장음표시 사용
31쪽
solui. Creditor oblatam a debitorς pecuniam, ut alia die accepturus distulit mox pecunia, qua illa Res p. utebatur, quasi aerosa iussit principis sublata est. Si e Plinius aurum ae rosum dixit isb.
S. P. . ΑEs nunc generale nomen est , pro quovis pecuniae signatae genere. quia primis temporibus Romani aereis numis usi sunt. Hine Vlpianus, Elia
aureos nurnos, inquit, aes dicimus. l.etiam, I 9. de uerb.sign.Et Seneca lib. de Benefv. Aes alienum habere dicitur, & qui aureos debet, & qui
corium forma publica percussum et quale apud Lacedaemonios fuit, quod usum pecuniae numeratae praestat.
ΑEs alienum est, ait Vlpianus, quod nos alijs debemus: Aes suu est, quod alii nobis debent.l.2 Is. Digest.de uerborum signise. Plinius libro trigesimoquarto,capite decimo:Non erat, inquit, pud antiquos numerus,ultra centum millia:itaque & hodie multiplicantur haec: ut decies ccntena millia, aut saepius dicantur. Foenuet hoc focit,numusq; perculsus,de sic quoque aes alienum
ΑΕ sTAT E M,inquit Vlpianus, incipere sic periti res tradiderunt , ab aequi nostio uerno,& finiri aequinoctio autumnali , & ita senis 'mensbus aestas atque hyems diuiditur.l. I 2 3. D. de aq.
quot.& aest. AEsTIMATA poena ab antiquis ab aere dicta est, qui eam aestimauerunt aere, ouem decussis, bo uem emtussis: hoe est, decem uel eentum assi
Α a set I M AT I o litis,uide Litis aestimatio. AEsT IMATORI A actio, uide Actio aestimatoria. AETAs apud Romanos duplex erat: Seniorum, Iunioru . Seniores erant post annum aetatis quintum & quadragesimum : Iuniores post aetatem militarem usque ad quadragesimumquintum annum. Hoc ex Dionys. Halic.libro II it.
ΑΕTATI s gradus quinq; Varro putat esse diuisos, unumquemq; scilicet praeter extremum in annos quindecim.itaque primo gradu usque ad annum quartamdecimum pueros dictos,quod sint puti id est impuberes. Secudo ad trigesimum-nu adolescetes, ab adolescedo sic nominatos . In
tertio gradu qui erat usque ad quinq; S quadraginta annos, iuuenes appellatos,eo quod Rempubl. in re militari possent iuuare In quarto usq; ad sexagessimum annum seniores uocitatos, quod tunc primum senescere corpus incipiat. Inde usque ad finem uitae uniuscuiusq; quintum
gradum factum, in quo qui esset, senex appellatur e qubdea aetate corpus senio laboret. Haec Censorinus libro De die nat . cap. xl l I I. Iuris
consulti autem gradus quidem aetatis totidem secerunt ed ita,ut metis potius & iudicij, quam
corporis, incrementiq; rationem ducerent. m
hiq; Hippocratis potius quam Varronis secuti
diuisionem uidentur.nam is,ut eodem loeo missorinus scribit, primum gradum anno septimo terminat . quod eodem modo Iurisconsulti faciunt,qui aetatem illam omnem infantium appellant,l.si infanti, I 8.C.de iure delib. ex qua intem pretanda est l.s infantis, s s.D. de usus r. secundu autem ad annum decimumquartum producite quo anno pueritia terminatur a Iurisconsultis,& pubertas incipit.Lult. C. quando tui. esse
de Carbon. tertium autem ad duodetrigesmum extendit:ut bis septem anni huic aetati attribuantur.& adolescentia totum id tempus appelletur, quo exacto media siue constans aetas esse incipiat. Inrisconsulti uero qui, ut modo diximus, non tam corporis, quam animi ingeni)q; incrementum considerant, hos quatuordecim annos in tres diuidunt partes. nam quatuor primos,nimirum adusq; decimum octauum,plenam pubertatem perducunt.I.ult.Quibus manumitt.licet. l. arrogato,qo. D.de adoption.Cicero ineuntem adolescentiam appellat in Catone. co nanq; an
no cata stas agere licebat: leg. I. D.de postul. quippe cum anno ante praetexta deposita uirilem togam sumere solerent, & in forum ad caussas audiendas descendere. Ab anno uero decimorictauo septem continuos , nimirum adusq; vigesimumquintum adolescentiae non tam , ut dixi,
corporis, quam ingenii & iudicis attribuunt. naadolescentes per illud tempus Forum & iudicia
frequentabant, ruriimq, maximarumspcctato reserant:cum interea aetas illa non satis nutura de constans uideretur.l. i. Digest. de minoribus.
Reliquum tempus aetati constanti tribu ut: quia tunc uirilis uigor completur: ut ait Vlpianus ind.l. I . De niinoribus. Itaque aetas illa modo R busta,modo Iusta, modo Legitima nominatur. l. I S.I. lex Iulia, Dige.de adult. l. 2.f. I.Digest.de uacat .mun .l. ult.C de his qui uen.aetat. Marcerulus autem in l. non aliter. 69. Digest. de legat. tertio, Iuventutem illam appellat: Existimari, inquit,posset Iuvenis, is qui adolescentis excessit
aetatem,quoad incipiat inter Seniores numerari . Itaque constantem aetatem Romani ad annuaetatis quinquasesmu, quod senectutis initium est, producunt. Hoc enim anno senectutis ini liuesse, ab antiquis iactum Cicero in Catone test tur : cuius uerba, quod superiorem disputati nem confirmant, subiic iam. Loquens igitur de M. Valerio Corvino: Cuius, inquit, inter primu& sextum Consulatum octo & quadraginta anni
interfuerunt. ita quantum spatium aetatis maiores ad Senectutis initium csse uoluerunt, tantus
illi cursus honorum suit.Item, Simi pueritiae certa studia.num igitur ea desiderant adolescen tes sunt & ineuntis adolescentiae . num ea iam constans requirit aetas. quae media dicitur'sunt etiaeius aetatis.ne ea quidem a senectute quaeruntur. . suntm
32쪽
sunt extrema quaedam studia senectutis. ergo ut superiorum aetatum studia occidunt, sic occidui etiam senectutis Haec ille in Catone. In libro ueatb de Amicitia ita loquitur, ut ii militer adolescentiam ab anno sere decimo clauo incipiat:
pueritiae ueto non modo annos quatuordecim attribuat,uerum reliquos usque fere ad adolescetiam: tuam aetatem ineuntem adolescentiam superius appellauit. Atq; earum,inquit, rerum exe plum ex similitudine capiebat ineuntis aetatis quod summi puerorum amores saepe una curii Praetexta, suinpta toga deponerentur: sin autem ad adolescentiam perduxissent, dirimi tamen interdum contentione,&c. Xenophon autem aeta tem quatitor in partes distribuit: alios etiam ap
tiam autem usque ad annum decimumsextum etducit. Adolescentiam uero decennem facit , oeest usque ad annum ui sinuamseptimi im et unde uirilem aetatem exorditur, quam per uigintiquinq; annos producit: hoc est , usq; ad annum quinquagesimum secundum: a quo Senectutem incipit. IARTATEM ita Scr.Tullus descripsit, ut qui minores essent annis septendecim, Pueri qui maiores, usque ad annum quadragesimumsextuni, Iuni res:qui hac aetate grandiores, Seniores appellarentur. Haec Cellius libro Io.capite 28.
