propterea, quod ex hoc eodem fundamento Dei exi Stentia a priori non Sequatur. Nam quum posse existere potentia Sit, equitur, quo plus realitati alicuius rei naturae competit eo plus virium a Se habere, ut existat adeoque ens abSolute in linitum sive Deum infinitam absolute potentiam existendi a se habere, qui propterea absolute eristit. Multi tamen forsan non facile huius dem0nstrationis evidentiam ridere p0terunt, quia
assueti Sunt, a S0lummodo re contemplari, quae a cauSi ex
ternisnuunt; et ex his, quae cito fiunt, hoc est, quae lacile exi stunt, ea etiam facile perire vident, et contra eas res factu dissici liores iudicant, hoc est, ad existendum non adeo laciles, ad quas plura pertinere concipiunt. Verum ut ab his praeiudiciis liberen tur, non opus habeo hic ostendere, qua ratione hoc enuntiatum: quod citost, cito perit, Verum Sit nec etiam, an reSpectu t0lius naturae omnia aeque facilia Sint, an Secus Sed hoc tantumiiolare sussieit, me hic non loqui de rebus, quae a causi exteruisliuiit, Sed de s0lis Substantiis, quae per prop. 6. a nulla causa externa produci poSSunt. Res enim, quae a cauSi externis fiunt, sive eae multis partibus constent Sive paucis, quicquid persecti0nis sive realitatis habent, id omne virtuti causae externae debetur, adeoque earum exiStentia ex Sola persectione cauSae externae, non autem Suae oritur. Contra, quicquid subStantia persectionis habet, nulli causae externae debetur; quare eius etiam existentia ex sola eius natura sequi debet, quae proinde nihil aliud est, quam eius essentia. Persecti igitur rei existentiam non tollit, sed contra ponit impersectio autem e0ntra eandem t0llit, adeoque de nullius rei existentia certi0re S Sse possumuS, quam de existentia entis
absolute infiniti seu persecti, hoc est, Dei. Nam quandoquidem eius essentia omnem imperfectionem secludit absolutamque e sectionem involvit, eo ipso omnem causam dubitandi de ipsius existentia tollit, summamque de eadem terii tudinem dat, quod mediocriter attendenti perspicuum sore credo.
374쪽
196 ETHICES PROPOS. XII. Nullum substantiae attributum potest
vere concipi, ex quo Sequatur, SubStantiam posse
DEMONSTR. Partes enim, in qua subStantia Sic concepta divideretur, vel naturam substantiae retinebunt, vel non. Si primum, tum per prop. 8. unaquaeque pars debebit esse in si nita, et per pr0p. 6. causa Sui, et per pro p. 5. constare debebit ex diverso attributo, adeoque ex una Substantia plure constitui p0 terunt, qu0d per pr0p. 6. est Surdum. Λdde, quod partes per prop. . nihil commune cum Suo toto haberent, et totum per desin. 4 et pr0p. l0. abSque Sui partibus et esse et concipi posset, quod ab Surdum esse, nemo dubitare poterit. Si autem Secundum ponatur, quod scilicet partes naturam substantiae non retinebunt ergo, quum tota Substantia in aequale parte esset divisa, naturam substantiae amitteret et esse desineret, quod perprop. 7.heSt absurdum.
PROPOS. XIII. Substantia absoluto insinita os indivisibilis.
DEΜoNsTR. Si enim divisibilis esset, partes, in quas divi deretur, vel naturam substantiae absolute infinitae retinebunt, vel non. Si primum, dabuntur ergo plures substantiae eiusdem naturae, qu0d per prop. 5. heSt absurdum. Si Secundum ponatur, ergo ut Supra poterit substantia absolute infinita desinere esse, quod per pr0p. ll. est etiam absurdum. COROLL. Ex his sequitur, nullam subStantiam, et con- Sequenter nullam subStantiam corpoream, quatenus SubstantiaeSt, esse divisibilem.
SCHOL. Quod substantia sit indivisibilis, simplicius ex hoc solo intelligitur, quod natura substantiae non potest concipi nisi infinita, et quod per partem substantiae nihil aliud intelligi potest, quam substantia finita, quod per prop. 8. manifestam contradietionem implicat
375쪽
PROPOS. t Piaotor Deum nulla dari neque concipi potest Substantia.
