장음표시 사용
141쪽
secunda, cum attributum est tantumpropraet- βbie -cti, ut homo est risibilis. Tertia denique cum attributum est aliquod accidens commune respectu Dbiecti, ut homo est albus. His omnibus praedicationum speciebus additur, dentiea,seu sui alij loquuntur )materialis,quae tunc fieri dicitur,cηm corum quae re ipsa inter se coniunguntur, unum de altero praedicatur, quanquam a parte rei attributum non sit de egentia subiecti, ut
a BO spaso nam neque actio est essentia passionis,
nec e contra; tamen quia sunt unum realiter, & re
ipsa inter se coniunguntur, de se mutuo praedicari non desinunt. His post cis sit Prima propositio. ΡRaedicatio generis de differentiis, v. g. animalis de rationali Sc irrationali non est essentialis. Probatur: Si praedicatio animalis,V.g. de rationali idem de quolibet alio genere respectu suarum dis strentiarum dicendum cst j esset essentialis, animal esset de clientia rationalis: At hoc dici non potest:
tum quia bis animal in homine ropcriretur, semel quatenus homo esset animal, & itcrum quatenus es set rationalis: cum quia homo per ea quae sunt elicimtialia rationali, distinguitur euentialitcr brutis, clim tamen per animal ab ipsis non distinguatur,sed potius cum illis optime conueniat: ergo praedicatio animalis de rationali v. g non cst essentialis. Occurres: haec praedicatio generis de differentia, putὶ animalis de rationali ,non cst accidentaria, quia genus V.g. animal non cst accidens differentiae putarationali s: ergo debet esse ementialis, Noganda est consequentia,nam praeter accidentvriam praedicationem,in qua attributum est accidens
142쪽
tmicisto,&ess entialem, in qua attributum est de es hentia subiecti, daduridentica st essent talis, quando attributum realiter coniungitur cum labiecto licet non sit de cius essentia, qualem cile praedicationem eneris de dijerentia, statim trademus: quamquam aec praedicatio generis de differentia possit asci acci lcntalis,& genus accidens differentiar, sumendo
accidens ut communiter accipitur,lRec, pro CO Omni, quod. non ust de alterius rei essentia; rcuera enim nus non est de essentiae disterentiae. v. g. animal de ellcntia rationalis,v t probatum est. Secunda propositio. GEnus praedicatur pradicatione identi ca& maa eriali, de differentiis,v. g. animal de rationali. Sirrationali. Probatur ex dictis: pr dicatio identica&materialis est,cum duorii, quae sunt realiter inter se coniuncta,unum de altero praedicaturaicet attributum non sit de cilentia subiecti: atqui talis estptacdicatio generis de disterentiis, v. g. animalis de rationali: si quidem haec sunt realiter inter se comi)cta,nec tamen animal est de essentia rationalis ex sua pra dictis ergo ptaedicatio generis de differentiis,v. g.animalis de animali est identica st materialis.
De relatione generis adspecies 9 indiuidua.
CErtissimum est genus referri ad species & irio
diuidua, cum definiatur Vniuersale aptum ad existundum in illis, quana quidem aptitudinem ne cessario cosequitur relatio; sed tant m difficultas est virum illa unica sit relatio, vel duplex, quatenus ad
143쪽
species & indiuIdua genus refertur, si quidem aliis
duplex videtur, una qua reseratur ad species, altera qua referatur ad indiuidua, ita ut genus in ipsi, relatione ad indiuidua non habeat ratIOnem generis sed specci : v. g, animal rationale ad Petrum.& Paulum, non habeat rationcm animalis sed hominis: aliis ver b unica iudicatur haec relatio,qua genus immediatE referatur ad species,& mediantibus speciebus, ad indiuidua, hac de re ut constat nonnulla breuiter ex fusiori disputatione de relatione hic sumenda sunt. Notandum itaque primam relationem nihil alius Hinc,qu,n respectum unius ad alterum, Ut paternitas est respectus patris ad filium,& filiatio respectus filii ad patrem.
