장음표시 사용
261쪽
scriptione uti solebant. sva set rY vr i o,est quae post institutionem a testatore seri solet , id est secundi haeredis appellatio.&duae sunt. lgaris illa,H eres mihi esto. siue hoc filio. sue extraneo dieaturὶ quod si Haereditatem meam adire nolueris,illum substituo ad quem haereditas mea debeat pertinere. Pupillaris substitutio filiis tantummodo impuberibus dari potest, qite ita sit, Ille filius meus si intra pubertate decellerit, illum ei substituo. Haec Caius libro
svis T ITu Tio, est secudi haeredis in locii prioris descientis institutio.Ea aut e duplex est:una Pupit laris, quae pupillari tantum aetati sit illoc modo .Filius meus si res esto: si lueres erit,& antequam in suam tutela uenerit,id est pubes factus sit, moriatur,I itius ei haeres esto. altera Vulgaris,quae Οmni aetati sit: hoc modo , Titius haeres esto : si non erit, Maevius esto. Illa solis silijς fami l. haec cui uis feti solet,siue filius st, siue extraneus : illa haerede filio designat, haec testatori:illa proprie substitutio ,haec proprie Institutio est. ut ex uoce instituere,cognosces.l. 'passim, D.de uulg. N pupill. svCCEDANsus alieni periculi, dicitur in quem incommodum periculi,alieni,hoc est cuius culpam alter sustinet, redundat. Vlp.Lῖ .in fine,D.de administrat.tui. Planὰ si eonsentiant tutores Praetori scd uelint omnes gerere, quia fide non habeant electo,nec patiuntur succedanei cile alieni periculi. Plautus Epidic. Men' piacularem oportet fieri ob stultitiam tuam Vt meum tergum stultitiae tuae subdas succo daneum Nam Stultitiae tuae dixit pro Tergo tuo,cui periculum a stultitia imminet.Vlp. l. q. D. de magistri conuen. Nam magistratus quidem in omne periculum succedit.haeres ipsius dolo proximae culpae
si iccedaneus est. Succsss I o alia est personarum, dia rerum. Su CC s s io personarum,est cum priore gradu vacuo, is qui inseriorem tenebat eius in locum ascendit. l. t .s. si filius, D.de suis & legit. l. 3 .C.eod. succΕs sio rerum, est cum persona non tam re scinae,quam rebus succedit . ea autem duplex. nam
aut in ius uniuersum est: qualis est haeredum, &eorum qui bonorum possestares sunt : aut in res singulares Li s in locum.D. quod legat. L7.dc s.
svCCEssoRivM edictum, est id quo Praetor successionem termist: id est ius inter eos quibus bono.
rum possessiones deseruntur, ut in locum eorum qui postulationem omiserint, sequentes succedere subireque possint.l. i. D. de successedict. Succsss io haec duplex est : una ordinum , altera graduum. Succussio ordinum , est cum ordo personarum
uniuersus, cui Potisiimum possessio destrebatur,
illam omisit r ueluti liberorum .aut legitimorum aut cognatorum. l. prima. D. quis ord. in bon. posis eademq; IV CCEIssio de capite in ca- ut appellatur. l. quinta. C. qui admitt . ad
SvCCEssio graduum dicitur, cum primo eorum graduum qui in ordine aliquo lunt, mittente,inseques admittitur. plures enim in ordine sere unoquoque reperiuntur gradus dicta l. prima , D. deluccess. edict. s. cum igitur, 7. Instit. De bompossess.
SuCvLA, machina tractoria. Axis erassior bipedibus transuersariis imponetur , cuius in utroque cxtremo duo sunt transfixi uectes , qui nixu brachiorum , siane ductario medium axem circumplexo , cointertuntur . Vlpianus l. sed addes , I9. I. secundo. D. locat. Quod si reguli colea prematur , & praelum , de suculam , dc rosulas,&GSvFFRAG l vM , pro impetratione beneseii , quod quis alteri a quo rogatus erat, a Principe apud quem gratia ualcbat, est chlandit us. Impp.l. .
C.de suffrag. Si qui desideria sua explere cupientes , ferri libi a quoquam suffragium postulaue
rint, de ob reserendam uicem sponsione se constrinxerint, &c .Extat praeterea in Cod. Theodosiano lib. 2. tit. 19. lex Imp. Iuliani, qua uetat id
quod suffragatoribus ideli , eblanditoribus illis
datum est, repeti.Cuius constitutionis Aminian. Marcellinus lib. 2 2.mentionem facit. Itaq; intelli
sed uest quod Lampridius in Alexandro de Thurino scribit,qui suffragium suuin promiserat. Suaa i LLARE proprie est liuido colore inquinare. ut quum ictu fustis percussa cutis sanie selu sumin
dente nigrest it. translatὰ uero dicitur pro contu . melia afficere.VJhil. i s.f. i 7. D. de iniur. Si quisse fecit iniuriam ieruo,ut domino facerct: ii ideo
dominum iniuriarum agere posse suo nomine. si uero non ad suggillationem domini id fecit, Ne Idem i. i o. 6.8. D de in ius uoc. Permi iturus enim est , si famosa actio non sit, uel pudorem non suggillat i ,- - Media i . Suasi v NDA , pars tecti ultra structuram aedium proiecta de prominens. Vlpianus. l. quinta.s.sexto. D.de his qui deiec.uel eis. Praetor ait, Ne quiς in suggrunda , protecto ve supra eum locum qua uulgo iter sci, &euauol l. 2ψ2. D.de uerbo. si . Proiectum esset id quod ita proueheretur, ut nusquam requiesceret, qualia mentana S luggrunda essent. Vulgo tamen legitur Suggrundia . Varro libri, e te ru. Aues lubtus suggrundas ab initio uillatico usae tecto.
SvMMA Reip.Locutio est idem fgnificans , quod
status & firmamentum Reipub. Vlp.l. l.s. O. D. de exerciact.Ideo autem ex uoluntate in solidum tenentur , qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam Reip. nauium exercitio per
tinet. hoc est , ea re sublata Reipublicae sta-
262쪽
tus eueri tur: stare Resp.non potest. Florentini tamen libri summam Ren pub.quod ego abiudico. Paulus Sent. .cap.23.Qui de salute Principis,uel de summa Reipub. uaticinatores consulit, cuin eo qui responderit,capite punitur. SV Mostium agere, tum dicimur,quum quam maxime postiamus duriter S praefracte cum aduersὸ-rio contcndimus,eum'; quam asperrimodi ii ehementissimo iudicio positamus periequimur. quod Cic.in Orat. pro Quint .se extulit,Ad extrema de inimicissima iura cupide decurrere. item, iii imicissime & infestissime contendere. Cic. lib. de Om. Exiliunt etiam cipe naturi e calumnia quadam,&nimis callida iuris interpretatione. Ex quo illud, Summum ius summa iniuria, factu ita est iam tritum sermone prouerbium. Terent. in Heaut. rum illud Cliteme dicunt, liis siunmu, saepe sumiama malitia est. Columella li. i. te Ofiicio patrissa. erga colonum loquens, Summum ius, inquit, antiqui summam putabant crucem. Sura MovERE dicebatur magistratus, quum quempiam extrudi iuberent. Consules quidem & P tores per lictorem, Tribuni autem per uiatorem. at illi quidem ita summouebant, ut qui non pareret.prehendi iuberent : hi uero oon pro imperio, sed comiter uerbis summouebant, Si uobis uide-Dir,discedite Quirites. Cicero pro Quintio, Aut satisdare , aut sponsionem iubet facet e.& interea
recusantes nostros aduocatos acerrime summo
ueri. De Dolabella Praetore loquitur. Inde dedi elum ad nostros uocabulum est , ut Summoueri dicantur actores per exceptionem , quos ita rri perpulit exceptio, ut a Tribunali qnodammodo summoti uideantur. sv PERAMENTA Vlp appellat,quae in parata materia resecatur,ac superiunt. Lignis legatis,inquit,si uoluntas non refragatur, superamenta materiarii continebuntur.l. r. D. de leg.& Maib. 3 r. sv PER E ss s rebus suis, pro Consulere, prouidere, prospicere. Graecat locutio uidetur. etις ω MAPaul. l. 2. D. de curat. furios. Sed & alia et dabit Proconsul curatorcs,qui rebus suis superesese non possunt. Sic Iustin.f. I. De curat.Sic Ulp.l.
