장음표시 사용
101쪽
ex natura rei ,-citra omnem intellectus operatio. item, ab ipsis particularibus conditionibus, Sc differentiis indiuiduorum. . Communis responsio est, negandum esse antecc- cedens,& adesus probationem dicendum, naturam quidem abstractam a singularibus, non includere conditionem singularem,v.g. naturam humanam , Petro abstri clam,non includere Petreitatem,ita tamen chm illa intime coniungi , ut si abstrahatur, vitam per mentem, nihil amplius in ipso singulari Temanere intelligatur, proindeque non esse distin Oam ab ipsis singularibus a paric rei, sed tantum intellectus bencficio. Sed contra, praeter communem gradum humani tatis, Petrus dicit aliquid reale,a parte rei, per quod differt Paulo,& diis hominibus, sicuti praeter communem rationem animalis,homo adhuc incluridit aliquem gradum, nempe rationalitatem, cuius beneficio di stinguitur a caeteris rebus ; nec legitima ratio ab aduersariis assignari potest,cur in homine, praeter communem gradum animalis, inclutatux peculiaris aliquis gradus,per qucm differat a brutis
animantibus, non autem in Petro, praeter commurenem gradum humanitatis , includatur peculiaris gradus, per quem ab aliis particularibus hominibus seiungatur. Dices, seclusa per operationcm intellectus gumanitate, a Petro, quid cst ille gradus Pereitatis quem dicimus remanere Respoudeo esse diffcrentiam particularem &indiuiduantcm Petri, scut rational1tas cit differentia specifica hominis, ncc dissicilius ellic vitum statue'
Probat; secundb nostraptopositio: Ante omnem
102쪽
operationem intellemis, Petrus,& Paulus magis inter se conueniunt,quam Petrus & Bucephalus:ergoa parte rei,& citra omnem operationem intellectus, datur natura quaedam communis & uniuersalis in Petro & Paulo. Conssequentia est nota: Si enim a parte rei non datur natura communis,sed solum per intellectum, a parte rei nullo pacto conuenirent Petrus & Paulus,quia non possunt conuenire,nissi in natura com- . munI,ideoque non magis re ipsa conueniunt, quam Petrus & Bucephalus. Antecedens verb ostenditur: A parte rei, & citra omnem operationem intellectus , miniis differunt Petrus & Paulus, qu in Petrus & Bucephalus, ut quasquc per sic satis intelligit,nec ullus est ex aduersariis, qui non grauem sibi putarct illatam iniuriam, si quis cum, non magis ab equo &asino, quam ab alio homine re ipsa aikerre asscreret:ergo a parte rei,& ante omncm operationem intellectus, magis inter se conueniunt Petrus & Paulus, quam Phtrus &BucephaluS. Denique, similitudo inter duos parietos albos, est realis,atque id cd conuenit a patae rei, ante omnem. Operationem micilectus : ergo datur a parte rei, una albedo specie, in istis duobus parietibus, in qua conueniant, & sint similes, quia non possunt conuenire, dc cme similes in duabus albedinibus,ut duae, sunt , ac proinde tantum, Ut in Unam speclcm coalescunt: ergo datur na ira communis & Vniu Cr- salis a parte rei, ante omnem operationem intellc
Consequentia non indiget probatione: Antece-
ias communiter admittitur ab ipsis etiam adueri rus,in Categoriis Aristotelis,cap. de relat. ubi in
103쪽
lo reales relationes,recensent eas quae sandantur ita aliqua unitate naturae communis, ut sunt relationes
identitatis, inter guas substantias, Petrum v. g. MPaulum,aequalitatis,inter duas quantitates,V. g. in 'ter duas bipedales lineas,& similitudinis inter duo, in ea qualitate convcnientia, ut inter duos Cygnos in eadem albcdinc conuenientes,immd minus caute prouidentes quid inde contra eorum doctrinam hac in parte sequatur,istam veritatem hauriunt ex ipso-met Aristotele 1.Mctaphy. cap. IJ.Vbi etiam recipit,canquam reales,relationes illas, quae in unitate fundantur, nempe relationes identitatis, aqualitatis, O similitudIstus.