Arpi,ss sunt ait Modestinus uiri & uxoris eo- gnati:dicii ab eo quod duae cognationes quae diuerse inter se sunt,per nuptias copulantur,& altera ad alteriuς cognationis sinem accedit. I.q.g. 3 .Digest.de grad.& aflin .uel sic: Aspis Es sunt, & qui aliorum cognatam habent in matrimonio, & quorum propinquam alter uxorem duxit: ut Astinitatem pingui quadam Minerua dicere possimus alteram Accedentem, hoc est eorum qui aliorum cognatam duxerunt: alteram Stantem, hoc est eorum qui alterius coniugis cognati sunt.qua de re in Partitionibus planius explicauimus. Assi vi A,confinia. Paulus i. I 2.D. sin. g.Non Gnim termini,qui singulos fundos separabant,obseruari debent, sed demonstratio adfiniumn uos fines inter fundos constituere. Aps t Ni TAs est ius quoddana inter unum coniugem de alterius cognatos institutum. neque unis
quam hoc uerbum ponitur, nisi ubi ius quoddasii best.quare clim Modestinus ait in l. . De graiadib. Affines esse uiri Ae uxoris cognatos,ita intelligendum est ac si diceret,Titi j & Titiae eoma
tos Cato & Caiae affines esse mon autem uiri e gnatos , uxoris cognatis affines esse: ut quidam putant. nam si affines essent, quareretur primdni quae na essent eorum affinitatis nomina: deinde quod ius inter eos sit constitutum. Apri N I TAs, improprie & abusive pro necessitudine.Neratius I.quod Servius, 8.D.De cond.cali.
dat. Non magis id repeti possit, quam quod sposa sponso dotis nomine dederit , donec maneae inter eos amnitastid est propinquitas illa, uel potius spes proximae communionis . nam sponsa sponso propinquabit , ad eius': fines coeanimo accessit, ut primo quoque tempore in familiani se sui sponsi penitiis immergat. x erum hoc pla
nitis intelligitur exl.non ideo, 3 . C. De haered. inst. ubi de testarneto queritur,in quo quae uxor erat, affinis appellabatur. Gordianus enim improprid positum asinis uerbum significat: Non
ideo minus,inquit, uxor tua iure haeres uidetur instituta,quod non uxor , sed assinis testamento nominata est. ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ κάν is dicis eausa, perstincto rie. Modestin. l. s. D. De excusat.tut Abadu H
γ σιώσεως. &e.Sufficit autem intra praestitutum tempus adesse tanti ina. nam si postea non sua uoluntate aberit, temporis prae-ηcriptione non repelletur . quapropter si dicis caussa & perstinctorio duntaxat adlit,& lil tamen aliter eum locum arbitratu suo conuerret
Α αλ sciri proprie dicitur seruus qui iumenta curata inquit Acron . Alfenus l.ult. D.Si quad . paup Agassequunt in tabernam equum deduceret, Ilam equus olfecit. Aer in Es in rebus, quorum in postremis Cossi eis libris crebra mernio est, dicti uidentur, quitiis certo alicui muneri pr secti erantista si qua negocia extra ordinem inciderant uscipiebanti In l. r.& ult. C. de curios.&stationis.sic dicu tur,qui publici cursus euectionum munus lusce
Ac R , inquit Varm lib. De ling. dictus est , inquam terram quid agebant& unde quid agebat fiuctus caussa.Fabius libro I.cap.6.Sed cui non post Varronem si uenia, qui agrum qiidd in eo rigatur aliquid, lictum Ciceroni persuadere uomluit3Varronis ergo libros es e, qui de ling. Latiuna extant, hinc licet intelligaturmi stili similiti dinem, quod maximum semper esse iudicaui eo ostendi auctoris argumentum, omittam. Vt cunq: sit,Agrum nostri Iurisconsulti dicunt,to eum esse sine aedificio:&alibi me uillas. 27.de l.
Aern Quaestorius,uide Quaestorius ager. Ac LR limitatus,vide Limitatus aSer. ΑcrR g,inquit Festus, interdum signiscat iurgari: iit elim dicimus, Agit cum eo fimi. Translata enim locutio cst in fortim ac iudiciar pro Litig re,& iudicio contendere. unde etiam Agere dicitur is, qui excipit, i. I .Digest. de excepi. unde
Acrati Rempub. pro Administrare Remp. Pau-
33쪽
tus in l. s. s. 3. D. Ex quibus caus. Qui in prouincia est, simulasere Rempubl. coepit, ad immilitudinem absentis habetur Aci, uide Ferri. AG I T ATOR Es , curruum in sacris certaminibus rectores. Vlpianus l. .D. de his qui not. infam. Et generaliter ita omnes opinantur, & utile ui detur: ut neque thumclici, neque xystici, neque agitatores, nec qui aquam equia sparpunt, caeteraque eorum ministeria qui certaminibus saeris deseruiunt. ignominiosi habentur. uel sic: AcITATOR Es, aurigae in sacris certaminibus qui equos curritq; aSitat.Vlp.l.εῖ .in fi. De act.emp. Plane si in tantu preciu excedisse proponas, veluti si ponas agitatore postea iactu uel patomimu. AGITARE , pro agere, litigare. Paulus i. 73. D. de fideiuss. Postea uicto eo dominus reuersias it rum de ea re agitabat. AnNATA dicuntur, non quae alicunde nata sunt: ea enim Enata dicuntur sed quae ad alia, id est,eoi tra, siue iuxta alia quaedam nata sunt. I ta': filius patri nasci dicitur, quum ad patrem cogitatio resertur: agnasci uero, quum ad agnatos & pr pinquos. Cicero lib. De Orat. i. Numquis eqtestamenro quod paterfami. ante fecit, quam ei filius natus est, haereditatem petiit nemo. quia constat agnascendo rumpit testamentum . Naiasti filius aperte dicitur uiuo patri: agnasci mortuo . quia copitatio posthumi naturae non ad patrem, sed ad propinquos resertur. Idem pro Caecina, Cui si ius agnatus sit, eius testamentum non esse ruptum, iudica. Vlpian. l. s. D. dei iust. rupt. Posthumi per uirilem sexum descen- detes ad similitudinem filiorum nominatim e haeredandi senime testamentum agnascendo rurant. Et in fin. Licet autem posthumus praeteritus agnascendo rumpat. Itaque Papinianus l.7.D.Si tab. test. nul l. nepotem auo sine dubio non
Aou Aeti,& cognatἰ hoc differunt, quod in agnatis & cognati continentur, in cognatis non uitiaque & agnati. uerbi gratia,patris Dater, id est patruus, & agnatus est, & cognatus: matris autem frater,id est auunculus, cognatus est, agnatus noesta. I.D.unde legit. uel sic: A Aeti sunt,qui per uirilis sexus personas cognatione iuncti sunt: quasi a patre cognati. L 7. D. de leg.tut.Vide Cognati,& Cognationis nome.
quit,in scenicis: Athlothetes,in gymnicis. & Iul.
Pollux, A'γων ιτς,α νο διαδιτω id est, qui certaminiconstituebant. A rcadius i. vlt.f. I .D. de
munerib. Mastigophori quoque qui Agonollistas in certaminibus comitantur.de Seribae magia esse agnatum affirmat.
