장음표시 사용
151쪽
munem Deum depreceris quem pro salute mundi venisse cognouimus, in uniuersam terram exit onuseius.
Ab hominibus ver b cum dem Faunum segregat, cum sic D. Antonium inducit loquentem , Vae tibi
Alexandria , quapro Deo portenta veneraris, va tibi eiustav meretrix in quam totius orbis daemovia confv
xere . quidnunc dictura est Bestia Christum loquitur, ct tu pro Deo portenta venerariss Et ne quis fabulam sulpicetur, hunc vivum hominem sic adhuc cum hominem appellat) toto orbe teste sub Constantino Imperatorc Alexandriam perductum fuiste, &mortuum Antiochiam delatum', ut ab Imperatore videretur, asserit. Sane ut verum fateari magna ex verbis Diui Hieronymi oritur dubitandi occasio, an monstruosus ille homo sit verus homo,&verum indiuiduom humanae naturae, quod intenderat obiectio, Vel brutum,vel quidpiam aliud. Vnum possum ad solutio nem obiectionis addere, si vcrus sit homo , ad speci m hominis pertinere,differreque tantum ab aliis ac cidentario: DiuumHierony mum vocasse bestiam propter externam illam formam qui bcstiarum formis magna ex parte similis videbatur : nunquam autem demonstrari, quod fit homo alterius speciei ab aliis hominibuS. s
152쪽
ARTICVLVS PRIMUS. De definitionibus Speciei a Porphyrio persubθα
Reciem dupliciter considerauit Porphyrius: vclquatenus est subiicibilis generi, vel quatenus cst praedicabilis de indiuiduis: superiori complexas
est cum intericistam,quatenus superiori generi substernitur,ut animal viventi,tum infimam,quatenus immediato generi immediate sub est, ut homo animali.
Huius speciei subiicibilis duplicem assignauit
definitioncm,priorem,vis, id quoiasteneri immediatὸ subiicitur, ut praefatus homo animali, posteriorem, Vincid de quo genus praedi tur in quid, v t animal de hominς.
Censentur autem legitime istet definitiones,qubdreciprocentur cum definito, scilicet spccie, nullaq; sit species quae non generi immediate iubiciatur, Ndς qua genus in quid non praedicctur, nihilque sit immediate generi subicctu, & dcquo genus in quid praedicetur, qvbd species non sit,ut intuenti patebit quod tamen redolet legitimam dcfinitionem. Obiicies, lcgitima definitio dcbet dari per notiora desinito: atqui definitiones speciei a Porphyrio traditae non sunt ciusmodi quia traduntur per go nu , quod non est notius specie, c im etiam per ipQ- Ciem desilaiatur, quod de multis speciebus praedὶcam tur ergo hae definitiones non sunt legitimae. Distinguo maiorem, defiditic tradi debet per nγ
153쪽
itora in rebus absolutis, transeat, in relativis nego. Relatorii cnim unum per aliud, vel potius ad aliud definiri debct,st Pater per Filium,vel potius ad Filiis. Et e contra cito unum relatu non sit altero notius:
ideoq; cum species subiicibilis, de gcnus sint correlata sex dictis sectione superiori) legitime definita est species per genus: Vel potius ad genus, sicut econtra genus per speciem vel potius ad speciem.
De altera definitione qua traditur per respectum ad inferiora. Speciem cum inserioribus collatam lubet hoc modo dcfinire, Species est uniuersale aptum inesse multissis numero iustinctis. Ves,species est uniuersale aptum praedicari de multis solo numero distinctis in orna si ione quidest, ut homo de Pctro,& Paulo, cum inquirimus quid sint. ι εPonitur primo, uersale aptupraedicari de multis,
in quo species cum genere, & aliis univcrsilibus conuenit,& ab indiuiduo distingi itur,quod de uno tantum, scilicet de scipso pr dicatur. Additur solo numero distinfiis9 ad d1fferentiam generis, quod dc multis specie differentibus praedi
Tandem ponitur, in quaestione quide Z. ut species discriminetur ab aliis uniuei salibus,differetia, pro prio, &accidente,quae vel in quale quid,ut differcntia,vel in quale simplicitcr, ut proprium&accidenS praedicantur t liquet cx praedictis. Obiicies, haec definitio speciei couenit aliis , specie, Rilicetpuncto.materia,anima rationali, existentia,
154쪽
a quo res habet visit actu: substantia. quae conseri subis stantiae modum exiliendi in scindependcntcr a subicino inhaeresntia quae confert accidenti modum exi ncndi in uibrecto, quae quidem omnia Ipecies cilia non possunt,ciam non mitentia copicta,& iii recto Categoriae ordine constituis, Verritra parebit: ergo
haec speciei definitio non cit tegitima: Antcccdens ottenditur, punctum prie dicatur in quid de multis punctis solo numero distincti materia de variis materais,anima rationalis depluris animal ' rationalibus existentia de distinctis numero existentiis. substat a desubstantiis nhaerentia de inhaerentiis, & sic de aliis: cr-go allata spcciei definitio omnibus illis conuenit. Restandicii potest primo ad antecedens, dcfinitionem speciei conuenirepuncto, materiai form δίaliis ibi assignatis, non tamen tanquam distincti a specic, scd tanquam speciebus, non quidem com- pictis,& in rccho Categoriae ordine constitutis, lua incompletis, & imperfectis. Aliter respondcci potcst negatione ante dentis, definitionem scilcct i peciei non conuenire puncto, materiae, & aliis illi traditis, quia haec omnia suntentia incompicta, cum tamen naec speciei definiιlo intelligatur de specic completa.
