장음표시 사용
391쪽
nii natae sunt ad certo modo existendinia et operandum per pr0 p. 29. 3. Si Itaque res alterius naturae potuissent esse, vel alio modo ad operandum determinari, ut naturae ordo alius esset, ergo Dei etiam natura alia posset esse, quana iam est ac proinde per pro p. l. illa etiam deberet exiStere, et consequenter duo Vel ptii res possent dari dii quod per coroll. I. prop. l4. est absu dum. Quapropter re nullo alio m0do, neque alio ordine et c.
SCHOL. 1. Qu0niam his Iuce meridiana clarius Stendi, nihil absolute in rebus dari, propter qu0d contingente dicantur, explicare iam pauci volo, quid nobi per contingens erit in telligendum; Sed prius, quid per nece Ssarium et impossibile. Res aliqua necessaria dicitur vel ratione Suae essentiae, vel ratione cauSae. Rei enim alicuius existentia vel ex ipsius essentia et desinitione, Vel ex data causa efficiente neceSSario Se quitur. Deinde his etiam de causis res aliqua impossibilis dicitur nimirum quia vel ipsius essentia seu desinitio contradi ctionem involvit, vel quia nulla cauSa externa datur ad talem rem producendam determinata. At res aliqua nulla alia de causa conti ii gens dicitur, nisi respectu desectus nostrae cognitionis nesenim, cuius SSentiam contradictionem involvere ignoramus, vel de qua probe scimus, eandem nullam contradictionem involvere, tu lamen de ipsius existentia nihil certo assirmare p0SSumus, propterea quod ordo causarum n0S latet, ea nunquam nec ut neceSSaria nec ut impossibilis videri nobis potest; ideoque eandem vel
c0ntingentem vel p0SSibilem Vocamus. SCHOL. I. Ex praecedentibus clare equitur, re Summa persectione a Deo fuisse productas, quandoquidem ex data perse missima natura neceSsario Secutae sunt. Neque hoc Deum ullius arguit imperfectionis ipsius enim persectio hoc nos amrmarei oegit. Ιmo ex huius contrario clare Sequeretur ut modo ostendi), Deum non SSe Summe persectum; nimirum quia, Si re alio modo fuissent productae, Deo alia natura esset tribuenda diversa ab ea, quam ex consideratione entis persectissimi coacti sumus ei tribuere. Verum non dubito, quin multi hanc sententiam ut absumdam explodant, nec animum ad eandem perpendendam instituere
velint idque nulla alia de causa, quam quia De aliam libertatem
392쪽
ut magnum scientiae v x Vm v hie repetam.
c0ne edunt sequatur ergo hinc etiam, '
393쪽
tellectuin actu habuisset et aliaui voluntatem, eius etiam essentia alia necessario eSSet ac proinde ut a principio conclusi si aliterro, quam iam sunt, a Deo productae eSsent, Dei intellectus eius que voluntas, hoc est ut conceditur eiu essentia alia esse deberet quod e Si absurdum. Quum itaque re nullo alio modo nec ordine a Deo produci potuerint, et hoc verum esse ex Summa Dei persectione Sequatur; nulla profecto sana ratio persuadere D0bi potest, ut credam IS, quod Deus noluerit omnia, quae in Suo intellectu Sunt, eadem
illa persectione, qua ipsa intelligit, creare. t dicent, in rebus nullam SSe persectionem neque imperfecti0nem, sed id quod in ipsi est, propter quod persectae sunt aut imperseelae, et bonae aut malae dicuntur, a Dei tantum 1 0luntate pendere atque adeo Si Deu voluisset, potuisset emcere, ut id quod iam persectio est Summa esset imperfectio, et contra. Verum quid hoc aliud esset, quam aperte assirmare, quod Deus, qui id quod vult necessario intelligit, sua voluntate eme ere possit, ut re alio modo, quam in telligit, intelligat Quod ut modo ostendi magnum S absurdum. Quare argumentum in pS0s retorquere poSSum hoc modo: , , Omnia a Dei potestate pendent. Ut res itaque aliter se habere posSint, necessario Dei voluntas aliter se habere etiam deberet: atqui Dei 0luntas aliter se habere nequit ut modo ex Dei perse cli 0 ne evidentissime ostendimus) ergo neque res aliter se habere P0SSUnt. V Fateor, hanc opinionem, quae omnia indisserenti cuidam Dei 0luntati subiicit et ab ipsius beneplacito omnia pendere latuit, minus a vero aberrare quam illorum, qui Statuunt, Deum omnia sub rati0ne boni agere. Nam hi aliquid extra Deum identur p0nere, quod a Deo non dependet, ad quod Deus an quam ad exemplar in operando attendit, vel ad qu0d tanquam ad certum Sc0pum collimat. Quod profecto nihil aliud est, quam Deum sat subiicere, quo nihil de Deo absurdius statui potest,
quem Stendimus tam omnium rerum Ssentiae, quam earumeristentiae primam et unicam liberam causam eSSe. Quare n0nest, ut in hoc absurdo resutando tempuS conSUmam.
