장음표시 사용
241쪽
3. maxime ad mentem Aristotelis est, hi epraedictam diuisionem substantiae in I. & 1. fieri ratatione modorum subsistendi per se, Sc subsistendi ae cidentib.ita ut una dicatur 1. substantia,' quae I. per se,&in actu exercito subsistit, & substat accidentib. nimirum singularis, altera a. quae tantum secundario,per I.& in actu signato subsistit, &substat accidentibus, scilicet uniuersalis. 1Dixi autem hanc sententiam maxime esse ad metem Aristotclis, propterea quod Aristoteles cap. de substantia, statim facta hac diuisione adiungit substantiam r.esse magis substantiam quam equod nonyotest intelligi, nisi de modis subsistendi per se, &iubstandi accidentibus qui magis proprie,Vt potc I, per se, & in adhu exercito, in I. substantia reperi-tur , quam in a. quae tantum per I. secundarib, dc in actu signato, subsistit, & iubstat acidentibus, ut iam diximus.
MEMBRUM SECUNDUM. De diuisione substantia in completam ct incompletam. ΡAucis propositionibus quaecumque spectant ad
hanc diuisionem breuiter perstringemus. Primapropositio. HAEc diuisio bona est & adaequata. Probaturri illa est bona & adaequata diuisio in qua membra diuidentia non latius patent, nec magis restringuntur, quam diuisum ipsum: atqui ἀhaec diuisio omnino est eiusmodi i ncque enim subsantia cummunis, latius diffunditur, qu m in substantiam completam, & incompletam , neque sub stantia completa, de incompleta, extra substantiam
242쪽
diu agantur: ergo haec diuisio bona est, dc adaequata , Secanda propositio. HAEc diuisio non est generis in species. Probatur: nulla potest assignari vera differentia , per quam substantia in communi diuidatur in completam &incopletam, quia cum illa sit sub stantia,debet necessarid includere substantiae gi ad D, contra naturam differentiae, quae superiorem generis gradum in sua essentia non concinet: ergo cum genus postulet differentias, quibus contrahatur ad q1pecies suas,haec diuisio non erit generis in species.
Postrema propositio. HAEc diuisio est alicuius synonymi in inferiora
sua synonymata, seu substantia in communi conuenit univoce substantiae completae, & m completae. Ratio est clara, quia utraque substantia nomen 6 naturam substantiae participat, quod tantum requiritur ad synonym1am: consule quae supti, diximus de entis synonymia, ratio enim ibi allata vim quoque in hac propositione retinet.
De essentia substantiae. MEMBRUM PRIMUM. DO definitione substantiarneratim. SI de substantia generatim sermo st, illa hoc modo definiri potestsubstantia se s persesu νεηι propria subsistentia, vel saltem aptum subsistere.
Dicitur ens, in quo conuenit cum ac cidente.
243쪽
Additur perse subsistent, vel aptum per se subsistere.
ρropria sub entia , vidistinguatur ab accidente, quod cum nullam habeat, nec habere possit propriam subsistentiam, nequit solum esse aptum propria subsistentia subsistere, multd minus actu subsistere; tum ut intelligamus , actualem subsistentiam 'non esse necessariam ad rationem substantiae, quasi nulla possit esse substantia, quae actu non subsistat, cum Christi Domini humanitas sit proprie dicta substantia,licet non subsistat,sed sustentetur a diuini Verbi supposito. S i vero 1ermo sit de substantia categorica dc' praedicamentali,hoc modo definiri potest: substantia estem reale, plex finitu cute tum, per se aptu subsistere.
Dicitur I. em in quo conuenit, & cum cccidentibus & cum aliis substantiis, quae sedem non habent in categoria. a. Ponitur reale, ad excludendas negationes priuationes, dc entia rationis. 3. Additur simplex, ad differentiam entium complexorum, & per acciden seu quae ex multis persectis naturis coalescunt, Vt aceruus lapidum,domus, exercitus,&c. . Adiicitur finitum , Ut Deus remoueatur a categoria, qua de re statim. s. Adiungitur completum, Ut arceantur substantiae incompletae, puta partes, siue integrante S , Ut caput , brachia, siue essentiales, ut materia, forma differentia.
