장음표시 사용
291쪽
Additur tertio sanquam ad terminum, quia,V t infra dicemus , unum relatum non refertur ad aliud, tanquam ad correlatum, sed laquam ad terminum, verbi gratia pater non refertur ad filium, ut est eius correlatum, sed tantum ut est terminus paternitatis I in hoc etiam a caeteris accidentibus distingui, tur, quae ad subiectum quidem referuntur, sed non ad terminum : distinguitur etiam utraque hac po steriori particula, ab iis speciatim accidetibus, quae ubi t. &absolute subiectum affecerunt,illud secundario ad aliud, tanquam ad terminum, referunt, ut scientia, quae primo, per se,& absolute intςllectum asticit: secundarib autem refert ad liud, scilicet ad scibile,& ita non habet tantum esse in ordine ad aliud, tanquam ad terminum. Obiicies, in relatione duplex esse considerari potest,al rum. in, quod habet commune cum pluribus accidentibus, quatenus est accidens, alteiu ad, quod habet sibi peculiare, quatenus est relatio : ergo male diximus, totum este relationis in eo consistere. quod subiectum suum refert ad aliud. Breuiter ad antecedens respondeo relationem se cundum gradum aliquem communem accidentis, dicere esse in , non tamen secundiim gradum suum proprium,& specificum rationis , sed solum dicerpesse ad terminum, hocque modo definiri, allata definitione,&ita debere definitionem intelligi
De distinctione relationis a sua fundamento. Illo tali tum agimus de relationibus praedica-inentalibus, collatis cum suis remotis funda-
292쪽
meretis,uerbi gratia de similitudine inter duos eor- uos, collata cum nigredine . & de paternitate com-- parata cum activa generandi potentia, quo genere distinctionis relationes illae ab eiusmodi remotis fundamentis distinguantur, an realiter, an ratione tantium,an verδ ex natura rei eu formaliter. Caietanus prima parte qu. 28. art. secundo, Ferrariensis .eontra Gentes cap I . & alij, arbitrati sunt telationes , suis fundamentis remotis realiter distingui. E contra verb, An reolus apud Capreolum, in primum sententiarum dist. r3. quaest. I. Ochamus in I. dist 3. quaest. I. caeterique Nominales, quos sequitur Suare2 2. tomo Metaph. disp. I. sect B. num. 22 putauerunt solam distinctionem rationis ratiocinatς intercedere inter relationem, & remotum eius fundamentum. . Alij reiicientes di Rinctionem realem,& solius rationis, mediam requirunt,nimirum formalem , MCx natura rei, inter relationem , & ipsum remotum eius fundamentum. I I os nostram sententiam duplici propositione aperimus. Prima propositio. Potest quaedam relatio esse distincta realiter a
suo fundamento remoto r pollunt etiam aliae non elle distinistae. Psobatur prior pars propositionis,exemplo, paternitas distinguitur realiter a potentia activa generandi, quae est remotum eius fundamentum: erg' potest relatio realiter distingui a suo fundamento
Probatut antecedens;ea distinguuntur realiter, quae possum vicissim separati,& separata colerua
293쪽
rhat qui paternitas,& potentia generandi ita se ha-heut, nam lmprimis extinctis omnibus filiis a patre productis, ipsius patris amittitur paternitas, salua
remanente activa generandi potentia: rursus vero
e contra sublata potestate adii ua generandi,i patre, quod multoties factum experientia testatur in potest remanere paternitas comparatione filiorum ab ipso patre productorum et ergo paternitas realiter distinguitur ab activa generandi potentia. Posterior ver b pars propositionis probatur etiaexemplo, similitudo quae intercedit inter duos pa rietes albos non potest realiter separari a suo fundamento remoto, scilicet albedine, quia non alia da causia datur similitudo inter duos parietes albos, quam quia in illis est communis albedo: ergo quaedam relationes non sunt realiter a suis fundamentis distinctae. Obiicies ,remisso relationis fundamento, potest intendi relatio,verbi gratia, remissa albedine unius corporis albi, ut sex,& posita in quarto gradu, potest intendi, imb de facto int editur similitudo inter hoc corpus quod erat album,ut quatuor, de aliud corpus pariter album ut quatuor: ergo relatio a iuo fundamento remoto, realiter distinguitur. Neganda est consequentia,nam licet remisso relationis fundamento,augeatur ipsa relatio, quia tamen relatio illa non potest esse sine suadamento, verbi gratia similitudo sine albedine,in qua remo te fundatur, numquam dicetur ab ipso suo sundameto realiter distingui. Secunda propositis RStationes omnes, a remotis suis tandamen-Σ is, saltem formaliter,& ex natura rei,non au-ιam sola ratione ratiocinata distinguuntur.