AGNATI sunt cognati uirilis sexus, ab eodem i. 2.D.de suis& lesti t.uel sic: stratus personali muneri seruiunt. Hine
τρον, certaminibus preesse, eaq; moderari. M dest.l. 1 O.D. de pollicit. καθιερωτει κω υου. id est, Dedico certamen, cui praesit, ac praesectus sit uir meus. Hinc ea curatio ac praefectura, apud Vlpianum l. 2 o. . s. D. famil.ercisse. AGRI occupatorii Flacco dicuntur, qui&areis-nales: quos uidelicet in ea terra quam occupauerant non quatenus colere poterant,sed quantum
in spe colendi reseruauerant,uicinos colendi uirtute arcendo sibi sumpserant. Ac Ri co LA L serui,uide Serui agricolae. ALBINI , quos Graeci appellant, aiunt Impp.l. I . De excusat.art. lib.Cod. 3 o. ii diculur, qui calce pura parietes illinunt.Tectorium enim quod ex calce pura si, Albarium opus uocatur Vitruvio. nisi sorte nomen speciei pro genere usurparunt,quod uerisimilius uidetur. ΑLavM , alba tabula, in qua attramento scribebatur. quod ex hoc Ciceronis loco intelligitur,que ex lib. De orat. 2.describam, Res omnes singui rum annorum mandabat literis Ponti sex Mav. efferebatq; in album, & proponebat tabulam domi, potestas ut esset populo cognoscendi. Vbi tamen REFEREBAT corrigcndum putarem.
Quod si in album res illae referrentur,facile intellectu est, non literas, ut Theophilus existimauit, sed tabulas ipsas albas suisse. quod etiam suspieari libet ex Plauti Persa, ubi Parasitum de quadruplatoribus se loquentem facit: Si id fiat, nx isti faxim nusquam appareant, Qui hic albo pariete
aliena oppugnant bona. ut autem Pontifices res gestas. se Praetores edicta sua in album reserebant, se proponebant tabulam in publico, potestas ut esset populo comoscendi, quemad inoduanno quis': suo ius dicturus esset. Paulus i. 9. D. de iurisd.Si familia alicuius albucorruperit, non similiter hie edicitur ut in furto. Vlpia.L7.cod.
Si quis id quod iurisdictionis perpetuae causa,no
quod, prout res incidit, in albo, uel in charta, uel in alia materia propositum erit, dolo malo com ruperit. Album autem Latini sint liter dixerunt, ut Graeci λευκω . nam in albo leges scribebant. Demosth. cotra Timocratc, ex Solonis legibus,
Qui coem legem seret, is ea in albo perscripta pro Eponvinis proponat. Extat et in Pandectis lib. s o. titulus, De albo decurionum scribedo, ubi quo ordine scribi d curiones debeant, praecipitur. Illud obseruatudi num est, quod aliquando notauimus: moris fuisse ut Album hoc Praetoris penderetur, sic tamen ut de plano legi posset. Itaq; Auson .in Gratiar. act. Has rgo literas tuas, inquit, in omnibus pilis atque porticibus , unde de plano leo possint , instar edicti pendere mandauero. Lampridcin Alexand. Tacebantur secreta bellorum
34쪽
Iorum, Itinerum autem dies publice propon bantur,ita ut edictu penderet ante menses duos. ALDER Cvs Iurisconsultus, in Italia Ius Ciuile prolestus est circiter annum M. Cx C.eius plerunque Aecursius in Glossis mentionem apposuit. ALEAR emptio dicitur a nostris, cum incertus uentus emitur : ueluti cum piscator Lactum rotis itendit, uel auceps pantheram. Pomponius in i nee emptio, 8.D.de coni. empl. Aliquando& sine re venditio intelligitur: ueluti cum uuasi alea emitur . quod fit, esim captum piscium, Vel auium, uel missilium emitur. quia spei ei ptio est. Vlpianus in I. nam hoc, 2.D.de haered. uel act.uend. Incertum rei uenire dicit. ALEx ANDER Tartagnius, Iurisconsultus, Im lensis suit: Patauit, Ferrariae , & Bononiae, annos prope triginta Ius ciuile interpretatus est trelictisque libris compluribus, homo quin tu
genarius anno M. CCCC x V. mortem
obiit. AOCvLAE recensentur ab Vlpiano inter pueriles
uestes,ini. 23. I. a. D. de aur. arg. quo uerbo
quid significetiir, hominem qui exponat inueni adhuc neminem: sed & ALiCvat vulgatis in libris legitur. Legendum putarem ALL CvLAE , ut manicatae tunicae intelligantur,quae pueris decorae, grandioribus autem minus h nestae apud Romanos erant . ut patet ex Cellius lib. 7.cap. I 2. nam, ut ait Hesychius, λὶς, - . et Allix, inquit, tunica chirodotat id cit, manteata. Hoc enim uerbo Scipio Africanus apud Gellium utitur. ALIENARE , est in alium ius Quin transferre:nam cum effectu uerbum hoc accipitur. Itaque vulanus non proprie Alienatum dici ait, quod adue in dominio uenditoris manet. uenditum tamen recte dici l. 67. I .de uerbor. signis. Seneca autem lib. de Benes. v. Alienationem ait esse, rei suae iurisque sui in alium translationem. vide
ALIMENTA & Cibaria differunt. nam illorum nomine ea omnia continentur, sine quibus alicorpus. non potinet horum uero, ta Rium quae ad cibum pertinent. Itaque I auolenus Alimentorum legato & cibaria, & uestitum, & habit tionem contineri tradit l. 6. D. de alim. & cib. Vlpianus autem Cibatiorum legato, ea contine
ALIMENTARII, quibus alimenta legata sunt: eadem ratione qua Donatarii, aut legatarii .l.penui. I. I. D.ad leg.Falcid.l.8.I.eam transact. D.de transact.
ALLECTr , inquit Festus, dicebantur apud Romanos, qui propter inopiam ex equestri ordiune in senatorum sunt numerum assumpti: nam Patres dicuntur,qui sunt patritis generis: Coscripti,qui in senatu sunt scriptis annotati. ALLEGARE se ex seruitute in ingenuitatem, pro
asserere: apud Vlpianum L 2 8. s. primo .D. dς
lib. caua ALLODivM & Feudum contraria uerba sunt, a
Gothis derivata i quibus Ortensius in libris de Feudis frequenter utitur. Allodiunt enim vulgo appellant, quod ab omni clientcra liberum ac solutum est: vel cuius caussa possessior nem ni sidem atque obsequitim debet. & ut nostri loquuntur quod ita alicuius proprium est, ut a
nemine alio nisi a Deo recognoscatur. ALLuvio, inquit Iustinianus, est incrementum latens: id est, ita lente progrediens , ut non appareat .s .praeterea, De rer.diuis. nam, ut ait Caius, per alluvionem id uidetur adiici, quod ita paulatim adiicitur, ut intelligere non possimus quantum quoquo momento temporis adiiciatur . l.7.f.primo. D.de acquir. rer. dom. Sed uideamus ne Iustiniani definitio, si ad exactum iudicium reuocetur, absurda uideri possit. non enim alluere aligere est, sed attingere & aspergere. Cicero pro Sex.Roscio, Ita iactant ut Buctibus , ut nunquam alluatur. Item Verrina P. Non alluuntur amari incimia extrema, sed insuit in urbis sinum portus. Alluuio ergo est adiunctio& appulsus suminis, ripam contin-nentis . Hinc Alluuius ager, quem paulatim fluuius in agrum reddit: id est, qui ex alluvione factus est: ut est in libro Variorum auctorum.