Denique ponitur aptum per se subsistere,ut substantia secernatur ab accidente, propriaque ratio substantiae declaretur, quae ex dictis in eo consistit,quod per se apta nata sit subsistere. Circa hanc definitionem, duae potissimum in
244쪽
uentur difficultates, priori, an substantia praedica mentalisaicu Categoric debeat necessario esse finita,Deumq;infinitum non admittat: posterior, quib substantiis finitis, quae vulgo inter entia completa numerantur, conueniat allata definitio: utramqu et difficultatem ordine tractabimus.
An recte subsantia infinita, nempe Deus, ex- . eludatura Categona.
J Ο dum est trifariam aliqua proprie in Cate- goria costitui,i.directe, Σ .indirecte, . re E e.
In praedicamento directe constituuntur tantum, genera, species, & indiuidua.
Indi recte reponuntur ipsae constitutivae specie- sum differentiae,ut sensibile,& insensibile, raxionale, & irrationale. Denique ea reductive in prςdicamento collocantur, quae quamuis non sint genera,species,&1n diui- dya, nec constitutivae specierum differentiae, sunt tamen vel substantiς partes,Vt materiaa forma,caput&brachia, vel ad eum aliqua ratione pertinent: idem de accidentib. dicedum cst. hoc posito certissimum est Deum non posse in categoria directe coblocari, cum nullius speciei differentia constitutiva sit,ut omnes intelligut: quare status dissicultatis ta- tum est,an vel directe, vel salte reductive Deus possit poni in cato goria, & sit substantia quaedam priddicamentalis,dccategorica:pro hac difficultate lit. Prima propositio, DEus reuera non ponitur in catcgoria. Probatur.Deus non potest poni in categoria
245쪽
nisi tanquam susstantia categorica: atqui Deus subantia categorica esse nequit: ergo non rcponitur in categoria. Maior certissima est, nam cum Deus non possit esse accidens, si reponatur in cate goria , debebit necessarid esse substantia, eaque categorica. Minor verb probatur, i. authoritate Aristotelis qui recensens ca quae sunt in vulgato dc communisubstantiae praedicamento, duntaxat corpora, &.
daemones numerat, Deum vero omnino praetermittit. ' , Probatur a. eadem minor unica ratione omni ex
parte corroborata: ii Deus sit substantia categorica, - vel habebit rationcm generis,uel speciei, vel indiuidui sub aliqua specie contenti: atqui nullius rationem sortiri potest: ergo non est substantia categorica. Maior est omnino certa, maxime ex fundamento initio huius membri posito, minor vcrd secundum omnes partes probatur. Secundu primam, quod scilicet Deus non habeat Iationem generis,hoc modo: genus continet multas
species sub se, in quas diuiditur,dcquibus essentialiter communicatur: atqui Deus non potest multas species sub se continere in quas diuidatur & quibus essentialiter communicetur, quia sequeretur dari plurcs Deos specie differentes, sicut dantur plura animalia specie differentia, eo quod animal plures species sub se coplectatur, quibus essetialiter comunicatur: tum quia species semper est nobilior genere,cum praeter persectionem generis, aliam vendi- .cet,ex propria tua differentia petitam, sicque D coaliquid esIct nobilius, quod est Impium cogita Ic. Probatur item Σ. pars minoris, in qua prMcipsa
difficultas consistit , quod scilicet Deus non habeat
246쪽
rationem speciei: ea est natura speciei, ut debeat ex generc & disserentia, tanquam ex partib. ex natura rei distinctis, S quarum una non includatur in alia, constitui: atqui Deus nequit componi ex genere dc differentia tanquam ex partibus ex natura rei d stinctis: ergo non potest rationem habere speciei. . Probatur minor huius syllogismi, si Deus componeretur ex genere & differentia, tanquam ex partibus ex natura rei distinctis, componeretur ex finitis, & finitar perfectionis partibus; si quidem genus de differentia, seorsim sumpta, non dicunt infinitam perfectionem, sediolum finitam, quia infinita perfectio omnem penitus persectionem includit,genus autem non includit perfectionem differentiae, nece contra differentia perfectionem genetis, at Verbabsurdum est, Deum ex finitis,& finitae perfectionis partibus coalescere cum infinitum non nisi ex infinitis consurgere possit, secundum omnes Philosophos: ergo Deus non potest componi ex genere & disterentia, tanquam ex partibus ex natura rei
