장음표시 사용
341쪽
lictio sine passione, aut e contra passio sine actione. lquod tamen esset necessarium, si inter se realiter distinguerentur. HSecundo sequitur,actionem & passionem distingui formaliter,& ex natui a rei, cum varias habeant definitiones essentiales,ex quibus petitur distinctio formalis ex natura rei. Caetet sim diuiditur primo actio , in momenta n eam,& successiuam 'momentanea est ilia, quae sit in 3nstanti t generatio hominis, Si similes di successiva
vero qua per aliquam teporis mora ,successiale peragitur. ut calefactio ignis,& aliae eiusmodi. Rursus diuiditur in immanentem, ct transeuntem: immanens est, quae in eodem, a qΜo orta est principio re cipitur,ut actio intellectus, quae ab intellectu profi- cxtur,in eodem recipitur,ac manet.. Trasi es aute illa est quae insubiecto externo recipitur,
ut calefactio ignis in ligno. Reliqua de actione&' passione . ex Phy sicis sunt petenda,& expectanda.
DE tempore ampla est disputatio in Physica,
quatenus lumitur pro duratione, nos de illo liac non agimus. quando, quod nunc explicaret ggredimur e t aliquid distinctum a tempore ex eo re sultans. a quo res tunc juisse vel nunc esse dicitur, verbi gratia heri, & hodie, ex eo quo a iii tali duratione extiterit, vel nunc existat. Tres sunt huius accidentis proprietates. Prima est qubd nullum habeat cotrarium S si quidem licet heri finisse,& cras fore,vi deantur contraria, proprie tamen non sunt sed tantum improprie, sicut d ffc-
342쪽
rentia generis diuisiuae , dicuntur contrariae, ebquod sub eodem genere positae, maxim distent. Secunda proprietas est quod quando, non reci inpiat magis & minus, si quidem reuera nullum cras, magis est cras, quam aliud, nec ullum hodie, magis hodie, quam aliud. Postrema est,qubd, qua-o, solis rebus corruptiis bilibus competat, sicut tempus a quo resultat, ex communi doctrina Physi eorum.
in m quam Vbi, magnam cum loco assinitatenabere videatur,in eo tamen praesertim ab eo diitii guttur, quod ubi latius pateat,quam locus, in Angelis,ac animabus rationalibus admittatur, in quibus locus reperiri non potest, eum sit super fi .cies corporis,aliud tantum corpus ambientis. Igitur mi proprie dicitur,modus realis oe intrinsecus, resultzs ex ipsa rei ex etia in loco per que modi., res hi ormaliter esse dicitur non alibi salte naturae virib. ut praeceptor in cathedia, discipul' in schola. . Diuiditur Vbi in definitivum. circumscriptiuum. Definitiuum praesertim dignoscitur in rebus spiritualibus, Angelis scilicet,&animabus rationalibus, quatenus, sine ulla partium multitudine, certo ta men spatio definiuntur,certamq; praetentiae sphae
' Circumscriptiuum vero tantum admittitur in cor .poribus, quae ita sunt in Ioco,ut habeant partem v-nam, uni loci parti correspondentem, alteram alteri,& sic de caeterisia
D uae sunt huius accidetis proprietates: prima est
343쪽
scistiuo,ex eo quod, mutato ubi circumscriptiuo, at uando non mutetur situs, ut cum aliquis eodem modo se habens, transit ab uno loco ad alium: o ia eo enim casu nouum ubi circumscriptiuum acquirit, quia nouam habet in loco praesentiam , per correspondentiam suarum partium ad partes loci: nec tamen situm mutat , cum semper habeat suas partes eodem modo dispositas, si semper ex hypothesi stet, vel sedeat. Diuiditur situs,in naturalem, & voluntarium. Naturalis dicitur, qui est i natura,vi caput habe rem sublim e erectum , & in brutis animantibus
Vbluntarius vero dicitur, qui pendet a voluntate, ut stare, sedere,& si libus modis se habere. Affectiones situs duae sunt, prior quod non habeat contrarium I posterior, qu bd hon suscipiat
magis & minus. Dices stare dc iacere esse situs contrariori Resp. eise tantum contrarios,impropria contra rietate, sicut duae species sub eodem genere positae dicuntur contrariae, ratione oppositarum differentiarum,non autem esse contrarios proprii contrarietate, sicut calor & frigus, dicuntur sibi csso conτraria. o
De habitu seu habere. A Liqui putant habitum esse vestem , aut aliis
quid simile, quatenus externa denominatione, rem vestitam, vel alio modo se habentem,deno
Alij & melius,dicunt esse modum aliquem resultan-
344쪽
rem ex adiae entia vestis,ad rem vestitam, ratione vitatus es ipsaformaliter dicitur esse vestita,ut togata, a mala o c. unde recte notant Aristotelis interpro. tes, habitum ut hic sumitur , solis rebus corporei: copetere, quia illς solae possuntveste exterius indui 2. Formam,a qua modus eiusmodi resultat, debere quoque esse lubstantiam corpoream,&sic ac-eessione alicuius accidentis ad substantiam,v. g.albedinis ad cygnum , non censetur resultare talis modus, quo res formalter dicitur habere. Tertib notant,formam adiacentem, ex qua ipse modus consurgit, non debere esse intra subiectum, cui aduenit , sicut reuera vestis non est intrarem quae veste induitur, & sic esse capitatum , esse brachiatum,non pertinent ad genus habitus , quia caput & brachia sunt intra id est intrinsece, in homine,& non tantum exterius,ac per modum adiacentium
