장음표시 사용
231쪽
de Categoria. 2O QUAESTIO TERTIA.
Ategoriam sic definito, Categoria est serie O - ordinatio generum, Pecierum, ct indiuiduorum, sub genere supremo. Aliter definitur,alicuim s/premi generis, ct eorum qua sub ipso continentur,naturalis dispoitio. Quia in nostra sententia, unaetantum categoria' est,ided non est adhibenda particula illa,alicuius -- premi generis, sed simpliciter supremi generis. Dicitur naturalis dissositio, quia dispositio,quae in serie categorica obteruatur , ut superiora sint in supcriori loco, de inferiora subiiciantur , est omnino naturalis , nec pendet ab hominum arbi
Maioris explicationis causa, quaeres, quaenam requirantur conditiones ad ens categoricum. Respondeo multas desiderari: prima est, ut sit ensreale, quia hic tantum agimus de categoriacncium realium, ut supr, diximus. Secunda est, visitsimplex,ct incomplexum, ac perse, non autem eo lexum. σper accidens,hoc est,V L Vnicam habcat naturam, non multiplicem, Vel Vnam, quae ex pluribus perfectis coalescat. Ratio est,quia categoria debet quaeque ordin atEdisponere,& sine ulla confusione,quod non praestaret, si entia complexa, vel per accidens recIperet,
cum dicant confuse variaS naturas. Hic Categoria remouentur , acerumi lapidum, domus, exercitus, entia item connotatiua , veco Idum,dulce, quae significant qualitates, n pe,
232쪽
candorcm, & dulcedinςm , connotando subiecto quibus insunt, quia haec omnia sunt entia aggregarita, per accidens, non autem simplicia, & pcr se. Tertia conditio est,etu non fit infinita natura, erfectionis, ut Deus, quem proprie probabimus infra. nullis categoriae finibus conticiori. Quarta conditio est, visit ens completum superfectum, ad cuius conditionis intelligentiam. Notandum est, ens illud completum duplex constitui, primum pliciter, quod nullo pacto venire potest in compositionem alicuius entis per se, ut indiuidua specierum, verbi gratia Petrus, Paulus, Bucephalus, ex quibus nullum ens per se componitur.
Dixi cxpresseGompositionem alicuius entis per se, siquidem licet aliqua accidentia indiuidua possint pertinere ad constitutionem alicuius entis per accidens, ut haec albedo ad constitutionem huius albi,& similia, nihilominus tamen non desinunt haberi completa, & perfecta, in rectaque categori serie collocari, quia scilicet ens aliquod per se non constituunt.
Scclido aliud dicitur os compositum duntaxat secundum quit quod quamuis possit ingredi compositionem alicuius entis per se, potast tamen habcre rationem totius si confideretur siccundum se, ut genera, quae licet cum differentiis species constituant, V. g. animal cum rationali hominem, possunt tamen aliqua consideratione habere rationem totIuS, Vt Inproprio loco docuimus. Hinc remouentur X recto ordine Categoriae partes integrantes,Vt caput,brachia, pedes, necnon & differentiae, ut dinotentiae sunt, quae proinde tantum iii indirecto ordine, seu a lat re constituuntur.
233쪽
Addunt alij postremam conditionem, Ut quod ponitur in praedicamento,sit univocumseu coueniat uni. uoce suis inferioribus: quae conditio non potest in
telligi nisi de generibus & superioribus sub quibus
constituuncur indiuidua, non vero de indiuiduis, quae nulla sub se continent inferiora,quibus univoce conueniant. Hac conditione intelligimus homo. nyma dc analoga excludi a Categoria.