Notandum secundo ea quae ad se mutuo reserum lusi vi sunt pater & filius,correlata nuncupari. Notandum tertio relatum quod alio nomine dicitur terminus relationis j duplex esse, alterum pioximum ' M immediatum, alterum remotumdcmediatum.
Terminus proximus & immediatus relationis est ille, qui immediate , hoc est nullo alio int*rmedio
terminat relationcm , ut actio videndi terminat relationcm visivae facultatis. Remotus vero& mediatus, qui non nisi alterius intcruciatu terminat relationem, ut visibilis media te Visionc terminat relationem facultatis videndi. Notandum quarto dc postremo, relatum aliud, elic adaequatum , quod scilicet adaequale terminat relationem, ut est filius, respectu patris, aliud inadaequatum, quod est tant ina pars adaequati termini
relationis , nec cam adaequale terminat,'ut actitS Vi
dendi, respectu visivae tacui talis, quia hiec adaequa-
144쪽
tantum resertur ad actum videndi de obiectum simul, stilicet visibile, ad actum vero non nisi tanquam ad partem ita notatis , sit. Prima propositio. GEnus unica relatione resertur ad species& ina diuidua. Probatur:Vnica tantum est generis, V. g. animalis
aptitudo ad cxistendum in multis speciebus, dc specierum indiuiduis, puta in homine dc bruto, singis lisquehominibus&hratis; alioquin duplex esset in
genere uniuersalitas ergo unica eantum crit generis
relatio ad seceses , & indiuidua. Ex quo facile insertur, species Sc indiuidua simul. Clse adaequatum generis correlatum, species verbsolas, aut sola indiuiduacsse tantum inadaequatum,
quia cum unica sit illa resatio generis ad species, dc i ndiuidu ad quate non potest terminari nisi simul ad species, dc indiuidua,& ad solas species, vel sola indiuiduλ non nisi in adaequate. Obiicies: adqquate genus praedicatur de solis spe cicb. no cnim allicr definitur qua quod prςdicatur de multis specie differetib. ut patct cx praedictis: cr- go generis rclatio adaequatE terminatur ad species. Distingliendum cst antecedens, genus adaequat praedicatur de solis speciebus, ut implicite dicunt indiuidua, put, homo singulos homines, &brutum, singula bruta, conccdo, quo sciasu intelligenda est generis definitio: quatenus vero spccies separantur ab indiuiduis, dc illa non dicunt implicite,nego;rcucra enim cum definimus Senus, quoa- apes cst praedicari de multis speciebus sub ipsis spe. H ii .
totius termini seu relati. Quibus
145쪽
ciebus comprehendimus etiam indiuidua , de quibus genus psis speciebus interiectis, praedicatur.
Secunda propositio. SPucies in relatione generis est immediatum correlatum seu terminus immediatus, indiuidua vero mediatum atquc remotum.
Probatur 1 illud est proximum & immodiatum: generis correllatu, ad quod genus immediate rcfcr-tur; remotum, ψ cro, & mediarum, ad quod non nisi alio intermedio refertur, ut patet ex dictis: atqui genus sine ullo intermedio ad speciem refertur,ad m- diuidua verδ non nisi intermedia specic: ergo im- . mediatum generis correlatum cst f pecies, mediatuvero individuum: minor osteditur: Ad id immedia-he , vel mediate genus refertur, de quo immediate, luci mediatE praedicatur, ut ex se intelligitur: atqui sellus immediate de speciebus, v. g. animal de homine, & bruto, mediantibus vcro speciebus de indiuiduis, pulti de Putro, & Bucephalo praedicatur: ergo genus immediate seu taquam ad immediatum
correlatum refertur ad specie S, ad indiuidua vero tanquam ad mediatum atque remotum.
Postrema propositio.QVando genus ad indiuidua resertur, non habet
rationcm speciei. Probatu C. Species, ut species immediate refertur ad indiuidua, v. g. homo ad singularcs homines, genuS Vero,V. g. animai,non nisiintermedia specie, ex praedictis ergo quando genus refertur ad indiuidua non habet rationem speciei. f. Confirmatur: Spccies refertur tanthm ad sua iu- diiudua, non ad indiuidua multarum specierum: r'
146쪽
qui genusVerbi gratia; animal, non modo resertur ad indiuidua vivus spccici, sed ad individuum omnium tuarum specierum, hominis scilicet & bruti: ergo cum Senus ad indiuidua refertur, non habet rationem speciei. Haec dc Generc.
