장음표시 사용
381쪽
terminat vera,aut salsa, sed tantum in determina te. ita Λristoteles hoc cap. Diuus Thomas,& omisne, ius discipuli,eontra plerosque, potissimum ex
Probatur. Propositiones de futuro contingenti non sunt magis determinate verae,aut falla, quam res sint det ei minate futurae, vel non futurae ; nam ex eo quod res illae simu futurae,propositiones affirmantes verae sunt,& negatiuae falsae: verbi gratia.'istae sunt propositiones contradictoriae, de suturoc o n t tu gen ti, Petruι cras ianit, Petrus cras non debit n tantum amrmans propositio verae M&ne. gans falsa, in quantum Me facto continget Petrum
studere, vel non studere : atqui res futurae contingentes non sunt determinate futurae, quia determinate futurum , ω contingenter futurum Opponuntur : contiVenter enim futurum dicitur, quod ita futurum est, ut possit non esse fum-rum : determinate vero futurum, ita futurum est
ut numquam possit non esse tu turrim,vel pia vo .cabula determinationi & contingentiae indi cant : e go propositiones de futuro contingen-xi, nec sunt determinate verae , nec determinat Efalsae. Multa obiiciunt author es contraria sententiae sed haec omnia duntaxat probant, ali eram ouidem propositionum contradicentium de futuro contingen ti,debei e esse veram, dc alteram falsam, quia una est necellario consormis rei,& ita vera, aut dissentanea,& sie falla, quod libeter admittimus, quia, hoc est elle verum vel sali iam determinate diuisim: non probant tam cri, alteram esse determinate veram , & alteram determinate saltim seu diuisiud quod nos negauimus. '
382쪽
Caeterlim maxime cauendtim est , ne tota se denomine,non de re, disputatio, si enim prioris sententiae authores,cum aiunt propositionum contradicentium de futuro contingenti, alteram esse deis terminate vetam, se alteram determinat E falsam, velint lautum determinatum esse, ut una propositionum contradicentium de futuro contingenti, vera sit,& altera falsa consentiunt nobiscum : sed haec loquutio est admodum impropria: quia duo Tum unum esse determinate verum, & alterum deis terminate falsum non est eile determinatum , ut v- num sit verum, & alterum falsam illoc enim posterius solum indicat, duas propositiones contradi- chorias simul non posse esse veras , quod est extra
Prius vero significat duarum eiusmodi proposi-otionum contradicentium, de futuro contingenti, unam ita elie determinatam ad esse futurum , &ad veritatem Obtinendam, ut ea carere no possit, sicut nec altera falsitate,quod supra impugnauimus. Prima proposito. NEque etiam duarum propositionum contra dicentium de futuro contingenti, una est determinate vel a, & altera determinate falsa, licet ad conditio natam Dei scientiam reserantur , seu licet eas praeuiderit Deus scient: a conditionata, veras, vel falias. Probatur. Conditio nata illa scientia Dei non est causa veritatis propositionum de futuro continingenti: ergo quamuis res ipsa ad scientiam Dei conditio natam referatur,non tamen Propterea propossit ones de futuro contingenti erunt decermiuat cverae,vel falsae. /
383쪽
i Antecedens probatur. Nulla scientia, ne quidem Dei,facit ut res sit futura,vel non futura, quia scie istia,etiam Dei .est tantum cognitio rerum, eas verbnon facit, quod praesertim locum habet in futuris contingentibus, quod ex lege duita a contingenter. ω cum indifferentia, non autem determinato fieri debeant : ergo conditio nata illa scientia , non est
causa determinatae veritatis propositionum contradicentium, defuturo contingenti.