his qui in ea, i 2.D.de tui.& curat. V PAR p I C i O, supero,redundo, superfluo. Vlp. l. I. s. I O. D de aqua,& aq.pl. iidem aiunt,aquam pluuia
in suo retinere, uel supcsrcientem ex uicini in suuderiuare omnibus ius esse. Haud scio tamen an uerius uulgatis in libris legatur Superfluentem. Su PERIT Es,duo, ut opinor, significat. uideo enim di pro teste& pro praesente usurpari. Festus lib. 17.Superstites, inquit,testes praesentes significat. cuius rei testimonjo est,quod superstitib.praesentibus leges inter quos controuexsia est, uindicias sumere iubente. Plautus in Artemone, Nunc mi H lie et quiduis loqui , nemo hic adest superstes. Servius autem libro Aeneid. tertio, Superstes, inquit, praesentem signi licat . ut Cicero in Muraenia
na, Suix utrisque si perstitibus, id est praesentibus.
Quod tamen postremum uerbum apud Cicer nem e glossa in contextum irrepsit. SUPERsT I T ros us , vano & inani metu Dei affectus:id est qui metuit ibi Deum offendere ubi n5 offenditur. naza Superstes deductu nomen est.&haud scio an iis proprie attributum, qui nimium in fanis consistebant, quasi apud deos suos superstites:quos uernacilla lingua Bigotos appellamus quod i uitio Vlp.posuit l. r.9. s . D.deedilit.ediet. ubi superstitiosos inter eos numerat, qui animi ui. tio laborant.Cicero tamen libro De natura Deoru secudo se scribit: No enim philosophi solum, uerumetiam maiores nostri superstitionem a teligione separaueruntinam qui totos dies precabantur,& immolabam ut sui liberi sibi superstites essent superstitiosi sunt appellati, quod nomen postea latius patuit. Plautus autem in Rudente lioeuerbum in eo posuit,qui uaticinaretur. Quid si ista, aut superstitiola,aut liario la est,atque omnia Quicquid insit,uera dicet. SVPl Nus,diu olutus,negligens,alieui negocio indormiens Paulus i. I S.f. I .D.de contrah.empl. Ignorantia emptori prodest, quae non in supinum hominem cadit. SuPPL I C I ORUM alia summa sunt, alia mediocria, alia minima.Summa sunt, crux,crean tio , de collatio. Mediocria,metallum, ludus, deportatio. Min una,relegatio,opus publicum, uincula. Haee Paulux libro Sentent.quinto, capite decimo septimo. SuPPLiCIvM ultimum,ait Celsias, esse mortem solam interpretamur.I. Ir . Diae poenis. svpREMA sua ordinare,testamentum facere,supremam uoluntatem exponere. Modestinus l.; 9. D.
de pig. act. Creditor quu suprema sua ordinaret,
SusC I pERE iudicium dicitur etiam iudex,qui iudicandi munus sibi a Praetore delatum recepit. Paulus l.decimatertia,D.de uacat.& immun. Siquide
priuilegio quod habuit antequam susciperet iudicium , velit se excusare: nee audiendus est. s mel enim agnoscendo iudicium , renunciat excusationi. svs P CTI ctimen, uide Crimen suspeeii. SusPECTus tutor est', qui non ex fide tui iam gerit, licet soluendo sit:ait Imp.9.quarto.Desusp.tui. SusPENDIosus, qui suspensus est, eui uita suspenodio adempta est. Ulpia.I. II .g. I .D.de his ciui not.
Non solent autum lugeri hostes , uel perduelli nis damnati, nec si spendiosi, nee qui manus sibi intulerunt Plinius lib. 2 8.cap. 1.Laqueum suspendiosi ei reumdatum temporibus capitis dolo-em sedare. SusT I N ER E, pro Differre,reseruare, reiicere. Callia
stratus. l. 36. D. de iudie. Ex iustis caussis, Zecertis personis sustinendae sunt cognitiones ibid. Y α Humanum
263쪽
Humanum est in similibus caussis cognitionem ad aliquem modum sustineri. SusTi NERE actioncs,differre,suta: ndere. Pompo. l. 3 s. D.de iur. fisc.Vtrum ius siles antὰ excutiendum s t, di sustinendae actiones ceterorum, &c. Vlpian .l. si iam. furi. c. Tandiu aliorum nomine actio sustineri debebit,quandiu priore uidicio potest actor consequi. Idem l .s quis , 6.9. quid tamen,7.D.de iniust. rupi. Poena tamen sustinenda est, quoad princeps reseripserit ad literas Praesidis. S v v s haeres dicitu ci qui in morientis familia proximum ab eo gradum obtinets.scripto, 7. D. s tabul. test .nuli. . 2 . De haered.qualit.*. i .& 3 .De hered. quae ab intest . Suus autem iccirco dicitur, quia non tam alienarum, quam suarum quodam modo rerum plenum integrumq; dominium adi piscitur quartim etiam patre uiuo haeres di domi. nus lege x Ir .iab. designatus erat. l .in suis, Il. D.
S vvM haeredem animaduerti a Cicerone Haeredem familiae appellari, in Orat. pro Cluentio. ubi de suo posthumo loquitur:Memoria teneo, inquit, Milesiam, quandam mulierem quod partum tibi ipsa medicamentis abegisset,rei capitalis esse damnatam. neq: iniuria. quae spem parentis,sublidium generis,haeredem familiae sustulit et. Sic Iustinianus eos Domesticos haeredes appellat, S. 2. Inst. de haered.quat.& Plinius in Panenrico, Domesticos haeredes extranei ς opponit,t illosq; ait bona non ut aliena & sperandaued ut sua, semper': possessa capere.Videtur autem Ouid. ad hac quoque locutionem allusisse lib. t r. de Pontor Vivit enim in nobis facundi lingua parentis, . Et res haeredem repperit Casuum. t
suo Rubi autem duo sunt genera. nam alii natura
sui sunt,nimirum filii, siliaeve:alij successione, ni . mirum nepotes aut posteriores , qui in filioriim non etiam filiarum locum uacuum&destitutum subeunt: ueluti si uno filio mortuo nam ex filiabus prognati sui esse non possunt nepotes ex illo eius in gradum succedant. Lex enim eis patris siti ius sic attribuit, ut illi patrem suum repraesentent,
tametsi non idem omnino ius eis concesserit. l. 3.C.de suis & Iegit.l. t .s si filius. D. eod l .et .& l. 3. C. de legit. lib.l.Gallus, S.sequenti, D. de lib.&posthum. Sur di necessarij haeredes sunt, liberi qui in potestate parentis suerint,quos nemo antecedit. Sui auteideo appellatur, quia domestici haeredes sunt: Seuiuo quoqi patre quodammodo domini existimatur. Necessaria uero ideo dicuntur, quia omninosiue uelint,sue nolint, tam ab intestato, quam ex testamcto ex lege x II .iab. haeredes fiunt ait Imp. g. 2. De haered. qualit. Vel sic:
s VI & necessarii haeredes dicuntur, qui in morientis familia proximii ab eo gradu obtinent: uelutistit,aut ijs de familia sublatis, potes,& qui dei
cepv.item uxor,quae in manum conuenitritem nurus, quae in manu silii est,quem tu potestate habemus . Vlpianus titulo quarto, Sui autem iecirco oppellabantur, quoniam patresami l. mortuo non tam alienarum, quam suarum quodammodo rerum plenum integrumq; dominium adipiscuturi quarum etiam illo uiuo haeredes quo uerbo uel res dominum intelligebant lege duodecim tabu larum desgnati erant.Neces Iari; alitem dicuntur, quoniam eadem lege cogebantur haereditatem retinere.l.2. D. deliber.& posthum. l.quinquagesima septima, De acquir. haered. Su I, pro Nostri. Paulus i. 2 o. D. de nouat. Nouare
postumus,aut ips,si sui iuris sumus t aut per alios qui uoluntate nostra stipulantur. Sui ius,uide Ius sui. Suo,suae potestatis.ut Meus apud Persum, Vindictu postouam meus a Praetore recesii. Iustinian.I.r .ad S.C.Tertuli. Sed de fili e suae mortuae filius uel stia praeponit:id est quae sui iuris est,
suaeque potestatis. Sic Plautus in Persa, ubi lenonem inducit,qui ancillam manumiserat: Ita aucti Ia mea quae fuit hodie,nunc est sua. Et apud Cicerone libro De repub. tertio, Est enim genus iniustae seruitutis . cum ij sunt alterius , qui sui posesiuit esse. Sv v s etiam, pro eo qui in sua potestate est, alio modo dieitur uetuste id est simae mentis. Vlpianus l. Fulcimus, septima, I .adeo, D. quibus ex causi in possiess. Furiosus hanc uenditionem pati non potest: quia non se occultat,qui suus non est. Cieero: Tuscul.tertio: Itaque nil il melius,quam quod cst in consuetudine sermonis Latini,cum exilice potestate dicimus eos,qui effrenati seruntur,aut libidine, aut irac dia. qui igitur exisse ex potestate
dicuntur,iccirco dicuntur,quia non sunt in potestate mentis, cui regnum totius animi a natura tributum est.
