장음표시 사용
361쪽
I c v et litteris syllabae, ita simplicibus terminis constant propositiones, propterea terminis illis simplicibus, superiori parae abunde explicatis , optima methodo , ad propositionum interpretationem progredimur, nac secunda Partc. Quoniam vero in propositisne simplices termini iunt uci nomina,vel verba, ideb praemittemus explicationem nominis & verbi, tam secundum mentem Aristotelis,quam secundum rei veritatem: deinde quidquid scitu erit necessarium, de propositione,prout rectus ordo requiret,aperiemus.
362쪽
partis, unica disputatione contentus.
nomine scilicet, ctverbo, ab Aue eo pertinentibus.
De Ocum significatione. QVoniam & nomen, & verbum , definiuntur
voces cx instituto significantes,antequam vera tradi possit nominis & verbi definitio, de vocum significatione , quaedam hoc loco necessarid praemittenda sunt. Notandum itaque primo vocum significatione esse conformitate, quam habent cum re ipsa significata,vcrbi gratia significationem huius vocis homo , esse conformitatem illius cum humanitate, cui respondere,& quam significare dicitur. Notandum secundb,vocum fignificationem esse
duplicem: unam naturalem,quae petitur , natura talis vocis: quo modo gomitus dicitur dolorem inte-xiorem si rificare alteram non naturalem .sed omnino a libero hominum arbitrio dependentem , quatenus apud se statuerunt,talem vocem tale quid significare,& non aliud,verbi gratia vocem hanc homo, naturam humanam,& non equinam : quod cnim VO-ccs omnes non significent ex natura sua, firma cstPe- Iipateticorum sententia, contra Pythagoricos; tirm quia cstcnt semper eadem apud omnes nomina, sicut Iede sunt naturata. tum quia nec nomina superabundarciat rebus, sicque nulla essent polyonyma, s u multi voca, nece contra , res superabundarent nominibus,& ita nulla essent aequivoca , quae Om
363쪽
' nia,& contra experientiam , & contra supradicta manifeste pugnant. Fateor tamen multa nomina rebus imposita, earunaturis ita esse congrua, ut aliis dissiculter adaptari possent: sic nomen Dei, nos inducit ad venerationem supremae alicuius maiestatis, sicque aliis non Videtur poste accommodari: e conigi nomen diaboli, terrorem incutit pessimae creaturae , sicque aliis non congruit,nisi forte iis, qui ipsius diaboli malitiam, & morcs imitantur: similiter & nomen leonis, fortitudinem, dc audaciam, tali animali propriam prae se fert:&e contra, nomen agni , mansuetudinem,quae in hoc animali praesertim deprehenditur:& eam ob causam,haec nomina mutari dissicile possunt,ut pote ita sapienter imposita, ut quasi ex rerum naturis petita esse videantur. Notandum tertio,voces significare simul,& conceptus, dc naturas ipsas,quae concipiuntur, seu csse signa,& conceptuum, & naturarum conceptarum, sed cum discrimine : quia conceptuum signa sunt immediata,& naturarum mediata: loquimur enim tant m,ut nostros significemus conceptus, quos de rerum naturis in mente formavimus, proindeque Vox primo de immediate , significat conceptum mentis,& mediante illo conceptu, natura-ipsam
Ex quo sequitur,quod quarto loco notandum est,& conceptum,& vocem, esse signa rei, sed diuerso modo, quia conceptus dicitur formale signum rei, seu id quod efformat mens, dum rem apprehendit: VOX vero instrumentale,seu id quo tanquam instrumento utimur ad rem ipsam significandam , sicut vestigium dicitur signum instrumentale pedis , a 'vo impressum est.
364쪽
Additur Amficativa, ad excludendas voces, quae nihil plane lignificare videntur,ut btictri,bara .adverbia item coniunctiones,interiectiones, necnon& dictiones syncategorematicas , ut omnis,nullus,
quidam aliquis, quae nisi cum Verbis, Sc nominibus coniungantur , nullam plane significaseonem sor
Additur tertio,ex instituto, Ut ponatur differentia inter nomen, & voces aliquas naturaliter significantes,ut sunt,gemitus dolorem significans,& risiis hilacitatem. Quarto adiicitur, ine tempore, Vt nomen distinguatura verbo, qudd rem cum tempore significat, vi infra dicemuS. OccurreS,idem,mensem,annum,& similia nomina significare tempus.