Per quid pecies constuuatvrsecundum uniuersale.
in stio est utrum species sit secundum uniuer-
latc per respectuni. quem habet ad genus cui lubucitur, an vero per rei pectum quem hisce ad -- indiuidua dc quibus praedicatur : haec qualito 1 oluenda est duplici propositi et
155쪽
. Confrmatur, genus non constituitur inesse generis,ut alteri subiicitur, omnium consensu, sed ut praedicatur dein serioribus speciebus: ergo nec spe-
cics crit uniuersalis ut generi substcrnitur seu per respectum ad genus, sed ut praedicatur de indiuia duis, siue per respectum ad indiuidua.
Obiicies cotra utramque proposizione . ecieS,
quatenus species, est uniuersalis: ergo nihil potest constituere speciem incitu speciei quod illam non constituat in esse uniuersalis: ergo si in esse speciei constituat, per respectum ad genus, cui immediate subiicitur, c cm respectu constituerur inesse essenis alis,quod pugnat contra posteriorem propo-
positionem: vcl 1i e contrario inesse uniuerialis costituatur per respectum ad indiuidua, eodem respectu constituitur in cne speciei,quod priori propositioni aduersatur .antecedens demonstratur argumeto a paritate desumpto: genuS quatenus genus, est uniuersale: ergo species quatenus 'ecies, erit uniuersalismegandii absolute antecedens quemadmodum enim licct mcdicus, qui medicus pingat, non tamen pingit ut medicus: sic quamuisspecies, quae species, seu res illa quae vocatu r species, V. g. homo dici positi uniuersalis, non tamen ut species,seus libratione spccici: quia ut species respicit superiora.ut univcrsalis vero debet inferiora respicere, Ut in nostris propositionibus probauimuS. Ad probationem antecedenti S : nego paritatem generis & spcciei, nec sine causa; cum enim genus, ut genus, dicatur per ordincm ad inferiora de quibus praedicatur, qui quidem ordo constituit uniuet- sale,recte genus quatenus gen',dicitnr obtinere ra-- tione uniuersalis; cum vero i pecies non dicatur perii
ordincm ad inseriora, sed ad genus superius, ordo
156쪽
vero ille ex praedictis sit impertinens ad uniuersali tatem, non Potest species, quatenus species, sortiri
De sectioniblia speciei. HIc tantum agimus de specie infima, de illaque
hanc primam affectionem exponimus, An species infimae sub eod)m genere coviniura sint in aequalis perferitionis. Respondeo affamatiue, & experientia patet: sic enim inter cado S viritin Empyrcum, inter clementa ignum, inter metallaaurum, inter animalia hominem , inter colores albedinem, inter figuras circularcm, S sic de circeris animaduertimus dignitate praestare. Alicra speciei affectio, num diuersa relatione re stratur ad genus Sc ad indiuidua: quod enim ad utra que restra cur articulo postremo quςstionis superlintis decistratum Cst. Negativam partem tuetur Caietanns capite de specie. Nos tamen cum cςtcrisPhilosophis assirmativam
longe probabiliorem iudicamus,scilicet rclationcm speciei ad genus esse omnino distinctam a relatione eiusdem 1 peciei ad indiuidua. Fauet ratio species, ut resertur ad gcnus, habςtrationcm subiccti S insccioris, ut vero rcscrtur ad indiuidua, praedicati & supcrioris r Atqui relationcs inserioris ad superius ; dc e contra luperioris ad inferius dcbent cile distinctae: ergo relationes speciei ad genus & indiuidua debent necessario ciscdistinctae. Sed maior harum relationum explicatio habc
157쪽
tur in ipsa peculiari disputatione,quam insta de realatione instituemuS.
De Diuiuiduo. CVm relata sint simul cognitione, unumque per aliud, vel potius ad aliud explicari 'debeat, verbi grati pater per filium,vel ad filium, & e contra: species autem, & indiuidua sint correlata, quoniam ad se mutuo referuntur, ut satis intelligitur ex dictis, propterea non parum referre videtur ad absolutamspcciei explanationem paucula de eius corin relato,scilicet indiuiduo,pertractare idquc qua fieri poterit breuitate,plura in Metaphysica explicaturi.
