장음표시 사용
181쪽
separata existere,ut sunt materia&forma in com-nsitis naturalibus. Altera est formatis, seu ex natu i meorum, . quae diuersas obtinent definitiones Tentiales, fiuc inter se coniugantur', nec semoueri ossint, stuc non, ut animal, & rationale, quae quiem, ut sunt partes hominis ita in illo coniungun-ir, ut re vera ab ipso separari nequeant, quanuam tamen definitio cssentialis animalis Aueri sit a definitione ciuentiali rationalis aliudq; ni malis nomine, altu nomine rationalis intelliga
Distinctio autem rationis est ea, quae tantum pergitur beneficio mentis, illaque duplex: una, quae abct aliquod verum fundimentum propter quodat, .ut distinctio virtutis calefactivae radii solaris a ciusdem exsiccandi potestate, nam licet hae duaeirtutes non distinguantur exGua natura, sed suntiatis & idem radius: datur tamen aliquod funda-Ientum, nempe essicacitas talis radii qui δc calcia tionem,& exuccationem producit; unde fit, ut &mul calefactivus,&exsiccativus dicatur. Alia da-ir distinctio rationis, quae fit absque ullo funda-
Cnto parte rei, ut cum res aliqua 1 se ipsa distinuitur, prout diuersa ratione consideratur, ut Pe-us subicctum a seipso praedicato in hac proposi-
One. Petrus est Petrus, & haec distinctio rationis ra-ocinantis nuncupatur.
His distinctionibus alia adiungitur,nimirum mo- 1lis inter rem,& modum rei,ut inter essentiam; δ cistentiam, quae illius modus cst, accidens,&inhae-
ntiam, sicquc de caeteris: sed de his distinctionum eneribus plura in Mctaphys Nunc quo genere di-inctionis proprietates a sitis subiectis distinguauix paucis propositionibus aperiamus.
182쪽
Prima propositio. ΡRoprietates saltem formaliter, & ex natura ros, distinguuntur a suis subicctis verbi gratia,intellectus ab homine, calor ab igne, S sic dc aliis. Probatur : Ea ex natura rei,&formaliter distinguuntur, quae habent diuersiam naturam,'diUersam definitionem essentialem, siue coniunganxur inter sic,ncc separati possint , siue non : atqui sic se habent proprietates,& carum subiecta,uerbi gratia, intclic stus,& homo; calor,& ignis. Alia enim est naturaδε definitio essentialis hominis,alia intellectus, alia caloris,alia ignis,& ita de caeteris:ergo proprietates, & eorum ui biecta formaliter, & ex natura rei inter se distinguuntur.
Secunda propositio. ε Vltae proprietates non distinguuntur realiter VI cli suis subicctis, ut mortalitas a corpore ani malo, corruptibilitas a corpore ex quatuor clementis conflato,& similes. Probatur: quae distinguuntur realiter, saltem diuina virtute separari pollunt, & separatac seruari: Atqui corruptibilitas non potestseparari a corpore mixto, seu ex quatuor clementis composito , nec mortalitas 1 vivente, & animato corpore, nullum enim corpus mixtum, quod de sic & natura sua non sit corruptibile,nullum vivens quod non sit mortale:urgo eiusmodi proprietates suis subiectis realiter non distinguuntur. Dixi,dese,ct natu sua corpus mixtum esse corruptibile, ct animatu mortale, certuni cst enim Deu omnipotenti manu sua polle essicere, ut nec corpUs mix tum Vnquam corrumpatur, nec vives moriatur, sea
183쪽
,n eficiet,ut illud cor pus mixtum, natura a, non dicatur corruptibile,& Vivens mortalc.