De limitib. Sed cum isto appulsu & attritu assiuentis aquae detractio illa conglutinatioque con tingeret , ac proinde per alluvionem acquisitio seret, acquirendi modum, quod increme tum latens uere definitur, Iuris eonsulti alluvi nem uocarunt: eique definitionem illam accommodarunt,rerum uim non uerborum proprietatem spectantes.
At TnRNATIO propriὸ est per uices successio: ut Festus ser ibit. Iurisconsulti autem pro Disu ctione usurpant: cum dicitur Illud aut illud .LP.S. quodautem , D. de iniur. l. 2. g. 2.D.quod cert. loc. ubi Vlpianus loquitur de rerum aD ternatione , locorum alternationi mixta . Vsurpatur etiam improprie pro complexione, di ambarum rerum coniunctione. Vlpianus l. 9.D.de sericorrupi. Qui cum extraneo agit,siue recepit, sue corruperit, agere potest : qui cum socio, sine alternatione. Hoc est, Extra- Deus utroquecasu tenetur: socius, hoc uno duntaxat,si corrupit.
Ainx Ruri tantum, id est, tantamdem amplius. Iulianus l. 13. D.de liberi de posthum. Ita enim secundum uoluntatem testantis filius altero tanto amplius habebit, quam luxor: item uxor altero tanto amplius, quam silia. Paulus i no
na M. S. D. de public. Quod illicite publice
priuatimque exactum est, cum altero tanto pas
iis iniuriam exolvitur . sic in l. decimaoetaua in s. D. de alim. & cib.& l. 9. D. de usur. de l. 27. C di adulter.
35쪽
de adulter. Plautus etiam Tribus tantis dixit, Trinumo: Frumenti quando albi messis maxima est L Trib. tatis illi minus reddit.quim obseu is. Cic.in Orat. Pes qui adhibetur ad numeros partitur in tri ; ut necesse sit partem pedis aut aequalem esse parti, au; altero tanto, aut sesqui-
ALVARO Tvs , Iurisconsultus, Patavij natiis, lectes ibidem publicὸ interpretatus est, nonnullisque commentariis relictis prope septuagenarius cir
citer annum M. CCCCLIII. uita excessit.
ΛΜ ATA , omnis uirgo quae a Pontifice Max. capitur, ut Vestalis fiat, appellatur: quoniam quae prima capta est,hoc fuisse nomine traditum est. Gellius lib. I .cap. I 2. AMATORI v M poculum,de quo mentio fit in t .siquis. I. abortioni S. D. de poeta.& l. .f. i. D. desicar.medicamentum, & ad alliciendum amorem accommodatum. quo potionatum Caligulam a Caesonia uxore Suetonius scribit. Philtra autea Graecis& Poetis appellantur: de quibus Iuu nal.satur. sexta. Ouid.lib.de arte i I. Ioseph Antiquit. 9. AMBITIos Α, gratiosa, in gratiam alicuius non iure concesta. Vlpianus l. 3. D.de minor. Denique D. Seuerus huiusmodi Consulum uel Presidium decreta quali .ambitiosa esse intepretati sunt. Nam ambitio plerunque studium con ciliandae gratiae significat . ut Verrina quarta. Si abs te istam rem pater tuus alicuius amici rogatu , benignitate aut ambitione inductus petisset,&e. Item Epist. i. ad Q arat. Praesertim cum morcs ad nimiam lenitatem atque ambitionem incubuerint. Graeci G-ισκευ dicunt,& ambitionem δε σκευμα.AM si Tus, iter quod circumeundo teritur . nam Ambitus, circuitus. ab eo Duodecim tabularii interpretes ambitum parietis circuitum esse describunt. Haec Varro. Festus autem sic: Ambitus proprie dicitur circuitus aedificiorum , patens in latitudinem pedes duos & semissem: in longitudinem idem quod aedificium. Cicero in Topicis, P. Scaevola id solum esse Ambitus aedium dixit , quoad parietis communis
tegendi causa tectum proisceretur: ex quo ii eius aedes qui protexissct, aqua deflueretia Sic enim eum emendandum locuin, docuimus lib.
AMRVLARE , pro non uno in statu permanere, sed mutari Iurisconsulti ut urpant. Sim ambulatoriam ese testatoris uoluntatem usque ad mortem, dicitur in l.quod si,q. D.de adim. legat. Sic ambulatoriam conditione Papinianus appellatini.seruus, trigesimoquarto. D.de flatu lib.cum eam signiscarct, quae non in unius tantum, sed etiam in plurium haeredum persona recte impleri poisit. Sic legis ambulatoria potestas in
l .erit Io. D. de surad. dotal.&obligationes eum capite ambulare. I. tutelas, 7.I. I. D. de cap. mi- nm.emptiones perplures personas ambulasse .l. . sed ubi, is . D.de minCribus. AM THUSTvβ , gemma quae ex eo nomen inuenit, quddusque ad uini colorem acce . .
dens, prius quam eum degustet, in uiola in desinit, suigorque quidam in illa purpurae non ex toto in gneus, sed in uini colorem dcficiens: ut ait Plin lib. 3 7 .cap.9. Eius facit Vlpian .mcntionem
ΑMrRAC TvM.est ab origine flexum duplici. disctum ab ambitu, & frangendo ab eo leges iubent in directo pedum octo cile, in anistracto sexdecim : id est, in flexu . Haec Varro De ling. v I. ubi legem xt i. notat, de qua scribit sic ius in l. 8 D. de seruit. rustic. Viae latitudo ex te se duodecim tab.in porrectit octo pedes habete in amfractum,id est,ubi ilexum est, scduc ina.