SYMPHONtA , chorus symphoniacorum . Cicero PVerrina sexta. Quum in eis conuiuiis symphonia caneret, maximisq: poculis ministraretur. Vlpianus l. decimaquinta primo , D. de usust. Nam si librarium rus mittat, uel desImphonia attriensem saeiat di id est e familia symphoniacorum. Paulus i. 22. Ad leg. Aquil .Si quis ex comoedis, ut symphoniacis unum occiderit,id est e numero symphoniacorum. Galli Capetam uocant.
SYCAM I NON,morus Aegyptia,qua uti Glent in aggeribus Nili per quos incrementa elux dispensan
ΣΥΚΟΦANTEIN , calumniati , iniuste aliquem
iudicio vexare . Imp. I. decimaseptima . C. quib. ex causis in L irrog.' Etenim quum non caussa cognita dictum est μυκπαν -
, sed ad postia latum patroni', interlocuti nς iudicis responsum sit , &c.Hinc Syco
264쪽
banis appellati cuius nominiis Festus hane affert originem. Atticos quondam iuuenes solitos aiunt in hortos irrumpere, Mosq; deligere : quam ob caussam lege est constitutum,ut qui id fecisset, eapite truncaretur. quam pCpna qui persequcretur, ob paruula detrimenta Sycophantas appellatos. ΣYNA Λ ATMA, Imutua de reciproca ex re contracta obligatio.Vlp.l.7.D.de pact. Dedi tibi rem,ut mihi aliam dares:dedi ut aliquid facias: hoc isa esse,de hinc nasci ciuilem obligatione.& pauialo post, e enim contractum,quod Aristo.σα Adicit, unde haec nascitur actio. STND I Cv s ,συιώ-ι qui ab aliquo collegio, uel ciuitate ad caussam ipsius agendam delectus est. a C, cerone actor dicitur,in Diuinat.Haec duo in primis spectari oporteretquem maxime uelint actorem esse ii , qui b. sectae esse dicantur iniuriae: &quem minime uelit is , qui eas iniurias fecisse arguatur. Item, Adsunt homines ex tota prouincia nobilissimi, qui praesentes uos Orant atque obsecrant Iudices,'ut actore caussae suae deligendo uestrum iudicium a suo iudicio ne discrepet. Hermogen.l. I . D. de mun. & hon. Personalia eluilia sunt munera,defensio ciuitatis , id est ut sindicii, sal,legatio ad em saccipiendos. Arcad.l. ult.6. I .eius tract. Desensores quoque,quos Graeci symdicos appellant , S qui ad certam caussam age dam uel defendendam eliguntur, &c.Demosth. Porro in orat. πιρι et κο Aristidem dicit syndicum esse ab Atheniensib.delectum, qui in Amphicteonum consilio pro Delio sum diceret. SOD r Cv s, est actor corporis cuiusdari ueeolle-ψj,per quem tanquam in rep. quod communiter
agi fierive oportet agitur. fit.l. I .s. I. D.quod ei tu .uniu. SYNOR AP H A,uide Chirographum. STNOD ITAE ,σ-ιτω,in l. 6. C.de episci audient. dici uidentur, comites monachorum.nam Nisuiatorem significat . Solent autem Monachi exeolle j sui inferiori ordine quempiam deligere,
ducto nomine ex eo , quod quae late patebant in unum contracta simul omnia conspici cernis possint. Ulpianus.l. quinta. septimo. D.de reb. r. quis . Aut si nemo inueniatur , aut suspecti
sint qui inuenituitur , iubere debet edi rationes: itemq; synopsim bonorum pupillarium, aduoc tum l: pupillo dare.
SYNTH E s i s,congestio ceruus.Seaeuola in l. 3 8.D. de aur.arg.leg.Quaero an ex uniuersa ueste. id est
an ex synthesi tunicas singulas Ze palliola Sempronia eligere possit Alciatus tamen multo aliter interpretatur : quo cum est a nobis in obseruati nibus disputatum.
lL rT ERAM ueteribus Senatusconsuliis subseribi solita, Valer. Max. lib. 2 .his testatur uerbis:illud quoque memoria repetendum est,
quod Tribb. pl. intrare curiam no
licebat: ante ualuas autem positis subselliis,decreta patrum attentissima cura examinabant: ut si qua ex eis improbassent, rata esse nonsnerent.Itaq: ueterib . Senatusconsultis T litera
subscribi solebat:eaq; nota significabatur,illa Tribunos quoque censuisse : qui quamuis pro commodis plebis excubabant, inq; imperijs compescendis occupati erant,instrui tamen ea argenteis uasis,&annulis aureis publice praebitis patiebat tur, quo talium rerum usu auctoritas magistra
TABERNAs appellatio declarat omne utile ad habitandum aedificiu,nempe ex eo,quod tabulis clavdiditur,l.tabernae, I 8 3. De uerb. fg. TAavLAR dicebantur , quibus antiqui pro chartiis
utebantur,cum cera illitae essent. itaq; quarum rerum memoriam constare oportcbat, eas res in tabulas referebant,ueluti accepta & expensa, pactiones, testationes,stipulationes, cautiones, testamenta. Hinc TABvLAs testamenti accipere debemus, inqui: Ultimus,omnem materiae figuram. siue igitur tabile sint ligneae., siue cuiuscun3ue alterius materiae: siue chartae,siue membranae sint, uel si eo io alicuius animalis:tabulae recte dicentura. I .D. de bo posssecund.tab. Item TAavLAE accepti & expensi . Moris enim erat ut patresfami l. quaecunque per singulos dies aut aeciperent,aut expenderent, ea primum propere ac festinanter in codicem memoriae caussa paratum,
reserrent,quae Aduersaria dicebantur: deinde perocium in alus tabulis ordine & aceuratὸ perscriberent . eas tabulas aecepti id expensi nominabat.
de quibus Cicero in Cluentiam sic scribit,Confecit tabulas diligentissime . haee autem res habet hoc certe , ut nihil possit neque additum, que detractum de re familiari latere. Hi ne TaavLIs obsignatis agere:cum pactio in tabulas relata esset.Cicero I .de Orat. Tu milii cum in circulo decipiare aduersarii stipulatiuncula, Ac cum obsignes tabellas clientis tui, quibus in tabellis id sit scriptum, quo ille capiatur: ego tibi ulla caussam maiorem committendam putem ρ Item Tuscul.v.Tu quidem obsenatis tabellis agis me- eum. de testiscaris quod dixerim aliquando, aut scripserim:. Nam de testationibus locus hie ex Quintiana documenta est : Neuius pueror circum amicos dimittit . ipse suos necessariot corrogat. ueniunt ste uentes . testificari
tur isti P. Quintium non stitisse i de se stitisse.
