Opera quae supersunt omnia

541쪽

PARS III. 309

adimirari, amare, nae tuere etc. FidenauS, Vel ex eo , qu0d re aliqua primo adspectu apparet simili rebus, qua admiramur, amamuS, metuimus etc. per prop. 5. cum eiu coron et prop. 27. huius), determinamur ad eandem rem admirandum, amandum, metuendum etc. Sed si ex ipsius rei praesentia vel accuratiore contemplatione id omne de eadem negare cogamur, quod causa admirationi S, am0riS, metu et c. SSe poteSt, tum men ex ipSarei praesentia magis ad ea cogitandum, quae inibiecto non sunt, quam quae in pSo sunt, determinata manet quum tamen contra ex obiecti praesentia id praecipue cogitare Soleat, quod in obiecto est. Porro sicut devotio ex rei, quam amamuS, admiratione; sic irrisio ex rei, quam odimus Vel metuimus, contemtu ori tur, et dedignatio ex stultitiae contem tu, Sicuti veneratio ex admiratione prudentiae. POSSumu denique amorem, Spem, gloriam et alios assectus iuncto contem tui concipere, atque inde alios praeterea assectus deducere, quo etiam nullo Singulari vocabulo ab aliis distinguere SolemuS.

PROPOS. LIII. Quum naen se ipsani suamque agendi potentiam contemplathir, laetatur; et eo magis, quo se suamque agendi potentiam distinctius imaginatur.

DEΜoNs TR Homo Se ipsum non cognoscit, niSi per assectiones sui corpori earumque idea spe prop. 19 et 23. pari. 2.). Juum ergo sit, ut mens Se pSam poSSit contempldri, eo ipso ad mai0rem persectionem tranSire, hoc est per Sch0l prop. ll. huius laetitia assici supponitur, et eo maiori, quo Se Suamque 3gendi

potentiam distinctius imaginari poteSt q. e. d. COROLL. Haec laetitia magis magisque lavetur, quo magi Shomo se ab aliis laudari imaginatur. Nam quo magis se ab aliis laudari imaginatur, eo maiori laetitia alios ab ipso amici imagina tur, idque concomitante dea Sui per schol prop. 29. huius). Atque adeo per prop. 27. huius ipSe maiore laetitia conc0mitante idea sui assicitur; q. e. d.

PROPOS. LIV. Mens a tantum imaginari conatur, quae ipsius agendi potentiam ponunt.

542쪽

3I ETHIC EStis essentia per pr0p. 7 huius). Mentis autem essentia ut per se notum id tantum, quod mens est et poteSt, assirmat; at nόn id, quod non est neque potest. Adeoque id tantum imaginari conatur, quod ipsiu agendi potentiam assirmat sive ponit; . e. d.

PROPOS. Quum mens suam impotentiam ima

ginatur, eo ipso contri Statur.

DEMONSTR. Mentis SSentia id tantum, quod mens est et potest, mrmat, Sive de natura mentis est ea tantummodo imaginari, quae ipsiu agendi potentiam p0nunt per prop. praeced.). Quum itaque dicimus, quod mens, dum Se ipsam c0ntemplatur, suam imaginatur impotentiam, nihil aliud dicimus, quam quod, dum mens aliquid imaginari conatur, quod ipSiu agendi potentiam ponit hic eius conatu coercetur, Sive per Sch0l prop. II. huiushquod ipsa contristatur; q. e. d. COROLL. I. Haec tristitia magis ac magis lavetur, si Se ab aliis vituperari imaginatur; quod eodem modo demonStratur, ac coroll. prop. 53 huius. SCHOL. Haec tristitia concomitante idea nostrae imbecillitatis humilitas appellatur laetitia autem, quae ex contempla tione nostri oritur, hi lautia vel acquiescentia in se ipso vocatur. Et quoniam haec toties repetitur, quoties homo suas virtutes Sive Suam agendi potentiam contemplatur, hinc ergo etiam fit, ut unuSquiSque facta Sua narrare, Suique tam corporiS, quam animi vire ostentare gestiat, et ut homines hac de causa sibi inridem molesti sint. Ex quibus iterum equitur, homines natura esse invido vid. schol prop. 24. et schol prop. 32. huius), sive ob suorum aequalium imbecillitatem gaudere, et contra propter

eorundem Virtutem contristari. Nam quotie unu Squisque Suas

actiones imaginatur, toties laetitia perprop. 53 huius assicitur, et eo maiore, quo actiones plus persectionis exprimere et easdem distinctius imaginatur, hoc est per illa quae in Schol. l. prop. 40. pari 2 dicta sunt quo magis easdem ab aliis distinguere et ut res singulare contemplari potest. Quare unuSquiSque ex contemplatione sui tunc maxime gaudebit, quando aliquid in se contempla tur, quod de reliquis negat. Sed si id, quod de se assirmat, ad universalem hominis vel animalis ideam resert n0 tant0pere gau-

543쪽

debit; et contra contristabitur, si suas ad aliorum actione comparatas imbecilliores esse imaginetur, quam quidem tristitiam per pr0p. 28 huiushamovere conabitur, idque suorum aequalium actiones perperam interpretando, Vel sua quantum poteStrado nando. Apparet igitur homines natura proelives esse ad odium et invidiam, ad quam accedit ipsa educatio. Nam parente Soloh0n0ris et invidiae stimulo liberos ad virtutem concitare S0lent. Sed scrupulus sorsan remanet, quod non raro hominum virtutes

admiremur eosque Veneremur. Hunc erg0 ut amoveam, SequeUS addam corollarium.

COROLL. II Nemo virtutem alicui nisi aequali inridet. DEMONsTR. Invidia est ipsum odium vid. Schol. prop. 24. huius sive per schol prop. 3. huius tristitia, hoc est per schol prop. 11. huius assectio, qua hominis agendi p0tentia seu

conatu coercetur. t homo per schol prop. 9. huius nihil agere c0natur, neque cupit, niSi quod ex data Sua natura SequipoteSt. Ergo homo nullam de se agendi potentiam seu quod idem est virtutem praedicari cupiet, quae naturae alterius est propria et suae aliena. deoque eius cupiditas coerceri, hoc est per Schol. pr0 p. II. huius ipse contristari nequit ex eo, quod ali quam virtutem in aliquo ipsi dissimili contemplatur, et conSequenter neque ei invidere poterit at quidem suo aequali, qui cum ipso eiusdem naturae Supponitur; q. e. d. SCHOL. Quum igitur supra in scholio propos. 52. huius parti dixerimus, nos hominem venerari ex eo, quod ipSiUS prudentiam sortitudinem etc. admiramur, id sit ut ex ipSa prop. p tet quia has virtutes ei Singulariter inesse, et non ut n0strae naturae commune imaginamur adeoque easdem ipsi non magis inridebimus, quam arboribus altitudinem et leonibus sortitudinem etc.

PROPOS. LVI. Laotitiae, tristitia se cupiditatis, et

conSequenter uniuscuius quo affectus, qui ex his componitur ut an inii fluctuationis vel qui ab his

deriVatur, nempe amoris, O dii, Spei, metu etc.,

tot species dantur, quod sunt species obiectorum, a quibus afficimur.