AMICA, uide Pellex. Avi Cos, inquit Paulus, appellare debemus, non leui notitia coniunctos: sed quibus fuerint iura cum patreiarn.honestis familiaritatis quaesita rationibus i. 2 2 S de uerb. si g. AMi NEVM uinum, idem quod Falernum. nam Aminei fuerant, ubi nunc Falernum est: inqui; M crob. libr. Satur. s.cap. ult. Eius mentio fit in t ultim. f. i.D. de trit. uin.& ol.4 Vinum amphorarium , Aminxum G raecum, & dulcia omnia . Vbi tamen Alciatus ὀμμπ reponit: a quo uchementer dissenuo. nam quod de Comensis sui obseruatione nobis narrat, ei loco irim conuenit: sed haec potius, Genus post aliquot species enumeratas subiectum, ad eam speciem restruigitur, cuius illa sunt indiuidua. nam o M-m A DvLCI A genus est . cuius duae sunt spocles, cibi uidelicet, di potionis . huius autem erant illa indiuidua, uinum Amphorarium, Aet cuin, Graecum. quare generis nomen ad eam contrahitur speciem cuius illa sunt indiuitidua. AM INPuM autem sine diphthongo te
gendum esse, ex Ausonis uersii Beroaldus in Columellam demonstrat , Solus qui Chium miscet , &.A mineum . Beroaldus in quam hoc docuit , tum etiam Alciatus, quem sane non hoc tantum loco deprehendi suos hortulos ex illius sontibus irrigasse. Servius autem inib
Sut & Aminee uites firmissima uina. Aminest uinum dictu est, quasi sine mimo. ni album est. AMi TA patris mei ibror: quia suntliter tertia a me sit, atque auia. uideri potest dicta, ex eo quia ab alitiquioribus Auita sit uocitata. siue I A Amita dicta cit, quia a patre meo ainata est. ni us loroles a fratribus,quam fratrcs diligi so-nt: uidelicet propter dilsimilitudinein persinnarum,quae ideo minus habent dissensionis,quoi minus aemulationis. Ex Sex.Pompeio. AMITA
36쪽
A Mar A . est patiis soror,ait Paulus Llo.f.7.D.degrad.&adlin. AMITA magna, est aut soror, ait Paulus i. I o. 8.D.de gradib. AM 3TA maior, ait Paulus, est proaui soror, patris uel matris amita inagna. l. I o. g. 8. D. de Sra.&adfin. AMITA maxima est, ait Paulus, ab aui soror. p
tris uel mattis amita maior . l. Io. b. I . D. de gradib. . iAM ITINI, amitinae sunt, ait Caius, qui quaeve ex fratre de sorore propagantur .L i. g. r. D. de grad. v affin. idein Paulus i. IO.,.8. d. AMOvERE, inquit Donatus, proprie est saxum de loco mouere. denique est non auserre, sed remouere. Itaque Iurisconsulti quibus in perso nis notare surti infamiam noluerunt,in iis hoc uerbum usurparunt i uelut suis heredibus, quasi non ex familiarem auferant . l. si ieruum, TI. f. Iraetor . D. de acquir.haered. in seritis domini te
amento manumissis.l.Titis, S 9. S. I. D.de manu. test . praelertim autem in coniugibus : inter quos etiam Rerum annotarii actio instituta est, earum reru nomine quas diuorti, eonsilio auer
terint. de qua extat tit. Rerum amor.
AMPHIT APA, - τα ,uestita utrinque uillosa: apud Vlpian. l. 2 3. 42.D.deaur. argen . nam, ut
ait Hesychius , ἀμφι--οοσπων is Mis ἔχων μάλλου τοῦ id est, uestis utrinq; uillos habens. quod idem Nonius tradit.
ΑΜΡHORA, uas cuiusuis materiae , duarum urnarum capax, figura cubi, rei cuiuis continendae: ut uino oleo,&c. Itaque Iulianus l. Lo6.deu bor. signi sic. Eandem, inquit ausam amphorarum esse: ut quum uinum habeant, tum in v sis uinariis: quum inanes sint, tum extra numerum uinario riim sint: quia aliud in his addi pos-st. Eius mentio sit apud Vlpian .l. II. F. .D. de
usustuct.apud Pompon. Iulianum , Proculum pro uase uinario,l. 2.l. ae 6 De trit. uin.& l .ult.
AMPHORAR vM uinum quod e dolio in amphoras est diffiisum: apud Proculum l.ultima,f. I .D. de triti .uin & oleo. AMPLIATIO a Comperendinatione hoe differt,
quod illa libera est, & in iudicum potestate posita : haec necesseria,s: legis ui atque imperio instituta. illa pius fieri poterat, haec semel tantum: illa in id tempus quod Iudicibus placebat
alteram actionem differebat, haec in perendinum diem duntaxat. Prima differentia patet ex Verrina Iri. ubi Cicero ait, Antea uel iudieari primo poterat, uel Amplius pronunciari. Diem, Etiam si lex ampliandi potestatem faciat, tamen isti turpe sibi existiment, non primo iudicare . Item, Cum haec omnia tanta contentione, tantis copijs agerentur, tamen tanta vis istius iniuriae, tanta in isto improbitas putabatur, ut', de Philodamo, Amplius pronunciaretur. Necessariam autem comperendinationem fuisse, illud eiusdem declarat, Adi
mo enim comperendinatum: quod habet lex in se molestissimum, bis ut caussa dicatur. quod aut mea caussa potius est constitutum, quam tua , &cet. Item , Glaucia primus tulit, ut Comperendinaretur reus, antea uel iudicari primo poterat, uel Amplius pronunciari. Secim da differentia cognoscitur ex eo quod Valerius libro sexto causam C. Cottae repetundarum accusati septies ampliatam scribit. Et Cicero in libro De Claris Oratoribus causam quorunda
publicanorum tribus ampliationibus prolatam. In comperendinatione autem numerum duarum actionum praestitutum fuisse, locus quem ex Verrina tertia protuli , apertὰ ostendit . Tertiam differentiam partim uerbi notatio qua Pedianus etiam declarat, partim locus Ciceroianis in Bruto demonstrat : Unum, inquit,quas comperendinatus medium diem fuisse . Ex quo intelligitur plures in ampliatione imerponi potuiste: in comperendinatione nequaquam. Quod autem uir cruditione singulari praeditus , qui Verrinarum binterpretes scribit in eo loco , tanquam in luto adhaessset, duas statuit differentias ride posteriore , quum antiquiorem fuisse Ampliationem scribit si tamen haee disserentia numeranda est facile as.
sentior. In priore non possum: ubi amplia tionem in Iudicum arbitrio tantum postram fuisse se ibiti Comperendinationem, in re rum postillatione, & Iudicum potestate simul: S nisi alteruter, aud uterque perisset, de competendinatione iudices cogitaturos non fuisse .
Locus enim Asconii , quo solo firmamento haec uiti doctissimi opinio coniecturaque nititur, longὸ alio mea quidem sententia pertinet, Isautem in Argumento secundo Verring est hix uerbis, Expositio consilij sui, ut cum iudicibus deliberatio, uidetur inducta: in qua Ostenditur certandum cum Hortensio astutia, non
utendo hotis Omnibus ad dicendum: ad tolle dam , si fieri possit, comperendinationem, per testes erimina comprobando. Quibus ire bis dici hoc ab Asconio vir docti istimis existi mat: Sperabat Cicero caussa patefacta & pr bata , futurum, ut de tollenda comperendinatione a iudicibus impetraret . frustra enim Cicero conatus esset tollere . ac ne conatus quideesset, si necessiria fitisset. Verum, ut ante dixi alio pertinere locus Asconis uidetur: nimirum G, ut illa calliditate & astutia Cicero utens quaest usus, hoe est, simplicitet testibus interrogandis crimina exponens, & perpetuam orationem Omittens, Hortensio defendendi facultate priore actione adimeret. quod eo ipso consilio Ciceronem assecutu,Pedianus ipse in extremo cius.