265쪽
tabulae maximae signis hominum nobilium consi-inantur. Idem in Pisoniana: Iste claudus, quomoo aiunt pilam retinere:quod acceperat, leui sic ri:tabulas obsignare uelle. TAav LA,libellus proscriptionis.Vlp.l. Iue . . I. D.deact.empi Quum ueditor sciret fundum pluribus inunicipiis legata debere, in tabula quidem colla scripserit, uni municipio deberi.Cic.in Quintiana perpetuo libellos appellat. Hi ne TA Bu LA RI us, qui fide publica ea quae gesta sunt,in tabulas refert, &instrumenta publica conficit.l. ult.6. hi quoq;, D. de mun. & hon l. s.f.si tabu lae,
TABvLARIvM , pro Archio, de quo suo loco dixi mus: id est locus in quo literae tabulaeq: publicae
recondebantur.Cic.De nat. de li. t . Sed exeamus
ῆ theatro e ueniamus in forum sessum ite precor.qAdZut iudicetur qui tabularium incenderit ρ Ide pro C. Rabirio,An de peculatu faeto an de tabulario incenso longa oratio est exprimenda8TAci TA fides est tam quis non palam rogatus in
fraudem legis promittit, se id quod sibi relinquitur restituturum personae, quae legibus ex testameto rapere prohibetur: siue chirographum eo nomine dederit, siue nuda pollicitatione repromiserit.l. in fraudem, I o. D. de his quae ut in dig.L I . de l. .& l. qo. D.detur.sse. Hinc Gei τ A sdeicommissa quae quis ei cui capere non licet,restituere rogatus est a.tertia, D.de probat. I. Io l.decimaoctaua, & alibi , D. de his quae ut indig.l. 3 .C.ad leg.Falcid. b.li.nono, ca. 2.RCatuebar,quae subiecisse dicebatur marito testamentum δε dicebatur chirographum marito expirante haeredibus dedissse: Se uerii erat. na quia per i , ges institui uxor no poterat haeres, id fuerat actu, ut ad ea bona per hoc tacitu fideicomissum peruenirent. Et caput quidem ueri facile erat, si hoc diaceremus palam:sed peribat haereditas. TALMA : inquit Vlpianus, Graeci mille hominum multitudinem appellant. l. I . S. I .D. de testa. mil. TAL 1 o in duodecim tab. pare uindicta, inquit FG stuς significat.Si membrum ruperit, ni cum eo paeit,talio esto.
TAM iure legeq;. Vetus locutio,qua lege actum aliquid fuisse significabant, quam rogari ius fuisset. Procul .l.si is qui, q D.de adopt. Sed si sic ad piauit, ut tam iure leges nepos suus esset, quam si ex Lucio puta filio suo natus esset. Alludit autem ad arrogationis formula qua Gellius lib. s .ca. I9. exponit,Velitis iubeatis, uti L.Valetius L. Titio tam iure legeq; filius siet,quam si ex eo patre matreq; familias eius natus esset. Hinc Ciceronis locus in Oratione pro domo me adus est,Fueris LM Trib. pl.ta iure, quam lege, quam fuit hic irse Rullus. Legendum enim appareLTAM iure ac lege, uel TAM iure legeq;. TANTI, pro Tam multi. Gaius I.6s.De lega.& sd. li. 3o.Qubd si minus sunt, in talos quati inueniantur.id est in tot, quot inueniantur. Iustin. l. 23.infin.C.de legat.Nisi specialiter expresierit,& dixerit testator,tantas quidem partes uelle unum,ta ras autem alterum habere.
TA x AT uerbit,inquit Festus, ponitur in ijs quae finiuntur, quoad tangi liceat. In litibus quos iudi- ei arbitrove cu praeteribitur, quoad ei ius sit, si tuendi Taxatio dicitumquae fit certae summae. Sic
enim locu illu legendu putamus. cul consentaneuest,quod Iustin.Nouell. Lxit Iin I xx x o.Ta
xatione esse πυέτητα παρα τού δι
καον .ueluti cu definitur summa intra qua in lite iuretur. l. .f. I .D.de in liti iur. l. I .f.praeterea, Dad exhib.Hinc uerbii D v NTA x AT, quod ad illiusmodi prescriptiones accomodatucit Taxati nis metio fit in l. 8. D. de dol.mal l. 2 i fi. D.deact. empl. l. 68. D. de rei uindic. I.6.D. ut legati
TECTOR ,resectoriarii sex,qui quid corruptum restituit.Ulp. l. 27.s.1 2.D.ad leg. Aquil.Ite si tectori locaueris laeum uino plenum curandum , de ille eum pertudit ut uinum sit effusum. Budaeus t
men υIATORI corrigendum putat.
TECTORI vis erat incrustatio quaeda&quasi paui metu patietis aut eolumnarii. Ea crusta aut calce pura fiebat, aut gypso,aut calce di arena, aut calcς& marmore. De tectoriis Vitruvius lib.7. ca. 2 .de 3.Vlp.l.3. l.D.dein reuersista si mutua pecu- .nia accepta, domu dominica exornauit terioriis,
Sc.& pau id post. Pati debet dominus ereditorElige auferre.1e tectoriis loques. Celsus I. 38.D.deret uinci Neq; malitiis indulFenda est, si tectonu EIuta Ninduxeris picturasq; corradere ueli , niti Eil laturus nisi ut ossicias. Loquit de illinimento, quod auferri no potest. Neratius L .D.de usus. Viafructuarius nouum tectorium parietibus qui rudes fuissentati onere non potest. TE Lv M,inquit Caturi uulgo quide id appellatur, ab arcu mittiturista nuc omne sgnificatur, quod mittiti manu.Ita sequit, ut di lapis Sc lignu,& ser-m hoc nomine cotineatur.dictum ab eo,u, in 15ginquu mittitur,Graeca uoce figuratu ἀ- του --οῦ . & hae sgnificatione inuenire possumus de in
Graeco nomine .na quod nos Telu alpellamus, ituli Eίλος appellant. eoq; nomine uulgo quide id tagnificatur,quod ab arcu mittit:sed no minus ominne significatur,qaquii mittitur.manu,ἄπο ci, MP . admonet nos Xenophon: na ita scribit, κώ
m δἰ - λιθοι .& id quod ab arcu mittitur, apud Graecos quide proprio nomine uocatur apud nos autem communi nomine telum appella
TEMPORE fit iniuria, si in ludis di in conspectu Pritoris,
266쪽
toris,l. Praetor edixit,D.de iniur. & samos.libet. TEMPORE liberati dicuntur,qui temporali actionetcnetur,cuius dies cedit.l. .D.quet in fraud. cred. l. vlt .in 6.D.rem rat. hab. TEMPORE periturae res dicunt quaru actionis dies exiturus est.l. 3. D. deseriis.l. i 2.D.de procurat. TEMPORALEs actiones dicuntur, quae certo tem potis spacio terminantur: & perpetuis opponu tur. Inst .sub tit. De perpet.& temp.act. imperatorum tamen constitutionibus in persona actiones annis triginta: in re uero dece aut uiginti alanoruspacio circumscriptae sunt. l. 3. C. de praescripta trig.ann.& sub tit. De praescript. dcc.uel uig. . TEMPORALys exceptiones, atque dilatoriae sunt, quae non semper locu habent,sed euitari possunt: qualis est pacti conuenti temporalis. l. excepti nes, D.de except. praescriptis praeiud. TE NER E,uide Habere. TENEs,uide Lines. TEPIDARI vM , &balineis Paulus pro eode posuit in l. I 9. D. deseruit.urb. Non posseanquit, prohiberi uicinum, quo minus balineum habeat secum dum parietem communem. sed si talis sit usus te.