DEMONs TR Quum Deus Sit ens absolute infinitum, de quo nullum attributum, quod essentiam subStantiae exprimit, negari potest per desin. 6.), Sque neceSSario exiStat per pro p. ll.); Si aliqua substantia praeter Deum daretur, ea explicari deberet per aliquod attributum Dei, sicque duae substantiae eiusdem attributi existerent, quod per prop. 5. est absurdum adeoque nulla sub stantia extra Deum dari potest, et conSequenter non etiam concipi. Nam si posset concipi deberet necessario concipi ut existens atqui h0c per primam partem huius dem0nStr. est abSu dum. Ergo extra Deum nulla dari, neque concipi potest Substantia; q. e. d. COROLL. L in clarissime sequitur l. Deum eSSe Unicum, hoc est per desin. 6. in rerum natura non nisi unam SubStantiam dari, eamque absolute infinitam esse, ut in scholio prop. 10. iam
COROLL. IL Sequitura rem extensam et rem c0gitantem vel Dei attributa esse, vel per ax. l. assectiones attributorum Deis
sine Deo esse neque concipi poteSt.
DEΜοNSTR. Praeter Deum nulla datur neque concipi potest substantia perprop. 14.), 0c est per desin. 3. res, quae in Seest et per se concipitur Modi autem per desin. . sine u stantia nec esse nec concipi possunt; quare hi in sola divina natura esse et per ipsam Solam concipi possunt. Atqui praeter sub stantias et modos est datur per ax. l.). Ergo nihil sine Deo esse neque concipi poteSt q. e. d. SCHOL. Sunt qui Deum instar hominis corpore et mente constantem atque paSSionibus obnoxium fingunt. Sed quam longe hi a veri Dei cognitione aberrent, satis ex iam demonstratis
constat. Sed hos mitto. Nam omnes, qui naturam divinam ali quo modo c0ntemplati sunt, Deum esse corpὸreum negant quod etiam optime probant ex eo, quod per corpus intelligimus quamcumque quantitatem, l0ngam, latam et profundam, certa aliqua
376쪽
figura terminatam, quo nihil absurdius de Deo, ente scilicet absolute infinito, dici p0test. Attamen interim aliis rationibus,
quibus hoc idem demonstrare conantur, clare OStendunt, Se Substantiam ipsam corpoream SiVe extenSam a natura divina omnino removere, atque ipsam a Deo creatam Statuunt. Ex qua autem divina potentia creari potuerit, prorSUS ignorant; quod clare ostendit, illos id quod ipsime dicunt, non intelligere. Ego saltem
satis clare, meo quidem iudicio, dem0nStravi rid coroll. prop. 6. et Sch0l. 2. prop. 8. nullam substantiam ab alio posse produci vel creari. Porro prop. 14. StendimuS, praeter Deum nullam dari neque concipi posse substantiam. tque hinc conclusimus, sub stantiam extensam unum ex infiniti Dei attributis esse. Verum ad pleniorem explicationem adversari0rum argumenta refutabo, quae omnia huc redeunt. Primo, quod SubStantia corporea, quatenus subStantia, conStat, ut putant, partibus; et ideo eandem infinitam posse esse, et consequenter ad Deum pertinere posse negant. tque hoc multi exemplis explieant, ex quibus unum aut alterum asperam. Si Substantia corp0rea, aiunt, est infinita, concipiatur in duas partes dividi; erit unaquaeque pars vel finita vel infinita. Si illud, componitur ergo infinitum ex duabus partibus finitis, quod est absurdum. Si hoc , datur ergo infinitum duplo
maius alio infinito, quod etiam eSt ab Surdum. Porro, Si quanti-ias infinita mensuratur partibus pedes aequantibus, infinitis talibus partibus constare debebit, ut et si partibus mensuretur digitos aequantibus ac propterea unus numerus infinitus erit duodecies mai0 alio iusinito. Denique, si ex uno puncto infinitae cuiusdam planti talis concipiatur, duas lineas, ut ΛΒ, Λ , certa ac deter-
377쪽
iuinata in initio distantia in in sinit uni pr0 tendi; et tum Si distantia tu interi et incontinuo augeri et tande in ex determinata inde terminabilem ore. Quum igitur haec absurda sequantur, uti utant, ex eo, quod quantita infinita Supponitur inde concludunt, substantiam corpoream debere esse sinitain, et con Sequenter ad I ei essentiam n0 pertiuere. Secundia in argumentum petitur etiam a sutiam Dei persectione. Deu enim, inquiunt, quum Sit en summe perlaetum, pati non potest atqui substantia corporea, quandoquidem dixi Sibilis est, pati potest sequitur ergo, ipsam ad Dei essentiam n0 pertinere. Haec Sunt, quae apud scriptores inveni argumenta, quibuS Stendere conantur, substantiam corpoream divina natura indignam esse, nec ad eandem p 0sse pertinere. Verumenimvero Si qui recte allendat, me ad haec iam respondisse comperiet quandoquidem haec argu-inenla in eo tantum sun dantur, quod sub Stantiam eorpoream ex partibus c0mponi Supp0uunt, quod iam prop. 2. cum coroll. prop. 13. ab Surduin esse ostendi. Deinde Si quis en recte perpendere velit, idebit, omnia illa absurda siquidem omnia absurda sunt de quo iam non di Sput O , ex quibus On ludere v0lunt, Substantia in extensain finitan eSSe, minime ex eo sequi,