394쪽
DEMONSTR. Ex sola enim necessitate Dei esSentiae sequitur, Deum Sse causam sui perprop. I l.), et per pr0p. l6. eiusque coroll. Omnium rerum. Ergo potentia Dei, qua ipse et omnia sunt et agunt, est ipSa ipsiuSAESSentia; q. e. d.
PROPOS. XXXV. Quidquid concipimus in Dei ο-
tostate sesso, id necessario St. DEMON si R. Quicquid enini in Dei p0 testate est, id per prop.
praeced. in eius essentia ita debet comprehendi, ut ex ea nece Sario Sequatur, adeoque necesSario St q. e. d.
PROPOS. XXXVI. Nihil oxistit, ex cuius natura ali
quis effectus ii On Sequatur. DEΜΟΝSTR. Quicquid exiStit, Dei naturam sive essentiam certo et determinato modo exprimit per coroll. prop. 25.), hoc est perprop. 34. quicquid exiStit, Dei p0tentiam, quae omni uni
rerum causa est, certo et determinat modo exprimit, adeoque
perprop. l6. ex eo aliqui essectu Sequi debet q. e. d. PENDIX. His Dei naturam eiusque proprietate Sexplicui, ut quod necessario existat quod sit unicus: quod ex Sola Suae naturae necessitate Sit et agat quod sit omnium rerum causa libera et quo modo quod omnia in Deo sint et ab ipso ita pendeant, ut sine ipso nec esse nec concipi possint; et denique quod omnia a Deo fuerint praedeterminata, non quidem ex libertate voluntatis sive absoluto beneplacito, sed ex absoluta Dei natura sive in sinita potentia. Porro ubicumque ala fuit occasio, praeiudicia, quae impedire poterant, quo minuS
meae demonstratione perciperentur, amovere curavi. Sed quia non pauca adhuc reStant praeiudicia, quae etiam, imo maxime impedire poterant et possunt, quo minu homine rerum concR- te nationem e quo ipsam explicui modo amplecti possint, eadehi hic ad examen rationi vocare operae pretium duxi. Et quoniam omnia, quae ii indicare suscipio, praeiudicia pendent ab hoc uno, quod scilicet communiter supponant homines, omnes res naturales ut ipsos propter finem agere; in ipsum Deum omnia ad
395쪽
certum aliquem finein dirigete, pro certo latitant dicunt ni ira, De una omnia propter hominen secisse, hominem autem, ut ipsiani coleret): hoc igitur unu in prius considerabo, quaerendo scilicet pr mo auSain, Cur plerique hoc in praeiudicio acquiescant et ouines natura adeo propensi Sint ad idem amplectendum, dein eiusdem salsitatem ostendam, et tandem, quomodo ex hoc orta sint praeiudicia de bo)io et malo, merito et peccato, artile et Dia f/Forio, ordiri et confusione, pulchritudi i et deformitate, et de alii huius generis. Verum haec ab humanae mentis natura de ducere, non est huius loci. Salis hic erit, si pro sundamento id clipiam, quod apud omne debet SSe in consesso nempe hoc, qtrod omnes h0mine rerum cauSarum ignari nascuntur, et quod Onmes appetitum habent Suum utile quaerendi, cuius rei sunt conscii. Ex his enim sequitur primo, quod homines se liberos eSSe opinentur, quandoquidem suarum volitionum suique appeti tris sunt conscii, et de causis, a quibus di Sp0nuntur ad appeten illina et volendum , quia earum Sunt ignari, ne per Somnium Ogi lant. Sequitur Secundo, h0mines omnia propter finem agere, ut elicst propter utile quod appetunt. Unde sit, ut Sena per rerumpe iactarum causas sinales tantum scire expetant, et ubi ipsas au divelint, quieScant nimirum, quia nullam habent causam ut terius dubitandi. Sin autem easdem ex alio audire nequeant, nihil iis restat, nisi ut ad semet se convertant, et ad sineS, a qui bus ipsi ad similia determinari solent, reflectant; et Sic ex suo ingenio ingenium alterius necessario iudicant. Porro quum in se et extra Se non pauca reperiant media, quae ad Suum utile asse quendum n0 parum conducant, ut ex gr. oculos ad videndum, dentes ad masticandum, herbas et animantia ad alimentum, Solem ad illii ininandum , mare ad alendum pi Sce etc. hinc factum, ut 0mnia naturalia tanquam ad suum utile media c0nSiderent et quia illa media ab ipsis inventa, non autem parata SSe Sciunt, hinc causam credendi habuerunt, aliquem alium esse, qui illa media in eorum usum paraverit. Nam postquam res ut media c0nsidera erunt, credere non p0tuerunt, easdem se ipsas fecisse sed ex