, . De nomine 2 varia acceptione Speciei.
SPecies stamitur primo apud Porphyrium, capite
M specie, pro pulchritudine, quo sensu dicit primam speciem dignam esic imperio, id est homines apta membror' proportione, & summa corporis venustate praeditos, dignos csse imperio, eodemque sensu de Christo Domino cecinit regius Vate4, 1μ-ciosusformaprasiliis hominum,id est, pulcher. Secudb accipitur Spccics prosimulacrodcimagine, quo sensu dicimus architectum habere speciem domus in mento, id est imaginem seu idaeam. Tertio pro illiquaapparentia, demonstratione rei, ut cum dicimus aliquid cile specie tenus,id est apparenter bonum, iustum, &c. Qin id sumitur pro eo quod generisubiicitur , de quo genus praedicatur in qu stione quid est, ut homo qui animali subiicitur,& de quo animal in quaestione quid est, praedicatur. Postremo accipitur Species, ut est secimd muniuersale,pro eo quod de multissis numero distinctis' dicatur in quaestione quid est, ut homo de Petro&Pa lo', cum quid sint inquὶritur. . . .
147쪽
otadum h)c est ex Porphyrio capite de Specio duplicem esse speciem,interiectam&infimam vel genexalius loquendo,in serie praedicamentali,&categorica haec tria reperiri, genus summum,genus interiectiam,vel seeciem interiectam,& speciem infimam, seu specialissimam. Generis summi duplicem tradit definitionem. Prior est. Genus summum est sud, quod ita gensi est vispecies se non possit. Posterior, Genus summum dicitur , quod nullam suprasegenus agnoscit, quae definitio est probatio prioris: nam quia summum g vis nullum habet supra se genus, cui subiiciatur tanquam species, hincnt ut nunqunt mssit effe*ςcies: de genere autem infimo poste i dicemus. Spcciei vero infimae seu specialissimae triplicem
assignat definitioncm. Prima est, species infima ita cst spccies, ut nunquam possit esse genus, ut homo: siue enim cum si1- perioribus, siue cum inferioribus conseratur semper est species, & nunquam genust si cum superioribus, ut cum animali, est spccies, quia ei, tanquam generi immediate subiicitur: si cum inserioribus,
est pariter spccies, quia nullas sub se spccies continet in quas diuidatur s& est secunda definitio specifica a Porphyristradita) sed immediatς diuiditur in indiuidua, de de illis praedicatur in quid: Vt pote homo te Socrate, Aristotele aliisque singularibus hominibus,&est postrema ipsius speciei infimae definitio quam tradest Porphrrius
148쪽
Quaecumque autem inter genus summum,&speciem infimam interliciuntur, illa vocat genera interiem seu species interiectas, docetque ita se ha- ere,ut si cum inferioribus conferantur sintspecies; genera verb respectu inferiorum, ut animal, quod quia intetiscitur inter ens creatum copletum quod est summum genus, &hominem,& genus interiectum vel species interiectas , dc est species resecctu viventis superioris, quia ei tanquam generi subiicitum. respcctu verb inferiorum hominis,& bruti est
genus, quia de illis, ut specie ditiarentibus, in quid
Praedicatur ex dictis. Porro clim hic quaerimus existentiam specet, non loquimur de specie interiecta , qnia cum illa com- Parata cum inserioribus, sit genus, ut dictum est, eius cxistcntia sectione superiori co firmetia fuit, sed tantum loquimur de spccio infima an dctur, refrondemuique affirmative, reuera enim dantur equus, leo, homo quae sunt species infimae; confirmatur: species infima est illa, quae tantum praedicatur de multis numero distinctis noti autem spccie, sed leo, equus, lic mo, &c. praedicantur tantum de multis solo numero distinctis, leo de multis leoni-hus, equus de multis equis, homo de multis hominibus, non autem specie, quia non sunt vanae leonis, equi, aut hominis species: ergo leo, equus,homo sunt species infimae. obiicios speciatim de homine,homo potest praedicari de multip specie differcntibus: ergo non bene adducitur in exemplum specici infimae. Antecedens probatur, posset fieri, Ut duae animae rationales informarent diuersas specie materias ut ex
multorum sententia sunt caelestis & sublunaris)se constituerent homines specie diuerses, quia sci-Hiii,
149쪽
licetcssientialiter, ratione essentialis sibi materi ,&non tantum ratione disserentiqsingularis, disscrtet: ergo tunc homo illis communis, praedicaretur de multis spcete differentibus. Rcspondeo,conccdo totum argumentum, facta illa hypothesi, quod duae illi animae rationalcs diuersas spccie materias informarent: chim cnim ho mincm in cxcmplum speciei infimae adduximus, sumpsimus illum prout cst a parte rei, ω sub se con vinci homines, ii1 dem specie animabus, & iisdcin specie materiis constantes quo sensu illi homines non disserunt specie,. sed tantum nurnero, tanqUam
indiuidua ipsius speciei hominis , quod sufficit ad nostrum initi tutum, quod est speciei nfimae.
