장음표시 사용
111쪽
essentialem: Atqui alia in definitio ementialis disse rentiae genericae,alia differentiae seccificae, illa uiuo, includit potentiam praedicandi de genere, speciebus ipli subicctis, haec vcrb non item ergo disterentia generica & spccifica sunt species uniuersalis essentialiter distinctae. Secundo, species proprie id dicitur, quod potest praedicari de inultis solo numero distinctis in quae-1fione facta per quid, ut inferius explicabimus: At qui utraquc differentia est huiusmodi, disterentia enim specifica praedicatur de hac, vel illa differentia specifica,generica de hac, vel illa differentia generica : ergo differentia generica & specifica 1unt species uniuersalis inter se distinctae obiicies primo : Tot sunt univcrsalia qdot sunt
modi praedicadi de multis: Atqui illi sunt duce,primus substanυς, rcliqui nouem accidentili,quantitatis,qualitatis,&aliorum: :rgo & decem univcrsalia. Distinguo maiore, tot sunt uniuersalia quot sunt .modi praedicadi, si accidentia comparentur cii substantia,conccdo,i si cum inserioribus accidentib.nc-go: licci cnim novcm sint modi praedicadi acciden tium dc accidciatib.v. g. quantitatis de quantitatib.
qualitatis de qualitatibus,&ssic de aliis, quatuor tamen duntaxat reperiti possunt modi prςdicadi omnium accidetium de substantia, quia aut de illa prς- dicantur reciproce,&est proprium,vel genericusside genere,vel spccificia, si de specie prςdicetur: Aut
non reciproce, & cst accidens, Vel genericum, vel specificu,prout eius prςdicatio fuerit Vel de genere, vel una tantum spccie,modo si1peritis exposito. .
Quatuor autem alij pr dicόndi modi aliorsi quatuor uniuersalium,in quolibet alio generc cum sitis inserioribuo comparato reperiuntur, ut in genero
112쪽
substantiae animal tanquam genus, homo tanquam species, sensibile tanquam differcntia gencrica, eurrationale tanquam differentia specifica. Obiicies iecundo. Si differuntia generica & specifica idcmque dicendum de proprio generi co&specifico, accidente generico,& spccilico constituerent duo distincta uniuersalia, ctiarii genuS iummum, seu quod nullum habet genus supra 1e,v t ens&genus interiectum, seu quod inceriici r inter' - genus & species, & cst genus speciorum, dc lpecies generis ut est animal, quod interponitur inter Vivens, genus, δί homi ncm,&brutum, spccies cstq, species viventis,& genus hominis, de bruti, duo inquam illa genera, iummum, & interiectum, constI- tuent duo distincta viainersalia:ergo uci non iundocto, vel plura. Respondeo negado antecedens, quia genis summum,&intericctu, non differunt per diuersos praedicandi modos, scmpcr cnim praedicatur de multis
specie differentibias, in quis ionc quid est,genus', interiectum dicitur interiectum, quod sit species superioris, & genus inseriorum, summumq; quod
nullum iupra Ie gonus habeat, proindeque non ex ratione vulucri alis,genus summum,& genus inter-icctum constituuntur. At vero diffcrentia generica
de d. fferentia specifica v. g. diffcrunt per diuersos praedicandi modos, ut supra docuimus, ideoqi me cito duo distincta constituuntur uniuersalia. Tertio obiicies: Omne uniuersale debet prςdica'ti O multis:atqui discrentiae,&propria non prςdi cantur de multis, sed de uno tantum, sensibile de animali, rationale de homine,qnantum de corpore, hinnibile de equo: ergo differentiae & propria tion, furit uniuersalia, dc conseqneuter Ocho non sunzi
113쪽
Distinguo maiorem, uniuersale debct praedicari de multis, mcdiate, Vel immediate, concedo, imme- diate tantum,nego: Ad maiorem eadem distinctione respondeo, differentiae & propria non praedicantur de multis, sed de Uno tantum, immediate, concedo , mediate, nego, quia sensibile, verbi gratia Midem dc aliis conseri debcti licet immediate de solo animali praedicetur,eo tamen intermedio,de homimine, & bruto omnibusque hominibus, & brutis praedicatur, Vt nemo ignorat. Denique obiicies. Omnc uniuersale debet praedicari de suis inferioribus, atqui differentia, pro- Irium, & accidens, non praedicantur de inferior us,sed de subicctis, rationale non de rationalibus, sed de homine, hinni bile non de hinnibilibus, sed de cquo, album non de albis, sed de pariete: ergo differentia, proprium & accidens non sunt uniuerialia. Maior simpliciter negada est, ad uniuersale enim tantum requiritur,ut de multis praedicetur, siue illa multa inferiora sint, siue subiccta, haec conditio,' quod uniuersale praedicetur de inserioribus, gratis ab aduersarijs, & linc ullo fundamcnto , vel probatione affertur, Sc sine cunctatione iacgatur.
De eius definitioniblia. D Vplex communiter traditur uniuersalis definitio: alia accurata, essentialis, & metaphysica, quae desumitur ex Aristotele primi Metaphys cap. . uersale est si aptum inese multis uuiuo ,
114쪽
ct ἀuisim : Alia est accidentalis, Sc magis Logica,
. quae hoc verborum contextu communitor assigna
LG, Vniuersale est unum quid,aptum praedicari demuLtis, univoce ct diui . Posterior autem haec Vniuersalis definitio, accidentalis, & logica dicitur,prior vero essentialis, re Metaphysica, propterea quod esscntialis definitio,& metaphysica dari debet per id quod vi cssentiale rei definitae: At vero haec postcrior non est cauta modi, quippe quae traditur per aptitudinem praedicandi de multis, quae Vniuersali non cst cssentialis, sed tantum accidentalis, nempe proprietas mananSab ipsa aptitudine existendi in multis, perquam prior definitio traditur: si quidem pris est rem aliquam esse in multis, quam de illis praedicari seu anfirmari, haec enim duo idem sunt prius naturam humanam existere in Petro, quam id affirmemus, dicamusque, Petrus est homo: ergo haec posterior desinitio uniuersalis,quae traditur pcr aptitudinem Iraedicandi de multis, tantum erit accitantalis, &ogica, prior Vero essentialis, & metaphysica. Hinc nonnulli idistinguunt duplex uniuersale,ialterum inessendo, nempe naturam ipsam , quatenus apta est ineste multis, alterum inpraedicando, vide- licci eandem naturam uniuersalem,sed quatenus est apta de multis praedicari' ,.. Melius tamen diccndum est, unum &idem esse uniuersale, sed dupliciter consideratum, vel essentialitcr, quomodo dicitur in essendo, vel accidcntarib, quo sensu dicitur in praedicado: sicut animaIrationale,& animal risibile, non sunt duo homi ncs, sed unus duntaxat duplici ratione consideratus, Vclessetialiter,quo modo dicitur animal rationale,vcI
accidentatio, quo pacto describitur animal risibilα
115쪽
Porro cum prior definitio sit accuratior, in ca sola explicanda immorandum est, singultaque eius par tes distinete suntQxponenda . Dicitur itaque uniue sale primo sUnon intellige unitate quadam communi, quae sit coniuncta cum proxima aptitudine ad existedum in multis, quod sequens particula indicat,aptum inesse multis. Additur prςtcrea svniuocet id est, secundum nomen SI cssentiam nomine declaratam , quo pacto homo singulis conuenit hominibus,qua hi tam nomen hominis, quam humanitatem ipsius, hominis nomine expresiam participant, & sic excluduntur Homonyma, & Analoga quae suis inferioribus se-
- cundum CandCm natUram non conuelliunt, ut in
propriis locis docebimuS. . . Tandem ponitur diui ) debet enim natura uniuersalis dividi in si1a 1nferiora totuplex fieri quo- plicia illa sunt,ut omnino sc habet 1iipradictana tura him ana,quae reuer multipIicatur in singulis hominibus, & toguphcx redditur quotuplicia illa sunt. Hinc quia diuina essentia non multiplicatur in tribus personis Patro, Filio, & Spiritu 1ancto,sed Fna manet, & eadem numero, quIa sicut ivnt tres personae non ita sunt trus dininitates, fit ut ipsa dida uina estantia propriὸ non sit viatu salis, ut in Compendio tradidimus.