294쪽
Ratio elarx est,ea aistinguuntur formaliter,& ex natura rei,non tantum rat Ione, quae diuersas habet definitiopes essentiales: atqui relatio,& eius fundamentum , verbi glatia similitudo, &albedo soriatiuntur essentiales definitiones diuersas, ut omnes vident tergo distinguuntur formaliter, & ex naturare non autem sola ratione. Confirmatur' relatio distingueretur tanthm ra- tione,& non formaliter suo fundam et o remoto, eadem esset natura relationis,& fund/menti,& sic, elim fundamentum relationis sit substantia, quantitas, qualitas,& aliud quod uis genus entis, uatura relationis simul esset substantia, quantitas, qualitas,&c. quod tamen aperte falsum est.
Vtrum ratio formatis terminandi relationem stabo-
Notandum est ad explicatione huius dissicultatis,aliud esse quaerere, quid sit actu termin re relationem,aliud quae sit ratio formalis eam tela tionem terminadi: nam actu terminare relationem in re ipsa quae terminat . est tantsim aliqua externa denominatio,ex eo desumpta, quod ad eam aliquid de facto referatur, verbi gratia filium actu term Inare paternitatem , est tantum in ipso externa quae
dam denominatio ex eo petita quod pater de facto ad ipsum referatur: at verri ratio formalis termin 1 di rationem , id est ratione ς uius aliquid habet quod potuit ipsam relationem terminare , verbi gratia in filio ratio formplis terminandi relationem paternitatis , id est, cuius vi habet ipse filius, quod possit talem paternitatem tςrminare e si-
295쪽
cutchm oculus patiet em album intuetur , ipse paries albus, est id quod videndi actum terminat,albedo vero in ipso pariete existens est formalis ratio cur paries ipse visionem terminarς possit, & de haeratione formali terminandi relationem , praesens quaestio instituitur,an sit aliquid absolutum,an vero ipsam et relatio:v. g an in filio ratio formalis ter. minandi paternitatem sit ipsa eius natura,vel passi.ua generatio,an vero filiatio. Prima sententia est Caietani, prima parte quaest.
I . art. p. rationem formalem terminandi omnes, Ielationes, tam mutuas, quim non mutuas,esse aliquid respectivum, v. g. rationem formalem terminandae paternitatis esse in ipso filio propriam filiationem , non autem aliquid absolutum, quod in ipso sit filio.
a. Sententia distinctione utitur,fatetur enim terminum formalem relationum non mutuarum. qua frum scilicet una est tantstm realis,& secundum e GD, altera rationis & secundum dici, v t creatoris &creaturae, scibilis & scientiar, esse absolutum , muttiarum vero respectivum.
Tertia & postrema sententia est Scoti in tertium sente' tiarum dist. 3 o. quaest. I. & commentatoris eiusdem Licheti eodem loco, relationes Omnes, si
ue mutuas, siue non mutuas, habere terminos formales absolutos,non autem resipectivos. Hanc sententiam ut probabiliorem amplectimur, dupliciq; propositione explicamus. - Prima proposcio. IN relationibus non mutuis, terminus sor malis unius relationis est aliquid absolutum, non vero respectivum. Probatur, unius relationis terminus,inςiusmo ii
296쪽
relationibus non mutuis, non est reipsa relativus, sed ratione tantam δε secunddm nystrum dicendi,
eoncipiendiq; modumV. g. cum creatura refertur ad creatorem tanquam ad terminum , creator non
est reipsa relativus, sed solo nostro dicendi & coci piendi modo: ergo eum relationis realis, qualis est ex parte unius termini in relationibus non mutuis, terminus debeat esse realis , sequitur plane ipsam
realem relationem unius termini in relationibus nomutuis terminari ad aliquem terminum formalem absolutum.non autem respectivum.