Rcspondeu, significare quidem tempus, sed non significarc mm tempore, Sc in hoc a verbo discriminari,quod rem cum tempore designat , Verbi gratia
curro cursum in temporepra senti. iInstabis,posteri, maiores, dc alia eiusmodi nomina, non lai tum significant tempus , sed etiam cum tempore: dicunt enim differentias temporis futuri,&praeteriti: ergo saltem dantur aliqua nomina significantia cum tempore. Respondeo ad antecedens,hqc nomina non significare cum tempore sed temporis differentias formaliter dicere, homines connotando, Verbi gratia posteriorum nomen, formaliter dicere suturum tempus,connotando homines, qui in eo esse debent, in quo nomen a verbo seiungitur, quod rem primario significat, connotando tempus, verbi gratia studeo, studium,connotando praesens tempus.
Quinta particula astignatae definitionis,est init
365쪽
ad excludenda nomina infinita: seu quibus particula
negativa praeponitur, Vt non homo, non equus, qua
ideo infinita dicuntur, qudd nihil definite significent,sed indefinite omnia, Verbi gratia non homo, omnia quae naturam hominis non participant, suesiit politiua,ut equus, siue non,Vt chimaera. Notandum vero est, in his nominibus infinitis duo considerari posse, materiale scilicet,& formale, ut in hoc nomine infinito,non homo: materialeo res quaevis alia ab homine, imo δc quodcumque ens fictilium,quod homo non est,formale vero, cst ipsa
hominis negatio. Notandum praeterea, nomen infinitum non deberc csse transcendens,ut non ens,si quidem nomen infinitum,tam rebus quae sunt,quam quae non sunt, conuenire debet: non ens autem nequit rebus quae sunt,ulla ratione competere., Sexta perticula est, recta, qua docet Aristoteles, sola esse proprie nomina, quae in recto casu, seu nominatiuo,exprimuntur,Vt homo, equus, non Vero ea
quae in obliquis efferuntur. , Ratio est, quod nomen hic ab Aristotele accipiatur, quatenus habet propriam significationem , &perse,potest esse subiectum alicuius propositionis, ut homo est subiectum huius propositionis, homo es animal cassus autem obliqui nominum, per se non habeant significationem, sed eam 1 recto casu trahant,nec per se sint subiecta propositionis,sed quatenus in rectum casum resoluuntur,hoc modo, Socrates est qui debet philosophari , loco istius propositionis, Socratis est philosophari. P: Septima & vltima particula ericulus nulla ars si gnificat separata siue omnino, siue prius,quando
366쪽
Huius nominis partes separatae, nihil omninstsignifican quod est simplex,ut videlicet hn& mo; illius vero nominis partes separatae dicunt ut aliquid significare , quod compo'izur ex pluribuapei sectis vocabesis,ut respublua,quae ex re, blica componituis non dicuntur tamen significare. ut prius in toto significabat't,qui in Ioto rem vnia cana significabane, tanquam duae syllabat, partulei significationes habentes; separatae vel oles duas gnsecant,tanquam totalia nQmina. ' . i obiicies, haec nominis definitio conuenit etiani pronominibus, Us,m,iri. quia pariter possunt esse 1 ubi e propositionum,ut ego loquor u scribi lusuis Dergo non est legitima. - ' Respondeo distinctione antecedentIs, definitio nominis conuenit pronominibunquatenus supp-nuntur pro ipsis 'ominibus, verbi giatia, ego pro me ipso concedo: pro se ver b,& ratione sui,praeci-
VErbi hanc tradit definitionem Aristoteles.
cap. 3. libit de Interpretatione. Verbum es vox ex institutosignificativa. cum tempore ita, ct recta, cuius nulla pars significat separata, Vetua eorum qua de altispraedicanrur nota. . h
Iod vel bona sit vox ex in ut significans finita.
