장음표시 사용
191쪽
a creto pro ipsemet albo, tunc non habet ratiori partis, scd totius uniuersalis, non tantum coneus albedincm, sed praetcrea connotans actu sali confuse subicctum suum siue sit paries, siue quid aliud in quo albedo repetitur, ut supra deiere diximus: hoc autem polleriori modo sumi- accidens, V. g. album quatcnns praedicatur de necio nimirum pariete , non autem priori: neq; ni rite dix is, pari cs est albeto, bene tamen, estus : proindeque quatenus sic praedicatur, non Ict rationem pntis, sed totius. auferunt hic nonnulli virum inhaerentia sit de entia accidentis : scd quaestio tota Metaphysica. & ad Metaphysicam remittcnda.
De assectionibus communis accidentis. Rima affectio communis accidentis, est eius subiecto distinctio, qualis stit,an realis, an verbit im formalis & o natura rei.
Respondeo, certa fidc credendum esse accidens tem aliquod reipsa a subiecto distingui,quia rea-er ab ipio separati potest& separatum existere, ut mire credimus in Augustissimo Eucharisti. e Salmento, in quo accidentia panis-vini remanetstquam corum substantia conuersaest in substan-m Dominici corporis, sed de hac te ei proprioicio disputant Theologi. . Affectio est eiusdem accidentis a proprio &iquis v nrucrialibus distinctio, verum illa satis stis intelligitur. Nullae aliae occurrunt accidcntis ectioncs in quibus debeamus immorari. Haec μ1iucrsalibus.
192쪽
PARTIS . DE Categoria. . PRAEFATIO.
Cce post tenebras, quibus Universalium docilina circumfusa dicitur, purioris cuiusdam, dc amoenioris doctrinae sequitur radius. En ab horrida, &suarum difficultatum labyrinthis , ac maeandris terrorem animis incutiente vocum Porphyrianarum sylva, ad Elysios campos omni grata voluptate& rerum ubertate resertos, factus seliciter progressus. En Categoriae libellum, diuinum illud opus , quod sibi tantum pretium esse potest duce Aristot. Philosophorum omnium principe intcrpretari meditansur. In quo quidem ibello res omnes,tanquam in circulo continentur. Quare nomo in summa illarum copia inopiam, in summa luce tenebras pertimescat: habebit pro minimo labore fructus uberrimos, &pro densa caligine, luce splendidissima perfruetur.
193쪽
Caeterum huius tractatus triplex erit disputatio: rima de ante pradicamentosea rebaS ante prirdica-1cntariis: Secunda de imopraedicamento seu Cate-oria : Tertia de post praericamento. Prius tamenonnulla de authore, obiecto, & fine huius libri
It ne Aristot.huius libri authon, vel aliquis alius eum sis, nomine Arist. conscripserit, non sine ausa ambigitur : non modo enim hac de re dubi at Iamblicus, sed vult elle supposititium , & subpsius Aristot.nomine ab aliis editum, ut meliκs di-Ιenderetur, cum, inquit, magnae in hoc libello, c in Metaphysica inueniantur dissensiones, ut ostea apparebit : Alij vero communiter Iambli-zum reprehendunt, quod huius libri authorem ese Aristotelem inficias ierit, cum sit eadem phrasis auius libri,& aliorum librorum Aristotelis, idem yylus purus, & concisus, eademque doctrinae sub - ἰilitas,& praeterea analyticos libros frustra con-ίcripsisset, cum sine aliqua rerum Calesoricarum notitiaintelligi non possint, ut infra patebit. Quidquid sit, siue nutus libri verus author sit Aristoteles, siue alius sub nomine Aristotelis, ipse certe, utpote singulari doctrina refertus, ad reliquas Logicae partes necessarius,dignissimus est qui tedulo&diligenter explicetur, quod annuente Deo ex animo praestabimus.
194쪽
De obiecto huius libri. SI sermo fit de obiecto materiali, statuendum
est contra Nominales, eiusmodi obiectum non esse nudas voces, sed res ipsas in Categoria comprehensas; ita communiter Philosophi, una voce affirmantes voces per se nullius scientig obiectum essse posseded tantum per accidens, Cli assienuS rebuS exprimendis inseruiunt. Si verb agatur de obiecto formali, asserendum est illud esse res Categoricas,non absolute sumptas, sed quatenus conserunt ad conficiendos chfferendi modos. οProbatur: eo modo res inLogica tractari debent, quo modo iuuant ad ipsum Logicae finem obtinen- dum: Atqui ad ilhim dumtaxat conducunt, prout inseruiunt conficiendis differendi modis, quoniam finis Logicae est dirigere mentem per eiusmodi disserendi modos. ut dubium est: igitur res Catcgoricae sub caratione formali quae eadem clicum obiecto formali) considerantur in Logica, quatenus 1cilicci inseruiunt conficiendis differcndi modis, &in hoc a Metaphysica distinguitur, quae caldcro res Cate gorica contcmplatur, sed alia ratione, vimirum quatenus entia quaedam sant.