mediis, quae sibi ipsi parare solent, concludere debuerunt, dari aliquem vel aliquos naturae rectores humana praeditos libertate, qui ipsis omnia curaverint et in eorum usum omnia fecerint. At-
396쪽
que horum etiam ingenium, quandoquidem de eo nunquam quid audiverant, ex Su iudicare debuerunt atque hinc statueriti t. deos omnia in hominum usum dirigere, ut homines sibi de 4nciant et in summo ab iisdem honore habeantur. Unde factum, ut unusquisque divers0s Deum colendi modos ex Suo ingenio excogitaverit, ut Deus eos supra reliqu0 diligeret et totam naturam in usum coecae illorum cupiditatis et insatiabilis avaritiae dirigeret. Λtque ita hoc praeiudicium in superstitionem versum est et altas in mentibus egit radices quod in causa fuit, ut unusquisque maxinio
conatu omnium rerum causas Inales intelligere easque explicare studeret. Sed dum quaeSiverunt ostendere, naturam nihil frustra
hoc est, qu0d in usum h0minum non sit agere, nihil aliud xi
dentur ostendisSe, quam naturam de0Sque aeque aci0mines de lirare. Vide quaeso, quo res tandem evaSit Inter t0 naturae commoda non pauca reperire debuerunt incommoda, tempestales Scilicet, terrae motus, morbo eici, atque haec statuerunt pro
pterea evenire, quod dii irati essent ob iniurias sibi ab homi
nibus factas, sive b peccata in suo cultu commisSa et quam vis experientia in dies reclamaret et infimitis exemplis ostende ret, c0mmoda atque ine0mmoda piis aeque ac impii promiscue evenire, 0 ideo ab inveterato praeiudicio destiterunt. Facilius enim iis suit hoc inter alia incognita, quorum usum ignorabant, p0nere et sic praesentem Suum et innatum statum ignorantiae retinere, quam totam illam labricam destruere et n0vam excogitare. Unde pro certo statuerunt, deorum iudicia humanum aptum longi Ssime superare quae sane unica fuisset causa, ut Verila humanum genus in aeternum Iateret, nisi mathesis, quae n0 circa fines, Sed tantum circa figurarum essentias et proprietates Versatur, alian veritati normam hominibus ostendisset. Et praeter mathesin aliae etiam adsignari possunt causae quas hic enumerare supervacaneum est), a quibus fieri potuit ut homines communia haec praeiudicia animadverterent et in veram rerum cognitionem ducerentur. His satis explicui id quodpiu no loco promisi. Ut iam autem ostendam, naturam finem nullum sibi praefixum habere, et omnes causas finales nihil nisi humana esse figmenta, non opus est multis. Credo enim id iam satis constare tam ex sundamenti et cauSis,
397쪽
unde h0 praeiudicium originem suana traxisse ostendi, quam ex propositi 0 ne is et c0rossariis propositionis 32. et praeterea ex iis
0mnibus, quibus ostendi, omnia naturae aeterna quadam nece si late summaque persectione procedere. Hoc tamen adhuc addam, nempe hanc de sine doctrinam naturam omnino eVertere. Nam id quod revera causa est, ut effectum considerat, et contra deinde
id quod natura prius est, sae it 0sterius et denique id quod supremum et persectissimum est, reddit imperfectissimum. Nam dii obus prioribus omissis, quia per se manifesta Sunthut ex pro positionibus 21. 22 et 23. constat, ille et laetus persectiSsimu est, qui a Deo immediate producitur, et quo pluribus aliquid causis intermediis indiget ut producatur, eo imperfectius est. Usi res,
quae immediate a Deo productae sunt, ea de causa saetae Ssent, ut Deus finem assequeretur suum , tum necesSari ultimae, quarum de causa priores saetae sunt, omnium praeStanti Ssimae eSS t.
