Fr. Baconi de Verulamio historia naturalis & experimentalis de ventis &c

111쪽

sis HIs TOR tibus in mari, si fuerit unicus , atrocem Tempestatem praenunciat Castor scilicet est Frater intermortuus; at multo magis, si non haeserit Malo, sed volvatur, aut laltet; quod si fuerint Gemini, praesente scilicet Polluee Fratre vivo) idque tempestate adulta, salutare signum habetur: sinsuerint tres superveniente scilicet Helena , peste rerum gis dira incumbet Tempestas: videtur sane unicus, crudam significare materiam tempestatis; duplex, quali coctam, & maturam ; triplex, vel multiplex, copiam aegre dissipabilem. . Si conspiciantur Nubes ferri in-

eitatius, cαlo tereno , expectentur venti.

ab ea parte, a qua seruntur Nubes ..Quod si globabuntur, & glomerabunt simul, cum Sol appropinquaverit ad eam partem , in qua globantur, incipient diicu ti; quod si discutientur magis versus

Boream, significat ventum . si versus Austrum, pluvias. s. Si occidente Sole, Nubes orientur atrae , aut fuscae , Imbrem significant: Si adversus Solem , in Oriente scilicet, eadem nocte , si juxta Solem ab Occidente,

in posterum diem, cum ventis.

s. Liquidatio, sive disserenatio eoeli nubili, incipiens in contrarium venti, qui

fiat a

112쪽

stat, Serenitatem significat; sed a parte venti, nihil indicat, ted incerta res est. 47. Conspicuro tur quandoque plures,

veluti Camerae, aut contignationes Nubium , altera: super alteras ut aliquando quinque simul se vidisse , & notasse affirmet Gilbertus & semper atriores sunt infimae , licet quandoque secus appareat, quia candidiores visum magis lacinunt. Duplex contignatio, si sit spissior, pluetum denotat instantes praesertim si nubes in serior cernatur quasi gravida: plures

contignationes perendinant pluvias. X. Nubes si ut vellera lanae spargen- ω, . tur, hinc inde,tempestates denotant ; Quod si instar squam marum , aut testarum, al- tera alteri incumbat, siccitatem, & sereni

tatem

49. Nubes plumatae, & similes ramis palmae, aut floribus Iridis , Imbres protinus, non ita multo post, de nunciant. o. Cum Montes, & Colles conlpi- .eiuntur veluti pileati, incumbentibus in illis Nubibus, eosque circumplectentibus, Tempestates praemonstrat imminentes.s r. Nubes electrinae, & aureae, ante Occasum Solis , & tanquam cum fimbriis deauratis, postquam Sol magis condi coeperiti serenitates praemonstrant. E 32. -

113쪽

s3 HIs TORIA I. Nubes luteae, & tanquam coenosae, significant Imbrem cum vento instare. 3. Nubecula aliqua non ante visa, subito se monstrans , coelo circum sereno, praesertim ab Occidente, aut circa Meridiem, Tempestatem indicat ingruentem. 34. Nebub. & caligines ascendentes,& fur sum se recipientes, pluvias , & si subito hoe fiat, ut tauquam sorbeantur.

ventos praedicunt; at cadentes, & in vallibus residentes, Serenitatem.

3s. Nube gris ida candicante a quam vocant Antiqui Tempestatem albam . sequitur .aestate , Grando minutus, instar consithrae; hyeme, Nix. 3 6. Autumnus serenus ventosam Hyemem praemonstrat: ventosus Hyems . Ver pluviosum: Ver pluviosum, Astatem serenam: serena Hstas, Autumnum ventosum. Ita ut Annus ut proverbio dicitur sibi debitor raro sit: neque eadem series tempestatum redeat, per duos Αnnos limes.

7. Ignes in socis, pallidiores solito,

atque intra se murmurantes, Tempestates nunciant. Quod si Flamma flexuose vOIitet, & sinuet, ventum praecipue : at

Fungi, sive Tuberes. in lucernis, pluvias

potius.