Tertia propositio. Vaedam propriciates realiter a suis subiectis
secernuntur,v t summus calor ab igne,summa imiditas ab aerc,summum frigus ab auua, & suma siccitas a te a: si quidem non semper agnis sum c calidus est, aer summe humidus, aqua sumine igida, & terra in supremo gradu sicca. De intelle hu,voliintotc, & aliis animae facultatiis maior cxistat dissicultas , nulla realiter ab ipsa uma distinguantur. Concludemus aflirmative in Physica in lib. dei ima, dicemusque posse animam existere sine in-llcctu,voluntate, I ridendi facultate. Quod si urgeas animam non fore amplius intcletitiam,volitivam,& risibilem. Distinguendum cst: anima non crit amplius in llectiva,volitiva,& risibilis pcr intellectum, vorentatem,& ridcndi facultatem tanquam per proletates,& accidentia verum est: substantialiter ve-
, falsum : sempcr enim habebit suam substantiam tam p sun dcre intellectum, voluntatem, &ri-:ndi facultatem,cum quibus postea intelligat,vc- in risum actu prorumpat. Si iterum urgcas ex hac laropositionc sequi co traaedrina, risibile, quod eg homini propriam, cum, non reciprocari,si enim detur homo cuius anima desti tuta ridendi facultate, homo ilic erit vetus Imo,&tamen non crit risibilis: quatenus risibile citur hominis proprietas esse. . in Respondendum eli casum illum quem ponimus, mirum animam esse destitutam ridendi facultate,
184쪽
non esse ordinarium, & cx rerum statu quem Deus constituit, hunq; nunquam de facto elic futurum, proindeque nihil mirum esse, si in eo casu risibile, quatenui cst hominis proprietas, cum ipso homine non reciprocaretur, quia id tantum verum est positis rebus ut sunt, & rerum ordine nequaquam immutato. Sed haec in Physica praedicto loco accaratius expendemuS.
Vtrum proprietatesset intentionis,ctremissionis capaces.
inuid sit intendi, & remitti, quid intensio &
remissio, ex postrema quaest. 1cctioniS praecedentis satis patet. Concludendum hic breuiter saltem quasdam proprietates aron esse intensionis & temissionis capaces, ut sunt risibilitas, & similes, quae ex aequo participantur a singulis hominibus. Quod si aliquis homo promptius ad risum ferri videatur qua alius, promptius intelligat, dc velit alio, id non est referendum in perfectiorem ridendi, i niciligendi, & volendi facultatem, sed in meliorem organorum dispositionem qua, ut diximus, actiones facultatum animae in corpore existentis d cpcndent. Dubitatur de calore ignis, frigore aquae, aliisque aliarum rerum proprictatibus, nam hae modo intentiores vid cntur, modo vero rcmissiorcs: intcr- dum calor intensior,intcrdum vero loge remissior:
idpo in frigore, &in aliis qualitatibus cernitur,pxopter quod simpliciter dicunt nonnulli cas qualitates suscipere intensionem, & remissionem
185쪽
crum si accuratius philosophandum sit, assirmanaum est hanc caloris intensionem &idem de intenone aliarum qualitatum debet esse iudicium) noni eius ciliantiam, quia clientia caloris,non est magisi calore intensissimo quam remississimo, cum ge-eratim essentiae rerum dicantur indivisibiles instarumerorum,detractiorIIS, Vel additionis, remissio is, vel intensionis expertes,proindeque eam intcnonem,&remissionem cadere tantum in modum il-im quem caloris essentia habet in subiccto, ut sci-cet sit in pluribus gradibus, Vel paucioribus, quemio dum Metaphysici entitatem vocant, de qua ex rosello in Metaphysica. Haec de proprio.
enomine , ct varia acceptione communis Accidentis
'Or lyxius cap.de Accidente, praetermissa Varia L acceptione nominis accidentis, transit ad eius cfinitiones. Nos quaestione 3. huius sectionis casA pendemus, aequius ducentes hic, ut alibi obserauimus, quaestionem de nomine accidentis, & va-io citis usu praemittere. Accidens itaque dicitur, quod rei praeter esseniam aduenit, tribusque modis solet vlurpari, latis me, late is ritite,seuproprie. Accidens latissime sumptum id totum Comprciendit, quod est praeter eflentiam alicuius rei; siue ubstantia sit, siue accidens: quomodo rationale ici potest accidens animalis, quia ei praeder esseu iam suam accidit. i
186쪽
Aceldens late sumptum id soliun c6plectitur, quo δsubstantia non est, siue interim alicui rei ita sit peculiare, ut alIis competere non possit, ut risibile comparatione hominis,sive non,ut albedo respectu pariotis. Accidens denique stricte,& proprie accipitur pro cd quod rei contingenter aduenit,nec ab eius essen tia fluit,vcl cum ea conuertitur, Vt nigredo comparatione hominis,vel parietis : & de hoc accidente hoc loco nobis agendum est.
