장음표시 사용
91쪽
Hic autem status naturae ante res, distinguitur ab eo statu, quem Thomastae constituunt in natura in differenti , prius naturae ordine, quam contrahatur
ad singularia: si quide status ille indifferentiae Tho
miliarum, dicit naturam non tantum indifferentem
ad varia inferiora & singularia, sed simul ad uniuersalitatem & singularitatem, eamque suppponit
nudam omnimode, fine uniuerialitate simul & singularitate, cum solis gradibus essentialibus, verbi gratia natura humanam cum solis gradibus cffentialibus cntis, substantiae, corporis, viventis, sentientis,& rationalitatis, non concepta Vniuersalitate,scuaptitudine existendi in multis, aut singulari , tale, seu determinatione ad unum aliquod indiuiduum : status veri, naturae ante res cst quidcm status indifferentiae i ius naturae, sed indifferentiae dumtaxat ad varia inseriora & singularia, inon autem ad singularitatem dc uniuersalitatem.
Vnde duplex discrimen obseruari potcst inter statum hunc nostrum;& statum indifferentiae Tho-mistarum, quod in nostro sit tantum una indifferentia, nempc ad varia inferiora & singularia, non autem ad uniuersalitatem simul, & singularitatem, quia iam supponitur uniuersalis, ut postea probabimus : At vero in statu Thomistarum, habeat duplicem indifferentiam, alteram ad uniuersale simul,& singulare, alicram ad singularia tantum, & inscriora, postquam abstracta est per intellectum, &cius beneficio euasit uniuersalis. Alterum discrimen est, quod status noster vere detur, in quo natura est uniuersalis, nec tamen contracta ad singularia, ut infra confirmabitur; status verb ille Thomistarum numquam re ipsa detur, in quo scilicet ipsa natura, nec sit singularis,
92쪽
nec uniuersalis,quia semper uniuersalitate ascitur. solusque cst intellectius, qui eam concipit pura nudam, absque singularitate & uniuersalitate, solam eius spectando cssentiam, essentialiaque considorando attributa. Vniuersale in re ipse, seu in singularibus, cst c dem natura, sed in singularibus existens ut natura humana, prout realiter existit in Petro, Paulo, Socrate, & aliis singularibus hominibus, de dicitur natura vcstita, scilicct fgularitate , sicut vestituso puer qui iam Vestem induit. Vniuersale deniquepoistrem, seu post singularia, est ipsa natura uniuersalis, considerata ab Intellectu 11nc coditionibus particularibus, cum quibus coniungitur, Vt natura humana considerata ab
intellectu sine differentiis particularibus, Petri, dc Petri, Petreitate scilicet dc Paulcitate, cum quibus est coniuncta,siue interim talis operatio intellectus
sit necessaria, ut reddatur natura uniuersalis, liue tantum ut cognoscatur viainers alis , vocatur natura dcnudata, puta singularitate, silcut puer denudatus,a quo vestis ablata est. Quanqua minus pro-erie natura post operationem intellectus dicatur singularitate denudata ; cum non auferatur ab ea singularitas,neque realiter,quia realiter adhuc manet singularis, Sc in singularibus; neque ratione, dc cogitatione, cum nemine cogitante distincta siea singularitate, & vere uniuersalus, Ut statim probabitur : sed tantum improprie, quelenus interulectus eam concipit sinc veste externa singularitatis, cum qua eam considerare pollet, sicut dicitur denudare parietem albedine qua assicitur, no quodeficiat diituactionem parietis ab albedine,quia sine Fiua operationc paries distinguitur ab albedine;
93쪽
sed ipsum parietem concipiendo sine albedine,cum
qua eum considerare posset. Notandum denique res posse considerari bisariam, vel tantum secundum essentiam , vel secunad im existentiam. N . Res dicitur spectari secundum essentiam, cum sola eius attributa essentialia, & ea quae includuntur in di finitione essentiali, considerantur, Vt homo , quatenus spectatur tantum ut animal rationale, nihil cogitando de cius existentia, seu quod sit actualiter in rerum natura, id enim importat nOmen existentia'.