PRAELUDIUM POSTREMUM. De fine huius libri. SI agatur de fine proximo, dicendnm est, illum
csse notitiam rerum quae in ipia Categoria con- inentur : si verb loquamur de remoto cum consti
195쪽
uemus,ut hac rerum Categoricorum notitia disserenti modos, desinitiones, diuisiones ct argumenta facia=osmus conficere, Ut magis infra agendo de Cate- coriae utilitate confirmabimus.
De Antepraedicamento seu rebus antepraedicamentariis
De homonymis. Inonymis, analogis, s paron m I, tam secundum mentem Aristotelis quam
De Eomine'varia acceptione homonymorum.
Homonymum dicitur, quod solum nomen commune habet, ut magis infra patebit: interdum sumuntur homonyma pro significantibus, seu ut alij loquuntur homonymantibus ; interdum pro significatis, seu ut dicunt homonymatis. Homonyma homonymantia seu significantia,su
ea qua plurib'solo nomine conueniunt,Vt canis,qui coelesti, terreno, & marino nomine tenus attribuitur. Homonyma vero significata, seu homonymata ea dicuntur, qua ιn aliquo communi nomine conue niunx. Vt praedicti canes caelestes, terrenus, dc mari-uus , qui in solo nomine canis convcniunt.
196쪽
- - De existentia homonymorum.
Communis homonymorum usus s& utinam
non ita frequens eorum existentiam sufficienter confirmat. Quotuplicia sint, breuiter declarandum est. Itaque: homonyma alia dicuntur, a casu,seu fortuna, aha vero a consilio. Homonyma casu dicuntur, que praeter intentionem, ortuito eueniunt, Vt quod puer aliquis Lutetiae donetur nomine de Marcisi & alius pariter Romet
eodem nomine vocitetur. Homonyma verb a consilio siuat,qua habent con .isententiam in aliquo nomine ex intentione imponentis:
Quod duobus modis contingit, primo ratIone alicuiussimilitudinis,quae in ipsis rebus significati scuhomonymatis cernitur, propter quam fit Vt eodem nomine donentur, quo modo se habent homo vivus&pictus, quia ambo hominis nomine donantur propter similitudincm saltem exteriorcm quatinterutrumque intercedit. 2. Vertim homonyma dictitur a consilio absq;vllo fundamento, vel similitudine, quando nimirum aliquod nome alicui imponitur ex muro imponetis beneplacito , in quo nomine cu alijs conuenat, ficet
intcrim nulla sit inter eos similitudo: & hoc fit pluribus de causis: primo spe,ut si quis filium suum Aristotelem nominaret, hac spe ductus quod eius do- .ctrinam astequcretur, tandeque perfectus euaderet Philosophus: vel mcmoria, v t 1i quis filium suum Ioanncm appellaret in memoriam au i sui, qui tali 'at nomine donatus, vel aliqua ali simili causa.
197쪽
Breuiter respondeo, orta esse ex vocabulorum penuria, quod scilicet plures extitcrint res suis no minibus designandae, quam nomina Ipsa, cum nominum num crus fit certus & definitus, at rerum propemodum infinita multitudo: hinc enim fatacium cst, ut eodem nomine res multae sic nificatae sint,V. g. animal terrenum, marinum, & coeleste si G Homine canis, ut iam diximuS, e contrario verbcum aliquando multa nomina suppetant,fit ut rcmeandoni pluribus nominibus significemus, . g. rem illam, quae communi nomine Vocatur ensiS, nomine ensis,gladij, & similibus haec dicuntur, mλύο- νυμα, seu multivoca, homonyminis opposita.
Homonyma sic ab Arist. definititur intio su
rum Antepraedicamentorum: homonyma sunt, quorum nomen sium commune est. ratio vero substitntia nomini restodensseu accommodats omnino diuersa. Dicitur primo, quorum nome Diam commune est, ad disti nectionem 1ynonymorum quorum nome com mune est, & natura quoque ipsa. Additur maioris explicationis gratia, ratio Pers, substantia nomini accommodata ometino diuersa, circa quae verba nonnulla notanda sunt: primum per Iationem Aristotelem intelligere definitionem, quae cum sit ratio aperiendi naturam rei, optimo interatio nunctipatur.
Notandu a. nomine substantiς intelligi essentiam cuiuscuque rei, siue illa sit substanti siue accidens.