37쪽
dem orationis demonstrat: Quibus rebus, imquit,aded stupefaRus Hortensius dicitur, ut rationein defensionis omitteret. Et Cicero Ver rina tertia, Vererer, ne quem nemo prima actione defendere ausus esset, eum ego bis accusare non possem. Item in quinta, Qui testes interrogari priore actione nolueris, & iis tacitum os tuum praebere malueris, quamuis & te & patronos tuos ingeniosos esse dicito. Itςm in septima, Quoniam priore actione ut patroni tui diuetitant, noua quadam sapientia, ut omnes intelligunt, conscientia tua testem nullum interrogasti. Item Asconius in secundae argumento,iaua arte ita est fatigatus Hortensius, ut nihil contra, quod diceret, inueniret. Item in media tertia,
Astutia Ciceronis haee fuit, utendo testibus, ut nihil reliqui esset Hortensio, nisi ut eos interrogare posset dicendi autem facultatem nullam ei dedit, nihil ipse dicendo . Satis aperte, opinor, docuimus, assecutum fuisse Ciceronem id quod contendebat, nimirum, ut comperendinatio tolleretur, non legis permissu . led astutia & calliditate. Sublatam autem ideo comperendinationem , quia si fuisset comperendinatio, semel atque iterum defensus Verres fuisset. Nune autem defensus non est. Itaque post Perpetuam orationem Ciceronis, & quinque libros prommetatos,semel tantum defenius iangitur . quasi unica actione transactum iudicium
ex Caecilia uel Aellia lege fuisset. Haec & alia
complura in Commentulorum editionc altera copiosius: cui ne praeiudicium afferatu Gin meis quidem optatis, in aliorum autem beneuolentia & comitate positum est. AMPLIARE hominem,& Primus coetus, pro Ampliare tausam , & Prima actio. Auctor Rhetor. ad Herenn. libro . Nam quid fuit, Iudices, quare in sententi js serendis dubitaueritis, aut illium hominem nefarium ampliaueritis
non apertissimae res erant crimini datae non omnes hae testibus comprobatae λ non contra tenuiter, & nugatorie responsume Hicuosus riti estis, si primo coetu condemnassetis,ne cru deles existi remini. AMPLIssIMI ordinis nomine,Senatorius intelligitur e utpote omnium summus ae dignissimus. Paulus i. 2I.9.2. D. delegat.&fid. libr.
32. Columnis aedium uel tignis per fideicommissum relictis, ea tantummodo amplissimus
ordo praestari uoluit, dic. idem in L amplissimi,
AMpLIus, quam uim habeat, tractatur in Lue bum, 82. deuein. signi f.l.si seruus, Io 8.s. si ita. de legati primo a si pum, .de legat.tertio. AMPLIVs non peti, cautio est uetuste sie appellata, pro Non petitum iri. Sie Dari fieri, pro Datum di factum iri, Iudicatum solui, Rem ratam haberi plerunque in Pandec.PIene autem ita eautio illa concipitur: Non petiturum eum cuius de ea re actio, petitio, persectitio estet:& ratum habituros omnes ad quos ea res pertineret. l.procurator, 23 .D.rem rat. hab. Cicero eleganter in
Bruto ea est usiis: At uero tibi cgo Brute non soluam, nisi prius cauero Amplius eo nomine, neminem cuius petitio sit petiturum. Vsurpat&in Orat .pro Roscio; dilib. ad Attic. I.&Famil. I 3. AMAxΡΙΣΙΣ, interrogatio rei, praesertim si torementis quaeratur. Marcellus l. 6. D. de eust.&exhib. Et ideo quum quis o Mi πιν faceret; iuberi oportet uenire Irenarchen. ANADEMATA, Paulus inter capitum ornamenta muliebria recenset in l. 26. D.de aur. arg. item ut Hesychius,qui scribit esse μι' cm.M s. Itaque a Polluce lib. .in mundo muliebri ,αώματα numerantur. ANATOCIs Mus , O MUM , regeneratio , renouatio. Cicero Epist.ad Att.lib.6. posuille uidetur
pro fructibus usurae in sortem redactae: non au tem simpliciter pro usura usurae,ut lib. De usu ris primo docuimus .Latine autem epist. I. uerbum interpretatur: Confeceram, inquit,ut soluerent centesimis sexennii ductis cum renouatione singulorum annorum. ANCONRs , --rarmata sunt cubitalia, ut origo
uocabuli declarat. Eorum Paulus meminit in I. i3.Dde inst.uel iust.
dis liberae solutus . Vlpianus I. . . . D.de ad inmin.tui. Quidam decedens siliis suis dederat i tores:& adiecerat, Eosque a clogistos cile ii Io. Et ait Iulianus, tutores nisi bonam fidem
in administratione pnxstiterit, damnari debere:
quamuis testamento comprehensum sit, ut aneelogisti client. Idem plerunque dicuntur eo v
rue libertatem & legata reliqui cosi pios redde
is rationibus solutos este uolo . Alibi autem εὐ-i ι appellantur, & ab alijs a L -ι. AN CARUS , Operarius, baiulus. Est auteuox Persica, ut scribit Hesychius, Murum δἐ και
Significat etiam eos qui Regias epistolas alter alteri succedendo fuerunt. Hos uulgus p stas,quasi positas cursorum stationes appellat. Vnde Angaria,operae publice ob negocium ali quod obortum cui celeriter prouidendum est,
ne ab angariis, uel perangarijs, uel plaustris, uel quolibet munere excusari praecipimus, Scel.
38쪽
Quidam in Pandre.Graecis sic legi testantur, ιγὶ
ANG EL vsiVbaldus, Iurisconsultus Perusii natus, Baldi frater, Pataui, Ius Ciuile docuit, magna'; de eo uolumina scripsit. Floruit circiter annum
ANGVLARI us,pro angularis, id est, quadratus, uel triangulus. Proculus i. 69. D.de contr. empl. Rutilia Polla emit lacum Sabaienem angularium, dicirca tam lacum pedes decem. ANNIvERsARI A conditio percipiendi reditusadest,annua,unoquoque anno uertente. apud Scaeuolam l. 2 I. I.6.D.de annu.leg.
ANNONA, proprie rei frumentariae: sed promiscue pro quouis alimentorum genere usurpatur. unde lex Iulia de annona,lib. Pandec. 8.Et sie accipitur. l. I .& ult. D. de mun.& hon .itemq; passim in Pand. usurpatur & pro certa definitaq; cibariorum annuorum ratione: ueluti cum Lampriudius ait , Alexandrum dedisse medicis annonas binas & ternas. Indeq: in libris nostris Annonae ciuiles appelIate sunt.l.iubemus, Iq.C. de sacro.
ANNOTAT 1 o diei uidetur Principis rescriptum,
ANNus alius dicitur eontinuus, alius utilis.Continuus est,qui cecLxv. diebus continuis constat. l. 6.9.Stichus.D.de statvlib. Utilis,qui e totidem diebus,sed ad agendum utilibus constat: id est, qui b.experiundi potestas est:ut Prgior loquitur in l. I .D.quae in fravd.credit. Sic accipitur in I. si eum excepi. I q. f. post annum. D. de eo quod
ΑΜΜvs litium.Seruius in illud Aeneid. 2 . Si omnes uno ordine habetis Achivos, Idq; audire sat est: iamdudu sumite poenas. Vno ordine. inquit, id est,uno reatu.&est de antiqua tractum scientiar quia in ordinem dicebantur caussae propter multitudinem uel tumultum festinantium, cum erat annus litium. Iuvenalis et Expectandus erit qui lites inchoet annus. AMMvA die, pro Anno : in l. I. D. de dot praetera ΑΜΜvA,bima,trima die,uetus locutio est, pro A no,biennio, trienni O. Pompon.l. 8.S. I .D.de pia aer.act.Si annua,bima trima die triginta stipulus , acceperim pignus ,&c. Vlpianus l. 3. D. de ann. Iegat. & sid. Si legatum sit relinctum anuua,bima, trima di triginta sorte: dena per singulos debetur annos. Alfenus i. t 9.D.depin.dotes. Aliud est si pater pro filia dotem pro
misit, ut annua,iama,trima, ad ima,quinto anno dos a se redderetur,&c. Poponius l.6.f. I. D. de coci emp. Si fundus annua, bima, trima die ea lege uenisset, ut si in diem statutum pecuniast tuta non esset,sundus inemptus foret. ANNvA precise dicuntur, quae plene Annua ciba ria: unde tit.lib. I 3.de annuis legat.Iuvenal.Sunt quae tortorib .annua praestent. Seneca lib. De element. r. Massiliae parricidam continuit: & annuum illi praestitit, quantum praestare integro solabat.