Consequentia haec ostenditur: Eatenus propositio de futuro contingenti . est detςrminate vera, vel falsa. quatenus res ipsa est determinate futura, vel non futura: igitur si icientia Dei non faciat, veres sit futura, vel non futura determinate, non facie etiam ut propositio de futuro contingenti sit de
Obiicies. Q aod Deus vidit futurum,non potest non esse futurum,adeoque est determinate futurii, quia alias error diuinae inentiae subesset: sed quod Deus videt conditionath futurum .videt este futuis rum e ergo quod Deus videt conditionatE. suturum, videt non posse non esse futurum, atque adeo est determinate futurum. Distinguo maiorem, quod Deus vidit futurum. non potest non esse futurum, eo modo quo vιdit'
turum concedo, aliter, nego r ad minorem dIcci,
quod Deus vidit conditionat fi futurum , vidi fletantum futurum conditionale . quod scilicet,voluntas liber E consentiret, quia eam sinit libere ope. rari,non ausem determinat , ut intendebat obiectio.
384쪽
De modificatione propositionum.
Modificatio propositionum dicitur, quando
non simpliciter attributum dicitur conuenire subiecto, sed etiam declaratur conuenientis modus, vel de p ossibili, vel de impossibili, vel de necessariis vel de contingenti,ut iam supra diximus. dam vero bic occurrunt diligenter notanda, primum communiter in propositionem odali. ista distingui,ubi tum,& modum. Dictum,est ipsa propositio : modus vero is est, quo talis propositio exprimitur: verbi gratia , in hac propositione modali,necesse est equu esse animati equum esse animal, vocatur dictusnecesse est, modus. N otandiam secun d b, propositionum modalium alias et se affirmetntes ex parte modi & dicti, ut necesse est hominem se Mimat: alias e contra ex parte Nirrusque negantes,ut non est necesse hominem non ege ustum: sim affirmantes ex parte modi, dc negantes ex parte dicti, ut necesse est hominem non esse lapidem, alias denique ex aduerto,negantes ex parte modi,&affirmantes ex parte dicti, ut non est nocessὶ hominem esse assum. Notandum tertiου, licet assirmatio & negatio,iu his propositionibus modalibus , non solum dicto, sed etiam modo apponatur, simpliciter tamen proposimones modales assirmantes haberi, quae assirmant ex parte modi, tametsi ex parte dicti negent; sicque has propositiones esse assirmantes,necesse est
hominem non esse lapidem, possibile est Petrum non emo Philosophum simus: quia ex parte modi, scitisse,
385쪽
vaeesse est,uel astirmant; esto ex parte dicti, negent: e contrario vero, eas propositiones moda les pro negativis accipi. quae patie modi negant, quamquam' assirment ex Drte dicti, ut non est neces se hominem esse album, non estpesibiis homixem esse iapidem, de flmiles. e Notandum denique, propositiones modales dieiuniuersale, vel pastieuiares, prout dinum fuerit v. niuersales, vel sine ilare, sicque hanc nesesse est omnem hominem esse animal, eise univer salem, quia ὀ1ctum ,nimirum omnis homo est animal est aliqua pro. positio uniuersalis r istam vero Tite particularem, necesse est Petrum' o hominem,qvia dictum eius,sci licet Petrum esse hominem, ea propositio particularis: pari modo propositio modalis dicetur indefiniata,cuius di deum erit propositio indefinita, ut haec: necesse hominem esse animal.& aliae similes. Di aequi. pollentia autet e oppositione harum propositio'
De Onasitione propositionum. T Ropositionum oppositio, est earum repugnant tia inter se, siue in quantitate,fiue in qualitate. Repugnantia in quan vitate est , quando una est
uniuersalis, altera particularis, ut omnis homo est ani- ma aliquis homo est animal. Repugnantia vero in qualitate est,eum Vna a stir- mat, altera negat,ut omnis homo est animal, nullus homo est animal, , Oppositip pro sitionum quadruplex,prima est contradictorita, inter illas propositis nes , qum vel repugnant in quantitate , & qualitate simul,
386쪽
quarum fritieet,una est uniuersalis affirmans, ait ira particularis negans, et g contra, ut amnis homo est
animal ali quis homo non est animat: nullus homo est la-iFis,aliquis homo est lapis es pugnat in solida qualita- .