De existentia communis Accidentis.
Communis Accidentis existentia patet, turn ex perientia, tum ex eius diuisionibus , quarum prima traditur,1n accidensfortuitum, ct naturale. Fortuitum,quod prae r intentionem agenti S co- tingit,ut inuentio ines auri a fodiente terram. Natulatu vero quiod habet in se causam aliquam certam,& determinata ut albedo parietIs, scientia mentis,& id genusi caetera. Rursus aliud dicitur accidens naturale quod accidit substantiar,ut scientia intellectui,&aliud quod alteri accidcnti accidit,ut dulccdo albedini in lacte. Denique aliud dicitur accidens separabile, aliud inseparabile , & est diuisio Porphyrii cap. de accidente.Prioris accidentis exemplum ponit dormire, posterioris affert nigredinem Laethiopu, quae re Vera ab eo nunquam separatur,aut separari,de Iese ordinaria potest.
187쪽
De essentia communis Accidentis iuxta mentem Por- phyri', cr rei veritatem.
ΡRima A ccidentis definitio a Porph. tradita haec est,Accidens est quodadest, ct abest . Db..cto sine
eius interitu i albedo parieti,nigredo homini,& licde cancris: quae proinde adesse, & abeste dicuntur, quod nec ad essentiam rei pertineant, nec ex ea ξλο-
obiicies primo: Haec Accidentis definitio aliis ab accidente competit, scilicet animae rationali, quae abesse potest a corpore, dc illi addeste citra cius perniciem ipsoque Integro permanente: ergo haec definitio non cst legitima. Respondeo ad antecedens,animam esse partem &formam totiu* hominis,& non solius corporis: ab homine aut cm non potest abesse citra .cius interitum, sicut accidens ab eo potest recedere, cuius est accidens absque ullo ipsius detrimento.
Secundb obiicies,in doctrina Porphyrij datur ac- idens inseparabile : crgo male definitur accidens luod potest adesse, & abesto. Distinguo antecedens,apud Porph. datur accides a scparabile,realite concedo: ratione, &eogitatio-C intellectus, nego : quia&ipsa AEthiopis nigredo CCt ab eo realiter inseparabilis, potest tamen cogi-ι tion C intellectus separari, dc aoesse quod susticit,r Participet allatam definitionem accidentis. Instabis etiam,cogitatione intellectus potest sepa-xi pxoprietas a subiecto, put, risibilitas ab homi, zCTSQ cIit accidens commune.
188쪽
Neganda est consequentia, tum quia propria ι semper reciprocatur cum subiecto, ut risibilitas cum
homine,non item accidenS commune: tum quia nopoteles ubicctum intelligi cum proprietate contraria, verbi gratia, homo cum proprietate contraria risibilitati; iubicctum vero potest intelligi cum accidcnte opposito accidenti inseparabili, verbi gratia Adithiops cum albedine opposita nigredini, quae cst accidens inseparabile AEthiopis.