ANQv I RERE pecunia & capite ueteres dicebant, pro muriam irrogare, uel ad populum serre de multa uel capite alicuiuet, ut eam populus aut iubeat,aut antiquet. Liuius libro octavo, Capite anquisitu ob rem bello male gestam de Imperatore nullo,&c. Idem lib.xxv I. Cum tribunus pl. bis pecunia anquisset, tertio capitis se anquirere diceret.Idem libro sexto, Sunt qui Duumviros, qui de perduellione anquirerent,creatos, ct
res sunt. ANTECEsso RuM nomine iuris doctores ac magistros intelligi, perspiculi est ex locis innumeris.
Itaque Hesychius, asτικ-ρ, inquit, ο τ δε νόεονιι μαθημι. Iustinianus in constit. cuius initium
est,Omnem, di in ea quae est De eomposit.dig. Theophilum S: Dorotheu iurisperitos & sacundissimos Anteces Ibres quum appellasset, postea dicit,illum Constantinopoli, hune Berythi iuris
professorem suille. ut appareat eos, quos Graeci uηδα interdum et 1γητάς appellant ud ell,i terpretes,magistros, praeceptores,ea aetate Antecessores ab antecedendo alem ut illos a praeeun do dictos esse . Suidas etiam Q Dori iuris is gumq; Doctores interpretatur.Iustin.in d. l.Omnem, Quatenus, inquit, tam prudentia uestra, quam caeteri antecestores qui eandem artem in
omne aeuum exercere maluerint,&c.
ANTECEsson. prior magistratus, cui alter succedit i qui alibi Decessor dicitur. Cicero, semper Prior. Paulus i. s s.D.de iudic. Edictum quod ab antecessore datum est, in numero trium edictorum connumerari debet.plane licet omnis ab antecessere numerus finitus sit, let successor una edictum dare. AnTasTARI quid sit, demonstrat Aeron his uerbis in Serm. Horat. lib. I. Sat. IX . Denuneiantes litem antes latos habebant, 'uibus praesentibias conueniebat,ita ut aurem illis tettio uel Ierent. Solebant enim testium aures tenere, &ita dicere: Memento quod tu mihi in illa caussa testis eris,quod est Antestari. Aliter,olim qui antestabantur,auriculam cotingebant.Ideoq; Poeta ait, Libenter auriculam obtuli. Tangens auteauriculam his uerbis loquebatur, licet antestari si ille respondis let,licet:iniectione manus adue sarium tuum in iudicium trahebat. quod si antestatus non esset, di manum iniecisset iniuriae reus
39쪽
costitui poterat Plaintus in Peria, Leno ad San itione parasitu . Nonne antestarist& parasitus, Tuanemo causa .carnifex Cui quam mortali si bero aures atteramλAliter:Antessari, id est teste uti,ui iudicii caussa uolo manum iniicere na hec erat consuetudo, si quis vadato non paruisset ei aduersarius aliquem de praetentibus antestaba tu r,id est tagebat eius aurem', & dicebat, licet peantestari Ps respondistet ille licet: tunc iniaciebat vadatus manum in eum quino parui siet, dc ducebat in iudicium: aliter si iniecisset manum , iniuriarum poterat accusari.Haec Acron,& Porphyrio sere in eadem sententiam. Horatius eo loco, Et quo tu turpiis ineri gna triclamat uoce S licet anteliari ego uero Oppono auriculam, rapit in ius. Plautus in Curcul.
Ph Iupiter te male disperdat milex , intestatus
uiuit ANTI AD Es,ώτιαπες,tumores in extremis faucibus cxinllammatione nati. Ulpian. l. si . . D. de
aedit edie. Si quis α πιαδαι habeat, an redhiberi quasi uitiosus possit, quaeritur. I si eis Παδει hesunt,quas existimo,id est inueteratas: & qui iam discuti non post int faucium tumores: qui αἰτιου- δαι habet,uitiosus cst. Cornelius Cel.eai Tonsil
notatio declarat. Sic enim is contractus dicituri quo pignus ira datur, ut quoad debitor satisfaciat, eo creditor usuriae nomine utatur fruatur.
Martianus l. 3.De pignerat 'aci . Si pecuniam debitor soluerit, potest pigneraticia actione uti ad recuperandam tarim m. ni quu pignus sit, hoc uerbo poterit uti. lde l. I l. . . D.de pigno. Si raritat σu facta si, & in standum aut in 'aedes aliquis inducatur, eousque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur. Huiuice contractus exempla extant apud Pap.l. I. s.pacto. D.de pignorib. Modestinum in I.;9.de pi- .ael. Paulum l.9.f.ult. D. de supell. leg. Impp. .si ea lege, i 7a.s ea pactione, I . C. de usur. in
na, i emunerationes. Vlpia l. 2 I .9. 8.D.de hered. petit. Nec si donauerint,locupletiores facti uidebuntur : quamuis ad renu merandum sibi alique naturaliter obligaucrunt. plane si αὐτίδωρα acceperunt , dicendum est eatenus locupletiores factos quatenus acceperunt. uelut genus quoddahoc inet permutationis. ΑΝΥ i No Mi A, pugnantia legum contrarie scripta. rum. lmp. De concep.dig. β. 6. Nulla itaque in omnibus praedicti codicis membris antinomiaisc enim a uetustate Graeco uocabulo nuncupatur liquem sibi uindicet locum: sed si una concordia una consequentia aduersario nomine costituto ΛNT I p ri r RM A ,- eum iurusto ex αὐτὶ δc et νη nomine,dicuntur ea quae maritus eonstante matriamonio uxori ibae quas remunerandae dotis caussa largitur. Iustin. l.ult.C.de donat. ant.nu .Ita& in donationibus quas mariti faciunt. uel pro L his alii debet este aperta licentia & conliante mari trimonio talem donationem facere : quia quasini τερνα haec pollunt intelligi.& non simplex do
A NT I QvA R s,treinum solenne,quo populus R.utebatur, cum significabat se legem quae serebatur, non recipere.itaque Festus lib. t . Antiquare, inquit , est in morem pristinum reducere. Cicero lib. De legib. t 1 i.Vos item,ut uideo, legem an liqua stis sine tabella. Liuius lib. Ii Ii .Profertur
tempus serendae legis:quam, si lubiecta inuidiae
esset, antiquari apparebat. ANT Qv i cia, potioricharior Paulus i. I9.6. q. D de cap. de postl. Quia disciplina castroru antiquior fuit paremib. Romanis,quam caritas liberorum. Cicero,Antiquiorem Deiotaro filisse laudem &gloriam,quam regnum & possessiones suas. API cps iuris,lus summum,subtilis &ipinosa disputatio, in qua aequi di boni ratio non habetur, sed ros ad uiuum relecatur. Vlpra. l. 29.f. 3 . D. maiid. De bona enim fide agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare:sed de hoc tantum,debitor fuerit nec ne. APisc i, pro Ad tristi. Vip l. o D.de domi. int. uir. Vnod adipiscendae dignitatis gratia ab uxore in maritum collatum citi&e. Vip. l. 23.s. q. D.