pidati,,ut alii duum humorem habeat,posse prohiDeri Similiter Vitruvius lib. s.cap. o.ubi de balnearum di spolitionibus loquitur,principio Tepidarium pro ipsa balnei cella posuit:mox, pro uas calieno in quo aqua calesit. TER enixa uidetur,etiam quae tergeminos peperit. l. r enixa,D.de uer.sig. TERGIvERsARr, inquit Marcian.est in uniuersum ab accusatione desisteres. a . Dind S.C. F. TER RiτoRI vM,inquit Popo est uniuersitas agrorum intra sines euiusq; ciuitatis:quod ab eo dictu quida sunt, quod magistratus eius loci intra eos fines terrendi,id est summouedi ius habet. l. 2 3 9.f.8.D.de uerb. sig. Varro aute hoc modo: Terra dicta ab eo ut Aelius scribit quod teritur. Itaque Tera in Augurii libris scripta cum R. o. Ab eo colonis locus communis qui prope oppidu relinquitur, Territoriu, quod maximὰ teritur. Seditius aute in illud libAeneid. s .urbem designat aratro, me Cato in originalibus dicit more fruisse.Co dituri enim ciuitates, tauru in dextra,vaccam in trinsecus iungebant.& cincti ritu Sabino,id est togae parte caput uelati,parte suceiticti,tenebant stium incuriia,ut glebe omnes intrinsecus caderet. Et ita sulco ducto loca murorum designabator trum,suspendentes circa loca portarum. Vnde ei tertitorium dictum est quasi terribouium,t itum bobus & aratro.Siculus Flaccus: Bellis gestis, uictores populi terras omnes ex qui b. uictos eiecerunt,publicE atq; uniuerialiter Territorium dixerunt,intra quos fines ius dicendi esset: deinde ut quisque uirtute colendi occupauit arcendo uidi. num,A rci filialem dixit.
TER Ri rostri iuris appellant, qui equid adcol nia municipijve prici legium pertinet.sed si rati nem appellationis huius tractemus, Territorium est quicquid hostis terrendi caussa constitutum
TE S S E R Α Ε, notae quibus quid a conscijς dignoscebatur:ut in castris quae militibus dabantur, quo ab exploratoribcinternoscerentur. Item notae frumerariae, quibus prolatis frumentum a Principe da batur. Vlp.l.s r. s. i. D.de iudie. Si libertis suis tesseras frumentarias emi uoluerit , quamuis maior pars haereditatis emi uoluerit.&c. Paul. l. 9.D.de- legat. sd.lib. 3 i. f. i. Si Titio frumentaria test ra legata sit , &is decesserit,&c. Iuvenal. Satyra7- summula ne pereat, qua uilis tessera uenit,
TEsTAni Lis dicitur,tui testimonii dicendi ius est.idq; uerbum lex Horatia usurpat, quae de Caia
Tauratia facta est.Contrarium est in xl l . tab scriytum.Improbus intestabilisq; esto. Haec GelI.li-
TAs TAMEN TvM facere dicitur , qui aduocato homines testatur, quae sua mens sit de successore sibi constituendou. t .D. de testam.Vbi Modestinus scribit testamentum esse uoluntatis nostrae iustam sententiam homo Graecus dicere uoluit:melius demonstrationem, uel enunciationem dixisset de eo quod quis post mortem suam fieri uelit. Melius igitur Vlpianus Institutionum
cap. 2Ο. Testamentum est mentis nostrae iusta contestatio, in id solenniter facta , ut post mortem nostram ualeat . Vera enim haec testamenti desinitio est Mentis enim uerbo, non animi iudicium hoc tempore intelligimus ut cum in I. sequenti Labeo scribit mentis integritatem in testatore desiderari sed uoluntatem , ut recte M dest. exposuit. Et q uoniam non simplex est eni meratio ac demonstratio , sed testata i hoc est apud eos exposita, qui ut testes essent, rogati sunt:iccirco Contestatio mentis diciturinon quo duplex uerbum hoc sit , ut Ceil. lib. 6. cap. I 2. Ser.Sulpitium scripssse affirmat. quod inibi quidem non fit uerisimile a uel quo testamentum egeo appellatum sit, ut hoc loco Iustinianus putat: sed quod omne testamentum testatio est: non omnis autem testatio, testamentum i scd ea sola quae mentis est de suis bonis post mortem suam potadendis Lusit igitur hae in re Seruiu , ut eum alij dicunt Mutuum esse de meo tuum, de Donationem este dono datum . neque enim tam hospes fuit in Latino sermone Seruius , ciuitatis suae florentissimus , & in arte sua doctissimus, ut MENTvM productionem uocabuli esset ignoraret.qualis est in Calceamentum, ut Paludamentum,aut Vestimentum: uel qualiet MoesivM in Patrimonium,Matrimonium , Testimonium. Sed eum ab eode sonte Testimoniu&Testametum, deducta essent,ea quasi allusione differentia ostendere uoluit.Est enim testimoniu commemoratio . rei gestae:Testamentum autem rei futurae demonstratio
267쪽
stratis,non simplex,ut dixised contestata. TEsTA ME NT v M porro aliud erat Calatis comit ijsi aliud in procinctu, per aes & libram, Praetorium,
TEsTAM A NTvΜ Calatu comitijs erat . quod pacis tempore Calatis, id est euocatis pro collegio Pontificum comitiis, palam aperteq; fiebat. Gest. lib.
TEsTAM ENTu M in procinctu dicebatur, quod militiae tantum fiebat et cum instructo exercitu uiri ad praelium faciendum in aciem uocati , togasq; succincti, tribus aut quatuor testibus adhibitis haerede nuncupabat.Gell.ibid.dc Plaut.in Coriolan. TE STAMEN Tu M per ars & libram dicebatur , cdmquis alterius familiam, id est ius patrisfa.uniuersum mancipio emebat, de teliator tabulas tenens, ita loquebatur: Haec uti in his tabulis cerisve scripta sunt,ita do,ita lego, ita testor.itaq; vos Quirites testimonium praebitote.Geli ibid. e Vlp.cap. Inst.2O. sTAMENTUM Praetorium est,quod sine ulla macipatione per sola septem testium colignationem etiam hoc tempore magnopere obseruatur. l. si unus,C.de testam.& Imp.r . Inst.eod. TEs TAMENTvM mixtum est,quod ex civili,Praetorio,& constitutionum iure ita fit, ut a septem testibus nullo alio interposito actu, uel eodem,uel etiam alieno annulo consignetu r,subscribatur ab ijs de a testatore, haeredisq: nomen uel ab hoc solo, uel ab ijs adscribatur. l. 28.de 29.C. de testam. TEsTAM ENTvM improbum, contra leges: inofficiosum,contra meritavnhumanum, contra pieta tem . Asconius.