singularis astirmans, de altera de eodem , singulari negans, ut Aristoteus estnilosophus,Aristoteles non est Philosophus, di hae pro post uer aveo inter se pugilatit, ut simul verae esse non possint. . secunda propositionum oppositio est contraria. quando in tota qualitate pugdant . non in qua Ii-xat unaque est uniuersalis affirmans,altera uniuersalis negas, omnis homo es anima nullas homo est animal, vel omnis homo est insevi: nullus homa es iustus: priores, quia sunt in matertia necessaria, numquam fi mul verae aut taliae esse possunt, sed una nec ellario vera est. altera salsa, ut patet exemplis: posterio re , quia sunt in materia contingenti, simul salsae
esse possunt, si quidem simul falsum esse potς
quod omnis homo sit iustus,& quod nullus homo sit iustus, quia aliqui tantuni possitiri esse iusti. a Tertia oppositio ust sub contraria, quando propositiones pugnant in sola qualitate, non autem
quantitate, quia ambae sunt particulares, una affirmans. altera negans, Vt quidam homo est iustus, quidam homo non est iustus. Auidam homo est animi: quidam homo non est animul. t . f. Priores duae propositionςs simul verae est e possut, quia sunt in materia contingenti, fierique potest,ut aliquis homo sit iustus,& alius non sit. Posteriores ita se habent, ut earum una necessarid vera sit,alter falla: vei illa quidam homo est animal alsa h qe,quida homo non es animal inja animal eadem ratione qa Vm, eadem allia hominibus necessario conuenit.
387쪽
Quarta oppositio subalterna est quando propo-
sitiones in sola quantitate pugnant, quia una est v - niuer salis altera particulari. : non vero in qualitate quia vel utraque assirmat omnis homo esturnimia, aliquis homo est animat: v et Utraque negaT, ut nulls homo est lapis, aliquis homo non est lapis. I stae am bae propositiones iubal terriae simul vetor esse possuur,
itemque falsae r Verae, Ut omnis equus vivit. aliquis equus vivit Vel o,Vt nullus equus est animal liquis equus non est animal. Peculiam ea dissicultas de oppositione oppositionum modalium: ea tamen sic communiter redis
Primb, dicuntur propositiones modales e Tocontradicentes. Quarum una est de necessimo aflix.m an f, altera de p o lsi b i ii negans , ut necesse est hominem esse animat: non est possbile hominem esse anama . Secundo, illae lunt contrariae, quat uni una est de necessario assirmans , altera de impossibili negans, ut necesse est hominem esse animal : non est impossibile
hominem esse animae. Tertio lubcontrariae sunt, quarum vitaque assi- eitur modo contingentiae, una tamen ast rmat, alte. ra negat,Vt est contingens hominem esse doctum,non esῖ utingens hominem esse doctum. Subalternae tandem iunt, quarum una est denecessario altera de contingenti, & vitaque assii mat. V.t necesse est hominem esse animal, contingens est hominem esse animat: de hacum propositio 'um tanta est repuguantΙa, ut una nec euarib debeat esse vera, do altera salsa: vera, ut necesse est hominem esse animali sal sa,v t contingens est hominem esse animal.