. Denique obiicies: haec definitio non conuenit omni definito scilicet accidenti communi: Ergo tollenda est: probatur antecedens. Mors animalis,&combustio domus iunt accidentia communia,sed illis definitio communis accidentis a Porph. tradita, nobis approbata non competit: quia non possunt adusse line suorum subiectorum interitu, mors sine inlcritu animalis & combustio sine interitu domus: ergo talis definitio non conuenit omni accidenti communi. Respondeo negando antecedens : ad cius proba tioncm dico , mortem animalis & combustionem domus cile quidem accidentia scdpriuatiua tantum, non autem positiva, quae allata accidentis definitione comprehenduntur. ρ , Addit aliud Antonius Ruuio in commentariis Logicae ad hoc caput de accidente quaest. .mortem proprie non accidere animali; quia cum mors est, iam animal essu desiit: nec combustioncm domui; quia dum est combustio, non amplius est domus: sed esse tantum accidentia materia: nimalis, & domus: ideoque cum sempcr remaneat materia tam ante mortcm animalis & combustionem domus, quam post, sempcr de morte& combustione verum
est quod accidant lubiecto absque eius interitu. Secunda
189쪽
ἰccunda definitio accidentis, si1c tralitur a Porph. ccidens est, id quod eidem inesse Ur non inessepotest. ecllage, succesIiue & non simul
Tertia definitio traditur per negationem aliorumi iucri alium, Accidens commune est id quod nequeν- is estMeque jecies, neque disserentia, neque proprium. Ner autem est in subiecto. hoc est.nunquam reipsa abiccto separatum conseruatur secundum natu-
Quarta definitio exprimit nobis accidens com-unc quatenus uniuersale ab aliis distinctum, idae duobus modis, primo per ementiam hoc mo- , Accidens est uniuersale aptum inesse multis accide in , rao ct non reciproce. Secundum, per proprietatem, . Iccidens est uniuersale aptum praedicari de multis in
ιale accidentarium non reciprocum
Ex qua definitione facilὸ potest intelligi duplex
la communis accidentis species, de qua iuperiorai sputatione aliquid diximus. Prior comprehendit la accidentia, quae tantum praedicantur de ijs quaetb una specie constituuntur, ut essedoestum , dengulis ho minibus sub . humana specie contentis: c dicit acciden pecificum, quod ad unius tantumum speciei indiuidua pertinens, ad nam quoque peciem pertinere pollit: posterior verisia continet ccidentia . quae possuri battribui indiuiduismulta-um specieriam, ut este album, esse nigrum, dul-c, dcc. id genus, quae in indiuiduis multarum spe ierum repetitur turiavi album inlioc'& illo pariete,
cin hoc Scillo cygno, hoe es illo homine, &sic de
190쪽
Ex quo obiter notandum discrimen inter proia prium Sc accidens, quod proprium ab uniuersali,ad 1inoularia descendat.'.g. riubile ab homine ad Pe- trum&Paulum, quia primb conuenit homini quod sit risibilis,& per hominem Petro,& Paulo, & aliis hominibus: At verb accidens commune a particulari ascendat ad uniuevsale, ut ellia Philosophum ab Aristotele S Socrate ad hominem: quia in tantum homo in communi dicitur Philosophus, inquan . tum Aristoteles, Socrates , alii ve particulares
Caeterum huius dehnitionis accidentis, Accidenses uniuersale aptumpraealcari de multis, ctc. singularpartes sunt breuiter examInandae. Prima est mniuersale in quo conuenit accidens, cum reliquis uniuersalibusia . . a: Est aptum praedicari de multis ad distinctionem
3. . Est in quale ad dinctionem generis & lpeciei. q. Est accidentarium ad discrimen differentiae. Postrcina est non cmn,a1 distinctionem pro-pxjj, quae omnia satis intelliguntur ex superioribus . Obiicies. Pars nequiis toto praedicari: Atqui ac id*ns habe rationem partis comparatione subiccti, nam habet uise alicuius formae subiecto aduenientis, W. g. albuin instar formae aduenientis paricti, qui dicatur ath tergo cciden*non potiah
de subiecta praedIcari. . ii / 'Respondeo concessa maiori distingvcndq minorem, Acciden&habet rationem partis comparatione subiecti, si sumatur in abstracto, concedo,si in concrcto, nego: v. g. album iii abstracto sumptum, pro albedinc habet rationem partis Zc formae aduenientis subiecto, puta parieti: si vero sumatur in