TEsTAMENTARI v s, testamenti scriptor,Vlpia.l.9.D.de haered.insti. Sed si maiorem adscripterit te
stamentarius, uel quod difficilius est probatione,
ipse testator.Item, Ide tractat, de si testametarius contra uoluntatem testatoris coditione detraxit. TEs TAMENTI factio non modo testamenti iaciendi, sed etiam capiendi ex testamento facultatem significat. l. filiussa. I 6. D. de testam.ubi Pomp. scribit de filiumfa.de seruum alienum, de surdum, testamenti factionem habere dicet enim testamen tu ficere no possint,attamen ex testaineto uel sibi uel alijs acquirere possunt. Vetus aut est locutio haec, & nisi me animus fallit,ex duodecim tabul. manavit,in quibus tamen scriptum fuisse opinor de iis quibus cum testamenti factio haberetur: noqui testamenti factionem haberent . Sic l. ult. D. pro haered.l. I I .l . de haered inst. TEsTARi est testificandi alicuius negocii caussa tabulas obsignare. Venul. l. Q. D. de testib. Curent magistratus cuiusque loci testari uolentib. de seipsos de alios, testes uel signatores praebere : quo facilius negocia explicentur , de probatio rerum
salua sit. Hinc TEsTAT io, de Testificati ctus ille testandi consignandis. c. verr.7. Ipse in tabellas reseri,si
gnat signis amicorum prouident homo:ut contra hoc crimen,si quando opus cisset, hac uidelicet testificatione uteretur. Vlp.l.9.I. I. D. demen. Solet de ita interdici. ne instrumenta omnino so ment,neve libellos cocipiant, uel testationes con π1ignent.Sic in l. I. D.de covcub.l. 7. D. de Ipontal
Quint. Ipse suos necessarios ab atriis Licinijs, de a
faucib. macelli corrogat, ut ad tabulam Sextiam
sibi adsintdiora secunda postridierueniunt frequetes.testificatur iste P.Quintium non stitiste, de se stitisse.tabulae maximae lignis hominum nobilium consignetntur. Morem hune Ouid. I i. de Ponto a Ii I .his signi Luerb is: Confiteor ectere licet gnate Quirites: Nil opus es legum viribus,r e loquor.
TrsTATo , testibus adhibitis.Scaeuola l. i 22.D.deuein.oblig. Qui Romae mutuam pecuniam acceperat soluendam in longinqua prouincia per menses tres, post paucos dies Romae testato creditori
dixit,paratum se esse Rome eam numerare.. Item s. I. tuim cChaeres mulier cohaeredis liberorum tutores saepius testato conuenerit. Sic in I. ult. D. pro deret. l. I .saacet, D. de Peric.dc comm.l. I . D. quod .iuis. TEITIMONI ORvM modus duplex est: manifestus de caecus. Manifestus est,qui ccrtos testes, Se praesentes habet: Caecus,in quo multitudinem, aut ciuitatem dicimus seire. ut Cic. Testis in tota Sicilia. Est etiam in caeco iusiurandum,tabul Mentesmpersonaeuiit Donat in Andet. I erent.
TH ER I AC A, medicamentum aduersus omnium animantium uenena institutum: de quo
Plinio coguosces lib. 2o. cap. 26. Vt . . 9.2 T. D.de ins .uel inst.Idem respondit theriacam quoque de cetera medicamenta,quae secessus causa dominus ibi habuit. Tnvs AvRus est quaeda uetus depositio pecuniae,
cuius non extat memoria, ut iam dominum non habeat.l. Nunquam,D.de acquiri ridom.
έλεβῆμα τι δε ἔτι ὸωμος Scerra, quit, propria est histrionu: Orchestra uero chori .in qua est de ,quq uel tribunal est,uel ara:id est locus editior, ut dixi . Vitruviux libro De archit. .cap. 3. Apud Graecos, inquit tragici dc eomici actores in scena peragunt: reliqui autem artifices suas per Orch stram praestant actiones : itaque ex eo scenici ScThymelici Graece separatim nominamur. Ex his apparet Thymelicorum nomine intelligi .lludios citharoedos , tibicines , citharistas , lyristas , de qui sunt in eodem genere. Vlp.l. D.de his qui not. insa. Et generali te ita omnes opinantu de utile uidet uniit neq; Thunielici, neq; Exu
268쪽
stici neque agitatores, nec qui aquam equis spar-ὁ unt, ceteraqή eorum ministeria,qui certaminib. sacris deseruiunt,ignominiosi habeantur. De thumelicis etiam fit mentio in l. ro. D.de pollici.
THUNNus piscis marinus. de quo lege Plinium lib. 9. cap. I s. hinc Thynnaria piscatio apud Vlp.l.7.
THi μει,ut ipla non directo,non disertis uerbis, sed idem ualentibus. Vlpia.l. 29.D.de recept.arb. Qui ab arbitro damnariis,a reo ,sed ab eius fidesussore petit: γ δ Hvii reo petit.id est, uerbo quidem a fideiussore petit:re ipsa,a reo. Sic enim Cucero frequentissime hane effert locutionem. Thora I appellatione continetur omnis materia, ex qua aedificium constat, uineaeq; necessaria, unde quidam aiunt,tegulam quoq;.& lapidem, & cae menta, ceteraq:, si qua aediliciis sunt utilia tigna enim a tegendo dicta sunt hoc amplius & calcem di arenam appellatione tignorum contineri. Sed in vineis tigni appellatione omnia vineis necessa
ria cotinentur.utputa, perticae, pedamenta. l. I.D.
de tigno iniuncto l.tigni,62.D.de uerb. signi. TIGNI appellatione omne materiam in lege x II. tab.accipimus, ut quibusda reste uidetur. l.tigni, idem D ad exhitandum. TILIA , arbor cuius ex eortice interiore membranulae pertenues sumuntur, in quibus ueteres scribebant. Vip. l. 1 2. De legat. & sid. lib. I 2. Librorum appellatione continentur omnia uolumina,siue in
carta siue in membrana sint:sed & si in philyra, aut
in tilia, ut nonnulli conficiunt,&c. TI TIv s & Accius, uetera nomina quibus exempli eaussa uti mos erat. Varro in testamento,Quod si quis undecimo mense natus est , Accio ide quod Titio ius esto apud me. Per hoc uetus prouerbiuVarro significataleuti uulgo dici solituni erat, de rebus inter se nihil distantibus, Idem Accii quod
Titij:ita pari eodemq; iure esse in x. mensibus natos,& in x I .Haec Gel l .lib. I .cap. t 6. T lxv Lus, est posi essionis caussa:ueluti, Rogo te, unde hane rem possides dicis, Quoniam mihi donata est.& titulus est, Pro donato, aut Quoniam emi, & titulus est Pro empto: ait Theoph.9. I .De interdict.uel sic: T 1 TvLus est iusta di aequitati naturali consent nea possessionis caussa ueluti Pro emptore , pro
Toch dicta est a tegendo , inquit Pompon.l. I 8o. D.de uerb. signi. Eius formam ac figuram Quin. tilianus lib.x I .cap. III .his designat uerbis:Veteribus nulli sinus, perquam breues post illos sus rimi. Ipsam togam rotundam esse, & aptὰ ea amuelim .aliter enim multis modis siet enormis.pars eius prior mediis cruribus optime terminatur,posterior eadem portione altius quam cinctura: sinus decentissimus, si aliquanto supra imam toga fueriti unquam certe sit inferior. haec ille:quae a Baysio praetermista fuisse miror. Toga autem ciuium Romanorum fuit propria. Itaque & ubique eam gestare iubebant tir , neque peregrinis ea uti licebat. unde illud Plini, lib.Epist. 1 r i. Idem cum Graeco pallio amistus intrasset carent enim toggiure quibus igni di aqua interdictum est postquase composuit: Latine,inquit, declamaturus sum. Tranquil. in Claud.Peregrinitatis reum oria inister aduocatos leni contentione,togatumne an palliatum dicere causam oporteret , quasi equutatem integram ostentans,mutare habitum prout accusaretur,defendereturve iussit. TOGA praetexta, toga cuius orae purpura intertexta est. Ea pueri ad annum aetatis xv l .utebantur, quo anno puram, quae & uirilis dicebatur, sumebant. Itaque Vlpianus in l. 23 . . 2.D.deaur. & arg. Puerilia,inquit,uestimenta sunt,quae ad nullum alium usum pertinent, nisi puerilem ueluti togae prae
TOLL i s s r , pro sustulisse,apud Vlp.in l. II . . . D. de acceptil. τ EΥMA apud Graecos quidem proprio nomine uocatur id,quod ab arcu mittitur, apud nos autecommuni nomine & tellum appellatur. I. si caluitur,D.de uerb.sig. TOPIARII, artisices fruticum & herbarum in uarias figuras consormandarum. ἀπο τῶν
meo iudicio. id est a funiculis e potius quam ἐπ' τῶν τόποovit quibusdam placet. Alsen. l. 6 .f. . De legat.& sid.lib. 3 o.Praediis legatis , neque t piarium,neque saltuarium legatum uideri ait. to piarium enim ornandi fundi paratum esse. Item Vlpianus.l.8.in fi.& Marcia.l. I7.9.2. D. de inst. uel inst.