ct recta, cuius nulla pars, ctc. hoc locum communChabet cum nomine, de ab eo distinguitur, quod si gnificet cum te arcino m e ver b sine tempore su periori sectione diximus : unde sicut nomen dicitur finitum cui non pr a ponitur par ticula negativa, VO
367쪽
ti de secundo,&de tertio adiacente, adhuc esse duaptieem,unam conti tentem, alteram Kecessariatii: Contingens ess,ini ana' attributum continMnter
secundo, hos de i et xio adlichnte, verbum don indicat la tqmi eritaterri, pro cert quadam tempo tris differentia, sed pro omni tempore, Vt patet est illis propositionibus, quas attulimus, homo viqit, homo est animat: ergo dcc.. . o: ι 4 , , ringa, di μία
IN propositionibus ver b continet 'tibus, siue auscundo, si ue,de tertio adlaeenta, v et ba m sign ificav
368쪽
ac verbum signifieati Piobatur, tunc verbum signifieat certam aliqua temporis differentiam, eam indicat tantum propositionis veritatem pio certe aliquo tempore,&nan
cat tant sim veritatem pro certo aliquo tempore dc non pro omni, ut patet ex his propositionibus. Pe erus est albus, Petrua θυι , quae tamdiu verae sunt,
quamdiu petrus est ffectus albedine,& ςurrit, autem n Mer, S: qaocumque tempbre ergo,&c. Circa euahi postremam illam, qua verbum dici lut,esse certa Forum qua de A i,Maec inrita, qu=stio pso ponitur,an in propositione verbum habeat
rationem tantum copula an wam attributi: ante
attributum, seu praedicatum nuncupeti si i copuli
ei bilin alitecedit, attii barunt quod subsequitur. verbum tandem ipsum tatas inrisisque dicitur. Hinc notato. iCertum est in propositionibδὲ ue secundo adiacente, verbum & copul &atui buti rationem sortiri; etenim in hac propositione, russtudet det adem est ae effindens, proindeque vice fungitur Ne
eopulae,&is multa tribui . . L. P .. In propositionibus vero de tertio adiacente ver tam copula tantum est,non autem at Iributum.
369쪽
Probatur,illud non est attributum in aliqua proia positione, quod vital non assirmatur inesse subiecto: atqui in propositione de tertio adiacente, ista, vel bi gratia, homo est an μι verbum est, Vt tale, noaffirmatur de homine, subiecto , sed solum conne .
rationem etantialem animalis i cum essentiali ratione hominis. ergo,&c. Confirmatur, audita ista pro potatone, homo est animatrintellectus non concipit ens, ut ehs est,amrmati de homine, sed tantu animal, ut animal est i ens vero tantum quatenus in animali includitunt igitur verbum illud est in supradicta propositione non a firmat ut de subiecto,homine, sed est tantum copula ipsum hominem cum animali connectens.
pariter di putatione comprehensus, de ipsa
De nomine, o existentiapropositionis,seu enuntiationi
P Ropositio, quae alio nomine enuntiatio appellaturci proponendo,seu exhibendo dicitur, sicut enuntiatio ab enuntiando, quasi unum alte ii inesse
Eius existentia nulli non pater. Diui aones praecipuae hae sunt, prima in complexamseu compositam; incomplexam seu simplicem. Complexae, quae potius est duplex propositio. qna Vna, ex empla m est Petrus est orator, philosophus. Simplicis verio Petrus est Philosophas: de silmplicitantum agimus, cum sola sit proprie dicta propositio,e inque.
370쪽
uiui sua; ea usu scilicet non homo, est nomen in-
nim hac propolationeae finitur , an omnis penitus
hacio si; albus. an id sit tantum ci quiba D
Dua tamen Rhi huiusce rei r egulae: prior,1n marreria necessaria repositi ouniuersalis indefinita accipitur pro uni es in sinit . verbi gratia, haec propositio indefinita , in materia necessaria, homo est animal, euiselam est v Ioris,ae ista uniuersalis aestuita,omnummo es animal. - donet ior regula: ix materia contingenti, propositio
indefinita, non accipitur pro et niueryali, sed potius pro trulari, ve ni gratia: haec propositio indefinita in materia contingenti, homo es albus non aceipitur pro illa uniuersali , omnis homo o albus, ted potias pio illa sit gulari, aliquis humo est albus. ' 'ν. Sexta propontionis diuisio est in directam , sed vaturalem, & indirectam seu tantra naturam. Di recta est ea, in qua superius de inlatiori praedicatur vi ,homo est animal. in directa vero illa, in quae contrario insecths de superiori pret licatur,ut Mi amaus homo.