quod quantitas infinita supponatur, sed qu0 quantitatem infini tam mensurabilem et ex partibus finitis c0nssari Supponunt; quare ex absurdis, quae inde sequuntur, nihil aliud concludere p0SSunt, quani qu0d quantitas infinita non sit mensurabilis et quod ex par libus finitis constari non possit. tque hoc idem est, quod noSSupra pr0pos. 12 etc. iam demon StravimuS. Quare telum, quod in n0 intendunt, in se ipsos revera c0niiciunt. Si igitur ipsi ex Suo h0 absurdo concludere tamen Volunt, substantiam extensam debere esse finitam nihil aliud hercle iaciunt, quam si quis ex e0, qu0d finxit, circulum quadrati proprietates habere,
concludit, circulum non habere centrum, ex quo omne ad Pircumserentiam ductae lineae sunt aequales. Nam Sub Stantiam e0rpoream, quae non ni Si infinita, non nisi unica et non nisi in
divisibilis potest concipi vid prop. . . et 2.), eam ipsi ad concludendum eandem esse finitaim, ex partibus finitis constar et multiplicem esse et divisibilem concipiunt. Sic etiam alii, poSt- quam fingunt, lineam ex punctis componi, multa sciunt invenire
378쪽
argumenta, quibus Stendant, ineam non posse in infinituin dividi. Et profecto non minu abSurdum eSt ponere, quod substantia corporea ex corp0ribu Sive partibus componatur, quam quod corpus ex Superficiebus, Superficies ex lineis, lineae deuiaque ex puncti componantur. tque hoc omnes, qui claram rationem insulibilem esse sciunt, lateri debent, et imprimis ii qui negant, dari vacuum. Nam si substantia corporea ita posset dividi, ut eius partes realiter distinctae Ssent cur erg0 una pars non posset anuiuilari manentibus reliquis, ut ante, inter se connexis et cur omnes ita aptari debent, ne detur vacuum Sane rerum, quae realiter ab invicem distinctae Sunt, una Sine alia esse et in Suo Statu manere p0test. Quum igitur Vacuum in natura non detur de quo alias), sed omnes partes ita concurrere debent, ne detur acuum Sequitur thinc etiam, eaSdem non poSSe realiter distingui, hoc eSP, Substantiam corpoream, quatenu Substantia est, non p0SSe dividi. Si quis tamen iam quaerat, cur nos ex natura ita propenSi Simus ad dividendam quantitatem ei respondeo, quod quantitas duobus modis a nobis concipitur, abstracte scilicet sive supersicialiter, prout nempe ipSam imaginamur, Velut substantia, quod a solo intellectu sit. Si itaque ad quantitatem attendimus, prout in imaginatione est qu0d Saepe et facilius a nobis fit, reperietur finita, dixisibilis et ex partibus constata si autem ad ipsam, prout in intellectu eSt, attendimuS, et eam, qua tenus si Stantia eSt, 0ncipimus, quod dissicillime fit, tum, ut iam Satis demonStravimus, infinita, unica et indivisibilis reperie tur. Quod omnibus, qui inter imaginati0nem et intellectum di stinguere sciverint, Sati manifestum erit praecipue si ad hoc etiam attendatur, quod materia ubique eadem est, nec parte in eadem distinguuntur, nisi quatenus materiam diversimode assectam eSSe concipimuS, Unde eius partes modaliter tantum distin
muntur, non autem realiter. Ex gr. aquam, quatenu aqua
est, di fidi concipimus eiusque parte ab in acem Separari atn0n, quatenu sub Stantia est corporea eatenu enim neque e paratur neque dividitur. Porro aqua , quatenu aqua, generatur et corrumpitur at quatenus Substantia nec generatur nec eo rumpitur. Atque hi me ad secundum argumentum etiam re
spondisse puto quandoquidem id in eo etiam undatur, qu0d
379쪽
PARS I. 20 lii lateria, qualenti SubStantia, divisibilis sit et ex partibus constetur. Et quam iS hoc non esset, nescio, cur di in natura in digna eSSet, quand0 quidein per prop. 11. extra Deum nulla Substantia dari poteSt, a qua ipS pateretur. Omnia, inquam, in Deo Sunt et Omnia, quae fiunt, per solas lege infinitae Dei naturae liunt, et ex neceSSitate eiu eSSentiae ut mox ostendam Sequuntur. Quare nulla ratione dici potest, Deum ab alio pati, aut substantiam extensam divina natura indignam esse, tametsi divi sibilis supponatur, dummodo aeterna et infinita concedatur. Sed de iis impraesentiarum SatiS.