TORA LxvM duo fuisse genera, Paulus signiscat in I. s. de D. suppell.leg.unu quod straguli nomine
contineretur. alterum quod non contineretur.
Hoc autem Plagam appellatum Nonius testatur: grande scilicet linteum tegme ob eam,u i coniJcio,causam ita dictum,quod plagis, id est soraminibus peruium ac pellucidia esset .ut si uera coniectura sit,planus nune eiusdem Pauli locus sit in l. .eM.ti .ubi scribit culcitras, toralia imperia,A c. suppellectili legata contineri:nimirum si addita literula legamus Toralia iM Rut A: ut ea fgnificentur,quae uere stragula sunt, id est densa & non rara.Varro tamen lib. De ling. .& apud Fest. De uita POp.RO. I .παχυ- ρομαν utrunq; straguli nomine comprehendit. TRADI Tro,est modus res singulas iure gentium acquirendi,cum caussa subest: id est Titulus. ueluti cum uenditionis,pe multationis, legati, donationisve caussa aliquid traditur. l.qua ratione,9. b. I. D.deacq rer.dom.olim aut e Traditio proprie erat alienatio reru nec macipi. uti scribit Vlp. p. Inst.x t x.ubi etia adscribit. Nec mancipi rem dominia, ipsa traditione apprehendii scilicet si ex iusta caussa tradita sint nobis. Proprie autem Traditio rerum corporalium est. Incorporales enim
269쪽
res traditionem non recipἱunt. I. seruus , A I .D.deac'. rer .dom. quippe cum in his usus iuris pro traditione cedat.l.ult. D.de seruit. TRAD i Tu i Ri ,uetuste pro Traditum iri. Paula.q7.D.de rei luind. Non aliter litem aestimari a iudice, quam ii cauerit actor qa per seno fiat postes si ne eius rei non tradituiti. Iulian. l. 7 9. s. De fid. lib. Quum sub conditione legato seruo libertas datur,non aliter fideicommissario tradi debet,quam
ut caueatur existente conditione tradituiri. TRAIECTiTI A pecunia est, quae trans mare periculo creditoris uehitur , siue illa ipsa exportetur,
sue etiam merces ex ea comparatae reportentur:
modo creditoris utraeq; periculo nauigent,uti pa
obl. Iulius Pollux Lenus ἐτε πλουν,quod pro commeatu στεροπλνν,quod etiam pro remeatu sol uitur,appellat. TRANsCRiBERE us situm in alteru trasserre: deriuata locutione ex eo.quod ueteres ut scribit Donat . in foro &de meiae scriptura , magis quam ex arca domoq; pecunias numerabant.nam quod argentarius Titio acceptu tulerat, id si Titis uolutate Mquio acceptu serret,Titi; q; nonae expugeret, Trascribere dicebatur. Procul.l. I 2. D. de presseri. uer. Couenisse iter eos.ut eos landos,s ipse uellet eode precio mulier trascriberet.Caius in I. is. D. ad S.C. it. Aut si haereditate emerit.& aes alienuhaereditariu in se transcribat. Imp. l.iubemus, i q. C.de sacri ecel. Possessione ecclesiasticam tanqua
nullo iure transcriptam, in iure ipsus atq: dominio permanere. Vlpi. l. l .6.9. De leg.& hd. li.3 2. Agri plagam quae est in regione illa Maeviis transcribi uolo, precio facto uiri boni arbitratu . Seruius in illud Aeneid. 7. Et tua Dardaniis transcribi sceptra colonise Transcribi, inquit,id est tradi. Sermo aute hic tractus est de pecunia.nam Scribi est dari. Horat. Scribe decem erro,non est satis, adde cicutae. Reseribi, reddi. Horat. Dictantis quod tu nunquam rescribere possis. TRANspvGA non is lotus accipiendus est, qui aut
ad hostes,aut in bello traffugit: sed & qui per induciarum tempus ut ad eos cum quibus nulla amicitia est , fide suscepta transfugit. l.postlimini u. I9.f. s. D. de cap.& postlim. Festus aute sic: Perfuga Gallus Aelius ait, qui liber aut seruus,aut hostis sui uolutate ad hostes transierit,qui ide dicitur Trans laga. quanqua sunt qui credant Persu'gam esse,non ta qui alios fugiat, quam qui ob spe commodorum,ad quempiam perfugiat.
TRANsIGERE uerbum de generaliter usurpatur, Scspecialiter, Generaliter pro quavis conuenti C.
idq: bifaria:primum ubi nulla est cotrouersia, sed spote negoctu aliquid cotrahitur. ueluti in l. r.9. I .D.de pacLConuentionis uerbu generale est ad omnia pertinens, de quibus nego ij eontrahendi transgendiq; caussa consentiunt. I c. Hinc illud Ciceronis in Orat.pro Cluet. Maniliut rem cum Oppianico transigit , pecuniam ab eo accipit.
Deinde eum orta controuersa deciditur. ut j. t. D. testa. quemad. aper. l.6. D.de transact. itaque
Transgere& Decidere Cicero pro eodem usu pat.ueluti Verrin. iiii. Quod unquam huiusmodi monstrum audiuimus p qtii cum reo transigat, post cum accus itore decidat Sic in ea pro Comindo: Criminatio tua quae cst Roscium cum Flauio pro societate decidisse. Defenso mea quae est Roscium pro sua parte cum Flauio transegisse. Sie iureiurando transigi negocium dicitur in I. 2. Se l. admonendi, gr. D. de iureiur. Sic Paulus i. 3 6.D. de rei uindic.Transegisse, inquit, cum eo, de decidisse uideor,eo precio qd iple constituit. Hinc TRANIACTA, inquit Paul. finitave intelli ere debemus,non solum quibus controuersia suitsed etiaquae sine cotrouersia sint posses, .cut sunt iudicio
terminata,transactione composita, longioris temporis silentio linit a. l. 229.& l. 3oo. D.de uer. sig. l. I.6.ult. D ad S.C. Teruli.