distinctiS. 3. Denique pars minoris prioris syllogismi, nempe Deum non posse habere rationem indiuidui sub aliqua specie contenti, demonstratur: si Deus essetandiuiduum alicuius speciei , cum species debeat polle continero multa indiuidua, quibus commu- 'nicetur diuisim, hoc est cum sui druisione, sequeretur posse dari multa indiuidua, quae cum Deo eamdem naturam specificam participarent , illamque pcr numericas , de singulares differentias diuidc-Vςnt, sicque plures pollia esse deos, quod fidei aduersatur. Adde quod non potest assignari, quae sit illa species sub qua Deus constituerctur , tanquam individuum: itaque concludendum est ex hac tota ra-
247쪽
tiocinatione Deum non esse substantiam praedicamentalem, nec in categoria directe reponi. Obiic. 1. Deus ab Arist. I. Eth. cap. 6. numeratur inter substantias categoricas:ergo CX EIUS mente reponitur in categoria, tanquam substantia praedicamen tali S.
Resp. ad antecedens, Arist. non sumere hoc loco nomen substantiae praedicamentalis stricte, pro ea, quae dircche ponitur in categoria , sed late pro ea
omni, quae vel directe,vel reductive,in praedicameto constituitur: quo sensu fatemur, Deum eise substantiam categoricam , quia ad calegoriam reducitur, ut pollea dicemus.1. Obiic. Si quid impediret, quominus Deus po-ncrctur in categoria,maxime eius infinitas,quς non patcretur se certis categoriae finibus comprehcndi: atqui talis infinitas non obstat, nam cisi daretur li-nca infinita,secundum Aristotelem,lib. de lineis iniectilibus , non desineret in categoria sub genere quantitatis reponi:ergo Deus Vere rcponitur In categoria,sub genere substantiae. Resp. concessa maiori negatione minoris, licetcnini linea infinita,si daretur in categoria sub genere quantitatis collocaretur , non codem tamen modo Deus infinitus potest poni in categorra, sub genere substantiae, quoniam infinitas eiusmodi lineae esset tantum secundum quid, nimirum secundum longitudinem,non autem simpliciter, proindeque posset admittere compositioncm ex gencre& differentia, cx quantitate continua, tanquam genere,& ex speciali ratione lineae, seu qua linc a coit stituitur inesse lincae,tanquam ex differetia: at vero
cum infinitas Dei sit simpliciter, & per essentiam, illa nulla accipere potest compositi ecm ex genere,
248쪽
& differentia, ut paulo ante probauimus, quod tamen necessarium esset, si in categoria, & sub genere substantiae collocarCtur. Denique obiicies,reperitur in Deo compositio ex genere & differentia: ergo reponitur in categoria,& sub aliquo genere, puta substantiae. Anteced clasothcnditur: illud componitur ex genere & differcntia quod habet aliquid in quo conueniat cum alijs,&aliquid per quod ab iisdem secernatur: atqui Deus cst eiusmodi, quippe qui cum rebus omnibUS con uenit in ente, &speciatim cum substantiis creatis,in communi gradu substantiae, ab illisque omnibus separatur per sitam infinitatem: ergo Deus componitur cx genere dc differentia. Resp.negando antecedens, dc distinguendo rhaiorem probationis: illud componitur ex genergi,
differentia quod habet aliquid in quo conueniat cum aliis, & aliquid per quod ab iis dein distingua-' tur,si realiter conueniat, g tanqua in aliquo ase ex. natura rei distincto,uniuocoque uninocatione realis p
fica, concedo, quia genus debet ex natura ici dist a- , gui a speciebus & eaxum rcspectu elle vitiuocum ni vocationcreati,& physica, sicu anteccdenti ope
rationem intellectus: li vero tantum coueuiat ratione,ctin aliquo ratione tantum a se distinflasolaque univo catione rationis,crusca,seu dependeti ab operatione in-Iellectus, univoco, nego: ad minorem VCro,dico, Cum
quidem habere aliquid,in quo cum aliis conueniat, sed ratione tantum illud cise ab ipso Deo distin cium, ipsique & creaturis tantum Vniuocum , Vm locatione rationis, & logica, in quo proinde sola ratione Deus conuenit : illud aulcm non realiter, acti ex natura reicile a Deo distinctum, ipsique &sicca Ur S Vami tam, univocatione reali,& physica,
249쪽
in quo realiter, & citra mentis operam, cum aliis ipse Deus conuernat, quia reuera nulla est intcrDeuin&creaturas conuenientia a parte rei, scd tantum per operationem intellectus, communem entis gradum,a Deo,& creaturis, a qurbusron distinguitur, ex natura Lei abstrahentis, atque ita negari oebet conclusio, Deum ex genere dc distereniti componi. Secunda propositio.