- QUAESTIO POSTREMA. De assectionibus Categoria. in xunt hic nonnulli,quςnam intercedere debeat distinctio inter Categorias:icd haec quaestio nulla cst apud nos, qui unicam tantum recipimus Categoriam. Duntaxat declarandum est, quonam modo sumi debeant, quae in Categoria collocantur, an in concreto, an vero in abstracto. Vbi notandum est, abstracta in eo , concretis separari, quod abstracta significent formam sine subie. eho,ut albedo nigredo. c.concreta vero significent formam in subiecto, v t album albedinem in pariete, verbi gratia, Vel in cyguo. Hoc notato sit.
Prima propositio. SVbstantiae in Categoria positae, concretim sumi
debent, non abstractim. Probatur, eo modo substantiae, quae in Categoria collocantur, sumi debent, quo modo una de alio praedicari p otest, est enim Categoriaseries eorum --nium,qua itapossuntsub generesupremo collocara,vt-- pcriora pradicentur de inferioribus . atqui substantiae
234쪽
tantum in eoncreto sumptae, non autem in abstr cto,possunt praedicari de inferioribus, neque cnim haec estvera propositio, humanitas est animalitas, sed tantum haec,homo est animal, ut alibi di istum est: ergo substantiae quae in Categoria collocantur, debent in concreto usurpari,non autem in abstracto. Confirmatur, genus & species habent rationem partis,quando in abstracto accipiuntur,ut animalitas,&humanitas, illa respectu nominis, haec verbrespcctu Petri v. g. sed quod collocatur in Categoria non debet habere rationeni partis ex superioribus: ergo genus Sc species saltem,non debent in abstracto usurpari, sed in concreto , quando constituuntur in CallegorIa.
Secunda propositio. ACcidentia quae in praedicamento constituuntur.non debent usurpari in concreto,sed tantum in abstracto. iProbatur I accidentia in concreto sumpta significant sormam accidentalem & subiectum, cui ipsa in est v.g. album albedinem, & fissistantiam lactis, cui albedo ipsa aflixa est, proindeque sunt entia per accidens,non per se: ergo sic in categoria collocari
a. Eo modo accidentia debent constitui in praeia dicamento,quo modo superiora possunt de inferioribus praedicari: atqui in concreto superiora accidentia non possunt de inserioribus praedicari, non enim vera est ista propositio,v.g color est qualis, sed tantum qualita nec item ista,albedo est colorata. sed
tantum, umergo accidentia non constituuntur in praedicamento quatenus in concreto accipiuntur, .
235쪽
Obiicies, si accidentia quae ponuntur in Categoria accipiantur abstractim, ubi, quando, situm esse,& habere,non distinguentur a loco, tempore & substantia vestis, nam ubi, & situs, in abstracto, significant locum,quando, tempus, habere, Vestem, quod tamen absurdum est. Respondeo negando consequutionem antecedentis: ad probationem dico ubi,quando, situm esse, habere,in abstracto, non significare locum, tempus,& velom,ut sumebat argumentum,sed ubio significare et ιιquitatem, seu rationem illam, per quam aliquid habet, quod sit alicubi situm, esse siluationem, seu modum,quo res est in locoster extensionem suarum partium, ad partes ipsius loci, quae duo dist1nguuntur a loco, quando, seu esse in tempore, temporei- fatem, siue modum quo res dicitur existere in tempore, habere denique habitionem, seu rationem, per quam res dicitur tali modo exterins se habere, este togata, Vel armata quae ratio proculdubio ab ipsa velle longe distinguitur. Hactenus de Categoria in
De Categorias'eciatim, vel potius des'eciebus, immemdiale supremo Categoria generi subiectu,sub i. santia scilicet O accidenN.
De Substantia,tam secundum mentem Arimulis capite de substantia , quam secun mre, veritatem.
236쪽
De nomine 2 varia acceptione Substantia.
HIc accΗratius Categoriam tradiaturi, praeci puasque eius partcs explicaturi, iubitantia, vi omniti accidetium basi,& fulcro, iuxta methoduAristotelis exordimur, & pro more consueto, nomen cius, nominisque explicationem agredimur.