Secunda proposito. ΕTiam in relationibus mutuis, terminus forma lis relationis est aliquid absolutum, non autem aliquid respectiuum,nisi per accidens. Probatur: ratio formalis terminandi relationem eadem est cum ratione formali fundandi correlationem v. g. ratio formalis terminandi paternitatem,eadem est cum ratione formali fundandi filiationem : nimirum passiua filij generatione: sicut enim causam reddimus cur filius referatur ad patre, qu bd fuerit ab ipso genitus: sic etiam eandem causam possumus inignare,cur sit aptus paternitatem terminare: atqui ratio formalis fundandi cor relationem est aliquid absolutum, ut in filiatione, passiva generatio : ergo ratio formalis terminandi relationem in relationibus mutuis est aliquid absolutum,non autem respectivum. Dixi terminum formalem relationis esse aliq uid absolutum, nisi per aecidens contrarium eueniat rquando enim contingit relationem esse fundamu tum alterius relationis, tune fit, ut terminus formalis relationis possit dici respecti uias, scilicet proptor ipsam relationem,in qua alia fundatur C
297쪽
bile. r. unum relatum refertur ad alterum Oor- relatum v. g. pater ad filium: ergo ratio formalis terminandi telationem est aliquid relativum. Neganda est consequentia: sequitur enim tantum unum relatum aliud terminare, sed non .unam helationeip esse rationem formalem aliam terminandi, quς duo longe distinguuntur,ut initio huius
membri tradidimus. Obiic. 2. Si relatio terminetur ad aliquid absolu tum nempe ad fundamentum correlationis , cum tale fundamentum praecedat ipsam correlationem Ord Ine naturae, v. g. passiva generatio filij ipsam fi liationem nam in priori instanti naturae concepimus filium fuisse genitum, deinde in alio sequenti, filiationem resultare: sequitur unum relatum ordine naturae aliud praecedere, Verbi gratia , patrem, suum filium, quod tamen est contra Aristotelem,& omnes Philosophos , qui communiter docent relata omnia esse simul natura. Respondeo admittendo eonsequentiam, scilicet proprie loquendo,relata no dici simul natui quasi in aliquo priore instanti naturae non detur una relatio,V.g. paternitas per suum terminum formalem terminata, scilicet, per filium, ut est homo a patre genitus,antequam detur alterum correlatum, puta. filius, per suam filiationem constitutus, quoniam ut bene probat argumentum, filiatio exurgit in filio, ex eo quod fuerit 1 patre productus, relata autem a physicis simul natura dici consueuerunt, duntaxat quatentis sunt correlata. I. ad se mutuo relata, non autem quatenus sunt pura relata,&vnum duntaxat ad illud referri intelligitur. Postremo obiicies unum relatum per aliud cognosci, Vsibi gratia, patrem per filium: ergo uvare.
298쪽
latio est omnino simul natus a, cum alia opposita ad
eamque terminatur. Distinguo antecedens,Vnum relatum cognoscitur per aliud ratione fundamenti concedo, ratione correlationis negor v. g. pater cognoscitur per fili;
rati e sui fundamenti, scilicet passiuae generationis : ut enim patrem intelligamus , sumcit qud deum aliquem genuisse filium cognoscamus.
Vtrum sis vulca relatio ad plures terminosaque immediatos.