Rursus olficies, qucra admodum sub bruto seu animali irrationali variae constituuntur spcci cs, ita etiam sub homine variae species possunt collocari: ergo homo non est potius infima species,quiun brutum, brutum tamen non cst noltro&omnium consensu: ergo nec homo.
Respondeo negando comparationcm in ara tecedenti politam, ratio clara est, vi in tantum cst linca, qua scopus directe attingitur, vi a via, qua AthenisThcbas,hThcbis Athcnas Iceth itur;at multiplex linea, qua a scopo receditur variaque via, qua 1 Thebis Athcnilouc diuertitur: sic una tanctim erit
via, &ratio estentialis, pcrvcnicndi ad rationcm,scuratiocinandi potentiam, omnibus hominibus convcnientem. Multiplex vero a ratione recc dendi , quae bruti S compctit animantibus: proindeque licci multiplex sie brutorum s pccies, quae a ratioci' nandi I rincipio reccdunt, poterit t. mcn una tandum cilc hominum ratiocinandi facultate praeditO; in specius. i
150쪽
sed ultr1 grauem difficultatem' ingerit Diuus
Hicronrmus in illa Pauli Ercmitae, rescrcns Diuum Antonium, monstruosum aliquem hominem ichile, quem vix sub humana specie comprehcnderct: elcgantissima sunt Diui Hieronymi verba, nec me caretulisse, aut vos legisse poenitebit: Nec plura inquit, conspicit hominem Uuo mixtum , cua opinio poetarum hippocentauri vocabulum indidit, quovis salutaris impressionesigni frontem armat, ct heus Iu i laquit . quanam in parte hi eruus Dei habitat' At ille barbarum nescio qu-d infrendense frangens potiusi verba quam proloquens, inter l, orrentia ora senis blandum quaesiuit alio mum 2dextrae tyotensione manus cupis um laedicat iter. cpatentes campos volucri transmittens fuga. ex oculis mirantis euanuit.
Verum nec ipse Diuus Hieronymus eo loco du-- bij solutionem adscri, asscrcns, aut diabolum hoc monstrum D. Antonio ad eum terrendum osteE-tasse,aut in licrcino monstruosis animalibus ordinarie reserto illud fuistic progenitum. Scit auget dissicultatem quod ipse immcdiate subiungit de Faunis, Satyris, & Incubis, nam &eos homincs aliquandb vidctur iudicare , aliquandovcrd ab li iminibus separarc. Haud grandem homuncul m videt sunt D. Hieronymi vcrba) aduncis na Dbus, fronte cornibus asperata, cuius extrema pars corporis su caprarum pedes de nebat. Homunculum vocat, & ideo homi ncm cIte innuit , cum dcmucro describendo, ab hominibus separat, hominem significat cum ipsum Antonio interroganti, quis
citct, respondcntem introduciti, mortatis erasum. 2τvus ex cremi accolis quos vario delusa errore Gentilitas Faunos Satyroyque, Gr Incubos vocans colit, lega tion in gratanis mei. Precamur ut pro nobis com-