Res Vero secundum existentiam considerari dicitur, quando non sola eius attributa essentialia spectantur, sed ipsa quoque eius actualitas, seu quod actitaliter sit in rerum natura posita. His omnibus ita notatis. sit. Prima propositio. Natura uniuersalis secundum existentiam non datur antefingularia. Probatur: Quidquid existit, singulare est, ut Petrus, vel in singularibus,ut homo in Petro, ex superioribus: ergo natura uniuersalis non datur ante singularia secundum existentiam. Confirmatur: Si natura uniuersalis secundum existentiam seu ut existens, esset ante singularia, forciidaea Platonica; quia talis idaea a Platone ponitur
tantum, tanquam natura quaedam Vniuersalis, extra singularia cxistens: Atqui talis ict ea non potest admitti, sed plane fictilia est, ut probabimus; ergo
non datur natura uniuersalis secundum existentiam seu existens ante singularia. Secunda propositio . tura est vereorproprie uniuersalis,ante omnemsingularium existentiam.
Probatur primo. Ad rationem uniuerulis verax formaliteς
94쪽
ec sormaliter sumpti,duo tantum requirutur, apti ludo ad exiliendum in multis, & unitas essentiae Atqui in natura,ante existentiam singularium, haee duo reperiuntur : Ergo ante existentiam singularium natura est vere,& formaliter uniuersalis. Probatur minoriquantum adaptitudinem: Natura habet aptitudinem a&xistendum in multis ante eorum cxistentiam . per quam habet, ut actu, & re ipsa in illis existat, tridum enim est axioma, potentiam praecedere actum,& satis experientia comprobatur: ctenim prius est aliquid poste efficere, quam illud aetu efficere, prius posse deambulare, quam actu deambulare, de sic de reliquis: ergo datur in
natura aptitudo ad existendum in inultis ante singularium existentiam. Neque valet solutio communis, hanc aptitudiαnem non esse proximam, quae requiritur ad rationem uniuersalis,sed dumtaxat remotam,nec qui illam proferunt, satis acute philosophantur, quaero enim num illa fit proxima potentia & aptitudo,qua natura intelligitur tali modo esse constituta, ut nullas includat particularium differentias si negent: ergo ne quidem aptitudo illa,quae colligitur beneficio intellectus erit proxima, si quidem praestat tantum intellectus naturam tali modo constitui , ut nullas includat 'oprias indiuiduorum differentias,
si vero concedant quaesitum,infero: ergo illa aptitudo naturae ante existentiam singularium reuer a est proxima, cum sic talis natura nullas includat partis cularium differentias. Nec magis placet eorum responsio qui ita rationem allatam 1oluundi Natura est apta inesse muΙtis ante opus intellectus: multiplex concedo, una ea-4 quc:nego. No inquam Placet, cum adpropin
95쪽
situm nullo modo respondeat ; lubens enim quaererem ab ill is,quando natura est ita multiplex in multis, est ne in indiuiduis ,& singularibus,'necne 3 Sisius: ergo ratio allata non soluitur, qua non con-ituit naturam uniuersalem in singularibus,sed anae illa ; si posterius, peto unde oriatur multiplicitas illa in tali natura spectata Die existentiam singularium : non potest certe illud assignari, nam solae indiuiduorum differentiae hanc multiplicitatem efficere possunt. At vero in eo statu,natura non includit tales differentias:ergo non potest dici multiplex in multis,Proindeque erit Vna;ex quo probatur minor propositio nostri argumenti, quantum ad uni
Respondent aliqui, assignatam unitatem non esse numericam Logicam, seu rationis, & praecisionis, quae est ad rationem uniuersalis formaliter sumpti
Verum id male respondent, eoque solum fine, Ut verborum perplexitate, & ambagibus veritatis radium nobis eripiant: Unitas enim illa quam statuimus quaecumque tandem illa sit, vel constituit viabisaie,vel singulare: Atqui non costituit singulare,
natura enim ante singularia cisci singularis, quod implicat : Ergo constituit univcrsale, proindeque alia quaevis superuacanea cst & inviiliter eflicta. Tandem responderi potest naturam nihil omnino esse ante existentiam singularium, proindeque aptitudinem illam,& unitatem,quam nos illi inesse
cogitamus, esse mera animi figmenta: ncc ex his sequi dari veras & reales naturas ante existentiam sim gularium. Sel contra. Natura uniuersalis ante existentiam
