장음표시 사용
411쪽
Qontradictorias , vel contrarias simul e Te veras cumque cogemus admittere aliquam posmonem, quae alicui praemissarum quas admisit, contradicit. v .g. con ficiatur syllogismus ille in dabitis: omne bonum est expetendum. quidam labor est bonus, ergo, quoddam expetendum est labor. T unc si aduersari j concessis praemissis negent con clusionem sic eos argues: negatis haac conclusio nem, quoddam expetendum est labor: ergo istam contradictoriam admittitis, nullum expete dum est labor Quia ambas propositiones contradictorias simul negare non potestis rhinc sic argumentor: nugum expetendum est labor, ut concessistis, Sed omne bonum est expetendum, ex maiori concessa, ergo nullum bonum est laboriquod contradicit minori propositioni concessa: quidam labor est bonus. Vt autem teneamus ad quem perfectum primae figurae modum quilibet imperfectorum modorum primae figurae siue aliarum figurarum reduci debeat, explicanda sunt quatuor artificiosa vocabula quae ad id exprimendum inuenta ne, Nesciebatis, odiebant, latare, romanis. Primo igitur loco notandum est quinque syllabas,quibus primum vocabulum, nimirum nesciebatis, conflatur, dusignare quinque imperiactos primae figulae modos , primam syllabam primum acidurn, iecundam secundum, de sic de caeteris: o- diebant, quatuor compositum syllabis eodem mo. do designare quatuor secundae figurae modos , duodenique vocabula laetare, romanis, sex tantum syl- libas comprehendentia denotare sex.modos tertiari figurae. . , s Secundo notandae sunt omnes vocales , quae in
412쪽
syllabis horum omnium vocabulorum reperiunturinimirum A, E, I, O, & referendus est modus ille qui designatur per syllabam continentem A,ad illum persectum primae figurae modum, cuius Con inclusio est univer salis affirmans, scilicet ad barbaratilli vel o qui de lignantur per sy llabam complecten. tem E vel I, vel O ad illos perfectos piimae figurae
modos reducendi sunt, qui vel habent conclusionem uniuersalem negatiuam ut celarent, vel pacticularem assirmativam,ut dam, vel denique particularem negativam, v verba gratia detur hic syllogitanaus in baralipton. ba- Omne animal e ubstantia, .ra- Omnis homo es animal, -
lipto n. Ergo aliqua substantia est hom3. Eiusque syllogisma negetur conclusio concessis praemissis . assumpta conrradictoria conclusionis negata, nulla substantia est homo , sic procedam. primoque dicam, baralipton ,est modas imperfectus primae figurae & primus: ergo designatur per prima
syllabam vocabuli , nesciebatIs , nimirum nes ideinde sic progrediar , haec syllaba continet vocalem, E, ergo Indicat modum illum eile reis ten/um ad perfectum primae figurae, cuius conclusio est v niuersalis negans, nimii um celarent, in quo sic argumentabor.
nulla substantia est homo, sed omne animal est substantia.
ergo nullum animal est homo, omnis homo est animal.
vi cogeris fateri. hex maiore concessa. qtiae est eontraria minori concessa.
Porro quvniam in ista reductione ad impossi-hile, aliquando retinetur maior . aliquando vero abiicitur,dcineius locum subrogatur con traria, vel , coatradictoria
413쪽
' contradictoria negatae conclusionis, quo modo id fieri dcbeat in modis imperfectis primς figurae, dein modis aliarum figurarum,breuiter aperIendum est. Quod attinet ad modos in directos primς figuret, reducuntur assiimpta contradictoria Vel contraria coclusionis negat pro maior &posita maiori loco minoris, excipe celantes qui contrarium seruat: sitia quidem accipit contrariam vel contradictoria conclusionis negatae pro maiori, eadem minori posita loco maioris , ut hoc disticho significatus, Maior fit minor, σμ contradictoria maior,
Excipe celantes cum quo conuertitur ordo. . 'Regulae generalis exemplum ponatur hic syllogismus supri positus in barasipto ha- omne animal est sub ηria. ra- Omnis homo e ubstantia , /lipton Ergo aliqua substantia est homo, rad celarent hoc modo reducitur,
Ce- nulla substantia est homo. Ia- ne animalestseubstantia,
- est contradictoria conclusionis. est maior superi
rent ergo nullum animal es homo. Exceptionis statuatur exemplum: ninsitum syllogismus inicelantes. . VCe- Nuga virtus est fugienda, lan - Omni humilitis est virtus,tes. ergo nullum fugiendum est humilitis. . ad dari, fic reducitur. '
Da- Omnis humilitas est innui. l
414쪽
est eontradictoria negatae conclusionis.
est: eontradictolia maioris concessae.
ri- aliquid fugiendum est humilitas,
j, ergo aliquod fugiendum es Cirtus. Quod spectat ad reductionem modorum secundae ligurq ad persectos primae figurς: illa hoc modo
fit,seruata maiori,minor tollenda est,& in eius loco contradictoria conclusionis negatae constituenda, ex quibus inserenda est conclusio contradicens minori conceta, viverius iste indicat:
Seruat maiorem, variatquesecunda minorem.
Exemplum sit syllogismus iste in caesare, austus lapis e ensibilis , Omne animal est sensibile, Ergo nullum animal est lapis.
Nullus lapis est se bilis, ast uod animal est lapis.
est maior fiaperi . tis syllogismi. est contradictaria conclusionis. est contradictoria minoris concede.
ergo aliquod animal non e ensibile. Denique quod attinet ad modos tertiae figurae, reducuntur ad perfectos primae figurGsumpta contradictoria conclusionis negatae pro maiori, cum eadem maiori, ex quibus infertur contradictoria maioris, ut hic versus dcclarat: -
Tertia maiorem variat seruatque minorem.
Exemplum sit iste sy llogisinus in darapti.
Da- omne rationale est homo, i . rap- Omne rationale est animast. Uti Ergo aliquod animal est homo. sic reducitur: a celarent. . .
415쪽
la- omne rationale est animal, rent. Ergo nullum rationale est ho-
moaεst minor superioris syllogismi. est contradictorianinioris concessae
Exempla iii aliis modis huius figulae afferri possent, sed hoc unum sufficit, ut idem de c teris feratur iudicium. Denique quod spectat ad postremam s7llogisi morum imperfectorum reductionem , illa fit per ostensionem seu syllogismum expositorium. Syllogismus autem expositorius dicitur, qui rem veluti oculis subiicit, constatque praemissis singularibus,
Aristoteles est Philosophuι, Hic homo est Aristoteles, Ergo hic homo est Philosophin. Porro duobus modis per offensionem conclusio alicuius syllogismi imperfecti demonstratur. Nam si utraque eius pr missa fuerit uniuersalis,o hic in
Omnis homo est rationalis, ' omnis homo est animat, i Ergo quoddam animal est rationale. Cum medium debeat esse uniuersale ut est homo Verbi gratia,in hoc syllogismo , licebit assumere aliquod individuum sub illo uniuersali contento, puta Aristotelem, hoc modo, Aristoteles est rationalis, Aristoteles est animal, Ergo aliquod animal est rationale. si verti syllogismi aliqua praernosarum fuerit singularis ut minor in datisi. Omnis equin est animal, Aliquis est equus albud, Ergo aliquod album est animal.
416쪽
Tunc petendum est ab aduersario negante conclusionem,pro quo singulari minor propositio accipiatur, estque urgendus, ut istud singulare assignet: Quod si Bucephalum,uerbi gratia, assignauerit,sic negantem confusioncm per syllogisvimi expositorium ostendes: Bucephalus est animal, cephalvi est albin, Ergo aliquod album est animal.
De inuentione mediorum ad probationem cuiusque conclusionis, vulgo de Ponte amarem.
INuentio medii ad probationem cuiuscumque
conclusionis communiter appellatur Pons asinorum, non quod asini plurimum valeant inuentione mediorum,sed e contra,quod in ea saepissime haereant:Vt autem fiat apertior. Notandum primd, conclusionem quamlibet probandam aut esse Uniuersalem 11egatiuam, Ut Omnis homo sanima aut uniuersale negatiuam,Vt nullus homo sanimataut particularem assirmatem ut Petrus est homo aut denique particulare negaute, ut Petrus non es homo. ,
Notandum secundo, in ista conclusione probanda haberi rationem subiecti de attributi,eoruq; omnium quae respectu subiecti & attributi dictitur antecedentia,consequentia, & repugnantia: quod ut intelligatur,. Notandum terti consequens illud dici quod ex alio sequitur & infertur, sicut e contra antecedens, id ex quo aliud sequitur: verbi gratia, quia ex homine iequitur animat,atque insertur homo est, er
417쪽
go & animal, non e conita animal dicitur consequens ad hominem,& homo antecedensritem quia reciproca puta homo, & animal rationale ex se mutuo deducuntur, possunt & antecedentia & co- sequentia haberi. Notandum ultimb repugnans illud dici quod alicui rei nequit competere, &de ea praedicari ; sicut lapis repugnat homini, quia ei conuenire, aut de eo praedicari non potest. His positis sit Prima Regula. AD probationem conclusionis uniuersalis affirmativae sumendum est medium conseques ad subiectum, & antccedcns ad attributum, Verbi gratia,detur haec conclusio probanda, omnis homo
Usubstantia, sumedum est animal pro medio quod
consequitur ad subiectum nempe nominem,ut dictum est,anteccdens tamen est ab stabstatiam, quia haec ex illa deducitur, datur animal,ergo& substantia, sicque argumcntandum cst in barbaris. Omne animal e ubstantia, omnis homo es animal, Ergo omnis homo est substantia. vel etiam sumam risibile cum homine reci Procum proindeque ad libitu antecedens vel conicquens;
sicque in barbara, similiter disputabo: Omne risibile est somniia Omnis homo est risibilis, ε Ergo omnis homo est substantia.