De nomine Indiuidui. C A P. I. Ediuiduum,ut patet ex vi ipsius nominis,signifi, cat rem indivisibilem in multa inferiora, ut So
Dixi, in plura inferiora sibi subiecta, fieri enim po-
test, ut aliquqd individuum diuidatur in partes est sciatiales,verbi gratia,Socrates in animam corpus itemque integrantes,ut idem Socrates in caeut,brachia, & alias partes,nec tamen propterea detinet ciscperfectuin individuum, quia non diuiditur in inferiora sibi subiecta,de quibus in recto praedicari pose sit,sed ut de uno, nimirum seipso sic praedicatur, ut Socrates est SocrateS. De existentia Indiuidui. C A P. II. EXistentia indiuidui patet, tum experientia nulli non manifesta, tum etiam v ariis eius diuisioni
158쪽
bus, quarum prima traditur in individuum Physicum,& individuum Logicum. Indiuiduum Physicum cst natura aliqua realis incommunicabilis pluribus inscrioribus, ut Socrates Adhuc posuipluribus inferioribus propterea quod fieri potest , ut aliquod inoiuiduum accidentale communicetur sis biccto cui affixum est , ut haec scicntia 1n particulari,' in ecllectui, haec albedocygno,&sicco caetcris, licet tam cla mancat poricetum individuum.
Indiuiduum vero Logicnm est ipsa res singulariscosiderata ratione singularitatis, & indiuiduationis, in communi, seu quatenus potest praedicari de multis, ut de Petro, & Paulo, & aliis hoc modo, P cirus est individuum , Paulus est individuum , & sic de alijs. Secundo, diuiditur individuum in substantiale, quod est substantia aliqua singularis ,.ut Petrus, dc accidentale, quod est aliquod accidens particulare,
ut haec albedo, haec scientia,&c. Tertio, diuiditur in individuum determinatum, demonstrativum hypotheticum,& Vagum. 'Determinatum est, quod proprio nomine exprimitur, ut PetruS.
Demonstrativum , quod non quidem proprio nomine , ted loco proprij nominis per pronomen demonstrativum sigiuncatur,ut hic nomo,haec imago, hoc lignum.
Hupotheticum quod facta hypothesi designatur , ut cum Christum Dominum significaturi illum vocamus beatissimae Virginis filium : Tunc enim supponimus beatissimam Virginem hunc unicum genuisse filium , scilicet Christum Domi
159쪽
Varum denique,& indeterminatum est,quoa quidem rem aliquam singularem,sed indeterminatim, Ecconfuse significat,ut aliquis homo,aliquis equus, his enim loquendi formulis res aliqua 11ngularis designatur; quaenam verb determinate illa iit non significatur.
De essentia Dauidui. CAP. III. V Ariar proseruntur indiuidui definitiones. Prima,ut sit id quod immediate speciei subiicitur,ut Petrus homini. Sccunda describitur, quod in plura inferiora sibi subiecta diuidi non potest, Ut primo capite ostensum est.
Postremo definitur id quod de uno potest praedicari,scilicet de seipso,vi, Petrus est Petrus. Vt autem intelligatur, quaenam ista sit indiuidu1 praedicatio,notandum cst praedicationem triplicem posse constitui. Prima dicitur ordinata, in qua scilicet superius de inseriori praedicatur,ut animal de homine, dicendo homo est animal. Secunda est contra ordinem seu inordinata,cum econtrario inserius predicetur de superiori,ut homo de animali, si1c, animal est homo. Postrema dicitur praeter ordine,cum videlicet attributum no habet potius ratione superioris quam subicctu, ut clim Petrus de seipso praedicatur, dici musque Pctrus cst Petrus: si quidem nulla cst ratio Propter quam Petrus attributum, sit aliquid 1eipibiubiccto superius, clim una sit atque Cadem re S, &cum ponitur attributum,& cum statuitur suba cchii.
Ex quo intulligitur indiuidui praedicationem esse
160쪽
huius postremi generis, quippe quae sit eiusdem de seipso unum vero non sit scipso superius , aut infe-
Contra hanc indiuidui definitionem obiicies: dc- finitio non cst rei singularis, sed tantum uniuersalis: atqui individuum est res singularis, non uniuersalis ut constat: ergo non potest definiri: Maior est certa, defin1tio est tantum rei inecessariae,& quae sub scientiam cadere possit,cum ipsa definitio sit sciendi instrumentum: led res singularis non est ncccssaria, nec talis ut de ea haberi possit scientia, ut diximus disputatione de uniuersalibus in communi: ergo definitio non est rci singularis. y Respondeo distinctione maioris: dcfinitio non est rei singulari ut singularis est, seu secudum quod est singularis,concedo :sub aliqua ratione uniuersali,nego. Vnde dico non definiri individuum ratione suae naturae singularis,uerbi gratia, Socratem ratione suae particularis naturae, sed ratione indiuiduationis in qua conuenit cum alijs singularibus, indiuiduis. . Ex quo duo consequuntur,primum, definitum materiale, seu id quod definitur essc rem ipsam singularem,non tamen secundlim naturam suam consideratam,quia illa non potest definiri,sed secudum rationem ipsam singularitatis, in qua cum aliis singularibus conuenit,& propterea singularitatem es-ic dcfinitum formale, seu id per quod definitur individuum ; sicut proportione seruata de uniuersali diximus, scilicet naturam ipsam uniuersalem esse definitum materiale seu rciri definitam, uniuersalitatem vero formale, seu id per quod ipsa natura, quae denominatur uniuersalis, definitur.