388쪽
' De conuersione proposition m. Conuersio propositionum tunc fit, cum subieiectum mutatur in praedicarum,Vl nullus eqv ses homo nullus homo est equus. Illa conuel sio triplex vulgo ponitur Prima dici, in x simplex. & per i e; secunda per accidens s tertia denique per contrapositionem. Simplex tunc iri, clim seruata tam qualitate propositionis, quam quantitate simpliciter bubiectum
transmutatur in attributum, ut video e est In exem
plo a lato nullus equus es homo,quae proposi tio uni uertatis negans conueri a cit in hanc uniuersalem negantem, nullus homo est equus, 1 priori differen-eem,qubd subiectum illius, Icilice. equus, sic posterioris praedicatum. - Conuersio vero per accidens, tune fieri dicit ut cum eadem qualitate propositionis. scilicet astit-matione & negatione seruata,&immutata quanti tate.nempe uniuersalitate. & particularitate, Vni - uersalis astirmans conuet tu ur in particularem anilirmantem,cuius subiectum sit alterius praedicatu, Vt omnis homo est animal, aliquod aximal est homo. Denique conuersio percontia positionem ab sol. uitur, quando retenta eadem qualitate propositionis, se quantitate , Φna propositio quae constabat terminis finitis,ut hoc,omnis equus est animal. con uertitur in aliam ex terminis infinitis conflatom, ita vi subiectu in unius fiat alterius praedicatum,ut om-ue non animal est non equus. ζRogabit aliquis,yt harum conuersionum qu H dam assignentur Iegulae. .
389쪽
Prima sit,uniuersalem negantem conuerti simpliciter in univer salem negantem, ut nullus homo, nullus homo est equus. Secunda tegula. Particularis assirmans comaerti. tur simpliciter in particulaiem assit mantem:vt Pe irvi est homo,abruis homo est petrus. Tertia est, uni decialem negantem conuerti in particularem negantem ,ut nugin homo est lapis: aliquis lapis non est homo r 6c um uel salem at Irmantem , inpar icularem affirmantem, ut omnis homo es viventi aliquod vivens est homo. Q atta regula. Propositio particularis negans, proprie loquendo non conuertitur,ut aliquod i inal non est bellua, non sequitur, aliqua bellua non otanimaι. Fonteca tamen lib. tertio dialemcarum institui. cap. octavo. eam conuertit per cot rapositi O-n eat, ii oc m o d o: quoddam animal non est bellua,qua 'dam non bellua non est non animal. bed haec conues sio tenebris plena est, nulliuique vius. Q mnia univer salis assit mans j per contrapositionem conuertit ut in uniuersalem infinitam, pariter-- η ue a firmantem, v t omnis homo est animal, omne non animal si non homo. Adde hanc scilicet particularem assirmantem, per contrapositionem quoque conuerti in particularem, affirmantem. Vt quidam homo est animal, quoddam non animal est non homo. aeteriim ut variae istae conuersiones retineantur, duus accipe versiculos. Simpliciter Feci,conuertitur Eua, per acci: Ziper contra is sit conuersis tota. Hi verticuli, ut intelligantur, uotanda sunt tria ocabula Feci, Eva, ti. Quae tres continent Voca-
ὶς , A, E, I, Quarum prima significat proposition S
390쪽
uniuersalem assirmantem. E, uniuersalem negantem. I,particularem assirmantem, sicut & O,particularem negantem: iuxta illud. Asserit A, negat E, sed uniuersaliter amba: Asserit L negat O,sed particulariter ambae. Hinc,quia in primo vocabulo feci, quod dicitur simpliciter conuerti, quae sunt vocales E,& L qua rum prior denotat propositionem uniuersalem negativam; posterior particularem ossit malivam, intelligimus propositionem uniuersalem negantem,& particularem assirmantem, simpliciter esse con
Item cum, Eua, quod dieitur per accidens conis uerti. contineat vocales A, de E, quarum illa prompositionem uniuersalem assirmanteminaec uniuersalem negantem significat, indicat propositionem uniuersalem assirmativam, & uniuersalem negatiuam debere conuerti per accidens. Denique cumasti, quod per contra. i.contrapositionem, dicitur conia vetti, conueniant vocales Λ , & l, quarum prior' propositionem uniuersalem assirmativam , poste rior particularem quoque affirmantem significat. intelligimus propositionem uniuersalem amrmanistem,& particularem quoque assirmativam conuerti per contrapositionem. Quae omnia exemplis iupra positis patent.
De Mouipollentia propositionum modalium. Unius est: Q mamodo data una propositione modali tres illae AEquivalentes in aliis modis