Obiicies primb. Rcpugnata parte rci,idem stimul esse uniuersale,& singulare,quia haec duo opponuim ursingulare enim dicit aliqua naturam contractam,& incomunicabilem; uniuersale vcrd pluribus con- inunicabilem, sed natura existes in aliquo singulari, V. g. natura humana in Pcirci a parte rei est singui vis, ut chnstat; ergo sic non potuit csse uniuersalis. Maior distingvcnda est; unum & idem a parte rei non potcst et Ise univcrsale & singulare,vno& codem respectu, conccdo,diuerso respectu, ncgo: dc sic dicendum eis, naturam, a parte rei existentem in at quo singulari, puta humanam in Petro, esse quidem innui uniuerialem , & singularem non tamen CO- dein rct pcchii,sed diuerso: uniuersalem secundum se,ci Vt est humanitas; particularem Vero,.ratione ad iunctae sibi particularis disserentiae , puta Petreitatis , scilicet cxtrinsece. Nec hoc magis esse absurdum,quam parictum aflcctum albedinc, simul, citramcntis operam, siccundum sc esse indifferentem galbedinem,&nigrcdincm , & dctcrminatum ad ei ealbum,propter adiunctam sibi albedinem.
104쪽
Breuius dici potest, naturam esse simul uniuersalem,&singularem,hoc diuerso modo, nempe uni uersalem intrinsece, & determinate , quia semperest uniuersalis,particularem vero extrinsece, & indifferenter, quia plane singularitas extra naturam est, itaque natura omnino indifferenter sic habet ad omnes differentias singulares. Obiicies secundb: Natura uniuersalis dLbet csse Vna &indivisa, ut patebit ex desinitione uniues salis: Atqui natura existens in singularibus noncst v
na & in diuisse,sed multiplex,& in ipsa singularia diuisa,V.g. natura humana non est una in Petro, Paulo,&Ioanne, sed multiplex, & in illos diuisa ; non
enim dicimus Pctrum, Paulum,& Ioannem, esse Vnum hominem,sed tres homines: dc illisque homo diuisim,& in plurali numero praedicatur: Ergo natura existens in singularibub, a parte rei, sine opera tione intellectus, non cst uniuersalis. Concessa maiori,minor distinguendacit, natura existens in singularibus non est una,& indiuisa,v Ii- Late numerica &1ingulari,diuisio neque in ipsa sim-gularia, concedo: non cst una, unitate uniuersali, siue generica, siue specifica,& in se indiuisa,nego: reuera cnim, licet homo sit multiplex numero dc in multis hominibus de in illos diutius, ratione multiplicis differcntiae indiuiduantis seu particularis, per quam contrahitur, nihilominus secundum se unus cst,unitate specifica,& in seipso indivisus: nec minus verum ost Petrum, Paulum dc Ioannem esse v- num specie hominem,quam ircs Numero homines, quod tamen tanquam absurdum obiectio suppone-
Instabis: Vilitas uniuersalis debct esse coniundi hcum Vera proximaque aptitudinc ad c istendum in
105쪽
multis, sed talis unitas non conuenit naturae in al1- quo singulari existenti, V.g. naturae humanae in Petro,quoniam ipsi singulari,Vstote Petro, ita propria est, ut proxime non pomi communicari aliis hominibus,sed remote tantum, sit per intellectum remota fucficipsa Petreitas ab humanitate : ergo natura existens in aliquo singulari,a parte rei, nulla Vnitate una est, proindεquc nec uniuersalis. Conccssa maiori minor negan da est, licci enim natura ipsa ut singularis, &Vt contracta ad singulare,V.g. humana,Vt singularis, & ad Petrum contracta non sit aliis communis: tamen, cum secundum se,etiam ut existit in aliquo singulari,put1 Pctro, non includat differcntiam singularem, scilicet Petreitatem, nec sit singularis, non desinit secundum se esse communis,etiam proxime, atque ideo haberό unitatem uniuersalem , coniunctam cum proxima aptitudinc ad existendum in multis.
Clarius,& subtiliori distinctione, humanitas in
Petro ita ipsi propria est: ut aliis conuenirCnon possit: ut est in Petro,concedo: quae est in Petro, nego: quia, ut est in Petro, includit simul Pctrcitatem, &ita aliis hominibus communis esse non potest: quae vero est in Petro,sumitur secundum se,sine ipsa Petieitate,& ita,aliis omnibus hominibus potcst conuenire : eodem modo paries albus non potcst fieri niger,vae albus,verum cst, quia sic inuoluit albedinem n redini repugnantem potest tamen, qui albus,sieri niger, quia paties,qui albus, non dicit albedinem , & sic nihil dicit quod impediat ne niger
Rursus instabis Natura existcns in aliquo singulari,puta humana in Petro, non distinguitur a parte rei, Rante orus intellcctus ab ipso singulari
106쪽
adeoque semper est singularis ergo existens in ali quo linguiali, parte rei,& sine operarione intelle
eius,non est communis Sc uniuersalis.
Antecedens ostenditur: Si natura existens in ali quo singulari, puta humana in Petro,a parte rei, Mnemine cogitante , distingueretur , pollet praeter communem gradum,aliquis particularis intelligi, verbi gratia, praeter communem gradum humani tatis in Petro,aliquis proprius & peculiaris gradus ipsi Petro:sed hoc non cadit sub intellectum , nam seclusa por mentem humauitate,a Petro, nIhil am plius reale intelligitur in Petro,saltem illud assignari & explicari non potest , ergo natura existens in aliquo lingulari,puta humana in Petro, a parte rei ab eo non distinguitur,sed tantum per operationem intellectuS. Negandum est antecedens, ad cuius probationem,
concessa maiori, minor negari debet, quemadmodum enim in homine, praeter communem gradum animalitatis, in quo conuenit cum brutis animalibus, alium peculiarem admittimus rationalitatis,
Per quem constituitur in esse hominis , & ab ipsis brutis animantibus distinguitur: sic quoque praeter
Communem gradum humanitatis in Pctro peculiarem admittimus Petreitatis gradum,per quem constituitur in esse Petri,& ab omnibus aliis particularibus hominibus seiungitur, nec potior ratio de Vinno, quam de alio,potest assignari. Sed dices, quid sit illa Petreitas, quam in Petro
admittimus, praever gradum commvncm hum-tati estne se stantia,vel accidens Respondeo,esse differentiam particularem Petri, sicut rationale est differentia specifica hominis: di-
107쪽
eo modo quo quaelibet alia differentia , ut postea
Ex hac doctrina de Vniuersali in particularibus
ante omnem operationem intellectus, quaestiones multae,quae longo Verbovum tractu pertractari solentinine negotio soluuntur: Vt primo, qua abstractione natura abstrahatur singularibus, an reali,
ita ut re ipsa, b ipsis singularibus auellatur, ut veruaurum, i ralso & adulterino in fornace ; ves abstractione rationis , leu negativa, qua ncgetur esse in singularibus,ut albedo iacgatur esse in coruo ; seu praecisionis , qua per intellectum concipiatur sine particularibus conditionibus & differentijs indiuii duorum,ut color pomi concipitur sine eius sapore: haec inquam prima quaestio, ex doctrina de uniuersali 1 parte rei,sine operatione intellectus,facile expeditur;quia iuxta illam facile respondctur, natu ram uniuersalem non abstrahi realiter a singularibus,ita ψt abillis re ipsa auferatur, quia semper remanet in singularibus: nec ratione , quia ante omnem rationem,id est operationem intellectus, est v-
niuersalis,&distincta S singularibus,nec ullo pacto, ut fiat uniuersalis,tali opera intellectus indiget, seu
qua negetur esse in singularibus, quia talis negatio falsa eslet, cum adhuc reuera maneat in singularibus,seu qua concipiatur sine conditionibus indiuiduantibus,quasi ab illis distincta, quia ante omnem eiusmodi conceptionem & cognitioncm intellectus, non includit conditioncs indiuiduantes, sciuest ab illis omnibus distincta. Secunda quaestio pari facilitate soluitur qua intellectus operatione fiat uniuersale,an absoluta,quaiatum abstrahatura singularibus, puta humana na' tura Petἔoti Paulo: an vcr. comparati-rquam '
108쪽
cum ipsis singularibus, verbi gratia,natura hUmana, cum Petro & Paulo comparetur: siquidem,ctim absolute negatum sit, uniuersale per ullam fieri intel lectu S Operationem, negatum quoque est, fieri, aut per absolutam, aut comparativam: haecq; controuersia tantum dirimenda est inter cos, qui statuunt uniuersale fieri per operationem intellectus. 3. Et postrema quaestio , quo modo intellectus faciat uniuersale,iuxta doctrinam nostram, uno pariter verbo soluitur,absolute negando uniuersale fieri per intellectum,& asserendo,ante omnem ipsius intellectus operationem,uniuersale in singularibus reperiri.
uomplex sit 'iuersale. IN constituendo Vniuersalium numero magna dissensio est: Al1j decem statuunt, iuxta vulgarem Categoriarum numerum : Alij duo tantum, genus,& speciem: Alij,& quidem communiter, quinque,
genus,speciem,differentiam,proprium,&accIdens: Nos denique, & verissime,octo; hocque modo nostram sententiam explicamus,& confirmamus.