Deinde haec doctrina Dei persectionem t0llit nam si Deu propter sinem agit, aliquid necessario appetit quo caret. Et quamvis theol0gi et metaphysici distinguant inter finem indigentiae et
finem assimilationis satentur tamen Deum Onimia propter Se non vero propter re creandas egisse; quia nihil ante creationem praeter Deum assignare posSunt, propter quod Deu ageret adeoque necessario saleri coguntur, Deum iis, propter quae media parare V0luit, carui SSe, eaque cupi Visse, ut per se clarum. Nec hic praetereundum est, quod huius d0ctrinae Sectatores, qui in as signandis rerum sinibus suum ingenium ostentare Voluerunt, ad hanc Suam doctrinam probandam n0xum attulerunt modum argu
mentandi, reducendo scilicet non ad impossibile, sed ad ignorantiam quod ostendit nullum aliud fuisse huic d0ctrinae argumentandi medium. Nam si ex gr. ex culmine aliquo lapis in alicuius caput ceciderit eumque interfecerit, h0 m0d demonStrabunt, lapidem ad hominem interficiendum cecidisse ni enim eum in finem Deo id volente ceciderit, quomodo tot circumstantiae saepe enim multae Simul concurrunt)casu concurrere potuerunt Respondebis fortasse, id ex eo , quod ventus navit et quod homo illae iter habebat, evenisse. t instabunt: cia ventu illo tempore navit cur homo illo eodemque tempore illac iter habebat
Si iterum respondeas, ventum tum ortum, quia mare praecedenti
398쪽
die tempore adhuc tranquill agitari inceperat, et quod homo ab amico invitatus fuerat in Stabunt iterum, quia nussu r0gandi
1inis cur autem mare agitabaturet cur homo in illud tempus invi latus fuit Et sic porro cauSarum cauSa rogare non ceSSabunt, donec ad Dei voluntatem, hoc eSt, ignorantiae assum confugeri S. Sic etiam ubi orporis humani fabricam vident, Stupescunt et ex eo, quod tantae artis au Sa ignorant, concludent, eandem non mechanica, Sed divina vel Supernaturali arte fabricari, aliquem0do constitui, ut una pars alteram non laedat. Atque hinc sit. ut qui miraculorum cauSas Vera quaerit, quique re naturales ut doctus intelligere, non autem ut stultu admirari Studet, passim pro haeretico et impio habeatur et proclametur ab iiS, quo vulgus tanquam naturae deorumque interprete ad0rat. Nam sciunt, quod sublata ign0rantia stupor hoc est, unicum argumentandi tuendaeque suae auctoritatis medium, quod habent, tollitur. Sed haec relinquo et ad id, quod fertio loco hic agere conStitui, pergo. Postquam homines ibi perSuaSerunt, omnia quae fiunt pro pie ipsos fieri id in unaquaque repraecipuum iudicare debueruntqu0d ipsis utilissimum, et illa omnia praeStanti SSima aeStimare, a quibus optime assiciebantur. Unde has larinare debuerunt Do tiones, quibus rerum natura explicarent, Scilicet ortum, malun/, Ordinem, confusionem, calidum, rigidum Uilchritudinem et do formitatem et . et quia se liberos existimant, inde hae n0tio ne ortae sunt, Scilicet laris et vituperium, peccatum et meritum. Sed has infra, p0Stquam de natura humana egero, illas autem hic breviter explicabo. Nempe id omne, quod ad valetudinem et ad Dei cultum conducit, bonum quod autem ii contrarium est, malum Vocaverunt. Et quia ii, qui rerum naturam non intelli gunt, nihil de rebus assirmant, sed res tantummodo imaginantur et imaginationem pro intellectu capiunt, ideo ordinem in rebus