Auiddefiniatur aliata desinitione Uniuersalis. 4 Espondeo definiri naturam uniuersalem non I secundum suam ellcntiam spectatam , sed prout est uniuersalis, seu naturam uniuersal em clis
116쪽
aefinitum materiale,aliter,definitum quod,uniuer salitatem vexb csse definitum formalc,aliter,definimium quo .Declaratur matura uniuersalis, verbi gratia,humana, secundum suam essentiam spectata debet definiri, animal ratioras capax, ut vero VntUer fatis,id quod aptum cst inesse multis r 'ergo cum natura uniuersalis hic definiatur id quod aptum est inesse multis, non de fiditur secund- suam eflentia sed prout est uniuersalis, seu natura est tantum definitum mate riale, uniuersalitas verb forma. 'Confirmami exemplo, Ando causa definitur iaquod influit esse in aliud, haec definitio non ost causae secundum si iam citentiam spectatae , scd tantum ut causa est: si quidem cum omnes causae in hac definitione conuenian omnes eiiciat eiusdem essentiae,& sic cum De iis, Sol, S Homst, sitit causae propriε dictio, in eadem esseruia omnino conueni Tent,quod nemo dixerit : ergo a pari eum definitur natura niuersalis,id quoci aptum est incflla multis, nondὐfiratur secundum stinim essentiam, sed secundum suam viraucrsalitatem, alias cum o Nisa miliuersana in ipsa dcfinitione conueniannvnam quoque Dat oram sortirentur, & ita animal, albedo, sine ilia, quantitas ,&c. quae metu unt in desinitione uni uersali essent cauldem natum', quoSplane abis
Vtri- natura misersalissis tandium vox vel
A Ffirmant Nominxies: m hus redarguinto , a se hola Peripatetica in coim Mum, assciens unu rsalia non es e nudas voces aut conchptus
117쪽
animi seu socivales quibus nullae naturae subsum sed veras &rcales natulas vocibus significatas, Asormalibus conccstibus expressas, verbi gratia, hominem in uniuerium, non es se solam hanc vocem homo) aut animi conceptum, sed nati am aliquam tali nomine insignitam, & per animi conce
Probatur primo Nulla est sc1entia de solis nomi nibus, & Vocibus, ut iam antea probatum est: ergo datur tantum dorebus & naturis, sed non singula-xibus, ut q-que ostensum est: ergo tantum de r bus, dc naturis uniuersalibus, ac proinde uni eru- ba sunt res naturae, nonautem 1 nuda UO S, dc
Probatur secundo. , Homo, ruerbi gradiavest eo modo uniuersalis, quo modo potest communicari multis et Atqui potest commuisicari multis secun, dum essentam, nitentia eiIim i omitus, omn1bus hominibus conuenit,& sudius umnomen, Vt om
nes inholligunt; ergo homo viriuersalis s& idcm de quolibet uo uniue sali dici bet in non est tantum
Q. Postrembaiulaea salia sunt aeterna & immutabiis Ita,/ et iam n tauimus, iat moces. non sunt eius modis via Eogicae quaeladus contra . Nominales probauimus:crgo uniuersalia non sunt voces, psed
obiicies primδἰ tes omites particidares esse,pro ind que sola reo spoliatachymu sales ris Sed haec obiectio inluta est supra, dictumque suit
. . P turparataicisti N o nates.Quod stignificat, est 3: sed univcrsia signiscant, d et enim Aristo,
118쪽
teles in Categoriis cap. de substantia, proprium es- se substantiis secundis quod significent, cum tamen substantiae secundae sint uniuersales, vzomneSa gnoscunt: ergo uniuersalia sunt tantum voceS. Distinguo maiorem, quod significat, est: Vox, si per se significet, concedo,si per accidens, nego: Adminorem pari distinctione respondeo, uniuersalia, Verbi gratia,substantiae saecvnciae secundum Aristotelem significant per accidens,id est, ratione nomianum quibuS exprimuntur,concedo: per se verb, dc quatenus sunx substantiae secundae , nego: Atque eam esse Aristotelis mentem patet ex co,quod idem ipse philosophus eodem loco, que tribuat substantiis primis, seu singularibus, squas nemo negat cisores quasdam dc naturas reales,non autem nudas O ces significare, ac ipsis substantiis secundis dc uniuuersalibus.