singularium habet totam suam essentiam, quia Fna
96쪽
habet aptitudinem proximam existendi in multis, in quo consistit essentia naturae uniuersalis ', ergo ver e in illo statu est uniuersalis. Probatur secundb nostra propositio. Scientiae sunt tantum de rebus aeternis, perpetuae vcritatis: Atqui sunt solum de rebus uniuersalibus excia pio scientiam de Deo) crgo res uniuersales sunt aeternae e ergo antecedunt existentiam singularium, quae solum est in tempore,ut omnes sciunt. Respondent aduersarij, res quidem uniuersales esse externas,sed non siccundum esse reale. Vertim contra: Si naturae uniuersales non sitit aeternae secundu esse reale: ergo,ut aeternae nihil sunt, sed falsum consequens ; nam cum scientiae sint tan- lupa de rebus uniuersalibus,ut aeternae sunt,scientiet tantum essent de nihilo, ac proinde non esset cur tanta animi contentione,tantisque laboribus ad eas homo conspiraret: Ergo naturae illae uniuersales de, bent esse aeternae secundum esse reale. Postremb confirmatur haec nostra propositio ra
tionibus illis quibus in Metaphys . probabimus re rum essentias priores esse cxistentiis; cum enim id solum possit intelligi deesseniijsvniuersalibus; quia quodlibet singulare,eo ipso quod cst singulare, existit,cerib & cuidenter sequitur, cilientias uniuersa les prae ccdere existentiam singularium, Obiicies primb: Nullum totum potest esse sine suis partibus: Atqui uniuersale est quod am totum, singularia tanquam partes continens : Igilucvniuersalo nequit cise sine singularibus,&antu illa, vi statutum est. Respondeo concessa maiori,distinguendo minorem : uniuersale est totum singularia tanquam par
es conzinens,potentiale, id est, quod illa inlatior
97쪽
debet potestate continere,concedo: actuale: id est, quod illa actu debeat continere, nego. Ad conse quentiam,ergo uniuersale nequit essesnc particularibus,distinguo,potentialibVs, concedo, actuali-
obiicies secundo: Si natura uniuersalis admittatur ante existentiam singularium, erit idaea Platonicais singularibus separata, quam inferius reiiciemus : ergo non est admittenda natura uniuersalis ante existentiam singularium. . Neganda est consequutio antecedentis, fi cta enim illa Platonis idaea, quam infra explodemus,ponebatur ante existentiam singularium, & extra singula- xi tam secundum essentiam, quam secundum existentiam : nos verb tantum constituimus naturam uniuersalem ante singularia, secundiim cssentiam, non item secundum existentiam.' obiicies tertib: Si detur natura uniuersalis ante existentiam singularium,erit Deus:ergo non est admittenda.
Antecedens probatur: quidquid est ens per se independens,illud est Deus: atqui natura illa univcrsali realis ante existentiam singularium, si detur, debet esse ens per se,& independens, quia debuit ab
externo fuisse,& a nullo, a qu o dependeret, ortum suum accepisse: ergo talis natura Universalis, rcalis ante existentiam singularium, si detur, erit Deus. Negandum est antecedens, ad probatio m di- stinguenda est maior: quod est ens per se independens,est Deus,si sit actu existen S,concedo,si tantum, potestate existat,& sit per solam essentiam nego. quo pacto res uniuersales esse ante existentiam sin-gniarium statuimus. .
Praetere ad minorem dici poῖςRessentiam illam .
98쪽
uniuersalem,licetvistic per non dependeat , quia per se non fit, tamen ut existat,saltem per aliud, A- pendere Deo,quia non cxistit, nec existere potest,
nisi in singularibus,& per singularia, quae per se a
Deo dependent,tanquam a prims causa, qua pro ducta sunt, proindeque non esse Deum. Obiicies A. Essentia illa uniuersalis,vel est creata, vel increata: si creata,ergo existens, quia creatio terminatur ad existentiam,& illam confert: ergo sinsularis: ergo non est ante existentiam singularium: si increata, ergo est Deus, quia solus Deus est increatus: ergo nulla est,sed plane ficta, essentia illa v- niuersalis,ante existentiam singularium. Respondeo negando antecedens, proprie enim eo sentia illa unifici salis, quam agnoscimus, ante existentiam singularium,' nec est increata, nec creata, quia haec sunt membra diuisionis entis,actualis, Mexistentis sed est non creata.