PROPOS. XVI. Ex necessitate divinae naturae infinita inlinitis modis hoc est, ninia quae Sub ili- tollectum infinitiani cadoro possunt sequi debent.
DEMONSTR. Haec propositio unicuique manifesta esse debet, si modo ad hoc attendat, quod ex data cuiuscumque rei definitione plures pr0prietate intellectus concludit, quae revera ex eadem hoc est, ipsa rei essentia neceSSari Sequuntur, et eo plureS, quo plus realitatis rei definiti exprimit, hoc est, quo plus realitatis rei desinitae essentia involvit. Quum autem natura divina infinita absolute attribula habeat spe desin. 6.), qu0rum etiam unum qu0dque infinitam essentiam in Suo genere exprimit, ex eiusdem ergo necessitate infinita infinitis modis hoc est, omnia quae subintellectum infinitum cadere possunt necessario sequi debent;
COROLL. I. in sequitur, Deum omnium rerum, quae sub intellectum infinitum cadere possunt, esSe cauSam esseientem. COROLL. IL Sequitur . Deum causam SSe per e, non vero per accidens. COROLL. I. Sequitur 3 Deum esse absolute causam primam.
PROPOS. XVII. Deus ex solis suae natura IsegibuS
DEMONsTR. Ex S0Ia divinae naturae necessitate, vel quod idem est ex soli eiusdem naturae legibus, infinita abS0lute sequi,
380쪽
m0d prop. 16. Stendimus; et prop. 15. demonstravimus, nihil sine Deo esSe nec concipi p0SSe, Sed omnia in Deo esse. Quare nihil extra ipsum esse poteSt, a quo ad agendum determinetur vel cogatur atque adeo Deus ex Soli Suae naturae legibus et a nemine coactu agit q. e. d. COROLL. I. in sequitur l. nullam dari cauSam, quae Deum extrinsece vel intrinSece praeter ipSiu naturae persecti0nem incitet ad agendum. COROLL. II. Sequitur: S0lum Deum esse causam liberam.
Deu enim s0lus ex sola Suae naturae neceSSitate exiStit per proli. li et coroll. l. prop. 14.), et ex Sola Suae naturae neceSSi tale
agit per pr0p. praeced.). Adeoque per desin. 7. solus est causa
libera: q. e. d. SCHOL. Mii putant, Deum eSSe causam liberam, propterea qu0d poteSt, ut putant, essicere, ut ea quae ex eius natura Sequi diximus, hoc est, quae in eius poteState sunt, non fiant, Sive Ut ab ipso non producantur. Sed hoc idem est, ac Si dicerent, quod Deus potest esseere, ut ex natura trianguli non Sequatur, eiu Stres angulos aequales eSSe duobus rectis sive ut ex data causa non sequatur effectus, quod est absurdum. Porro insta absque ope huius propositionis ostendam, ad Dei naturam neque intellectum neque Voluntatem pertinere. Scio equidem plures esse qui putant, Se poSSe demonstrare, ad Dei naturam summum intellectum et liberam voluntatem pertinere nihil enim persectius cognoscere SeSe aiunt, quod Deo tribuere possunt, quam id quod in nobis Summa Si persectio. Porro tametsi Deum actu summe intelligentem concipiant, non tamen credunt, eum p0SSelmnia, quae actu intelligit, essicere ut existant; nam se eo modo Dei potentiam destruere putant. Si omnia, inquiunt, quae in eius intellectu Sunt, creariSSet, nihil tum amplius creare potuiSSet, quod e re dunt Dei omnipotentiae repugnare; ideoque maluerunt Deum ad omnia indisserentem statuere, nec aliud creantem praeter id qu0d absoluta quadam voluntate decrevit creare. Verum ego me Satis clare ostendisse puto rid pro p. 6. , a summa Dei potentia sive infinita natura infinita infinitis modis, hoc est, omnia necessario
emuxisSe, Vel Semper eadem neceSSilate Sequi; 0dem mod0, ac ex natura trianguli ab aeterno et in aeternum equitur, tu treS