114쪽

- VENTORUM. 9918. Carbones clarius perlucentes, ventum significanda etiam cum favillas ex se citius discutiunt, & deponunt. 9. Mare eum conspicitur la portu tranquillum in superficie ', & nihilominus

intra se murmuraverit, licet non intumue-st, ventum praedicit. 6O.. Littora in tranquillo. resonantia,

Marisque ipsius sonitus cum plangore, aut quadam echo, clarius, de longius solito

auditus, ventos praenunciant.

FI. Si in tranquillo, & plana superficie

Maris . conspiciantur Spumae binc inde, aut coronae albae, aut Aquarum bullae. ventos prae3icunt: Et si haec signa fuerint insigniora, asperas tempestates. 6 x. In Mari fluctibus agitato, si appareant spumae coruscantes, quas Pulmones Marinos vocant) praenunciat duraturam. Tempestatem, in plures dies. 63. Si Mare mentio intumescat, &intra portum altius solito insurgat, aut. Estus ad littora celerius solito accedat,

ventos praenunciat. ε . Sonitus a Montibus, nemorumque murmur increbrescens, atque Dagor etiam nonnullus in campestribus , ventos

portendit. chaeli quoque murmur prodigiosum, 3bsque tonitru, ad ventos maxime spectat. E 1 ε .Fo-

115쪽

ico His To RIAcs. Folia di paleae ludentes , sine aura, quae sentiatur , & Lanugines piratarum volitantes . plumaeque in Aquis innatantes, colludentes, ventos adesse nunciant. 6s. Aves aquaticae concursantes , &gregatim volantes, Mergique praecipue, &Futica, a Mari, aut stagnis fugientes, &ad littora, aut ripas properantes , . praesertim cum clangore, de ludentes in sicco, ventos praenunciant, maxime si hoc faciant mane.

67. At terres,es volucres contra, aquam petentes, eamq; alis percutientes, & clangores dantes, & se per nudentes; ac praecipue Cornix, tempestates portendunt. 63. Mergi, Anatesque, ante ventum pennas rostro purgant; at Anseres, clanmgore suo importuno, pluviam invocant. 99. Ardea petens excelsa, adeo ut nubem quandoque humilem. supervolare conspiciatur, ventum significat. At L. - vi contra, in sublimi volantes, seremta

rem . . .

po. Corvi singultu quodam latrantes. si continuabunt, vento denotant, si vero carptim vocem resorbebunt, aut per in- . tervalla longiora crocitabunt, Imbras. Tr. Noctua garrula, putabatur ab antiquis , mutationem Tempestatis erae monstrare

116쪽

strare; si insereno, Imbres, si in nubilo, Serenitatem: at apud nos, Noctua clare,& libenter ululans, Serenitares plerunque indicat, praecipue Hyeme.. 72. Aves in arboribus habitantes, si in nidos suos , sedulo fugitent, S a pabulo citius recedant Tempestates praemon strant; Ardea vero in arena stam tristis, aut Corvus spatians, Imbres tantum. 73. Delphini tranquillo Mari lascivientes , Flatum existimantur praedicere, ex qua veniunt parte at turbato ludentes,& aquam spargentes, contra, Sorenitatem. At plaerique Piscium. in summo natantes, aut quandoque exilientes, pluviam signi

fieant. .

74. Ingruente vento, Sues ita terrentur .& turbantur , S incomposite agunt. ut. Rustici dieant illud solum Animal videre Ventum, specie scilicet horrendum. . 7s. Paulo ante Ventum Aranea sedulo laborant, & nent, ac si provid e praeoccuparent , quia Vento flante nere nequeunt. . γε, Ante pluviam, Campanarum soniis tus auditur magis ex longinquo 1 At ante Ventum, auditur magis inaequaliter accedens, & recedens, quemadmodum fit vento nianifesto fiante.

117쪽

ro I HIs TORIA 77. Tristium inhorrescere . de solia contra tempestatem subrigere, pro certo ponit Pliniud. 3. Idem ait, vasa. in quibus esculenta reponuntur, quandoque sudorem in repositoriis relinquere, idque diras tempestates

praenunciare.

M σN I T v M. Cum Pluvia, is Venti, habeant maIeriam fere communem ἱ cum-qua Ventum semper pstacedat nonnul Condensatio A exu. ex Alere noviter facio, intra veterem rece o . ut ex plangorabus

littorum, is excelso volatu Ardeae, adiis patet; cumque pluviam smiliter praee ιλeru Condensatio sed iser in Pluvia

postea contrahitur magu. in Ventis contra excrescit) Necesse est . iat Pluviae habeant complura Prognostica , cum Ventis com munia. De iis consule Prognostica Pluvia

rum, sub titulo suo.

Imitamenta Ventorum.

. . Ad Artic. 33. CONNEXIo. -

SI animum homines in cere possent, ut Contemplationes suas, in suhecto sebi proposito, non nimium figerent, eat era

118쪽

ipsum subactum in infinitum, es plerunque inutiliter subtiliαarent; haudquaquam talis . qualis flet, occuparet ipsos por . sed

transferendo eogitationes suas, is docre rendo . plurima invanirent in longinquo. qua prope latent. Itaque ut in Iure Civili, ita in iure Naturae, procedendum uni sagaci, ad Similis, o, Conformia. I. Fiatis apud homines AEola utres sunt runde ventum quis promere possis, pro modulo nostro. Etiam Interstitia, Fauces Montium, & Aedificiorum Anfractus, non alia sunt, quam Folles majores. In usu autem sunt Folles praecipue, aut ad excitationem Flammarum, aut ad Organa Mufica. Folirum autem ratio est , ut sugant Λerem propter rationem Vacui.

ut loquunturi ik emittant per Compres

sionem.

x. Etiam Flabellis utimur manualibus , ad faetendum ventum , & refrigeria, impellendo solummodo Aerem leniter. . 3. De e nacylorum aestivorum restigeriis , quaedam posuimus in Ressonsio ad Artis. s. Possunt inveniri alii modi ma- .gis accurati, praesertim si Follium modo alicubi attrahatur Αer, alicubi emittatur.

119쪽

io 4 HISTORIASed ea, ouae jam in usu sunt, ad simplicem

comptemonem, tam um reseruntur.

A. Matin in Microco α.& Animalibus, tum ventu in Mundo daajore, optime conveniunt. Nam de ex humore gignuntur.&. cum humore alterpant ut faciunt venti& pluvia ; S: a calore sortiore dissipantur, & perspirant. Ab illis autem, transsere fida est certe ea observatio ad ventos quod scilicet gignantur Flatus , ex materra. ouae dat vaporem tenacem, nec facile

resolubilem , iit Fabae, & Legumina, MFructus; quod etiam, eodem modo se habet in ventu majoribuς. . In destillatione vitrioli, & aliorum Fosi lium, quae sunt magis flatu Osa . opus est receptaculis valde capacibus, & amplis. alioqui effringentur.

. 6. Ventus factus ex Nitro, commi stoin Pulvere Dris,erumpens,& inflans flammam, ventos in Universo exceptis fulminosis non tantum imitatur, sed exuperat. 7. Hujus autem vires premuntur , in Machinis humanis , ut in Bombardis , & Cuniculis. & domibus pulverariis incensis; utrum autem, si in Aere aper D , magna pulveru nrii moles , incensa esset , ventum ex Aeris commotione , etiam ad Plures horas , excitatura esset,

120쪽

esset , nondum venit in Experime*um. 3. Latet spiritus statuosus, & expansivus, in Argento vivo, adeo ut pulverem purium, ut quidam volunt, itastetur, &parum ex eo, pulveri pTrio admistum. eum reddat sortiorem. Etiam de uro loquuntur Ch missa, quod periculose, M sere tonitrui modo, in quibusdam praepa- . rationibus erumpat , sed de his mihi noci

Observatio maior.

Motus Ventorum tanquam in ste-culos'ectatur, in Motibus Aquarum

Venti magni sunt Inundatιones Aerss. uuales consticiuntur Inundationes Aquarum ι utraque ex Aucto Quanto. guemadmodum Aqua aut descendunt ex Alto. aut emanant a Terra ; ita is ventorum nonnulti sunt dejecti nonnullis exurgunt. Quemadmodum nonnunquam intra Amnes t contrarii Motus ; unus fluxvi Mars, aber Cursus Amnis ; is nihilominus unι-cus escitur Motus, prevadente fluxu Maris : ita sontibus ventis contrarιu, Major in ordinem redigit Minorem. Ouemas-