esse firmiter credunt rerum uaeque naturae ignari. Nam quum ita sint dispositae, ut, quum nobis per SenSu repraeSeniantur, eas facile imaginari et consequenter earum facile recordari possimus,e3Silem bene ordinatas, Si ero e0ntra , ipsa naale ordinatas sive cori fas esse dicimus. Et quoniam ea nobis prae caeteri grata
Sunt, quae facile imaginari possumus, ideo homines ordinem confusioni praeserunt; quasi ordo aliquid in natura praeter re-
399쪽
spectum ad nostram imaginationem esset dicuntque Deum omnia ordine creaSSe, et hoc modo ipSi nescientes Deo imaginationen tribuunt Dis velint sorte, Deum humanae imaginationi providen tem re omnes eo dispoSuisse modo, quo ipsas facilliine imaginari possent; nec moram ursan iis iniiciet, quod infinita reperiantur, quae n0Stram imaginati0nem I0nge Superant, et plurima, quae ipsam propter eius imbecillitatem confundunt. Sed de hac re satis. Caeterae deinde notiones etiam praeter imaginandi mod0S, quibus imaginatio diversim0 de assicitur, nihil sunt, et tamen ab
ignaris tanquam praecipua rerum attributa considerantur; quia, ut iam diximus, re omne propter ipsos sacta esse credunt, et rei alicuius naturam b0nam vel malam, Sauam Vel putridam et c0r ruptan dicunt, pr0ut ab eadem assiciuntur. I. gr. Si motuS, quem nervi ab obiectis per oculo repraesentati accipiunt, ale tudini conducat, obieela, a qui bii cauSatur, pr/lcmY dicuntur, quae autem contrarium cient, deformia. Quae deinde per nares SenSum movent, d0risera Vel laetida V0cant, quae per linguam, dulcia aut alnara, Sapida aut in Sipida etc. quae autem per tactum, dura aut tollia, aspera aut levia etc. Et quae denique aureSuio ent, strepitum, Sonum Vel harm0niam edere dicuntur, quo rum p0Stremum homines adeo dementaVit, ut Deum etiam harnionia delectari erederent. Nec desunt philos0phi, qui sibi persua
serint. 10lii coeleste harmoniam componere. Quae omnia satis ostendunt, unumquemque pro dispositione cerebri de rebus iudicasse, vel potius imaginationis assectione pro rebus accepisse. Quare non mirum est ut hoc etiam obiter notemus), quod inter homine tot quot experimur, controverSiae ortae sint, ex quibus tandem Scepticismus. Nam quamvis humana corpora in multis e0nveniant, in plurimi tamen discrepant, et ideo id, quod uni bonum, alteri maluit videtur; quod uni ordinatiani, alteri con susum quod uni gratum, alteri ingratum est; et sic de caeteris, quibus hic supersedeo, quum quia huius loci non eS de his ex pro-χSs agere, tum quia hoc omne sati experti Sunt. Omnibus
enim in ore est quot capita, tot Sensus, Suo quemque SenSu ab undare, non minor cerebroruna, quana palatorum esse discrimina: quae Sententiae satis ostendunt, honii ne pro dispositione cerebride rebus iudieare, resque potius imaginari, quam intelligere.
400쪽
222 ETHICE, PARSI Bes enim si intellexissent, illae omne teste mathesi, si non alli-