장음표시 사용
261쪽
surare, vci mensurari, corpusque expellere, ut patet
ex dictis: ergo ipsa extentio partium substantiae in ordine ad se, per quam habet ipsa substantia, ut lota cum occupare, & corpus aliud expellere possit, est id, a quo primum habet, Ut dicatur quanta ac proinde est cilentialis ratio quantitatis. Obiicies primo. Essentia quantitatis est aliquid
absolutum: ergo non bene explicatur per extensionem,ut dicit relationem ad existendum in loco, vel expellendum aliquod corpus,nam hoc modo, simul quantitatis esscntia esset relativa. Respondeo concesso antecedenti, ad consequentiam, nos explicare inentiam quatitati sper cxwnsionom partium substantiae in ordine ad se,adiungere tamen quatenus peream CXzensionem partium,
substantia habet, ut ex se sit occupatura locii, & expulsura aliud corpus, ut quid sit talis extensio clarius percipiatur,cripsa relatione ad suas proprietates, quae nobis notiores sunt,& facilius incurrunt in sensus, ratione suorum actuum. Secudo obiicies.Substantia sine quantitate habet illa extensione n ordine ad se,ratione cuius possit occupare locum, & aliud corpus expellere: ergo in tali extensiione non consistit essentia quantitatis. Aniccedens probatur,si Deus separaret quantitatem Petri,ab cius substantia,ipsa non mancret indiuisibilis in se, nec inepta quae ad locum extendere- Lur, & aliud corpus expellerct, non enim intelligi potest,quomodo ad punctum posset confluere, iaceeciam apparet, cur ei repugnaret ad locum cxtendi, cum expulsione alterius corporis, ergo substatia sine quantitate, habet extentionem in ordine ad se, ratione cuius apta sit scia cxtendere ad locum, &
liud corpus quodvis expellere.
262쪽
Respondeo negatione antecedentis , &ad eius probationem, dico illam duo inuolucre, primum an ablata quantitate , substantia, ipsa substantia sit remansura indivisibilis, alterum an habitura sit adhuc aptitudinem existendi in loco. Quod ad primum spectat, breuiter dico,substantiam quantitate denudatam, non ita remansuram indivisibilem, quasi nullam plane extensionem participet , sed semper habituram extensionem entita tiuam,ratione cuius dicetut habere suas partes inter se distinctas, verbi gratia Petrus, habere caput distinctum , manibus, dc manus distinctas a pedibus,sicque de caeteriS.
Quod si urgeas, ergo sine quantitate substantia
est extensa in ordine ad se,ergo in tali extensione in .st, non est sita quantitatis essentia, contra postremam propositionem. Respondeo distinctione prioris consequenti sine quantitate substatia remanebit in se extensa, ex-tcn1ione cntitativa, concedo, quantitatiua,nego.
Quod si quaeras iterum,maioris explicationis gra- , tia,distinctionem illius duplicis extensionis,entitatiua scilicet,& quantitatiuae. Respondeo hanc esse, quod per entitatiuam 1eX- tunsionem,substantia non possit dici proximZ apta
locum occupare, cum expulsione alterius corporis . ab co spatio in quo est,sed latum remote, quatenus potest cxtentisnem quantitatiuam suscipere,& pollea , cius interuentu localiter extendi, cum eXpulsione cuiuscumque corporis,ab eo loco in quo erit, at Vero per quantitatiuam, proxime rcddatur apta quae extendatur ad locum, cum expulsione cuiusli-bcico: poris, in ipso suo loco existentis. Hinc sine ullo negotio, sucundum dubium, in ob-
263쪽
lectione propositum, exponitur an scilicet substantia quantitate denudata, retincat semper aptitudinem, ut secundum locum extendatur, id nimirum, non de proxima aptitudine,in qua consistit cssentia qnantitatis, sed tantum de remota, intelligendum esse, & sic tota dissoluetur obiectio contrarIa, qua in eo fundabatur, quod sine quantitate, substan tia diluc cxtensa in ordine ad se remaneat: quod quomodo verum sis, sine dotrimento nostrae proposi-aionis expositum fuit. ' - Praeterea quaerunt,an si substantia quantitate de nudaretur,adhuc possctrcmanere localiter extentaὶ Nonnulli negant,ailcruntque sublata quantitate, ipsius substantiς partos ad punctum ueces ario con
Alii e contrario didunt, non repugnare, quomi- enus illae substantiae partes, ablata quantitate, localiter extenderentur,sed hi non sine dissidio;quidam unim illorum in quorum numero est Fonseca,in 1. Met.ς.I . quaest.2.ῖcch. . volunt substantiam quantitate denudatam, secundum locum exicndi ad modum rei spiritalis, itaut sit tota in toto loco, & tota in qualibet parte: sicut docciat Physici animam nostram rationalem, totam esse in toto corpore,& totam in singulis eius partibus etiam minimis: alij vcro, ut Ioani res a Solo, in praedicam. quantitatis, ScSuarea in Metaph.disp. Αο .sect. 4.num.I .e contra rio dicunt,post ablationem quantitatis a substantia, ipsam substantiam adhuc pollic remanere eXtensam, secundum partes loci,ad modum rci corporeae,adcovi haberet unam partem in una parte loci, aliam, in alia, & sic dec teris: quam postremam sentcntiam, ut probabiliorem, amplectimur. Probamus hac ratione : auferat Deus quantita-
264쪽
tem omnium partium cor Doris,V. g.non est necessarium ut caput confluat ad locum pedis, & utraque pars ad locum cordis,sicque de caeteris ergo pol-1unt remanere exiesae,in eo loco,in quo prius erant. Aniccedenses stenditu si daretur aliquod corpus in duobus simul locis existens, Romae V. g. & Lut tiae. Deus auferret ab eo in utroque t oco quantitatem, non esset necesse,in instanti inparationis,corpus cxistens Rome,statim conuolaepe ad iocum corporis Lutetiae existentis , longior enim est interv-trumque intercapedo,quae tam citd, nimirum in in- '.
stami,pertransiri possit:ergo , pari sublata quantitate a partibus corporis Petri , cum illa secundum locum distent, pollunt optimὸ manere cum eadem cxtensione locali,quam prius habebant. Rosp .distinctione antecedentis, localis extensio est proprietas quantitatis , quatenus est coniuncta cum Virtute proxima expellendi aliud corpus ab eo loco in quo est,qualis non competit substantiae om-λi quantitate denudatae,concedo; extensio vexb illa localis, vi cuius proxime non expcllitur quodlibctaliud corpus,sed latum remote, postqua scilicet cxxesio locilis quatitativa accesseri nego, & haec Iaa nobis admittitur in substatia quatitate denudata.
tauibus conueniat essentia quantitatis conti-a pradicamentalis.
III ficultas est, an linea, superficies, corpuS,lOLUS,tsimpus,&motuS,constitui debeant legiti, rnae specius quantitatis: priusquam verb hac in re aliquid certi statuamus, apcriundum est, quid horum omnium nomine significetur.
265쪽
L B Philosophis,& Mathematicis, definitur, Iongitudo latitudinis expers. Superficios,lonsetudo, & lactrudo carens profun
Corpus,longitudo. latitudo, re prori ἀμι simul Locus definitur, superficies concaua, prima, corporis ambientis, qualis est illa concaua lunaris globi superficies, quae ignem clementarem ambit. DMotus accipitur variis,sed potissimum quatuor
I. rauatenus est ab agente, ut calefactio ab igne, &vocatur acti0, sicque non est species quantitatis,1 edactionis. 2.prout in patiente recipitur, Ut eadem calefactio in ligno , d assio vocatur, sicque non 'cst quantitatis,sed passionis species,3 pro λ aforma imperfectis,quae partim est acquisita, paltim vero acquirenda est,ut calefactio pro ipso calore, qui iam aliqua ex parte est acquisitus,& aliqua ex parte manet acquirendus,&hoo pacto, cum sit ens aliquod incompletumi&impesctum, non potest habere locum n categori nec consequenter esse vera spe cies quantitatis: .demque accipitur motus,pro ipso suxo continuo Pao calonacquiritur,4in hoc sensa sumi debet,cum quaeritur,an inter legitimas speciem
continuae quamisatis reicienseatur.