Expresse posui ad plures terminos ςquὸ immea
diatos,' uia certum est eandem este relationem ad plures terminos, quorum alter sit proximus; de immediatus,alter remotus atque mediatus, ut est relatio visivae facultatis ad visionem, tanquam ad terminum immediatum,& ad visibile, tanquam ad mediatu, relatio item generis ad species & indiuidu ad illas proxime,ad haec vero remote: praesens itaq; dissicultas est de eo relato quod ad plures ter. minos,eosque propinquos refertur ut de patre, qui ad multos filios a se genitos immediate refertur, utru una & eade relatione ad illos omnes referatur. Assirmant D. Thomas 3.parte quaestJ f. art. . in corpore, Caietanus ibidem,& reliqui Thom istae. E contrario vero,& longe probabilius, subtiliusque negat subtilis Scotus in tertium sententiarum dist. δ . qu. unica & omnes eius discipuli, asseruntque reuera multas esse in eodem patre paternitates respectu multorum filiorum.
Probatur primo haec sentantia: recte multiplica-
299쪽
tur relationes propter varias rationes eas fundandit atqui plures sunt atque distinctae rationes fundandi in eodem patre, qui multos genuit filios, nimiruplures actiuς filioru generationes. ergo in patre qui multos genuit filios, debent dati plures relationes paternitatis,tot scilicet, quot sui illi fili j producti. 1. Cuilibet relationi alia correspondet:ergo climmulti fili j producti habeant plures & adaequatas
relationes ad eumdem patrem a quo geniti sunt,debent in patre multae relationes admitti, quae ipsorum filiorum relationibus correspondeant. Denique sublato uno filio,v. t primogenito,aliis remanetibus pater amittit relationem ad illu suum filium primogenitum,aliis ad alios filios relationibus conseruatis: ergo signum est diuersam esse relationem patris ad filium primogenitum,& ad alios: ac consequenter tot esse in patre relationes pater
nitatis,quot sunt filii ab ipso geniti.
Obiic. I .genus unica relatione refertur ad species aeque immediatas,v. g. animal ad hominem & brutum e ergo similiter pater unici relatione refertur ad multos filios. Neganda est conseqnentia ob insignem disparitatem,plures enim species eius de generis,non sunt nisi unus totalis terminus relationis ipsius generis:
unaque sublata non remanet amplius totalis,& adaequata generis relatio: at ver b unicus filius a patre genitus,est terminus totalis relationis paternitatis, eoque unico existente totalis manet & adaequata paternitas. Instabis, quare potius unicus filius habeat ratione adaequatam terminandi paternitatem, quam mica species terminandi relationem genetis pResp.rationem esse, quia ad perfectam,& cople
300쪽
ram paternitate latum sufficit unicus filius,at verbad relatione generis necessario multae species exiguntur, quib' genus ipsu dicitur apta c6 municari. a. Obiicies si in eo de patre essent multae paternititates,unus 3c id e pater esset plures patres, quod re pugnat:consequentia probatur: una paternitas facit unum patrem:ergo si sint plures paternitates in eodem patre,unus dc idem pater erit plures patres. Resp. negando consecutionem,ad eius probationem dico unicam paternitatem, unctam uni subiecto facere unum patrem , & multas paternitates iunctas pluribus subiectis plures paties constitue re, secus tamen si uni eidemque subiecto uniantur svi in proposito. Postremo obiicies, si in eodem patre reperian ἀ tur multae paternitates respectu multo tu filiorum, multa accidentia eiusdem speciei, solo numero di stincta reperientur in eodem numero subiecto: at
hoc est inauditum, alias duae quoque possient in eodem pariete albedines admitti,& duae Dialecticae in
eodem intellectu, quod nunquam cogitabitur: ergo in eodem patre non possunt este multae paternistates respectu multorum filiorum. Resp. limpliciter negado minorem,ad eius proba.tionem dicendnm est accidentia eiusdem speciei esse in duplici differentia, alia enim habent si miles effectus formales, seu simile penitus subiecto conaferunt ut duae albedines quod sit album : alia licet eiusde speciei, tame dissimiles videntur sortiri effectus formales,& dissimile quid esticere, ut species visibiles quςvarios &dissimiles effect'formales haahet pro diuei litate reria quas reprς sentat,&sic alia dicit ut esse species in tetionalis visibilis, quae albe