198쪽
3. Notandum expresse Arist. posuisse in hac desi
titione homonymorum,naturam homini respondemtem,vesper nomen expresam, ut indicaret ca totum homonyme couenire, quae non habent eandem naturam significatam nomine gradus superioris; in quo dicuntur conuenire,licet interim in aliquo alio gradu possint synonyme conuenire, ut sic habenCTaurus sidus, ursu mons, ct Taurus animal,qmbus corporis gradus est synonyme communis, quanquam aequivoce tantum in ratione Tauri inter
Ex his omnibus haec colligi potest homonym
rum definitio, homonyma sunt quorum nomen comm mane est , definitio vero seu ratio essentis per nomen commune expressa omnino diuersa. Obiicies, si aequivoca habeant idem nomem. ergo sunt univoca, seu unius Vo ciS. Distinguo consequens, aequivoca erunt Vniuoca, si univo cum sumatur, quod habct unum commun nomen, concedo, si quod habet unam cum Domine naturam, nego: & eo sensu sumuntur univoca ab Aristot. vidistincta ab aequivocis. Rursus obiicies, si diuersa sit natura aequivocOrum: ergo eadem definitionc explicari non possunt,divcrsarum enim rcrum non est eadem definitio, sed diuersa; ergo male Aristotcles unicam aequiuOcorum definitionem tradidit. Distinguo consequutioncm antccedeutis, si diuersa sit aequivocorum natura, cadem definitione dcfiniri non possisit secundum suas naturas , Ita Vescilicet diuersae earum naturae, & esicntiae, tali dcfinitione explicentur, concedo, qu a reuera eatam definitione cxprimere non possumus naturas canis Urrestris, qcitis, & marini, cum illae admodum di --
199쪽
uersae sint: quatenus vero sunt aequivoca, icu ratione aequivocationis in qua conueniunt, nego: quo sensu Aristotelex unicam tradidit homonymorum definitionem. Quaeres primo quaenam aequivoca, seu homonyma fuerint ab Aristot. dfinita, amequivocantia, an
Rciponqeo elle aequivoca aequivocata, facilEque probo: ea aequivoca definiuntur ab Aristot. quae in
Communi aliquo nomine conueniunt, & differunt in natura tali nomine explicata: atqui sola aequivoca aequi uocata sunt eiulinodi, non aequivocantia sunt id in quo conueniunt, ut ex dictis latis intestigit .crbo aequivoca aequivocata fuerunt ab Aristot. definita. Q Uzercs 2. virum illa aequivoca aequivocata de si nitatuerint, quatenus simi tantum Voces,an Vero, quatenus simi rcS.
Respondeo definiri quatenus sunt res quaedam
Vocibus expressae, ee non tantum quatenus VoceS.
Ratio est in promptu, aequivoca aequivocata hac definitionc codcin modo definium turi quo dictitur, idem nomen, & cadum naturam tali nomine declaratam obtinere: atqui id tantum illis conuenit qu
tenus sunt res, no aute quatcnusvoces:ergo definiu-Τtur.quatenuS sunt res, & non quatenuS merς Voces. Minor probatur exemplo, Taurus animal, Taurus sidus, sc Taurus mons,catenus hinent idem no-mCn,&diuersam naturam,quatenus diuersae naturς, nempe natura Tauri animalis,Tauri 1idcris,& Tauri montis codem nomino Tauri donanturi ergo tantum aequivoca aequiu0cata dicuntur habere nomen commune,& naturam diuersam, quatenus sunt rus, non quatenus pura: VoceS.
200쪽
De assectionibus inquiuo corum.
ΡRima est qubd tollant xontradictionem. Si ta
lis sunt naturae, Ut possint absque contradictione simul recipere affirmationem, dc negationem: sic possimus de cane simul assirmare, quod sit latrabilis,& negare absque ulla contradictione, utraquc.n.propositio Vera est, canis non est latrabitis, nimirum coelestis,vel marinus,canis est latrabilis, id licet domesticus. Secunda affectio est, qudd homonyma sint prius. distinguenda, quam definienda secundum naturam
iRatio est aperta,quia cum homonyma significent diuersas naturas, priusquam detur definitio, quaenam natura definienda suscipiatur,assignandum cst,
quod per distinctionem efficitur. Postrema affectio est, quod homonyma aliquo respectu synonyma dici possint.
Declaratur exemplo, Taurus est homonymum respectu Tauri coelestis,Tauri montis,& Tauri animalis : si vero sumatur praecise quatenus duntaxat communis est Tauris animalibus in particulari, haud dubi8 persectam naturam synonymi obtine-bi quia eis non secundum solum nomen, sed etiam secundum naturam nomine designatam con Lenit.