장음표시 사용
311쪽
repraesentatntern q; relationes otpote varia pater anitates, quae eusint giuer forum tertinorum
het filiorum dissimile Tectus sortiri vissentii ' desie alios dieitur esse iii fortalis paterilitatis 4dh-lium primogenitam Iid mirum respectu ad illum alitis ad secundum, scilicet 'respectas ad ipsum, Tad t*rtium δε ita deinceps. QKn d spectit ad pistisae hientia, certu m est m uli. eiusdem speciei, sol cinui cto distincta, non postri reerpi iii no eodelhq istinctoe v. g. plures medines t. Eodem par te quia simile semper in illo praeffariscontrativio statuendum est de posteriuriblis aecidenilibus visunt variae relatione v linii paterhi rarit Hui ediscinati alii alianvant1L1um a leue plures sunt paternitates in. eodemotri ad plures filios, si e etiYm gehtur Eulci filiationes In eodem filio ad patrem &.matrem: Oibus genitiis is, in
veto sit vilica tant m lsrminata ad utrumque paῆrentem, tanquam ad unum terminum totalem, de ad alberum tanquam ad partirilem. . . vr X;
R e se. unicam tantam esse in filio ad patrem demarat ό to talem & adaequatam' siliitio nis relatio..them j nam eum pales & mater sitit t1thm unica cau- Occur fles P uare potius exstem filiatione filiust
refertur ad patrem & mat m , quam Pater eamdem paternit ate ad multos filios Resp.ratio fiem eise, quia unicus filiu habet adae. quatam rationem terminandi relationem patris de matris ut ex eo patet quod id talem relatione uni-eus filius iussiciat: at vero pater x mater inungi debeant, ut unicam eo talem rici solitin tetminandi filiationem esticiant,cum viεrque parens exis Lur.
312쪽
coiuic sublato uno patente, M alio remanent I amithit relationem ad pirςqtςm illum de me-
pq , ς nuin ta relatione ad parentem
rssitςm; ergo .ad vicem que parontem duae sunt
aliasddemue animans, oc Dianiae, corporis, 'im ritus hinc iecundum varia illa unitatum
313쪽
V Nietas numeriea relationum nosi petitur a s. lo fundamento remoto, nec a solo termino adaequato, sed ab F troque simul. .Pars huius propositionis demonstratur:in patre qui multos habet filios est tant lim unicum humer fundamentum, remotum, nimirum activa potentia generandi filium , & tamen ex dictis multiplex ad mittitur relatio paternitatis in patre ad multos filios rigitur a solo fuddamento temoto non desium itur unitas numerica relationiS.
. R. pars, scilicet numericam relationis unitatem non peti, solo termino adaequato,etiam probature pollunt esse multae relationes ad eumdem numero terminum cuilibet adaequatum , ut ad eumdem cy- gnum multae numero similitudines ex parte mi ia istum cygnorum & alborum parietu m:ergo L Io termino adaequato non desumitur unitas nume
Denique pars, scilicet unitatem numericam relationis simul desumi ex unitate fundamenti &- termini, sequitur ex praecedentibus: unitas numerica relationis non desumitur ex sola unitate numerica nec fundamenti vel termini, ut probatum est, ergo ab unitate utriusq ; desami debet, adebui una dicatur relatio, cum unum est fundamentum & v-nu erminus totalis , sicut una est relatio parietis albi ad alium, quia huius relationis unicum est fundamentum,nimirum albedo existens in pariete qui refertur , & unicus adaequatus terminus , scilicog
314쪽
Liquando no a te quia Hur ad Vnitatem specificam relationis, unitas specifica , vel land menti remoti, vel termini. probatur prior pars: in diuersis specie landam e tis remotis fundari possunt eaedem specie relationes,verbi gratia,ad coruum δc cygnum, duae similitudines, una ad cotuum , ex parte alterius corvi, altera ad cygnum ex parte alterius cygni: ergo ad unitatem specificam rei tionis aliquando non requiritur unitas specifica termini. Itaque dicendum est ad unitatem specificam relationum constituendam eum speciali fundamento remoto, simul spectandam esse rationem fundandi. seu fundamentum proximum,& ita omnes relationes esse eiusdem speciei quae praeter proprium , de certi cuiusdam generis fundamentum remotum, habent eamdem specie rationem fundandi; ut omnes similitudines, quae praeter qualitates in quibo remo te sun dantur,earum unitatem, tanquam ra tionem fundandi obtinent.
Tuinta propositio. A D distinctionem specificam relationis, unia
uersaliter loquendo, non lassicit sola distinctio tundamenti, quia in distinctis specie sun damu-tis,ut in nigredine corvi, se albedin et cygni possunt undari eaedem specie similitudines: altera ex parte corvi ad corvum,altera ex pyrte cygni ad cygnum' nee item sola distinctio specifica termini. quia aAterminos specie distinctos, v. g. ad coruum, de cygnu eiusde speciei similitudincs t et minari pc.ssunt. ad coruum ex parte alterius cor uir altera ad cygnu
315쪽
ex parte alterius cygni: imo ver aliquado possunt esse rel3tionςs eiusdem speciei , tametsi 2 sun a-inenta specie diuersa sint de termini specie distincti
Ut duae umilitudines, una ex parte parietis albi ad aliqm parietem album, quae fundatur in albedine Ee ad parietem terminatur: altera ex parte AEt hio fpis, ad lium AEthiopem quae fundatur in nigredine M ad AEthiopem terminatur. 3 v' Quapropter , eo modo ac supra die endum est ad distinctionem specifieam relationi. costituendam: habenἡam esse rationem distincti sondamenti proximi , praeter rem' tum; ita ut relationes sint specie Aistinctie, quae habent diuersam rationem sui, dandi, seu fundamentum proximum, Ut paternitas, de similitudo, quarum illa habet actionem , haec ver qynitatem pro ratione fundandi. . , ..
Postrem propositio. VNitas, &distinctio generica relationis non
est constituenda per diuersa genere fundamenta remota, ut nonnulli incautε contendunt, alioquin tot essent relationum genera quot entium in quibus fundantur,quod non videtur eo modum: sed unitas statuenda est per gradum communem genericum relationis , in quo coaueniunt multae telationes diuerse speciei, sicut homo, & brutum per gradum e5munem & generi cum animalis sortiuntur unitatem genericam. Distinctio vero generica per respectum ad varias species sub diuerso relationis genere contentas, sicut animal & planta dieuntur genere distingui,quia ad distinctas speciis sub ipsis eomprehensas referuntur,animal ad vari s
speE18panimalis, planta ad distinctas similiter spe cies plantae '
316쪽
De quibusdam aliis leuioribus relatorum assectionibus ΡRaeter eas quas hactenus numerauimus elMorum affectiones,aliae ex Aristotele cap. de relatis
desumunturulationes habeant contraria, quae habent fundamen ε
contrarietatis capacia, ut limilitudo, dissimi - 1itudo, quae sundantur in contrariis qualitatibus, albedine nimirum,& nigredine: non aute illae quarum fundamenta nullam possunt contrastetatem obtinere, ut relationes omnes in substantia , vel quantitate funiuatae. - . . r i A 2. Proprietas est elationem intendi, ct remitti, stususcipere magis,&minus: quae qui de proprietas rebuera non conuenit omnibus relatis, esi tesse eoden
Arist. supri duplum, & dimidium sint relkta, quae
tamen nec intensionem,nec remissione suscipiunt: nec etiam illis conaenit secundum essentiam, quasi una relatio sit magis essentialiter relatio, quantalia, eum generatim essentia sint instar numerorum indivisibiles,intentionis, &remissionis , additionis, vel detractionis incapaces,ex iam diins: sod latum 'i ratione emitatis, seu modi essentiam consequentis, ut superitis agendo de proprio diximus. 3. Proprietas est,relata interse reciprocari, sic pa' tem dicitur filii pater,& filius patris filius,nullusque est pater sine n lio, aut e contra. Quarta es ,relara esses ulnatura r quoss intelli- se de relatis,ut correlata iunt i de patie, ut pater
317쪽
& filio,vt filius eae non autem absolute de rela tis , qui in aliquo priori instant Iroiae intelligitur elle patet,antequam intelligatur filius, ut filius, sed tantum ut homo genitus. Posti ema proprietas est,qu*d uno cognito relario aliud debeat inta otescet e. quod non ei verum de relatis nisi ut correlata sunt, non autem ut simpli. Citer relata: quia pater v. g. potest cognosci sine fi- Iiatione, modo intelligatur fundamentum talis fi liationis,nimirum passi uagenoratio, seu quod sit homo a patre genitus.
Valitas, generatim loquendo id omne signi- dficat,iquo. res dicitur qualis: unde trifaciam Dolitur. I. pro eo omni quod aliud determinat ad aliquod esse & pr*dicatur in quale, quo pacto et i differentia essentialis diei potest qualitas, quia ge pus determinat ad certam aliquam speςiem, & de ipsa specie io qu/lς quid pr dicatur. a. Sumitur pro omni accidete, quatenus in quale praedicari potest,& eo sensu, tam proprium, quAmaccidens potIunt habere rationem qualitatis, quoniam de suis subjectis in quale praedicantur-3. Postrem b accipitur Qualitas pro illo peculiariaceidente, a quo res dicituc peculiariter qualis, vesunt scientia,doctrina, calor,frigus, aliaeque qualitates δε eo modo qualitatis nomen hic accipimus, einc a usurpabimus.
318쪽
- de Categoria. agi ARTICVLVS SECUNDUS.