Si quaeras quod discrimen sit inter increatum,&
Respondebo facile,licet in verbis exiguum,& λ- re nullum videatur,insensu tamen & lignificatione esse notabile : Nam increatum communiteT sumitur,nimirum pro Deo, dicit ens per se essentialiter existens, nullo productum,& i nullo producibile sicque includit , tam negationem creationis actualis, quam possibilis: non creatum Vero dicitur, quod de facto creatum non est, pollet tamen crea ' Ti, Vt Antichristus,qui nondum creatus est , sed tamen potest creari , & ita non creatum dicit solam negatiQnem creationis actualis , non autem pOD sibilis : Recte igitur diximus, essentiam Vniver salem , ante existentiam singularium , esse non catam, quIa vere creata non est,pro eo statu, non . E iij
99쪽
. tamen increatam, quia saltem per aliud creari po- Mλv.g.natura humana per Petrum qui proprie,&,
At loquuntur,in actu exercito creatur.
V Denique obiicies. Essentia illa uniuersalis, ante existentiam singularium,Vel est actualiter ens , vel potentialiter tantum: si potentialiter, si liciter . Verum est dicere eam no cise cns, sed posse heri ens: si actualiter: ergo existit, sicque non est ante cxistentiam singularium: ergo fictilia cst elliantia illa uniuersalis ante xxistentiam singularium. Rςspondeu negando antecedcns, essentia enim illa univcrsalis, ante existentiam singularium, nec est potcntialiter talum cns,nec cliam proprie actualiter sedcst actuens. Miraris discrimen inter esse actualiter.&actu: Desinas tamen mirari velim, siquidem discrimen istud apertum est: Nam esse ensactu est este cns sine fictione, & operatione mentis, ut rosa hyeme est ens actu , quia habet essentiam suam,& potest esseneiali dcfinitione dc finiri: cssc ve-IO actualitcr est esse actu,aliter,hoc est in alio statu, α sub alio modo, ncmpe cxtra potestatem causarum, nam cum res esset tantum m potestate caus 1 um,antequam isterct, cum incipit existere ponitur extra potestatem causarum,& sic in alio statu, dc sic aliter,proindeque non solum actu, sed actu,.ali
Vnde sequuntur duo : Primi im csse actu, latius patere quam csso actualiter, nam licet quidquid est 'stuesitcr , sit actu, non tamen quidquid cst actu, . inualiter est sed clIc actu,cst veluti genus comm ne iis quae cxistunt, sui tactualiter,&iis quae non
istunt,iacet sunt actualiter,postlint tamen Oxistere, dc esse actualiter,ut nostrae essentiae uniuersales anque existcntiam singularium.
100쪽
sequitur seciindo,hunc loquendi modum non esse couenientem, existentia eth modus rem actu constituens, sed loco particulae actu, subrogandam esse particulam actualiter,quia cum res dicatur esse actu ab actu quem ipsa participat, aeque ab actu essentiae dicitur esse actu, quam ab csse existentiae : cum Vero tantum dicatur actualiter ab actualitate, quae soli existentiae propria est,propriξ per existentiam dici- tur esse actualiter. Tertia propositio: Natura in ipsis singularib. existens,v.g. humana in Petro, & Paulo est verE & formaliter uniuersalis, ante omnem intellectus operationem : haec propositio est Scoti supr , & Scotist Ium omniti contra D.Thomam & cuis dii cipulos Probatur primo: Natura existes in singularib. V.g. humana in Petro & aliis hominibus distinguitur parte rei & citra omncm operationem intellectus, ab ipsis particularibus conditionibus, &d itarcntiis, puta Petrcitate, & aliis: ergo natura existens in singularibus, est vore & formaliter uniuersalis. Consequentia patct: quia si natura,ctiam in ali quo particulari cxistens, sit distincta a parte rei,antu omnem cogitationem intellectus,ab ipsa particul
TItate, .g. natura humana,in Petro, a Petreitate a
te omnem operationem intellectus, est uniuersalis, quoniam sola identitas naturae communis cum differcntiis particularibus impedit uniuersalitatcm. Antecedens vero ostenditur : natura existens in
singularibus,verbi gratia,humana in Petro, non includit in se essentialiter differcntias particularium, seu indiuiduorum , puta Petreitatem Petri, alio- , qui Petrus cIIct de ellcntia hominis, Sc sic quilibet homo esset Pctrus , quod omnino absurdum est: