장음표시 사용
401쪽
de Enuntiation EQVAESTIO PRIMA.
Vnde nam figura ratio petatur. Vbi ex occa a domateria syllogismi. Notand. est I. vel potius ex compendio replatendum, materiam syllogismi esse duplicem.
unam proximam scilicet pro sitionem di alceram remotam scilicet simplices terminos quibus integrantur propositiones , &ipsis intermediis syllogismus componitur. Nol. 2. in tota structura syllogismi tres tantum
terminos reperiri,medium maius extremum, quod in maiori connectitur cum medio; Sc minus extramum , quod in minori cum eodem medio copulatur; v t videre est in hoc syllogismo: Omne animal est corpus, - , Omnis homo est animal, Ergo omnis homo est co m. Animal medium est, corpus maius extremum cum animali,in maiori copulatum, homo denique minus extremum , propi rea quod cum animal, medio in minori conuertitur. Hanc me dij notam assignauimus , quod semel ponatur in maiori, & semel in minori , nunquam vero conclusionem ingrediatur , ad differentiam maioris & minoris extremi, quae in conclusione to
His positis dicimus figurae rationem consurg in re ex collocatione medij cum maiori vel minori, numquam vero conclusionem ingrediatur, ad dif- forenta am maioris,& minoris extremi,quae in conclusione locum habent.
His positis dicimus figurae rationem consurgere
402쪽
ex collocatione medi i cum maiori, vel minori existremo, adeo ut tota figurarum vat ietas ab illa me dii varietate dependeat: quod ut confirmetur amplius, denumero figuratum agendum est.
ΡRima figura est quando medium in maiori subiniicitur,& in minori pr*dicatur, ut apparet hoc exemplo: Omne animal est substantia,
Ergo omnis homo est substantia. Animal enim, quod medium est, in maiori pro positione subiicitur,& in minori praedicatur. In hac i. figura alij sunt modi directi,&directe cocludentes: alij in directi. dc indirect E concludentes. Di recti quatuor sunt, quatuor artificiosis vocabulis designati: barbara celarent, dari', ferio. In directi quinquerbaralipton, celantes, dabitis, fa-psmo risesomorum: in quibus omnibus vocabulis
tres syllabae considerandae sunt, quarum prima maiorem ,secunda minorem,tertia coclusionem signis eat: si plures sunt, versas tantam causa ponuntur. Gonsiderandae etiam veniunt quatuor vocales, quae in his syllabis reperiuntur. A, E, I, O : quarum Α, designat propositione uniuersalem assirinalem: secunda uniuertatem negatem: tertia particularem diu imantem: quartademq; particularem negante, Ut ageliso de pio positione dictum cst: horum Omnium modo rum,tam directorum,quam indirecto' rum exempla, ex compendio sunt desum cnda r Ω--eda quoq; ex eadem huius primae figurae regula
403쪽
secunda figura est,cum medium in vitaque prς-
missa praedicatur,ut ' Omnis tiberalitas est virtus , i 3
Nulla prodigalitas estvsrtus, Ergo,nusta prodigalitia est tiberalitas. In quo syllogismo,virrita, quς est medium, tam in maiori quam in minori praedicatur: haec figura quatuor modos continet, his vocabulis signifieatos: casere, camestresfestino, barocorin quibu ac in modis primae figurae obseruari debet, idque totum exeompendio desumendum. Tertia figura dicitur,quando medium in utraque praemissa subiicitur,ve
omne animal est substantia, Ergo,aliqua substantia est vi-ns.
In praeienti syllogismo, animal, quod sumitur tanquam medium . & in maiori &in minori est subiectum. In hac tertia figura sex modi repetiuntur,sex hi iace vocabulis expressit Darapti fluton, Hyamis, datisi, bacardo, ferison. in quibus idem poteras obseruare, ac in aliis aliarum figurarum modis , & ea quae in compendio tradidimus legere, ex quo etiam generales Omniufigurarum leges desumere promptum erit. Dissicultas est inter medicos,& Peripateticos,an his tribus figuris, quarta debeat a4 iungi, quam ετ suo Galeno medici accipiunt,&ab eo aut hore, Ga leni figuram nuncupant, quae primae, o diam tiro Opponatur,in I. enim medium est subiectum maioris, &minoris prςdicatum In h c vero contrario, medium praedicatur in maiori,& in minoia subiici
404쪽
V m uti equus est vivens, omne vivens est substantia, ergo omnis equus est substantia. In quo lyllogismoi, visens , quod assumitur tan inquam medium,de facto in maiori praedicatur, & in minori subiicitur.
Vetum melior est, saniorque Aa istotelis, Auer-rois,aliorumque omnium Philosophorum sententia, hanc quartam Galeni figuram, quamuis verum concludore possit,non esse tamen admittedam, sed tanquam praeternaturalem, & inutilem, reiiciendam; quod bene concludat,constat exemplo supra possior quod, vero praeternaturalis sit. & inutilis, patet e quia ordo naturalis syllogistriorum est,ut maius extremit ponatur in maiori, de minus in mi-Mori,cuius tamen contrariu , in hae syllogismi forma cernitur: N am substantia, quae est maius extremum,ponitur in minori tanquam praedicatum, &equus, qui est minus extremnm, in maiori tanquam subiectum unde fit ut si ad naturalem ordinem hac formam velis reducere, statit redeat in primam usuram,Vt patet exem plo allati sy llogismi
omnis equus est vivens, omne vivens e ubstantia, ergo omnis equus est substantia. si enim substantia, quae est maius extremum consti tuatur in maiori, quia naturaliter debet praedicari de vivente laquam genus de specie, prima erit politio : omne vivens est substantia
nus extremu .ponatur in minori, cu naturaliter debeat viventi subii ci,taqNam species generi .erit mi. nor positio talis : omnis equus est vivens: sicqHe,ex
duab .istis positionibus ita dispositis, recte infertur conclusio in barbara primo intim ae figurae modo,
405쪽
ergo omnis equus est sub atria. Respondent aliqui,non in eo tantum figuram Ga leni prima distingui , quod prima habeat maius extremum in maiori,& minus in minori, sed quasi figura Galeni semper in directe concludat, ut omnis equus est visens, , omne vivens est susstantia,
ergo aliqua substantia est equus. Verum illi longe falluntur grauius quam qui figu'ram ipsam Galeni, priori modo positam retinent: Nam praeterquam quod non faciunt illam praeternaturalem , collocando maius extremum in minori positione, de minus extremum in maiore , adhuc maius aliquod vitium adiiciunt, quod nimirum inferant conclusionem praeternaturalem, Vt, aliqua substantia sequus: loco huius: omnis equus Usubstantia et ad quam inserendam naturaliter inclinatur intellectus: quare ex his omnibus constat figuram illam Galeni; etsi aliquando vere concludat, ait men esie Omnino supersuam , nec aliter rectam, quam prout ad primam reducitur. Verum adhuc caeteris addendum & diligenter notandum , omnium praedictarum figurarum mOdos in duobus fundari principiis , lumine naturali cognitis. dici de omni: ct dici de nullo. Principium dici de omni, idem est cum illo quod attulit Aristoteles in suis antep. quando duo se ita habent,V t unum de altero praedicetur,tanquam de subiecto quidquid dicitur de praedicato essentiatiter iciturct de omnisubiecto sub illo opulento: Atque in eo principio im mediate fundantur modi perfecti primae figurae affirmative concludentes, ut in barbara.
406쪽
omna animal est substantia,Omvis homo est animal, Ergo omnis homo est substantia.
In hoc enim syllogismo eatenus,sebstantia. vere praedicatur de homine in conclusiipne, quatenus dicit ut essentialiter de animali in maloci , quod quidem animal de homine essentialiter assirmatur in
Secundum principium dici de nullo, hac clariori serma exprimitur: quando unum de altero essentiali terpradicatur tauquam desubiecto, quidquid repugnat attributo , repugnat etiam subiecto: in eoq; principio, immediate fundantur modi perfecti primae figurae nega tu e concludentes,ve hic testatur syllogismus
Nullam animal est lapis, Omnis homo est animal, Ergo nullus homo es lapis. Siquidem ea solum de causa,lapis in conclusione intelligitur homini repugnate, & de isto non posse praedicari,in quantum repugnat, & non dicitur de animali in maiori; quod quidem animal in minori praedicatur de homine, tanquam de subiecto. Dixi in his duobus principiis immediate solos
perfectos primae figurae modos, siue assirmative, siue negative concluderet fundaris ad distinctionem modorum imperfectorum linius secundae figurae,& alio tum modorum secundae & tertiae, quae vi po te imperfecte.&ineuidenter concludentes, ad haec duo principia tantu reuocantur in quantum prius, ad aliquem modum ex persectis primae figurae de ducuntur,ut in baralipton. Omne animal est substantia, Omnis homo est animal,
407쪽
Ergo aliqua substantia est homo. In hoc enim syllogismo,principium, diciis omns, expresse locum non habet nisi in conclusione ponatur, omnis homo est substantia,ut substantia; quς in maiore praedicatur de animali , quod quidem animal est attributu hominis in minori de eodem homine in c5clusione affirmetur, qua tamen facta couersione conclusionis allatae syllogismi erit in barisbara primo perfecto secundae figurae modo,ut Omne animal est substantia, Omnis homo est animal, Ergo omnis homo est substantia.
ἰ e reductione modorum indirectorum prima figurae, itemque omnium modorum secunda, O tertia figurae, ad quatuor directos primallu modos.
REductio hic non est aliud quam probatio , de
demonstratio veritatis alicuius imperfecti syllogismi per syllogismum perfectiorem. Multipliciter autem illa fit,primb per conuersionem simplicem positionum , ut nullus lapis est sentiens,nullum sentiens es lapis. Secundb per conuersionem accidentalem, ut aliqua substantia est homo, omnis homo est substantia. Tert id per transpositionem praemiis arum, ita ut ex maiori fiat minor, & ex minori maior. inarto per deductionem ad incommodum. Postremo per lyllogismum expositorium, de dicitur ostensua. Vt autem quatuor priores reductiones innotescant , imprimis iuuat oculis subiicete omnia
408쪽
praedicta vocabula , quibas omnium figurarum
modi designantur. barbara, celarent dari ,ferio, baralipton,
olantes,dabitis foemo 'Mesomorum, caesare, camestresfestino, baroco darapti, fel tonidisamis, dati ocardo, ferison. Rursus notandum omnia ista vocabula in prima sua syllaba, habere aliquam ex his quatuor consonantibus, B, C, D, F. Notandum tertio,in his reductionibus excepta,
reductione ad incommodum,ab barbara, illos om nos modos esse reuocandos, qui per consonantem. B, incipiunt:ad larent, qui alta ad dari' , quia, D, adferio,denique, qui ab FJumunt initium. Excipiuntur ab hac regula generali, baro eo &bo cardo, qui modi,licet a B, incipiant, ad ba ara,
tamen non possunt reuocari, excommuni doctrina Philosophorum. Q narto, ut videamus quo genere reductionis, aliquis inadus, siue in directus, primae figurae, siue etiam alij secundae & tertiae figurae, ad aliquem ex quatuor perfectis primae figurae reuocari debeat considerandae sunt quatuor consonantes , quae tu omnium vocabulorum istorum syllabis reperiun- ur, S, P, M, C, quarum prima ostendit posivionem per syllabam in qua est significatam, conuertendam
csse conuersione simplici, P, conuersione per accidens: M, per transpositionem praemissarum , ita ut ex maior i fiat minor, & ex minori maiore C, deni-qNe, per deductionem ad incommodum, ut hi duo versus indicant. Simplic ter verti vult,S, P, vero per acci s - , vult transponi, C, per impossibile duci, Nota tamen non eos tantum m odos per incom'
409쪽
3 dum reduci, qui includunt litteram, C, sed om nes penitus, ut infra constabit: peculiariter tamen hie poni modos continentes,C,in secunda vel vitima syllaba, id enim sic accipiendum est non pqsse aliter qu m per impossibile teduci, quod In bato eo de bo cardo liquet. His notatis, dato aliquo syllogismo, siue in modis imperfectis primς figurae, siue in aliis aliarum figuratu facilis erit eius conuer sio in aliquem ex per sectis primae figurae modis : detur itaque sillogismus in baralipton, Omne animal est vivens. omisis homo es animia. Ergo aliquod visens ast homo. Tunc hoc modo procedam, modus iste incipit
Consonante, B. ergo ad barbara est reuocandus: in maiori,& minor nulla est in quatuor istis consonantibus, S, P,M,C, ergo nullo genere conuersionis illae conuertendae sunt, sed in suo statu retinen-d i . In conclusione ver b cernitur littera P i ergo per accidens est conuertenda, hoc modo; aliquod vivens est homo : ergo omnis homo est vivens quae
conclusio addita duabus praemissis hunc reddet in barbara syllogismum.
Omnis homo est animat, Ergo omnis homo est vivens: Idem obseruari debet irrcaeteris modis. Quod si aliquando in eodem vocabulo occurrant duae, vel tLes consonantes, ut S, P, Mύ vel una in duabus syl
labis repetitur, vel duplex in una, secundum praescriptas leges conuersio fieri debet, &positiones quae designantur, prout ii in exigunt sunt con-
410쪽
uertendae, siue conuersto ne simplici, si fuerit littea ta S,siue conuersione per aecidens,si fuerit P, sitie per transpositionem prςmissarum Alitera Manue
matur; facilitatis causa assumatur exemplum infa-pesimo, qui est modiis duplici conuersione conuertendus,sic procedendum est,fapesmo habet in pri reae syllabae initio F,ergo est modus ad ferio rediscendus , eadem prima lyllaba continet litteram P. ergo per accidens maior est conuertenda: in seeunda syllaba reperitur consonans S , ergo minor est simpliciter conuertenda: in ultima denique syllaba inuenitur M,ergo debet fieri transpositio praemita sarum , ita ut ex maiori fiat minor, & ex minori maior , quae omnia exemplis appositis illustrati.
Omne animal est substantia, ' Nulla arbor est animal, Ergo aliqua substantia non est arbor. Sie reducendus est modus ille ad serior conueria tenda est maior ista omne animal est substantia, conouersione per accidens, aliqua substantia est animat: maior haec ,nulla arbor est animal, conuersione sim plici,nullum animal est arbor, de transpo stitis pr minsis, hoc est posita maiori,loco minoris: sic ratio ei nandum in serio , nullum animal est arbor, minor simpliciter conuersa, aliqua substantia est animal, maior conuersa per accidens: ergo aliqua substantia non est arbor. Nunc peculiariter agendum de reductione ad incommodum, quς sit cum eoncessis praemissis denegata ab aduersario conclusione, eo quod non ita clate videtur deducta, sumimus contradictoriam.