de haered petit. Quod si ab initio quidem iustam
causana habuit apiscendae possessionis. Paulus i. I 2 .D.deacq &amiit. poss. Apiscimur autem possessionem per nosmetiplos. & l. 3. Et apiscimur possessionem corpore & animo. Hermogenianus i. t s . D.de Carb.edie. Haec bonorum possessio,sii satisdatuin sit, non tantum ad possessi nem apiscendam, sed ad res ctiam persequendas prodest. Alin. υξι abdicatio. Imp.l.CC.de pat .por. Abdicatio quae Graeco more ad alienandos liberos usurpabatur,&απραθυξιι dicebatur, Romanis legibus non comprobatur. Hinc ἀποκι-υκ-.. ἐπὶ ἐε πεσων-τηιοικίαι:id est,
qui ob peccatae patris familia eiectus est . vide
Abdicatio. ΑνOC H το ἀπε'wr,id est recipere: a eeptilatio, scriptura qua nos debitam pecunia recepisse testamur.Vlp. l. I P. I.D.de accept.Inter
ccepti lationem & apocham hoc interest, quod acceptilatione omnimodo liberatio contingit, licet pecunia soluta non sit : apocha non alias, quam si pecunia soluta sit.Vel sie: Arocia A est cautio, in qua creditor se pecuniam a debitore accepisse testatur.l. i 8. C. de fide instr. t ult. 6 2 .D. de cond.indcb. l. 27. in s. D. de surt. Antapocha uero,qua debitor se pecuniam debi-
40쪽
tam creditori persoluisse testatur: quod in pusionibus annuis in quibus praescriptionis obiectio timetur fieri, Imp.suadet in d. l. 18. C. de fide
S. I. D.de appel. εκη τοῖς E. foret ι ἰ mota αποφασιν Liceat iis, qui uolent,aduersus
resposum appellare. Loquitur de rescripto principis, qui ab iudic e quopiam de aliquo negoci γconsultus responderat. Apud Dialecticos autem plerunque pio Negatione ponitur. Apos T OL i ,qui & literae dimissoriae,dicuntur, inquit Martialius, libelli erant, qui ab co a quo appellatum erat,ad eum qui de appellatione cogniturus erat, testandae appellationis caussa daban tur. l. i. D. de libell. cliniit. - του ἀποriλλειν,qdmittere significat I dimissoriae. to6. de uerb. sig. APOTHECA, απς ηα .cella, locus rebus quibus uis ad tempus condendis idoneus. Vlpia. l. o. s. t 6.D.de instr.uel Inst. Instructo autem fundo, & bibliothecain , & libros qui illic erant, ut quoties
ueniret,uteretur , contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur, contra erit dicen
dum:id est, locum ubi temporis caussa libros reponebat. Vlp.in l. 2 1.F. 6. D.de furt.& l. s . b. I. D. de his qui deiec.uel et . pro loco ubi uinum est temporis caussa repositum, usurpat.item ut illa l. i 2.9 is .De inst.uel inst. Vina quoque, inquit,s qua ibi suerint usus ipsius caiisla, continentur. sed si qua eo congesicrat,non usus sui caussa, sed
custodiae gratia, non continebuntur.uina etiam quae in apothecis sunt,non cedent. Et l. I I.9. .
APPARiTOR Es de quibus mentio fit in l. 3. D.
generale est, eoq; omnes qui magistratui apparere solent eiusa: imperio praesto esse, intelligunturnieluti scribae, accensi, interpretes, lictores,
uinores,praecones.ut in Verrina III .explicauia naus . Apparitores ex eo nomen inueniste quod
magistratui appareret, Ciceronis uerba in Cluetiana de laiant:Quid sibi autem illi scribae,quid lictores,quid cateri quos apparere huic quaestioni uideo,uolunt rHinc APPARIT 1 φ, pr9 Apparitor Vlpa. 2 3. s. s.D.q rmet.caus. Per uim apparitione Praesidis interueniente.
Αμν LLARx dicitur inferior superiorem, quum
ad eum, ut alloquatur, accedit. Vlpian. Prael. edicto in l.I.D. ex quib. cau. maior. QvvM v E
vs x T. Et Asconius in illum Verrinae I .locum, tibi Verres haeredem quendam hominem priua tum appellasse dicitur: APPELLAT, inquit, iniurio in uerbuin in persona Praetoris . appellatio enim est inferioris ad potiorem. Hine APPELLA R r,uerbum iuris, cum is qui a magi stratu aliquo iniuriam pastus est, uel parem uel superiorem magistratum adit, & ut illud decretum
rescindat, etit . ueluti cum Praetor contra P toris,aut Consul contra Consulis,aut Censor cotra Censoris, aut Tribuni pl. contra cuiusuis magistratus decretum appellantur. Hinc Appellare , ab inferioris iudicis sententia ad superiorem prouocare. Vlpa. I l .de appell. Appellandiu sus quam sit frequens, quamq; neccssarius nemo
est qui nesciat: quippe cum iniquitatem iudicantium,uel imperitiam recorrigat, licet nonnunquam bene latas sententias.&c.
APPELLARE debitorem,cleganter& proprie pro eo quod erebrius dicitur interpellare, id est, ab eo id quod debet reposcere. lulianus l. Is in fi . D.de fidei usi. Verisimile est id actum, ut quum appellatus reus non soluisset, fideiiistor tener tur.sed etsi reus antequam appellaretur, decessisset,s deiussor obligatus non erit. In candem lententiam illudeli Collii mellae lib. t. cap. v it. cloptima nomina non appellando fieri mala, enerator Alfius dixisse sertur. Vulgus , non sollicitando.
Ap PELLARE , inquit Vlp.est blanda oratione ait rius pudicitiam attatare.& paulo plist, Aliud est appellare, aliud adsectari. Appellat enim qui ser. mone pudicitiam attentat:adseiritur, qui tacitus frequenter sequitur. adsidua enim steque ita quasi praebet nonnullam infamia , l. I .f. I7.D.de iniur. Valerius lib.6.cap. i. Cui Cominius Tribunus pl.diem dixit. diem apud populum dixit, quod Cornicularium suum stupri causa arpellas let. ΑννLICATroNIs ius suisse uidetur, ut qui per
prinus sese in ei uis alicuius Romani quasi patroni fide & clientelam ita dedidisset, si is intestato
mortuus esset, cius haereditatem patronus obtineret.Cicero lib. De orat. I.Quid,quod item in Centumuirali iudisio certatum esse accepimusequi Romam in exilium uenisset, cui Romae exulare ius esset, si se ad aliquem quasi patronum applicuisset,intestatoq; esset mortuus, Donne in cacauti ius applicationis,obscurum sine & ignotupatefactum in iudicio, atque illustratum est a pa
APUD aliquem obligari, pro Alimi obligari. Iulianus l. i6. D. de fideius. Fideiussor obligari non potest ei,apud quem reus promittendi obliga
ΑQv A diu ma est,quae interdiu ducitur: Noctu na,quae noctu.iai prius, 37. D. de aq. &aquae pl. Lii communem, IO.D.si seruiliamiit. ΑαvA perennis,dicitur quae perpetuo fuit, neque unquam arescit. L I .loquitur. D.de a l. luotid. AQVAE salientes dicuntur , quae ex situlis erumpunt,& sti perne desiliunt. l. 2.D.de suppell.leg. l. impensae,79Aa.de uerb.signifΑQv pluuia, est quae de coelo ueniens crescit imbri.ὶ D. . a