species habitus multiplicari possunt pro multitudine vestimentorum,ex quibus ortu utur, ut armatum elle, togatum,& sic de caeteris. Affectiones, seu proprietates, duae sunt, I. quod nullum habeat contrarium, 2- quod suscipiat magis & minus, quatenus scilicet unum corpus,inter dum magis,interdum minus dicitur vestitum, siue intensiue si pluribus vestibus tegatur,siue extensiue, si plui es partes tegantur: quae proprietas, sem per debet intelligi ut supra, ratione entitatis , non
345쪽
De post- Praedicamento. Sicut ante categoriam quaedam praemisimus iuxta praescriptum ordinem Aristotelis , ita enim eiusdem premetes vestigia,accuratae categoriae ex inplicationi paucula subnectemus, ex quibus adhuc clarior euadat tota ipsa ea tegoriae tractatio:& scutpriora ab ordine, Anteprqdicamenti nomine donata sunt, quod ante ipsum praedicament Um, seu categoriam, doceri debuerint, sic ista posteriora, quod post categoriam, seu praedicamelum tradi debeant, postpraedicamenti titulum , nomenque, prae sese rent: in quibus I.loco agemus de oppositione,ctim generatim,tum speciatim, 2. de modis prioritatis,3 .& postrem b,de modis simultatis: nam de motu, & speciebus eius de quibus agit Aristoteles in Physica, ex professo disseremus, de modis vero habendi, quos postremo cap. recenset, egimus quaest. de
qualitate.artic. 3. membro I. varias explicantes habitus acceptiones.
Huim disputationis, De oppositione.
De illa generatim. BReuitatis studio, quaecumque spectant ad oppositionem in genere, hac indiuisa quaestione complectemur. Vt igitur oppositionis nomen, variumque V sum
346쪽
vno filo absoluamus, ex altiori quodam principio
exordiemur. N o t. igitur, I. omnia entia aut esse eadem , aut diuersa readem, qua naturae communione uniuntur, ut duo homines, in natura humana: diuersa velo. quae nullo naturae vinculo coniunguntur, uti homo,&equus.
Rurius diuersa, aut habent repugnantiam, ut coniungantur inter se, ut visus & caecitas, vel non habent, ut animal & rationale, quae in eodem ho- ,
Quae habent repugnantiam, ut sint in eodem in b. lecto, constituuntur in duplici differentia r alia dicuntur disparata alia opposita. Diyparata sunt, quς licet multum inter se pugnet, possunt tamen aequaliter, si non magis, cum aliquo alio tertio pugnare, ut homo. & equus I nam licet multum a se inuicem distent, potest tamen fieri, ut maior sit,uci saltem aequalis unius, V. g. hominis eum aliquo alio tertio, puti lapide, vel cane, quam i i et se repugnantia. Opposita vero sunt ea, quae ita inter se pugnant, ut cum nullo alio, simili modo pugnare possint,vt ca tot & frigus: illa autem oppolita duplicis generis constituuntur, alia complexa, ut ropositiones Oppo si t eiomo est animal,homo no est animal, de quibus postei: alia simplicia, & m complexari res nimirum limplices tibi omnino repugnantes, ut albedo, ct niσredo, lumen, ct tenebrae , & haec demum opposita, cu ab A i illo tele, t u m ab aliis Philosophis admittu
zu r, contradicentia .ut homo, non homo priuatiua, ut v fus,caecitas contraria, vi calorierfrigus, an relativa, vi
pater 2 filius, de quibus sigillatim postea. D ni cultas quaedam communites mouctur, qua
347쪽
dnodo opposita inter se conueniant:pro euius dissicultatis solutione. N otandum est, opposita duobus modis considerari,I materialiter, pro rebus ipsis quae opponuntur inter se, 2. formaliter, pro oppositione. Quo natato,sit
Prima propositio. OP posita, materialiter sumpta, pro rebus ipsis
oppositis,possunt conuenire synonyme. Probatur: res ipsae oppositae pollunt esse eiusdem generis,ut calor,& frigus,albedo, & nigredo,patet& filius: ergo opposita, materialiter έumpta pro rebus oppositis,possium conuenire θnonyme. Secunda propositio.
Pollunt opposita, materialiter sumpta pro req
bus ipsis oppositis,aequivoce tantum,imb nul-lpmodo conuenire. Probatur, opposita materialiter sumpta, possunt esse forma realis,& eius priuatio, ut visus & caecitas, possunt quoque esse ens, & non ens, ut homo. non homo: atqui forma realis,& eius priuatio, aem' qui uoce tantum in ente conueniunt, ex omnibus Philosophis,ens vero,& non ens,nullo pacto. ergo op posita materialiter sumpta possunt tantum ι qui-uoc imo nullo modo conuenire.