TRANsIGERE uerb speciatim de peculiariter sub tit . De transact accipitur, pro de lite iam mota uel mouenda aliquo dato, uel retento, uel promisso decidere. l. transactio,C. illo tit. deniq; in hae significatione transigi gratis no potest. eaq; est i ter Transigere & Pacisci differentia: auddTRAN sic E RE Ze pacisci hoe differunt,quod is qui transigit,quasi de re dubia,& lite incerta neq: finita transigit: qui uero paciscitur, donationis causisa rem certam de indubitatam liberalitate remi tit.l. l. D. de transiri. TRANs IvNGI iumenta dicuntur, quae in quadrigis loco mutantur:& in diuetiam partem. ut a dcxtra in laeuam aut contra iunguntur. Vip. l. 3 8.f. S. D.
de aedit. edict.Quaesitum est, si mula talis sit , ut transiungi non pol sit,an sana sit:& ait Pompo.sa.
nam esse, pleratq: deniq; carrhucarias tales csse,ut non possint trant iungi. idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non pati
TRANSLATio Iegati est, cum testator id quod aliucui legarat,aut a persona in personam trassert:aut ab eo qui dare iussus est. transfert ut alius det: aut
eum rem pro rc dari iubet: aut quod pure datum est, sub conditione transfert. l. s. D. de adi m. de
quo susceptum in altera transfertur.l. 2 S .& l. 27. D.de procvr.L 17.9. sed etsi . D.de iniur. TRANsLATiTIA inquit Asconius,ueteres dixerui non noua,nec nuper inuenta, sed aliunde translata..Hinc sTRANs LATIT A edicta, quae exsuperioru Praeto ru albo transcribebantur.Cic. Verrin. III . In re tausitata satis est, ostendere omnes antea ita ius dixisse , de hoc uetus edicitum traniatitiumq; esse.
Gest. lib. s.ca. n. Hoc significabat edictum quo
270쪽
nunc quoq; Cos s. cum senatores in curiam uocant, seruadae consuetudinis caussa translatio utuntur. Hi ne TRANs L ATIT I Ε,negligenter,de Linctorie: translata locutione ab edictis trastati iijs,quae nullam dialigentiam requirebant. Marcianus l. . . s. D. ad S.C.Turpili. Praevaricatorem eum esse ostendimus, qui colludit cum reo, cu traniatitie munere accusandi defungitur. Vlpian l. i. D.de iur. patri Patronorum querelas aduersus libertos Praesides audire,& non translatitie exequi debent. Item Papin l. s.f. I .ad S.C.Trebell.Sed nee illud trastatitie omittendum est.id est,praetereundum cst. TRAPETvM , molae quae in altum sublatae deprimebantur,quibus oleae confringebantur. V lpia.l. I P. S. 2. D.locat. Si quis fundum locauerit,dolia utiq: colono praestanda esse S praelum Sc trapetum, instructa funibus. Columella lib. ir .c. o. oleo aut conficiendo molae utiliores sunt, quam trapetum. TRAPEZOPHORA, columellae siue pedes qui b.impositae sustinentur mensae.apnd Paul. in l. s. D.de supp. le3.
TR IBONIANus, natione Graecus cum omnis relisionis cotemptor erat, tum ueth in primis a Christiana fide abhorrens, assentator & fraudulentus, ut qui Iustiniano persuaserit mortem eum non oppetiturum esse, atq; in casum cum carne assumptum iri.Quaestor Iustiniani suit, tanta ui insenti
praeditus,ut doctrina praestantissimus euaserit, ac nulli aeuo suo secundust ceterum auaritiae eo usq; indulsens, ut luero uenale ius habendum semperduxerit.Nam & leges quotidie ferme sordida di- nundinatione antiquarc identidem serreq; instituerat,iat cuique eommodum esset. Hic cum diu post honorem adeptum superuixisset, morbo tandem interiit , nihil prorsus molestiae a quoquam unqua passus.erat enim sermone blandus, & alioqui suavis r auaritiae quoque morbum doctrinae praestantia facile obubrare poterat. Haec Budaeus ex Suidae interpretatione. De eodem HarmenopuIus tit. De legibus' Iustinianus, inquit,etiam Nouellas singulari libro composuit: ad quam Nouellarum compositionem operam suam Iustiniano
Tribonianus ille praebuit, qui ob ingenii dexteri tatem, & habendi studium , ad miraculum usque passim omnibus in ore est . qui quum scribendis
Novellis occuparetur, acceptis a litigantibus pecunijs partim pro uoluntate contribuentium co- mutauit: partim obseura,dissicilia,& ad sententiaς duplices uergetia improvide incosulteq; effudit. TRI E v NA L locus editior, in quo sella curuli posita Magistratus ius dicebant. Vlpian. l. I .D.de iudici
Si se subijeiant aliqui iurisdictioni, & consentiat, inter eonsentientes cuiusuis iudici; s qui tribunali praeest, uel aliam, iurisditionem habet, est iurisdictio.
TRIBvNALI autem praeerant magistratus curules
duntaxat, quibus curulis sellae ius erat:ueluti Consules, Praetores,Aedilex:&prouinciis. Praesides,ae Proconsules. Minores uero magistratus ex subse-lijs,ut scribit Asconius,ius dicebant. ueluti Tribuni,Qtiaestores,Triumuiri, Vitruvius libro s.c.p.r.de basilica Iulia loquens: Item tribunal est in ea
aede hemicycli schematis, minore curuatura sommatum. eius autem hemicycli in fronte est interualluin, pedum xi vi . introrsua curuatura pedum
xv. uti eos qui apud magistratus starent negociantes in basilica ne impedirent. De tribunali Constilis R.qiii Macedonibus terrori erat, Liuius li.qS. sic loquitur: Assuetis regio imperio sormam terribilem praebuit tribunal : sumi notor aditus, praeco,
t svΥvM , inquit Vlp. ab intributione appellaturi uel ex eo quod militib. tribuatur.l. 2 7.D.de uerb. fg. Duplex autem Triblitum fuit: unum Capitis, sue Personae:alterum Rei, siue Soli. q.& ult. D.
de censibus, de alendi exercitus nomine conferebantur. neque eorum sententiam improbarem, si
qui essent, qui personale proprie Stipendium appellandum putarent:cum scilicet aurum,argentu, aes penderetur: Reate uerb siue Praediale, cu equi, ucstes ceteraq; ex eodem genere praestantur. unde illud Tertuli. in Apologetico obseruatum est:Si agri tributo onusti,uiliores : homin m capita stipendio censa,ignobiliora. TR I avTOR I A actio uide Actio tributoria. TR iENTEs usurae dicuntur, eum quaterni aurei incentcnos penduntur.unde deTRIENTA Rrum scenus , apud Capitol . in
TRl ER ARCHus, triremi praepositus, inquit Ascon. Iauol. l. 6. D. ad S.C.Treb. & l. prima. D. debon polL. TR ID ERT i TA,liber fuit Sex. Aelij, qui iuris cunabula cot inebat:inde dictus,quod lege x II .iab.composita iungitur interpretatio, dein subtexitur logis actio.l. 2.s.r 9.D.de origiur. TRIPLICAT io, est secunda actoris defenso, eontra rei duplicationem opposta.s. l.Inst. De replicat.quasi enim Replicatio, conduplicatio & seminatio suisset: se quod tertio post actionem loco
referretur,atque in iudicium obiiceretur, Triplicationis nomine significatum est. At in l. 1. D. de except.Triplicatio reo tribuitur, quas Replica tioni opponatur. ubi ut uete dicam, mendum subesse arbitror:&ex imperatoris uerbis corrigedu. TR I T A v v s ,iquit Paulus, est patris S matris atauus, aui uel auiae abavus, proaui proauiae proauus, abaui uel aba uiae,auus,ataui uel atauiae pateri dictus quasi tertius auus.l. I o.D. I o. de gradib.
lust.26. M. 2.D.depos.Ex quib.debetis mihi dece, quos apud Titium deposuistis: item quos trophismati,decem.
TROCHEAE , instrumenta cum orbiculis tollendis ac deprimendis, oneribus accommodata e apud