D in denique nihil aliud se,quam ipsa successi-
m s duram,ut illius,π.g.motus,quo ab una ex. tremitate huius aula adaliam extremitatem proceditur. H, Nonnulli praeterea inridubium reuocant, num
pondusὸ quod est grauidra aliqua, corptas deorsiam impellens, debeat numerari inter legitimas pecies
ista in aeritb . tum quia grauitas est degenere
266쪽
qualitatis, suum subiectum quale denominans, ut
quale est corpus ξ est graue: tum quia eadem mancnte quantitate, sine Vlla mutatione, potest grauitas mutari, & intensionem, ac remissionem susci- pci c. Pro reliquorum igitur ex possitione, sit. Primapropositio.
I Inest,superficies,&corpus sunt legitimae species
Probatur:ad rationem continuae quant filis, 'tantum requiritur, Ut siit magnitudo habens actu partes extra partes communi Vinculo copulatas visupra tradidimus:atqui linea, s efficies, α corpus, tunc magnitudines, habenim pa1 tes extra paries secommuni quodam nexu coniunctas,omnium consensu: . ergo sunt legitimae specie continuae quantitatis. Obiic. Entia incompicta in categoris collocari non possunt, atqui linea,&superficies, sunt entia incompleta: ergo in categ. no possunt constitui, Scsc non sunt legitimae specios quantitatis.' inclaior ostenditur, illud est incompletum qcma pense in-jgreditur compositionem alicuius e sper di,ut patet cx dictis supra,de integrin Commum: LMIlmeaλ superficies, per se Conc runt ad constitationem unius entis per se, nimirum corporis, quia illud coponi debet ex lineis & supcrficiebus , earymque di mensiones, scilicet longiiuginem, & latitudinem
obtinere: nullum enim corpus, quod non sitioin gum,& latum: erga linea, dcsuperficies,sunt entia incompleta.
Vt huic obiectioni satisfiat non parum iuuat, in linea & superficie duo distinguere,primum quod li- lnea sit aliqua longitudo, de. superficies longitudo simul ac latitudo, secundum quod linea inhumsuo
Iatitudinem indivisibilis, α seperficies, secundum
267쪽
prosunditatem: hoc enim posito facilis patet respolio ad obiectionem propositam,diltinctione minoris,lineade superficies, sunt entia imper se sta,quatenus, spectantur ratione suae indiuisiSilitatis, verum est, quo sensu,tinea in superficie,tanquam terminus reperitur,&superficies in corpore,imo & punctum in linea: quatenus verb spectantur ratione suarum dimensionum, linea ratione suae longitudinis,& latitudinis simul, falsum est,quo sensu linea non c-- ponit supcrficiem,nec supcrficies corpus, siquidem ex lineis,ut pote secundu latitudinem omnino indiuisibilibus, nunquam exurget superficies, quae nccessarib aliquam includit latitudinem: ncc pariter corpus,quod sua natura profunditate postulat,vmqvam poterit coalescere ex puris superficiebus, utpotE secudum profunditate penitus indivisibilibus, 1ed superficies ex particularib. superficiebus,& corpus ex particularibus corporibus,non secus ac linea
ex partialibus lineis, debebit necessario componi. Secanda propositio,. Istae tres continuae quantitates, linea, superficies, Morpus, essenti liter inter se distinguuntur. ζRatio clara cst, quia aliud est essentialiter solam longitudinem obtinere,quod lineae competit, aliud cum longitudine habere latitudinem, sine profviI-ditate,quod superficiei conuenit,aliud denique tria plici dimensione constare,longitudine,latitudine&profunditate, quod corpori proprium est.
Tertia proposisto. Locus non est species quantitatis, a superficie
distincta: haec propositio esse videtur contra Ari
licto telem, qui inuris categoriis, p. de quantit t.