Tertia propositio. OP posita, formaliter sumpta pro ipsa oppositione, eonueniunt synonyme, seu oppositio incommuni, conuenit synonyme, quatuor supradictis oppositionibus. . - Probatur haec propositio contraD. Thomam &
348쪽
Scotum,quos citat,& sequitur Collegium Conimbricense,in Log. cap. de oppositis, quaest. Unica, art. a. tota natur oppositionis in communi, essentialiter conuenit quatuor illis oppositionibus rergo ipsis conuenit synonime: cons equentia est nota ex dictis de synon imis. Probatur antecedens,haec est oppositionis in eo. muni natura, ut sit duorum, quaec sique illa sint sati hoc enim abstrahit tanta repugnantia, ut cum alio tectio similiter pugnare non possintrat qui talis natura conuenit omnibus oppositionibus , omnes enim faciunt extrema ita dissidere,ut non possint si . mili modo cum aliquo alio pugnare, ex infri dice dis: ergo tota natura oppositionis essentialiter conuenit quatuor praedictis oppositionibus:
Obiicies, calorem magis non calori repugnare. quam frigori,cui contra ne Opponitur : ergo contrariam oppositionem no facere inter extrema sua tantam repugnantiam, ut eorum unum non possit
magis cum al; quo tertio pugnare, sicque non participare persectam naturam oppositionis. Resp concesso antecedente, explicando consequentiam,contraria oppositio non facit tantam inter extrema sua oppositionem , ut unum nequeat
cum aliquo tertio magis pugnare: dissimili modo, hoc est diuerso genere oppositionis, concedo, eΟ dem,nego ; siquidem cum calor dicitur magis non calori repugnare, quam frigori,non retinetur simi. Iis modus oppositionis sed respectu prioris est modus contradictoriae oppositionis,respectu Veio posterioris, est modus contrari an satis autem est ad na. turam oppositionis in communi , quod faciat ita pugnare extrema sua, ut simili modo cum alio ter-Lio pugnare non possint. T i
349쪽
Rursus obiicies, unam oppositionem magis par. ticipare naturam oppositionis, quam allam : e g omnes oppositiones n5 conuenire inter se synoni me: antecedens ostenditur: maior est oppositio coint radictoria, qua piluatiua,haecque quam contraria, contraria denique quim relati uar si quidem contradictorie opposita ita pugnant, ut neq; in natura: neque in subiecto conueniant; priuatiua vero ide pos sui subiectu obtinere,ut visus & eae citas: priuatiua in solo subiecto coueniunt,& non ita natura. c5tra ria vero & in subiecto,&in natura couenire post sit, ut calor & Ligus: denique contraria se mutuo pel-Iunt,relativa vero e contra, se potius ponunt, Vt pater & filius rigitur una oppositio magis participat naturam oppositionis in cO mmuni, quam alia. Resp. negando antecedens, ad probationem dico, quod una oppositio sit maior quam alia, id nota se tenere ex parte oppositionis in communi, quasi omnes oppositiones totam essentiam oppositionis in communi participent, sed se tenere ex parte e3rum, quae ipsis propria sunt, de in oppositione viai uersim sumpta non includuntur: proindeque sem per omnes oppositiones supradictas , totam essentiam oppositionis participare, in eaque synoni me
- De inpositionibus in particulari.
VT ab oppositione omnium maxima, Contra dictoria, incipimus,illamque describimus,re
350쪽
pugnantiam duorum simplicium terminorum, inter se,
secundum ens, ct non ens. . Dicitur,duorum simplicium terminorum, ad differentiam contradictoriae oppositionis completae, ut
omnis homo est animat: aliquis homo non est animal. Additur,secundum ens,, non ens d distinctionem aliarum oppositionum , quae hoc modo non pugnant, ut videbitur in propriis locis. Ex hac descriptione duo consequuntur: primum talia esse contradictorie opposita , ut nullum me iuu=n admittant,ut homo. non homo, proindeque alterum necessario esse debeat. 2. Sequitur Deum non posse efficere, simul dubcontradictoria esse vera, aut existere , verbi gratia, hominem simul esse hominem,& non hominem Nec est quod quis dicat,id arguere impotentiam in Deo, quod impium est rex eo enim, quod Deus contradictoria nequeat efiicere , nihil de infinita eius potentia detrahitur,quae ad omne possibile ex . tenditur: sed potius ostenditur repugnantia ex parte rerum quominus fiant, quae quidem calis et , ut eas facere,sit potius oeficere, quam facere , destruere, taquam astruere, facere enim non ens, v. g. non hoἀminem, an non potius est aliquid demoliri, quini quidpiam moliri,& construere '
' De oppositione privativa. ΡRaemittenda est ante omnia, priuationis definitio, quae his verbis solet assignarH. priuatio est carentia D rmae,insubiecto apto ad illam recipiendam,sacundum tempus, ct speciem. Dicitur I. carentia forma,in quo conuenit cu ineia negatione