'C Xistentia Qualitatis praesupposita, explicanda
ta est celeberrima illa qualitatis diuisio in quatuor geminas species inhabitum ct di*ositionem. naturalem facultatem. Simbeciliitatem:patibilem quali. tatem, ct passionem formam, ct Huram. Cuius quide diuisionis bonitas hac ratione commode ostenditur: qualitas aut est exterior,& in superficie substantiae aut interior: si prius, est forma, vel figura.s posterius vel sensibus subiicitur, vel non : si subiiciatur, erit patibilis qualitas, vel passio , yicalor, color,& similes qualitates, si non subiiciatur, vel erit innata a natur .vel acquisita: si innata, erit natur iis facultas aut imbecillitas, ut intellectus, voluntas, visus,& similes qualitat est: si acquisita, erit habitus,vel dispositio, ut scisntia, fortitudo, dccaeteri habitus: sicque tantum erunt quatuor istae geminae species qualitatis assignatae, habitus,& dispositioinaturalis facultas,& imbecillitas, patibilis qualitas,& passio, sex ma, & figurar & consequenter bona erit ac sufficiens assignata diuisio.
Occurres, multas alias videsi qualitates, quae ad has species reuocari non possunt, ut sunt aetus immanentes, species intentionales, asperitas item, la: uita , raritas, opacitas, grauitas, lenitas , &caeterat
Quod spectat adactus immanentes, distinctionς 'tendum est,duo in illisco sideranda sunt, dc actio ipsa. 'uae a facultate procedit, ipse terminus, qui per illam acquiritur: sicut in productione caloris, haec duo optime distinguuntur, actio productiva,
319쪽
caloris , & calor per talem actionem productus: sicque dicendum est, actus immanentes . ratione prioris, scilicet actionis, non esse qualitates sed ad aliud genus pertinere, scilicet ad genus actionis: vertim esse qualitates ratione posterioris, scilice;
termini, qui per talem actionem acquiritur, maxime cum ab ita actibus , quales denominari soleamus,V t pote scientes, amantes, cupientes, ab actibus scientiae, amoris,& cupiditatis.
inae res ad quam speciem qualitatis isti actus
' Respondeo ad primam speciem pertinere, esseque dispositiones, quae in tali prima specie conti
Probatur, ratio dispositionis in eo consistit, quod ilisponat ad acquisitionem habitus perfecti: atqui haec ratio c6pit actibus imulanentibus, nam peractus immanetes,scientiae verbi gelatia,disponimur ad aequisitionem persecti habitus scientiae, ergo actus immanentes iure optimo referuntur ad erimam speciem qualitatis, tanquam dispositione, Quhd attinet ad species intentionales, dico eas pertinere ad eandem primam speciem qualitatis,& esse habitus. h. Probatur, species intentionales sunt quaedam imagines rerum per sensus pe cipiendiarum , quae 4nm sensibus ipsis concurrunt ad eliciendos actus, quibus res obiectis percipiantur,verbi gratia, species intentionales rerum visibilium sunt ipsae ea
nam imagines, quae in oculo receptae, cum eodem efficienter eoncurrunt ad visionem eliciendam, ergo cum i llae species orainentur ad operationem, nec tamen sint potentiae naturales, ut omnes satentur, debet pertinere ad primam speciem qualitatIs
320쪽
& quia non sunt di spo sitiones, nequit enim dici ad
quia disponant, nece sario sunt habitus. Oppones,habitus date facilitatem ad operandu, quod tamen non competit speciebus intentionalibus, v. g. speciebus rerum visibilium, cum nul Iam oculo ad videndum facilitatem conferant , sed ea tota ab ipsius oculi acie pendeat. Re pondeo alios dici habitus iudicativos, alio. gpprehensi uos ; iudicatiuos se tensre ex parte potentiarum,& facultatum,illiiq; conferre habilitatem ad agendu & propterea qua roprio nymine
habitus nuncupari: apprehesi uos vero se tenere ex parte obiectorum,' t species intentionales,nec co-
ferre istam ad agedum proptitudinem, atque adeo, vulgari philosophorum sermone non esse pyoprie habitus, sed tantum improprie loquendo, & sic ad primam illam speciem, quae habitum & dispositionem complectitur,tanquam habitus reuocari. quod attinet ad asperitate,lenitatem,raritatem,& opacitatem,respondeo , ex probabiliori opinio ne,pertinere ad genus qualitatis,&esse quasdam figuras consurgEntes e varia positione quantitatis. Quod denique spectat ad grauitatem, & leuitatem, aliqui eas qualitates reuocant ad *. speciem qualitatis, scilicet ad naturalem potetiam,in quantum natura sua ordinantur ad corpora in sua pro prian naturalia loca deserenda. Alij, & non sine probabilitati:,ad tertiam speciem qualitatis, scilicet ad patibilem qualitatem, dc
passionem reuocant, quatenus consequuntur formam,& sub sensus cadere possunt, in quo consistit ratio patibilis qualitatis. Posset rursus obiici multas qualitates in hae diuisione suille numeratas,quae tamen non sunt Vesae