Tot sunt uniuersalia, quot sunt modi praedicandi uniuersalibus proprij, atqui hi octo sunt: ergo dcocto uniuersalia. Maior est euidens , ex modis praedicandi univcrsalibus proprii s,desumuntur Vniue alia:crgo quot illi sunt praedicandi modi, tot debet esse & uniuersalia. Minor vero suadetur: Quicquid
praedicatur de alio, aut de eo praedicatur essentialiter,aut accidentario: essentialiter, aut in quid, aut
in quale quid,seu aut dum quaeritur quid res sit, aut
qualis sit essentiasiter,si in quihaut de multis specie
109쪽
differentibus, ut animal de homine & bruto, δc est genus: Aut multis solo numero distinctis, ut homo de Petro & Ioanne,& est species. Si in quale quid, vcl dc gencre dc eo mediante de multis specie diffurentibus, vi sensibile de animali,eoque intermedio, de homine δc bruto, dc est differentia generis,seu ge ncrica: Aut de una specie, dc eius interuentu de indiuiduis ut rationale de homine, & omnibus particularibus hominibus ,& est differentia speciei, seu
Quae vero praedicantur accidentario,aut reciproincantur cum eo de quo praedicantur, Vt risibile cum
homine, quidquid enim est risibile est homo,&vice veris,omnis homo cst risibilis,quod est reciprocari: Aut non reciprocantur, ut album de pariete; nam neque quodlibet album paries est, nec e conuerso, quilibet paries est albus. Rursus,quae praedicantur reciproce, aut de sene re praedicantur , &eo intermedio de multis specie differentibus, ut esse quantum de corpore, &eius interuentu de omnibus corporum speciebus, & cst proprium generis, seu geneticum: vel de unica spe cie,& ea intermedia, de iolis numero differentibus,
ut risibile de homine, coque interiecto de singulis hominibus solo numero distinctis, & est proprium speciei,seu specificum.
Denique ea quae non reciproce praedicantur, aut praedicantur de indiuiduis multarum specierum, proindeque & de multis speciebus, atque adeo. degenere, Ut album de Petro,& Bucephalo, lapide aliisque indiuiduis aliarum specierum, tum anima- .lis, tum etiam aliorum corporum, & est accidens genericum: Aut tantum praedicantur de una specie,& eius indiuiduis, ut esse Dialecticum, de iota
110쪽
hominis specie,&eius interuentu de particularibus hominibus, & cst accidens speciei, seu specificum: igitur hi octo dantur praedicandi modi, nimirum generis speciei, differentiae genericae, specificiz,proprij generici, specifici,accidentis generici,&lpecifici,&consequenter octo Vniuersalia, quae ut facilius intelligantur, hanc apponimus tabellam. Occurrunt aduersarij duplicem non ossie constituendam uniuersalis speciem ex differentia generica, & specifica; nec item ex generico specifico proprio; nec denique ex generico accidente,& spccifico,sed unicam; quoniam eodem semper modo praedicantur: differcntia siue generica, siue specifica, semper in quale quid; proprium in quale accidentarium reciprocum, accidens tandem in quale
Sed contra, licet in ea rationuenetica & com muni uniuersalis conueniant dictrentia generica,
& specifica quod proportione seruata de utroque proprio generico,& specifico, de utroque acciden te generico, & specifico dicendum est, quod praedi-eentur in quale quid, nihilominus estentialiter, &specie distingui non desinunt, sicut brutum & homo vere essentialiter & specie discrepant, tametsi
in genorica ratione animalis contentianta. ergo solutio aduersariorum corruit. C6firmatur,ditarentia
diuiditur in genericam,& specificam, tanquam in species essenti liter distinctas fidem statuendum est sit C proprio & accidente) ergo non debet constitui unica spectus uniuersalis ex duplici differentia. Probatur primo antecedens: illae sunt species ese sentialiter distinctae quae diuersas obtinent defini- 1OriCs essentiales, quae enim sunt eiusdem speciei, ec singuli homines, habent eaudem definitionem