Vtrum Giuersaliasint corporea vel incorporea.
REipondeo breuiter,univcrsale est ocorporeum. quod existit in particularibus cprpureis, incorporeum Vero quod In particulavibus, incorpo
Probatur: Corpus dc spiritus sunt tanquam duo generalissima substantiae membra, suo. nun tu ΟΠΗnia corpora, dc spiritusomnes com cistentia: ergo iure illud dicitur uniuersale corporeum quod exim stit in particularibus corporeis, incorporeum VCrbquod in singularibus incorporeis rcsidet.
119쪽
An natura mersabssit reatiterseparata a particula, ribus,seu de idaea Platonica. PArtem aientem praeceptori Platoni tribuit Arii stotcles, Vultquc eum itatuisse naturam uniuer salem realiter a singularibus separatani , & extra illa cxistent , verbi gratia, naturam humanama Petro, Paulo, aliisque hominibus ieiunctam, Mextra Cos omnes existentem, illamque appellasse idaeam, a qua eadem manente, omnia singularia essentiam formamque mutuarentur, non minusquam ab codem sigillo variae imagines ceIa impri
Iustimis veri, martyr in oratione ad G εtes, Tertullian.in libris de Anima, & alij plurimi, Aristo clemhac in parte veprehendusi qubd maligne praecep
tori Platoni imposucrit eam de idaeis&naturis Vm uersalibus opinionem. Quicqffid sit,stuc ea suerit Platonis sententia, siue ei parum candide imposuerit Aristoteles,haec de idaeis,& naturis uniuerialibus rcipia a singillaribus separatis, sententia inerict ab omnibus Pura patcti cis explodi tui . Prima ratio contra fictitiam illam idaeam, haec est. Quod praedicatur de aliquo, non potest realiter ab eo vile distinctiis, scd naturae uniuersales de sin gularibus praedicantur, verbi gratia, animal & ho mo, dc Pctrox Paulo, quia P ctrus& Paulus dicuntur animalia & homines : ergo naturae uniuersales
120쪽
non sinat, singularibus realiter separatae. Maior probatur: quod est in aliquo emcntialiter, nequit aliter ab illo esse separatum, Qt vident omnes: ad quod praedicatur de aliquo,saltem cisentialitur , inco est essentialiter,nam modus praedicandi, ut con muniter dicitur, sequitur modum essendi, prrusque est rem aliquam esse in alia, quam de ea praedicari aifirmative possit, prius hominem esse in Petro,, quam de illo praedicctur, dicamusq; Pctrus cst homo: ergo quod de aliquo praedicatur saltcm esset tialiter, non potest esse ab co rcaliter separatum. Secunda ratio: Quicquid existit extra Deum, vel
per se, vel per aliud, ab ipso Deo productum est: si
per se, at n gularc est, si per aliud, est univcrsale exi stens in singularibus ut nomo in Pctro, qui quidem homo, ideo per aliud productus dicitur, quia non nisi ad productionem ipsius Petri, vel alteriuS cu-1usdam particul ris hominis productus est: erga
nulla datur natura existens extra singularia, proin t deque nec illa ficta Platonis idaea, ut Platonem inn
obiiciunt Platonici. Incorruptibilo& aeternum nequit cxistcre in caducis&corruptibilibus,sed uniuer1alia ex dictis sunt aeterna& incorruptibilia, sins singularia vero fluxa & corruptibilia : ergo non pollunt in singularibus existerc, proindeq; dubent ab illis realitct esse separata. Respondeo distinctione maioris: incorruptibile&aetcrnum non Potest existere in caducis, dc corruptibilibus, si sit incorruptibile,&aeternum, tam siccundum elisentiam , quam exitantiam, concedo; si secundum solam cssentiam, nego. Quando autem dicim' uniuersalia esse incorruptibilia, &aeterna,id Ilitelligitur tantumratione ellentiae, quia reS