Itaque1ublantia nomen, vel a subsistend vela, substando deductum est: asubsistendo,quod per sic, dc in se,subsistat, non autem in aliis existat, more accidentium: a substando ver b, quod sit subiectum acci dentium, ut paries subiectum albedinis, AEthiops nigredinis, & sic de aliis. Variis vero modis usarpatur, primo strictissime pro sola substantia prima& singulari,ut apud Arist. 8. Met h. cap. primo, cum dixit a. stibitantias scuuniuersales, non esse substantias. a. Sumitur pro sola Substantia immateriali,&spiritali, solum Deum , & intelligentias comprehendente , ut in. Metaph. cap. 2.
Tertili accipitur ab Arist. Metap. cap. 8 I. pro sola completa, & categorica, sic tam primam seu singularem, quam secundam seu uniuersalem complectitur. . Quarib latissime usurpatur pro quali et rei c sentia, siue illa sit substantialis, liue accidcntalis, &sic quantitatis, qualitatis & aliorum accidentium essentiar, eorum lubstantiae dici possunt, quo pacto luc non usurpamus sebstantiam, s. Et vltimb, accipitur subitanciae nomen proprie. pro quocumque ente reali, per se subsistente.
237쪽
verum quia per se subsistere quibusdan modis sumitur, illos pimum distinguimus,u r reiectis alienis,
Cum retineamus, qui ad nostrum institutum magis referre videbitur.
Itaque per se subsistere,trifariam usurpari potest, primo pro sola negatione existendi in alio tanquam in subiecto inhaesionis, quo modo hic non est&medum per se subsistere,ium quia debet esse aliquid positiuum, per quod realiter substancia constituatur,&ab accidcnte distinguatur,non autem sola negatio , tum quia accidentia a subiccto separata v tua Eucharisti Sacramento substantiae dici possent, qua scilicet in nullo existunt inhaesionis subiecto. 1. Per se subsistere ita sumitur ut fit idem ac pro pria & non aliena substantia subsistere, hoc est ita cise in te ut neque sit in alio tanquam in subiecto
inhaesionis, neque tanquam In sustentante: quo modo se habet Petrus, v. g. quia neque inhaeret alicui subiecto, nec in ullo reponitur a quo sustentetur, δίhoc pacto non sumimus pen se subsistere hoc loco, quia non pertinet ad rationem substati Q cum Christi Domini humanitas sit vera substantia,nec tamen iubsistat propria subsistentia, sed tantum existat lix
verbo diuino,a quo iustentatiu ,ex communi Theologorum doctrina. Tertio igitur,& maxime conuenienter accipitur
per se lubsistere, pro aptitudine ad exigiendum propria subsissentia, independenter quocumque sin. stentante, quomodo reuera per se subsistere omnieenitus substantiae, & soli competit:nulla cnim est substantia quae eam aptitudinem non habeatad subsistendu ecr sc,etiam si actu per se non lubsistat propria subsistella,sed aliena tantu, ut Christi Domini humanitas: nequc ullum est accidens, siue existes in
238쪽
subiecto,sive a subiecto separatum, quod eam subsistendi per se aptitudinem participet , Ut ex se no-
De existentia Sub avtia. SVbstantiam existere nemo negat , cum ipsa sit omnium accidentIum subiectum , quo sublato saltem naturaliter permanere non possunt: quapropter totus hic articulus insumetur in assignandis 1 1bstantiae diuisionibus , quod hoc ordine praeliabimus.