AD probatiqnem conclusionis uniuersalis iac-gatiuae sumendum est mcdium consequens ad subiectum, & repugnans attributo, Vci con-Α a iij
418쪽
tra repugnans subiecto & consequens ad attributu. Vtraque pars ostenditur exemplis : prior hoc, detur ista conclusio probanda nullus equin est arbor, animal tumi potest erit pro medio quod consequitur ad epuum lubiectum, & repugnat arbori attributo: hocque modo conficietur argumentum in
Ergo nultas equus est arbor. Posterioris p rtis exemplum sit haec conclusio, quae proponitur probanda nullus homo est equin, poterit sumi pro medio brutum, quod homo subiecto repugnat, & consequitur ad equum Attributum: hocque fieri argumentum in secunda figura in Ca-mestres. Omnis equin est brutum. Nullus homo est brutum, μErgo nullus homo est e Nus.
AD probationem conclusionis particularis a
firmatiuς sumi potest mcdium consequens ad subicchum Sc antecedcns ad attributum, V g.datur haec conclusio aliquis homo estobstantia.animal oro medio sumi potcst, quod quiden, ad aliquem nominem pro lubiecto positum consequitur , &est anteccdens ad substantiam : hocque modo in Da- lrii argumentum sormari potest, x Omne animal est substantia. aliquis homo est animal, - . Ergo aliquis homo est substantia. Potest c contra ab probationem conglusonis
419쪽
particularis affirmantis,sumi modium antecedens, ad sub ectum Sc attributum, verbi gratia detur ista conclusio aliqua virtus est nece ria,sumi potcst iustitia, pro medio quae est antecedens ad virtutem aliquam; dc ad necessarium, recte enim sequitur, datur institia, ergo Ac aliqua virtus de aliquod ne- cessarium , Argumentum fiat in Darij. omnis iustitia est necessaria. aliqua virtus est iustitia. 4 .c . ergo aliqua virtus est necessaria. Denique ad hanc eandem conclusionem particularem aifirmativam sumi potest medium antecedens ad subiectum ; dc consequens ad attributum: verbi gratia, si proponatur ista conclusio, aliquod corpus estiam sumetur animal pro medio,quod respectu alicuius corporis cit antecedenS, quia aliis quod corpus ex animali inseretur, latur animal,ergo M aliquod corpus, consequitur vero ad hominem ut iam dictum est: hocque erit argumentum
in baralipton. . . Omne animal est corpus, omnis homo est animal, ergo aliquod corpus est homo. Postrema Regula. ΑD probationem conclusionis particularis negatiuae sumendum est medium antecedens ad subiectum, dcrepugnans attributo, verbi gratia,detur haec conclusio,aliqua virtus non est contemnenda sumi potest liberalitas, Quae est antecedens ad aliqua Virtutem,nam vere sequi ur datur liberalitas, ergo& aliqua Virtus, repugnat autem contemnenda: sicque potest fieri argumentum in serio inulla tiberalitas est contemnoia .
420쪽
aliqua virtus est tiberalitas, Ergo aliqua virtus non est contemnenda. Hae runt generales inueniendorum modorum
regulae, quae si nunc tyronibus difficiles videantur,vsu tamen & exercitio faciles fient. Hic porro non est operae pretium barbara quaedam vocabula Phi Iosephis excogitata secana ,gebare , edaco , & alia accurata expedere: tum quia regulae assignatae sufficiunt, tum quod multo difficilius est, vocabula illa
aut mente concipere, aut concepta memoriae consignare, quam praedictas regulas addiscere.
IN his versatur Aristoteles secundo libro prioru
analyticorum, eas breuiter recensebimus. Prima est, quod ex uno syllogismo multae possint in ferri conclusiones, verbi gratia, ex hoc. Omne animal est substantia , omnis homo est animat, Ergo omnis homo est substantia. Infertur praeterea, ergo Petrus cst substantia, quς est subalterna: item ergo aliqua substantia est homo, quae est propositio per accidens conuersi Secunda potcstas est, quod verum & falsum , ex praemissis faelsis deducatur. Vcrum, Ut
Omnis arbor est rationalis, omnis homo est arbori in Ergo omnis homo est rationalis. - Falsum, Ut