DEus reductive ponitur in categoria.
probatur. Mensura eorum quae in categoria continentur pertinet ad ipsam categoriam ex Io. Metaph. c.3. atqui Deus est mensura rerum omnium, siue substantiarum:siue accidentium,author
item, dc principium: ergo pertinet ad categoriam, sicque in illa saltem reductive, collocari debet.
An cati,ctintelligentia susubstantae spirituales creata sint vera substantia praedicamentales. REspondeo affirmatiue,hancque responsionem, quantum spectat ad canos, sumo ex Aristol. 1. Met. c. 8. ubi differens de vulgatis categoriis, inter substantias categoricas, corpora canestia enumerat,&Iχ. eIusdem operis cap. I. ubi facta diuisione substantiae,in sensibilem &insensibilem,statim sensibi lem subdiuidit in corruptibilem, seu elementarem,&incorruptibilcm, seu caelcstem, hoc modo, in eodem ordine, & sub eodem genere lubitantiae, caelos 3Mementa constituit. De intelligentus vero, leu subitantiis iritualibus,idem docet 1. Metap. cap. 8.ubi expresse dςmones, quisunt intelligenuae 1pirituales, reponit sub
250쪽
genere,& ea, quae sibi videtur, substantiae categoria,
ct 1. de anima cap. 2. Vbi Aristoteles animam ratio natem,ea tantum de causa in categoria, non directe
sed reductive tantum reponit, quod incompleta sit: ergo cum intelligentiae spiritales no sint in completae, secundum Aristotclcm,in categoria & sub genere substantiae directe collocari debebunt. Accedit breuis ratio, generatim de coelis,& intcl-ligcntiis,icu Angelis: cadirecte debent collocari in categoria sub genere substantiae, quae genere dc gi se serentia substantialibus constant: atqui coeli, & in rcth gentiae, componuntur eX genere & differentia substantialibus,cae communi gradu substantiae completae,ianquam genere,& propriis suis difforentiis, per quas ab aliis Iubstantiis, separantur: ergo coeni, Zc intclligentiae debent dircche collocari in catcgoxia sub gencre substantiae. Obiicics primo de coelis,coeli nullam habent potentiam,ex mente Aristotelis, sed sunt actus puri seu potentiae cuiusuis cxper S:ergo nec genus, quia genus potentia quςdam est ad Varias specics, proinde-quc non sunt in categoria. Probatur antecedens, quod aeternum est nullam habet potentiam, quia in aeternis idcm est esse,& postaex 3.Phys. cap. . atqui coeli ςterni sunt, secundu sententiam Aristotclis: ergo saltcm ex opinione Aristotelis , coeli nullam
habent potentiam. Responde egando anteccdcias, & maiorem probationis, licet enim res aliqua aeterna essct, ut thomo verbi grati a,non tamen desineret agnoicere potentiam, tam phy sicam, nempe materiam quam metaphysicam,nimirum genus, animal, verbi gratia,tantumque careret potentia ad existendum,quia