Varias Substantia diuisiones continens. ΡRima Substantiae diuisio traditur in substantiam primam, & secundam, seu in singularem & vni
uerialem: cui quidem diuisioni multiim authoritatis, & celebritatis conciliauit Acistoteles , ab ca 1ub- stantiae tractationem exordiens. is a. Est in completam,& incompletam. Completa substantia dicitur, quae non venit in compositionem alterius, tanquam pars elsentialis eius,stuc omnino, Vt singularis, v. g. Petrus siue aliquomodo,Vt genera substantiarum,animal,vivens & similia quae licet cum differentiis possint concurrere ad constitutionem essentialem 1pecierum, animal cum rationali ad constitutioncm nominis, Viuen cum sensibili, ad compositionem animalis, nihilominus tamen siccundum se spectata,& in univcrstim habent ratimem totius completi, non Vero parti alicuius componentis, Ut superius diximus. υ-- vero incompleta e contrario dicItur,
239쪽
quq habet rationem partis, & alterius compositionem ingreditur,Vt caput,manus,corpus, anima, αι, miles partes. Porro substantia complet alia est in ita, & ii creata,vt Deus,& ipse solus, alia finita, & a Deo creata,hςcque iterum duplex, una immaterialis,sci licet angelica,alia materialis, quς varii s modis sub
diuiditur : sed hiet diuisiones longe facilius appulta tabella intclligentur.
In quo accuratius expenditur subrantia diuisio, in primam ct secundam. QVaeritur hic,quodnam sit diuisum huius diuisioni, seu quid in illa diuidatur. variς sunt hac de re sententiae. Prima ait, nullum proprie. esse diuisum, quia nulla est proprie dicta diuisio, sed tantum enumeratio partium substantiet: seu Aristot. distribuendo su
stantiam in I. Sc 2. voluisse tantum ea enumerare,
quq sub genere substantiς continentur,ut si quis recensens partes orationis, alias diceret esse litteras, alias syllabas,alias vocabula, & sic de cςteris. Verum licet it c opinio facile sinstineri possit,non tamen ita videtur ad mentem Aristotelis, cum ipse, tanquam veram diuisionem, hanc lubstantiet distributioncm in I. Sc 2.cxpresse supra tradiderit. .r 2. Sentcntia habet prςdictam substanti; diuisionem in I.& χ.esse naturq substantialis per a. intentiones, scilicet singularitatem, & uniuersalitatem: hqcque sententia sine ullo negotio defenditur, Ut patebit solutione obiectionum , quq contrae mcommunitcr proponuntur.
240쪽
Obiicies itaque substantia 2. seu uniuersalis, est in prima, V. g. homo in Petro: ergo non sunt membra inter se distincta, quod tamen ad legitimam di uisionem exigieur. . Resp.ad consequentiam,solum inferri poste substantias citanodi I. scilicet & χ. non esse realitcr di stinctas, seu non habero naturas extra se mutuo existelles, non polle tamen deduci quod ipsae non distinguantur formaliter, quatenus sunt meflabra talis diuisionis, scilicet sunt substantia uniuersalis, Msingularis, cum alia sit formalis ratio uniuersalitatis, alia singularitatis, quod in bona diuisione tantum desideratur. a. obiicies,in quacumque bona diuisione, membra diuidentia debent elle distincta. a toto diuiso, ita ut unum membrum diuidcias non sit idem ac totum diuisum: atqui in hac diuisione,Vnum membrum diuidens est 1dcm cum ipso diuiso: ergo haec
diuisio non est bona Minor probazur: Viaum mCmbrum diuidens,in hac diuisione,eit substantia, a. seu uniuersalis: atqui illa substatia univcrsalis,cst unum S idem cum diuiso huius diuisionis, seu substantia
quae diuiaitur in I. & 1. est enim etiam univcrsalis: ergo Vnum membrum diuidens, in hac diuisione, est idem cum ipso diuisio. Resp. negatione minoris, ad maiorem probationis,dico,substantiam illam 2.1n quam diuiditur sub stantia in communi,esse quidom uniuersalem, quadam determinata uniuerialitate, secundum quam extenditur ad substantiam,s.seu singularem,& Omnem 2.seu uniuersalem: substantia vero illa, quae diuiditur in I.&Σ. est uniuersalis amplissima, & si vul-.tis transcendentali uniuersalitate, quae se extendie ad omnem a. & a. substantiam. a '