268쪽
inter species continuae quantitatis locum numerat, quanquam Averroe S T. Met. commetario I 8. Albertus traist. de quant. cap. 1. &alij Aristotelcm ab hoc errore vindicent, aientes ipium non ex sua me
te id statuisse; sed ex veterum sententia, quae suo tempore maximo in usu erat. Quidquid sit,an h cpropositio sit contra Aristotelem, necne, saltcm vera est, hacque ratione. , Probatur,locus quatenus, statuitur species quantitatis nihil habet spcctans ad ratione alicuius qualitatis, per quod edentialiter distinguatura superficie: ergo non debet costitui species a superficie distincta. Aniccedens probatur, locus nihil habet quod spectet ad rationem alicuius quantitatis praeter longitudinem, & latitudincm: ergo locus nihil habet pertinens ad rationem alicuius quantitatis, per quod essentialiter a superficie distinguatur. Dices multa alia habere,quod scilicet ambiat rem locatam, & siit mensura crus extrinseca, id est ipsi minime affixa& inhaerens,quae tamen duo non sunt de ratione superficici. - Sed contra , utrumque illud discrimen loci, a superficic , est tantum accidentalo ad rationem alicurus quantitatis: ergo non distinguit essentialitei
superficie, tanquam specie. Probatur antecedens, qudd aliqua qualitas aliam ambiat, ipsi nullatenus essentiale est, sed tantum proprietas ipsam praesupponens quantitatem, quae habet illa apistudinem corpus ambiendi r ergo primum illud discrimen, loci, &superficiei, quod nimirum locus ambiat locatu, superficies, Vero,Vis perficies,non item,est tantu accidentale, ad ratione alicui quatitatis. 2. verδ discrime. qubd scilicet locus sit mensura exuleseca,superficies vero intrinse-
269쪽
ca esse quoque accidcntale patet, tum quia ex dictis
superiori membro, ratio melisurae est omnino accita dentalis quantitati,& praeter naturam Ciu S, ac consequenter quidquid ex illa sequitur, ut quod extortana sit,uel interna: tum quia non constituuntur duae essentialiter lineae , ex eo quod una sit mensura ex trinseca, altera intrinseca, Vt linea quae in ipso corpore Petri existit, & propterea dicitur mensura eius intrinseca, & linea in eo locoexistens in quo ipse Petrus circumscribitur, proindeque ipsius cst mcnsura extrinseca: ergo nec locus & supcrficies,cssentialiter distinguuntur , ex eo quod illa sit mensura extrinseca, haec vero intrinseca ; nec consequenter duae constituentur species quantitatis esscntialiter
distinctC. Puarta propositio. Motus non est se ecies quantitatis proprie dicta, quatenus ilimitur pro ipso fluxu continuo formae , quae est partim acquisita, dc partim acquirenda, V. g. motuS calefactionis, pro ipso fluxu continuo caloris , qui iam partim est acquisitus,
partim vero manet acquirendus.
Probatur: nullum eius incompletum,per se poni tur in categoria, tanquam species alicuius generis, sed motus 1umptus pro eiusmodi fluxu continuo formae, quae partim est acquisita, & partim remanet acquirenda,est aliquid incompletum: ergo per scin categoria . tanquam species alicuius generis puta quantitatis,reponi non potest. Minor probatur: fluxus ille cst acquisitio formae imperischae,seu quae nondum est In facto.este, ut loquuntur , i sed tantum in fieri: ergo non potest non esse aliquid completum. Confirmatur: acquisitio illa continua, & succcs-
270쪽
sua, nunquam habet totum suum esse, sed una par te acquisita,altera acquiritur,quoVsque perficiatur motus,&terminus totus acquIratur: ergo semper est aliquid incompletum. Confirmatur,2. Anguli continue & successiue,ab uno loco,ad alium mouentur, & tamen quantitare carent,saltem categorica:ergo motus,pro illo fluxu continuo, & successivo sumptus non potest habere rationem verae,& categoricae quantitatis,sicque illius species csse nequit. Nuenta propositio. NEque etiam tempus sumptum pro duratione alicuius motus potest collocari in categoria, tanquam species proprie dicta quantitatis. Probatur, duratio motus cst aliquid incompletum,sicut motus cuius est duratio,nec habet omnes suas partes simul,led una post aliam, & alia iam desti ucha: ergo non potest in categoria constitui, tanquam species quantitatis. Obiic .contra hanc & praecedentem propositionem,Aristotelem loco supra citato,motum, & tempus recensere inter species quantitatis. Resp. ut supr, Aristotelcm, ut vulgi opinione. non ex fua sententia, hoc loco species quantitatis
De quantitate discreta : an sit vera specitaquantitatis.
QVantitatis discretae natura cst,ut partes sum, nullo communi vinculo coniunctas habeat, ut supra diximus. Duas illius species assignat Ari-